Yapısı ve niteliği itibariyle ve yerine getirilmesi sırasındaki özel koşullara göre;
yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması
14 yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış ise;
Hafif işlerde çalıştırılabilirler.
14 yaşını doldurmamış ise;
Sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde
1. Fıkra: Temel eğitimini tamamlamış ve okula gitmeyen çocukların çalışma saatleri günde 7 ve haftada 35 saatten fazla olamaz.
15 yaşını tamamlamış çocuklar için bu süre günde 8 ve haftada 40 saate kadar arttırılabilir.
2. Fıkra: Çocuk ve genç işçilerin günlük çalışma süreleri, 24 saatlik zaman diliminde, 14 saat kesintisiz dinlenme süresi dikkate alınarak uygulanır.
Okula devam eden çocukların eğitim dönemindeki çalışma süreleri, eğitim saatleri dışında olmak üzere, en fazla günde 2 saat ve haftada 10 saat olabilir.
Okulun kapalı olduğu dönemlerde çalışma süreleri 1. fıkrada belirtilen çalışma sürelerini aşamaz.
İşverenin vermesi gereken eğitimlerde geçen süreler çalışma süresinden sayılır.
Ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından çalışan çocuk ve gençler ile ilgili olarak düzenlenen konferans, kongre, komisyon ve benzeri toplantılara temsilci olarak katılmaları nedeniyle işlerine devam edemedikleri süreler çalışma süresinden sayılır.
Çocuk ve genç işçilerin hafta tatili izinleri kesintisiz 40 saat ten az olamaz.
Ayrıca hafta tatili ücreti bir iş karşılığı olmaksızın ödenir.
Çocuk ve genç işçiler, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılamazlar.
Ayrıca bugünlere ilişkin ücretler bir iş karşılığı olmaksızın ödenir.
Çocuk ve genç işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 gün den az olamaz.
Yıllık ücretli iznin kesintisiz kullandırılması esastır. Ancak, yararına olduğu durumlarda çocuk ve genç işçinin isteği üzerine en fazla 2 ye bölünerek kullandırılabilir.
Okula veya eğitime devam eden çocuk ve genç işçilere yıllık ücretli izinleri okulların tatil olduğu, kursa ve diğer eğitim programlarına devam edilmediği dönemlerde verilir.
| Okul Tamamlanmış veya Kapalı | Günlük Çalışma | Haftalık Çalışma |
|---|---|---|
| 🧒 14 yaşını doldurmuş, zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış | 7 saat | 35 saat |
| 👦 15 yaşını tamamlamış çocuklar | 8 saat | 40 saat |
| 🎭 14 yaşını doldurmamış, sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde çalışan çocuk | 5 saat | 30 saat |
| 🏫 Okul öncesi çocuklar ile okula devam eden çocukların eğitim dönemindeki çalışma süreleri | 2 saat | 10 saat |
Not: Çocuk ve genç işçilerin günlük çalışma süreleri, 24 saatlik zaman diliminde, kesintisiz 14 saat dinlenme süresi dikkate alınarak uygulanır.
Genç işçiler için bir özel durum mevcuttur. Mesleki eğitim kanunu kapsamında mesleki ve teknik eğitim okullarından mezun olan meslek sahibi 16 yaşını doldurmuş genç işçiler; sağlığı, güvenliği ve ahlakının tam olarak güvenceye alınması şartıyla yönetmelik ekinde belirtilen (Ek-1, Ek-2, Ek-3) sınırlamalara bağlı kalmaksızın ihtisas ve mesleklerine uygun işlerde çalıştırılabilirler.
Mesleki eğitim, staj ve çıraklık eğitimlerinin, uygulama alanına alınacak veya çıkarılacak işler ve yerler Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenir.
Çocuk ve genç işçileri;
işveren veya işveren vekilleri çalıştıramazlar.
İşveren;
İşveren, çocuk ve genç işçilere, çalıştırmaya başlamadan önce işyerindeki riskler, işe uyum ve kanuni hakları ile işin niteliğine göre gerekli iş başı eğitimlerini verir.
Değerlendirme kriterleri:
Bakanlık;
Bakanlık, çocuk çalıştırılan işyerlerinde ve işlerde, çocuk ve genç işçilerin sağlık durumları, fiziksel, zihinsel, sosyal ve mesleki gelişimleri, iş sağlığı ve güvenliği koşulları ve çalışma ilişkileri konularında inceleme ve araştırmalar yapar.
İnceleme ve araştırmalar ile elde edilen bulguları, sorunları ve çözüm yollarını içeren bilgileri yayınlar.
Bakanlık, çocuk ve genç işçiler ile ilgili kamu kurum ve kuruluşları, işçi ve işveren kuruluşları, meslek kuruluşları, üniversiteler ve gönüllü kuruluşlar ile işbirliği yapar ve bu kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlar.
Medeni durumuna bakılmaksızın on sekiz yaşını doldurmuş kadın çalışanları ifade eder.
Gebe, emziren ve yeni doğum yapan kadın çalışanlar işyerlerinde, diğer çalışanlara göre daha farklı fiziksel, kimyasal ve biyolojik risklerle karşı karşıyadırlar.
Anayasamız kimsenin, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamayacağını ve küçükler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanların çalışma şartları bakımından özel olarak korunacağını hükme bağlamıştır.
(1) Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında öncelikle çalışanın tabi olduğu ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınır.
(2) 6331 sayılı Kanun kapsamında olup kendi özel mevzuatlarında hüküm bulunmaması halinde çalışanlar açısından bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Bu Yönetmeliğin oda ve yurtlarla ilgili dördüncü bölümünde yer alan hükümlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamına giren çalışanlar için uygulanmasında, Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmelik hükümleri saklıdır.
Oda ve yurt açma yükümlülüğü için çalışan sayısı bakımından statü ayrımı yapılmaksızın 6331 sayılı Kanuna tabi bütün çalışanlar hesaba katılır.
Ancak bu çalışanların kendi özel mevzuatlarına göre kurulmuş oda, yurt, kreş veya çocuk bakımevinin bulunması halinde söz konusu yükümlülük yerine getirilmiş sayılır.
(1) Çalışan, gebelik ve emzirmeye başlama halinde işverenini bilgilendirir.
(4) Gebe veya emziren çalışan, işyerinde yapılan değerlendirmenin sonuçları ile sağlık ve güvenlik amacıyla alınması gereken önlemler hakkında bilgilendirilir.
İşveren, gebe veya emziren çalışanın sağlık ve güvenliği için tehlikeli sayılan kimyasal, fiziksel, biyolojik etkenlerin ve çalışma süreçlerinin çalışanlar üzerindeki etkilerini değerlendirir. Bu değerlendirme sonucuna göre EK-I'de belirtilen genel ve özel önlemleri alır.
İşveren, işyerindeki maruziyetin şeklini, düzeyini ve süresini EK-II ve EK-III'teki etkenler, süreçler, çalışma koşulları veya özel bir riske maruz kalma olasılığı bulunan işleri de;
Bu değerlendirmede kişisel olarak çalışanı etkileyen psikososyal ve tıbbi faktörleri de dikkate alır.
Değerlendirme sonuçları, gebe veya emziren çalışan için sağlık ve güvenlik riskini veya çalışanın gebeliği veya emzirmesi üzerindeki bir etkiyi ortaya çıkardığında işveren, ilgili çalışanın çalışma koşullarını ve/veya çalışma saatlerini, çalışanın bu risklere maruz kalmasını önleyecek bir biçimde geçici olarak değiştirir.
Çalışma koşullarının ve/veya çalışma saatlerinin uyarlanması mümkün değilse, işveren ilgili çalışanı başka bir işe aktarmak için gerekli önlemleri alır.
Sağlık raporu ile gerekli görüldüğü takdirde gebe çalışan, sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır. Bu halde çalışanın ücretinde bir kesinti yapılmaz.
Başka bir işe aktarılması mümkün değilse, çalışanın sağlık ve güvenliğinin korunması için gerekli süre içinde, isteği halinde çalışanın tabi olduğu mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla ücretsiz izinli sayılması sağlanır.
Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.
(1) Kadın çalışanlar, gebe olduklarının sağlık raporuyla tespitinden itibaren doğuma kadar geçen sürede gece çalışmaya zorlanamazlar.
(2) Yeni doğum yapmış çalışanın doğumu izleyen bir yıl boyunca gece çalıştırılması yasaktır. Bu sürenin sonunda sağlık ve güvenlik açısından sakıncalı olduğunun sağlık raporu ile belirlendiği dönem boyunca gece çalıştırılmaz.
(1) Gebe veya emziren çalışan günde 7,5 saatten fazla çalıştırılamaz.
(1) Çalışanın tabi olduğu mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla analık ve süt izninde 4857 sayılı İş Kanununun 74 üncü maddesi hükümleri uygulanır.
(1) Gebe çalışanlara gebelikleri süresince, periyodik kontrolleri için ücretli izin verilir.
(1) Emziren çalışanların, doğum izninin bitiminde ve işe başlamalarından önce, çalışmalarına engel durumları olmadığının raporla belirlenmesi gerekir.
Çalışmasının sakıncalı olduğu hekim raporu ile belirlenen çalışan, raporda belirtilen süre ve işlerde çalıştırılamaz.
Analık halinde çalışma ve süt izni
100-150 kadın çalışanı olan işyerlerinde, emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine en çok 250 metre uzaklıkta emzirme odası kurulması zorunludur.
150 den çok kadın çalışanı olan işyerlerinde, 0-6 yaşındaki çocuklar için yurt kurulması zorunludur.
Yurt, işyerine 250 metre den uzaksa işveren taşıt sağlamakla yükümlüdür.
İşverenler, ortaklaşa oda ve yurt kurabilecekleri gibi, oda ve yurt açma yükümlülüğünü, kamu kurumlarınca yetkilendirilmiş yurtlarla yapacakları anlaşmalarla da yerine getirebilirler.
Oda ve yurt açma yükümlülüğünün belirlenmesinde, işverenin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan tüm işyerlerindeki kadın çalışanların toplam sayısı dikkate alınır.
Kadın çalışan sayısının hesabına erkek çalışanlar arasından çocuğunun annesi ölmüş veya velayeti babaya verilmiş olanlar da dahil edilir.
(1) Oda ve yurtlardan, kadın çalışanların çocukları ile erkek çalışanların annesi ölmüş veya velayeti babaya verilmiş çocukları faydalanır.
Odalara 0-1 yaşındaki, yurtlara ilköğretime kayıt yaşını doldurmamış çocuklar alınır.
(2) Oda ve yurtlarda, çocuklar ve görevliler dışında başkasının bulunması ve bunların amaç dışında kullanılması yasaktır.
Yurtlarda 0-24 ay, 25-48 ay ve 49 ay ve üzeri çocuklar birbirinden ayrı bulundurulur.
(3) Çocuklar, oda ve yurtlara işbaşı yapılmadan önce bırakılır, işin bitiminde alınır. Anne ve babalar, odaların ve yurtların disiplin ve yönetimine dair kurallara uymak şartıyla ara dinlenmesinde çocuklarını görüp bakımlarıyla ilgilenebilirler.
(1) Oda ve yurtlara kabul edilen çocuklar, EK-V'te belirtilen kayıt ve kabul defterine yazılır.
(2) Ayrılan çocukların ayrılış nedeni, tarihi, kiminle çıktığı, gözlem kağıdına ve kayıt defterine işlenir. Özel dosyası anne veya babasına verilir.
Oda ve yurtların gereken yerlerine termometreler konulur. EK-VI'daki çizelgede yazılı ilaç ve tıbbi gereçler özel dolap içinde saklanır. Bozulmuş veya tükenmişlerin yerine yenileri konulur.
a) Yönetici: Eğitim yönetimi, sosyal hizmetler, çocuk gelişimi, okul öncesi eğitim, psikoloji, çocuk sağlığı veya anaokulu alanlarından birinde yükseköğrenim görmüş veya okul öncesi öğretmeni unvanını almış olmak.
b) Sağlık personeli: İşyeri hekiminin gözetiminde, çocukların periyodik sağlık kontrolleri, kayıtlar, salgın önlemleri.
c) Diğer personel: Emzirme odalarında her 10 çocuk için bir kadın çocuk bakıcısı. Yurtlarda her 20 çocuk için bir çocuk bakıcısı. En az ilkokul diploması veya okur yazarlık belgesi.
ç) Ek personel: Sosyal hizmet uzmanı, beslenme uzmanı, psikolog vb. görevlendirilebilir.
d) Sağlık kontrolü: Tüm personelin işe girişte ve periyodik sağlık kontrolü yapılır. Bulaşıcı hastalığı olanlar çalıştırılmaz.
(1) Oda ve yurtlara kabul edilecek çocuklar gözlem odasına alınır, işyeri hekiminin muayenesinden geçirilir.
(2) Bulaşıcı veya tehlikeli hastalığı olanlar, kuşkulu veya portör olanlar alınmaz.
(3) Bulaşıcı hastalığa tutulan çocuklar gözlem odasına alınır, sağlık kuruluşuna gönderilir, velisi bilgilendirilir.
(4) Her çocuk için EK-VII gözlem kağıdı doldurulur, EK-VIII sağlık muayenesi kağıtlarına işlenir.
(5) Aşı takibi yapılır, aşısız veya eksik aşılı çocuklar için veliler bilgilendirilir.
(1) Çocukların ihtiyaçlarına göre gerekli besinler, kahvaltıları ve yemekleri verilir. Yemek listelerinde işyeri hekiminin görüşleri alınır.
(2) Çocuklara ayrıca, günde 250'şer gram dayanıklı veya pastörize, yoksa kaynamış süt veya yoğurt verilir.
Oda ve yurtlarda, çocuklara psikososyal gelişimlerini sağlayacak okul öncesi eğitimlerin verilmesi sağlanır.
Md.21 (1) Oda ve yurtların bina, kuruluş, döşeme, araç, gereç, taşıt, beslenme gibi giderlerinin tamamı işverenlerce karşılanır.
(2) Ayda en az bir defa işveren veya vekili tarafından denetlenir. Eksiklikler derhal giderilir.
Md.22 Birden çok işveren tarafından kurulduğunda, işverenler veya vekilleri ayda en az bir defa toplanarak yönetim kararlarını alırlar ve uygulanmasını sağlarlar.
İşverenler, oda ve yurtlarla ilgili bilgi ve belgeleri, açılma tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde Millî Eğitim Bakanlığı ile bağlı oldukları Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne gönderirler.
Raporda; işyeri unvanı, sicil numarası, adres, çalışan sayısı, kadın çalışan sayısı, çocuk sayısı ve cinsiyeti, kurum adresi, oda sayısı, oyun yerleri, bahçe büyüklüğü, bakım ve eğitim araçları belirtilir.
Çalışma saatleri ve ara dinlenmeleri geçici olarak yeniden düzenlenir, çalışma saatlerinin gece süresine ve gebe çalışanların çalışmalarının günün erken saatlerine rastlamaması için gereken önlemler alınır.
Çalışma mahalli ve çalışma düzeni, duruş problemlerini ve kaza riskini azaltacak şekilde yeniden düzenlenir, mümkün olduğu durumlarda oturarak çalışmaları sağlanır. Dinlenme araları ihtiyaca göre daha sık ve uzun olarak düzenlenir.
Çalışma yerlerinin platform, merdiven gibi yüksek ve düşme tehlikesi olan yerlerde olmaması için gerekli düzenlemeler yapılır.
Çalışma hızının, saatlerinin ve işteki yoğunluğun çalışanın önerileri dikkate alınarak mümkün olduğunca uygun hale getirilmesi için gerekli şartlar sağlanır.
Yalnız çalıştırılmaması esastır. Zorunluluk halinde diğer çalışanlarla kolayca iletişim sağlayabilmeleri için önlemler alınır. Acil yardım prosedürlerinde bu durum göz önüne alınır.
Çalışma koşulları, saatleri, müşterilerle ilişkiler, iş yükü, işini kaybetme korkusu gibi stres faktörlerine yönelik koruyucu önlemler alınır. Düşük veya ölü doğum yapmış veya bebeğini kaybetmiş çalışanı stresten korumak için itina gösterilir.
Mümkün olan durumlarda oturması sağlanır, sürekli oturarak veya sürekli ayakta çalışması engellenir. Mümkün değilse dinlenme araları artırılır.
Sigarasız ve dumansız ortamda dinlenmesi sağlanır. Sık tuvalete gitme ihtiyacı göz önüne alınarak çalışmalar düzenlenir, hijyen şartları sağlanır. Beslenme molası, temiz içme suyu ve diğer ihtiyaçları kendileriyle istişare edilerek karşılanır.
Önlemler, çalışanların yaptıkları işle bağlantılı hareketleri, duruşları, zihinsel ve bedensel yorgunluğu da kapsar.
1) Şok ve titreşim: Gebe çalışanın, ani darbelere, sarsıntıya, uzun süreli titreşime maruz kalacağı işlerde ve iş makinelerinde çalıştırılmaları yasaktır. Vücudun alt kısmını, özellikle karın bölgesini etkileyen düşük frekanslı uzun süreli titreşime ve sürekli sarsıntıya maruziyeti önleyecek tedbirler alınır.
2) Gürültü: Gebe çalışanın çalıştığı yerdeki gürültü seviyesinin, en düşük maruziyet etkin değeri olan 80 dB(A) yı geçmemesi sağlanır. Eğer gürültü seviyesi düşürülemiyorsa çalışanın yeri değiştirilir. Limitleri aşan gürültülü ortamda gebe çalışanların kişisel koruyucu donanım kullanarak dahi çalıştırılmaları yasaktır.
3) İyonize radyasyon: Gebe veya emziren çalışanlar iyonize radyasyon kaynaklarının bulunduğu ve radyasyonla kirlenmiş olan yerlerde ve işlerde çalıştırılmaz. Bu gibi yerlere girmemesi uyarı levhaları ile belirtilir.
4) İyonize olmayan radyasyon: Gebe, yeni doğum yapmış ve emziren çalışanların iyonize olmayan radyasyon kaynaklarından etkilenmesini önleyecek tedbirler alınır.
5) Soğuk, sıcak ve yüksek basınç: Gebe, yeni doğum yapmış ve emziren çalışanların yaptığı işin niteliği göz önünde bulundurularak çalıştığı yerlerin sıcaklığının ve basıncının sağlık ve güvenlik riski yaratmayacak düzeyde olması sağlanır.
Gebe, yeni doğum yapmış ve emziren çalışanın, Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'te tanımlanan grup 2, grup 3 ve grup 4 biyolojik etkenlerin risk teşkil ettiği yerlerde ve işlerde çalıştırılmaları yasaktır. Ancak çalışanın bağışıklığı varsa durum değerlendirilmesi yapılarak çalışmasına izin verilebilir.
Kanserojen, mutajen, çok toksik, toksik, zararlı, alerjik, üreme için toksik ve emzirilen çocuğa zararlı olabilen kimyasalların üretildiği, işlendiği, kullanıldığı işlerde çalıştırılması esas olarak yasaktır.
Zorunluluk varsa ve teknik olarak daha az zararlıyla değiştirilemiyorsa, her türlü önlem alınarak ve sağlık durumları ile maruziyet düzeyleri sürekli kontrol altında tutularak çalıştırılabilir.
1) Gebe veya emziren çalışanların kendilerinin ve bebeklerinin sağlığını olumsuz etkileyecek şekilde elle taşıma, yükleme ve araçsız taşıma işlerinde çalıştırılmaları yasaktır. Bu tür işlerde risk değerlendirmesi yapılır, gerektiğinde iş değişikliği sağlanır.
2) Kişisel koruyucu donanımlar gebe veya emziren çalışanı tam koruyacak şekilde vücuduna uygun olmalı, bu kişilerin hareketlerine engel olmamalı ve vücut ölçüleri değiştikçe yenileri temin edilir. Uygun koruyucu sağlanamadığı durumlarda çalışan bu işlerde çalıştırılamaz.
Çalışma hayatında "gece" en geç saat 20.00'de başlayarak en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve her halde en fazla 11 saat süren dönemdir.
18 yaşını doldurmuş kadın çalışanı ifade eder.
Kadın çalışanlar gece postalarında 7,5 saatten fazla çalıştırılamaz.
İstisna: Turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti işlerinde kadın çalışanın yazılı onayı ile 7,5 saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir.
Belediye sınırları dışındaki işyerleri ile posta değişim saatlerinde toplu taşıma ile gidip gelme zorluğu olan işyeri işverenleri, gece postalarında çalıştıracakları kadın çalışanları uygun araçlarla ikametgâhlarına en yakın merkezden işyerine götürüp getirmekle yükümlüdür.
(1) Kadın çalışanların gece postalarında çalıştırılabilmeleri için, işe başlamadan önce, sağlık raporu işyeri hekiminden alınır.
(2) İşveren, işin devamı süresince, düzenli aralıklarla sağlık muayenelerinin yapılmasını sağlar.
(1) Kadın çalışanın kocası da gece postasında çalışıyorsa, kadın çalışanın isteği üzerine, gece çalıştırılması, kocasının çalıştığı gece postasına rastlamayacak şekilde düzenlenir.
(2) Aynı işyerinde çalışan eşlerin aynı gece postasında çalışma istekleri, işverence imkan dahilinde karşılanır.
(1) Kadın çalışanlar, gebe olduklarının doktor raporuyla tespitinden itibaren doğuma kadar, emziren kadın çalışanlar ise doğum tarihinden başlamak üzere kendi mevzuatlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla 1 yıl süre ile gece postalarında çalıştırılamazlar.
(2) Emziren kadın çalışanlarda bu süre, anne veya çocuğun sağlığı açısından gerekli olduğunun işyeri hekiminden alınan raporla belgelenmesi halinde 6 ay daha uzatılır.
(3) Bu çalışanların anılan sürelerdeki çalışmaları, gündüz postalarına rastlayacak şekilde düzenlenir. (Gebe/Emziren Kadınlar Yönetmeliği hükümleri saklıdır)
(1) Gece postalarında kadın çalışan çalıştırmak isteyen işverenler, gece çalıştırılacak kadın çalışanların isim listelerini, iş müfettişlerince yapılan denetimlerde göstermek üzere işyerinde saklar.
a) Sürekli Posta İşleri
Nitelikleri dolayısıyla sürekli çalıştıkları için durmaksızın birbiri ardına postalar halinde yürütülen işlerde posta sayısı 24 saatlik süre içinde en az 3 işçi postası çalıştırılacak şekilde düzenlenir.
İstisna: Turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol araştırma/sondaj işlerinde 24 saatte 2 posta olacak şekilde düzenleme yapılabilir.
b) Diğer Posta İşleri
(a) bendi dışında kalan işlerde posta sayısı, her bir postanın çalışma süresi, 4857 sayılı İK md.63/3'teki Yönetmelikte belirtilen günlük çalışma süresini aşmayacak şekilde düzenlenir.
c) Sağlık Kuralları Gereği
Günde 7,5 saat ya da daha az çalışılması gereken işlerde posta sayısı, 4857 sayılı İK md.63/son fıkra'daki Yönetmelikte belirtilen günlük çalışma sürelerini aşmayacak şekilde düzenlenir.
Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır.
Yer altı maden işleri: Günde en çok 7,5 saat, haftada en çok 37,5 saat.
Denkleştirme: Haftalık normal çalışma süresi, günde 11 saati aşmamak koşulu ile farklı dağıtılabilir. 2 aylık sürede haftalık ortalama normal süreyi aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile 4 aya kadar artırılabilir.
Turizm sektörü: Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile 6 aya kadar artırılabilir.
Çalışma sürelerinin uygulama şekilleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yönetmeliği ile düzenlenir.
4857 sayılı İş Kanununun 69 uncu maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan gece dönemine denk düşen 20.00-06.00 saatleri arasındaki işçi postalarında, 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin çalıştırılmaları yasaktır.
Bir işçi postası ile yürütülen işlerde, ikili ya da daha çok posta sayısının artırılması ya da üç posta halinde çalışılan işyerlerinde günlük çalışma süresinin 7,5 saatin altında saptanması sonucunda, çalışma sürelerindeki azalma nedeniyle, işçilerin ücretlerinden her ne şekilde olursa olsun indirim yapılamaz.
Postalar halinde yürütülen işlerde işçilerin gece postalarında 7,5 saatten çok çalıştırılmaları yasaktır.
İstisna: Turizm, özel güvenlik, sağlık, petrol araştırma/sondaj işlerinde işçinin yazılı onayı ile 7,5 saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir.
Çalışma süresinin yarısından çoğu gece dönemine rastlayan posta, gece çalışması sayılır.
Gece ve gündüz işletilen nöbetleşe postalar; en fazla bir iş haftası gece çalıştırılan işçilerin, ondan sonra gelen ikinci iş haftasında gündüz çalıştırılmaları suretiyle düzenlenir.
Zorunluluk olmadıkça postalar değiştirilemez.
Gece çalışması nedeniyle sağlığı bozulan işçiye, raporla belgelemesi halinde işveren gündüz postasında uygun iş verir.
İki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilir.
Posta değişiminde işçiler sürekli olarak en az 11 saat dinlendirilmeden çalıştırılamaz.
Bu hüküm, postası değiştirilen işçilere de uygulanır.
Postalar halinde yürütülen işlerde, işçilere 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesi esaslarınca ara dinlenmesi verilir.
İşin niteliği, aynı saatte ara dinlenmesi vermeye imkan vermiyorsa, bu dinlenme işçilere gruplar halinde çalışma süresinin ortalarından başlayarak verilir.
Postalar halinde yürütülen işlerde, işçilere, haftanın bir gününde 24 saatten az olmamak üzere ve nöbetleşme yolu ile hafta tatili verilmesi zorunludur.
İşveren veya işveren vekilleri, postalar halinde işçi çalıştırılarak yürütülen işlerde, her postada çalışan işçilerin ad ve soyadlarını kapsayan listeleri Bakanlıkça talep edildiğinde sunmak üzere işyerinde bulundurmakla yükümlüdür.