(1) Uygulama alanı

Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren bütün işyerlerini kapsar.

(2) Kapsam dışı durumlar

Bu Yönetmelik aşağıdaki durumlarda uygulanmaz:

a) İşyeri bina ve eklentileri

İşyerine bağlı çalışılan alanlar, çalışanların girip çıkılabileceği bina, tesis vb. ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim yerleri ve avlu gibi diğer eklentileri,

İşveren, çalışanları ve çalışan temsilcilerini, bu Yönetmelikte belirtilen konularda, işyerinde bulunan sağlık ve güvenlikle ilgili riskler ve alınan tedbirler hakkında bilgilendirir.

İşveren, bu Yönetmelikte belirtilen konularda çalışanların veya çalışan temsilcilerinin görüşlerini alır ve katılımlarını sağlar.

(1) Uygulama esasları

Bu Yönetmelikte belirtilen tedbirler saklı kalmak kaydı ile Bakanlıkça çıkartılan yönetmelikler başta olmak üzere, yürürlükteki ilgili diğer mevzuat hükümleri de uygulanır.

(2) Öncelik sırası

Bu Yönetmelik kapsamında yer alan hususlarda açıklayıcı bir hüküm bulunmaması halinde sırasıyla aşağıdakiler dikkate alınır:

Yangınla mücadele

Kapalı işyerlerinin havalandırılması

Ortam sıcaklığı

Gün ışığı esastır. Yetersiz olduğunda suni ışık ile uygun aydınlatma sağlanır. TS EN 12464-1 standartları esas alınır.

Çalışma mahalleri ve geçiş yollarındaki aydınlatma sistemleri, kaza riski oluşturmayacak türde olur ve uygun şekilde yerleştirilir.

Aydınlatma sisteminin devre dışı kalmasının risk oluşturabileceği yerlerde ayrı bir enerji kaynağına bağlı acil aydınlatma sistemi bulunur.

İşyeri, çalışanların fiziksel faaliyetleri, yapılan işlerin niteliği ve termal konfor şartları dikkate alınarak uygun bölümlere ayrılır.

Taban döşeme ve kaplamaları sağlam, kuru, düz, kaymaz ve seviye farkı bulunmaz. Patlayıcı/tehlikeli madde depolanan yerlerde taban, tavan, duvar ve çatılar Binaların Yangından Korunması Yönetmeliği‘ne uygun olur.

Taban ve asma kat döşemeleri, üzerine konulacak makine, araç-gereç ve benzeri malzeme ile buralarda bulunabilecek çalışanların ağırlığına dayanabilecek şekilde yapılır.

Taban, tavan ve duvarlar uygun hijyenik şartları sağlayacak şekilde temizlemeye elverişli ve sağlık ve güvenlik yönünden uygun malzemeden yapılır.

Saydam veya yarı saydam duvarlar ile camlı bölmeler açık bir şekilde işaretlenir, güvenli malzemeden yapılır veya çarpma ve kırılmaya karşı korunur.

İşyeri tavanı, yeterli hava hacmini ve havalandırmayı sağlayacak ve sağlık yönünden sakınca meydana getirmeyecek yükseklikte olması esastır.

Çatılar dayanıklı malzemeden inşa edilir, mevsim şartları dikkate alınarak çalışanları dış etkilerden tamamen koruyacak ve risk oluşturmayacak şekilde yapılır.

Yeterli sağlamlıkta olmayan çatılara çıkılmasına ve buralarda çalışılmasına, güvenli çalışmayı temin edecek ekipman sağlanmadan izin verilmez.

Pencereler ve tavan pencereleri, güvenli bir şekilde açılır, kapanır ve ayarlanabilir olur.

Pencereler açık olduklarında çalışanlar için herhangi bir tehlike oluşturmayacak şekilde yerleştirilir.

Çalışanları pencere ve menfezlerden gelen güneş ışığı, ısı ve hava akımlarının olumsuz etkilerinden koruyacak tedbirler alınır.

Pencerelerin güvenli bir şekilde temizlenebilir özellikte olması sağlanır.

Pencereler, temizlik ekipmanlarının kullanılmasına uygun olur.

Temizliği yapanlar ile temizlik sırasında bina içinde ve dışında bulunanlar için tehlike oluşturmayacak araç-gereçler seçilir.

Kapı ve girişlerin yerleri, sayıları, boyutları ve malzemeleri, bulundukları alanın yapısına ve çalışanların rahatça girip çıkmasına uygun olur.

Her iki yöne açılabilen kapılar saydam malzemeden yapılır veya karşı tarafın görünmesini sağlayan saydam kısımlar bulunur.

Saydam kapılar güvenli malzemeden yapılır veya kırılmalara karşı korunur. Üzerleri kolayca görünür şekilde işaretlenir.

Raylı kapılarda raydan çıkmayı ve devrilmeyi önleyici güvenlik sistemi bulunur.

Yukarı doğru açılan kapılarda aşağı düşmeyi önleyici güvenlik sistemi bulunur.

Kaçış yollarındaki kapılar uygun şekilde işaretlenir. Her zaman ve her durumda içeriden açılabilir olur.

Araç kapıları yayalar için güvenli değilse, ayrı yaya geçiş kapıları bulunur. Açıkça işaretlenir ve önlerinde hiçbir engel olmaz.

Mekanik kapılar kaza riski taşımayacak şekilde çalışır. Acil durdurma cihazı bulunur. Güç kesilmesinde el ile açılabilir olur.

Merdiven, koridor, geçiş yolu, yükleme yeri ve rampa gibi yollar, yaya ve araçların güvenli hareketini sağlayacak şekilde olur. Yollar engebeli, çukur, kaygan olmaz ve bakımları yapılır.

Yollar, azami kullanıcı sayısına ve işin niteliğine uygun boyutlarda olur ve açıkça işaretlenir. Malzeme taşınan yollarda yayalar için yeterli güvenlik mesafesi bırakılır.

Araç geçiş yolları ile yaya yolları arasında yeterli mesafe bulunur. Araç geçiş yolları açıkça işaretlenir.

Malzeme veya çalışanların düşme riski bulunan tehlikeli alanlara görevli olmayan kişiler giremez. Bu alanlar açıkça işaretlenir ve yetkililer için tedbirler alınır.

Yüksek geçit, platform veya çalışma sahanlıklarının serbest tarafları ile düşme riski bulunan yerlere uygun korkuluklar yapılır. Korkuluk ve ara elemanlarının yükseklikleri, dayanımı ve açıklıkları düşme riskini ortadan kaldıracak nitelikte olur.

Merdivenler; işyeri büyüklüğü, işin özelliği ve azami kişi sayısına göre ateşe dayanıklı yanmaz malzemeden, sağlam, yeterli genişlik ve eğimde, korkuluklarla çevrili olur.

Yürüyen merdiven ve bantlar güvenli çalışır ve gerekli güvenlik donanımları bulunur. Kolay fark edilir ve ulaşılır acil durdurma tertibatı bulundurulur.

Yükleme yerleri ve rampalar, yük boyutlarına uygun, düşmelere karşı güvenli olur. En az bir çıkış yeri bulunur. Geniş olanlarda her iki uçta çıkış olur.

Çalışma yerinin taban alanı, yüksekliği ve hava hacmi yeterli olur. Hava hacmi hesabına makine, malzeme ve tesisler de dâhil edilir.

Çalışanın işini yaptığı yerde rahat hareket edebilmesi için yeterli serbest alan bulunur. İşin özelliği nedeniyle bu mümkün değilse, çalışma yerinin yanında serbest hareket edeceği alan olması sağlanır.

10 ve daha fazla çalışan bulunan işyerlerinde uygun dinlenme yeri sağlanır.

Büro benzeri işlerde ayrıca dinlenme yeri aranmaz. Uygun yer yoksa yemek yeme yerleri dinlenme yeri olarak kullanılabilir.

Çalışma süresi, işin gereği olarak sık ve düzenli aralıklarla kesiliyorsa ve ayrı bir dinlenme yeri yoksa, uygun dinlenme yerleri sağlanır.

Yemeklerini işyerinde yiyen çalışanlar için rahat yemek yenebilecek nitelikte, uygun termal konfor ve hijyen şartlarında yemek yeme yeri sağlanır.

Uygun yer yoksa dinlenme yerleri yemek yeme yeri olarak kullanılabilir. İşveren, işyeri dışında yemek imkânı da sağlayabilir.

Gebe ve emziren kadınların uzanarak dinlenebilecekleri uygun şartlar sağlanır. 14/7/2004 tarihli ve 25522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik hükümleri dikkate alınır.

İş elbisesi giyme zorunluluğu olan çalışanlar için, kadın ve erkek ayrı, yeterli büyüklükte soyunma yerleri sağlanır.

Soyunma yerleri dışında giysi değiştirilmez. Kolay ulaşılabilir, yeterli kapasitede ve yeterli oturma yeri bulunur.

Her çalışan için yeterli büyüklükte kilitli dolaplar bulundurulur.

Nemli, tozlu, kirli, tehlikeli maddelerle çalışılan yerlerde iş elbisesi ve harici elbise için ayrı dolaplar veya iki bölmeli dolaplar sağlanır.

Gerektiğinde kadın ve erkek ayrı, sıcak ve soğuk akarsuyu bulunan duşlar tesis edilir.

Dışarıdan içerisi görünmeyecek, uygun havalandırma, aydınlatma, termal konfor ve hijyen şartları sağlanır.

Duş ve lavabolar her zaman kullanıma hazır olur, temizlik malzemeleri bulundurulur.

Duş/lavabolar soyunma yerlerinden ayrı ise aralarında kolay bağlantı sağlanır.

Duş tesisi gerektirmeyen işlerde, çalışma yerlerinin ve soyunma odalarının yakınında akar sıcak suyu olan lavabolar bulunur. Lavabolar kadın ve erkek için ayrı yapılır.

Çalışma yerleri, dinlenme, soyunma ve duş yerlerine yakın, kadın ve erkek ayrı yeterli tuvalet ve lavabo tesis edilir.

Uygun havalandırma, aydınlatma, termal konfor, hijyen ve temizlik malzemeleri bulundurulur.

Tuvalet ve lavabolar, su depolarına, su geçen yerlere, gıda maddelerine uzak şekilde, insan ve çevre sağlığı yönünden risk oluşturmayacak şekilde yerleştirilir.

Atık ve birikinti sular, kanalizasyona veya fosseptiğe bağlanır, uygun kapak ile örtülür.

Kanalizasyon kotunun kurtarmadığı durumlarda cebri drenaj ile taşma önlenir.

İşyerinin büyüklüğü, yapılan işin niteliği ve kaza riskine göre, işyerinde bir ya da daha fazla ilk yardım ve acil müdahale odası bulunması sağlanır.

İlkyardım odaları yeterli malzeme ve ekipman ile teçhiz edilir, sedyeler kullanıma hazır halde bulundurulur.

Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliği‘ne uygun şekilde işaretlenir.

İlkyardım ekipmanları kolay erişilebilir yerlerde bulundurulur ve işaretlenir.

Acil servis adresleri ve telefon numaraları görünür yerlerde bulundurulur.

Engelli çalışanların bulunduğu işyerlerinde, bu çalışanların durumları dikkate alınarak gerekli düzenleme TS 9111 ve TS 12460 standartları göz önünde bulundurularak yapılır.

Düzenleme özellikle engelli çalışanların doğrudan çalıştığı yerlerde ve kullandıkları:

Açık çalışma yerleri, yollar ve diğer açık alanlar, yaya ve araç trafiğinin güvenli şekilde yapılmasını sağlayacak şekilde düzenlenir.

Ulaşım yolları, merdivenler, kapılar için belirtilen hususlar uygulanır.

Açık çalışma alanları gün ışığının yeterli olmadığı hallerde uygun şekilde aydınlatılır.

Çalışanlar özellikle;

• Olumsuz hava şartları ve cisim düşmeleri
• Zararlı gürültü, gaz, buhar, toz
• Düşme ve kaymalar

karşı korunur.

Çalışanların, herhangi bir tehlike durumunda işyerini hemen terk etmeleri veya kısa sürede yardım alabilmeleri sağlanır.

• Yanıcı olmayan ve kolay tutuşmayan malzemeden inşa edilir. Çadır ve branda kullanılmaz.
• Isıtma tedbirleri alınır; mangal, maltız, açık ateş kullanılmaz.
• Uygun ve yeterli hijyenik şartlar, aydınlatma, havalandırma ve termal konfor sağlanır.
• Yeterli sayıda tuvalet, lavabo, duş bulunur.
• Temizlik malzemeleri ile üst baş temizliği için gerekli araç-gereçler sağlanır.

• Sağlık gereklerine ve teknik şartlara uygun inşa edilir. Bir konutta bulunması gereken tesisat ve tertibat bulundurulur.
• Aileleri ile birlikte oturan çalışanlar için ayrı ev veya apartman şeklinde olur.
• Bekâr çalışanlara özgü binalarda, kadınlar ve 18 yaşından küçük çocuklar, erkeklerin bulunduğu kısım ile bağlantısı olmayan ve birbirinden ayrı özel kısımlarda yatırılır.