İş Kazaları

📜

6331 Sayılı Kanun

İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olayı,

🌐

ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü)

“Büyük fakat genellikle yerel imkânlarla baş edilebilen çapta, ivedilik gerektiren tüm durum ve hâller”

🏥

WHO (Dünya Sağlık Örgütü)

“Önceden planlanmamış, çoğu kişisel yaralanmalara, makinelerin ve araç gereçlerin zarara uğramasına, üretimin bir süre durmasına yol açan bir olay”

⚠️

5510 Sayılı Kanun Madde 13

Kanunun 13. Maddesinde belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olay iş kazasıdır.

📅 2025 Mayıs A

6331 sayılı Kanun'a göre iş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olay aşağıdakilerden hangisidir?

A) Acil Durum

B) İş kazası

C) Risk

D) Ramak kala olay

E) Tehlike

📅 2019 Aralık B

Aşağıdakilerin hangisinde iş kazası; işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olay şeklinde tanımlanmıştır?

A) 4857 sayılı İş Kanunu

B) 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

C) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

D) 5393 sayılı Belediye Kanunu

E) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu

📋 5510 Sayılı Kanun Madde 13 – İş Kazası Sayılma Halleri

🏢

İşyerinde Bulunma

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olaylar.

📌 Kapsam: Tüm işyeri alanları

👷‍♂️

İşin Yürütümü

İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle (bağımsız çalışanın kendi işi nedeniyle) oluşan olaylar.

🔧 Asıl iş faaliyeti sırasında

🚗

Görevli Seyahat

Görevli olarak işyeri dışına gönderilme nedeniyle asıl iş yapılmadan geçen zamanlarda meydana gelen olaylar.

🗺️ İş yolu / seyahat esnası

🤱

Emzirme İzni

Emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda meydana gelen olaylar.

👶 Süt izni sürecinde

🚌

Servis Gidiş-Geliş

Sigortalıların, işverence sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-gelişi sırasında meydana gelen olaylar.

🚍 İşveren servisi kapsamında

🏢

1. İşyerinde Bulunduğu Sırada

İş yapıyor olması gerekmez

6 ÖRNEK

🔹 Çalışan öğle arasında merdivenden düşerek ayağını kırmıştır.

📌 İş yapıyor olması gerekmez. İşyerinde bulunduğu süre içinde meydana gelmiştir.

🔹 Çalışan lavaboda düşerek başını çarpmıştır.

📌 İşyeri sınırları içerisinde gerçekleşmiştir.

🔹 Yemekhanede sıcak çorbanın üzerine dökülmesi sonucu yanmıştır.

📌 İşyerinde bulunduğu sırada meydana gelmiştir.

🔹 İşe başlamadan önce soyunma odasında dolap kapağı üzerine düşmüştür.

📌 İşe başlamamış olsa bile işyerindedir.

🔹 Çalışan çay molasında sandalyeden düşerek kolunu kırmıştır.

📌 İşyerinde bulunması yeterlidir.

🔹 Bahçede yürürken çatıdan düşen bir cisim omzuna isabet etmiştir.

📌 İşyeri sınırları içinde meydana gelmiştir.

✅ Kural: İşyeri sınırları içinde olmak yeterlidir. İş yapma şartı aranmaz.

👷

2. İşveren Tarafından Yürütülen İş Nedeniyle

İşin doğal riski gerçekleşti

6 ÖRNEK

🔹 Kaynak ustasının gözüne çapak kaçmıştır.

📌 İşini yaparken meydana gelmiştir.

🔹 Forklift operatörü yük taşırken devrilmiştir.

📌 İşin yürütülmesi sırasında olmuştur.

🔹 Elektrik teknisyeni bakım sırasında elektrik akımına kapılmıştır.

📌 İşin gereği yapılan faaliyet sırasında oluşmuştur.

🔹 Vinç operatörü yük kaldırırken halat kopmuş ve yaralanmıştır.

📌 İşverenin yürüttüğü iş nedeniyle meydana gelmiştir.

🔹 Kimyasal dolumu yapan çalışan asit sıçraması sonucu yanmıştır.

📌 İşin doğal riski gerçekleşmiştir.

🔹 Depoda yük kaldırırken bel fıtığı oluşmuştur.

📌 İş nedeniyle meydana gelmiştir.

✅ Kural: İşin yürütülmesi sırasında meydana gelen her olay iş kazasıdır.

🚗

3. Görevle İşyeri Dışında

İşveren görevlendirmiş

6 ÖRNEK

🔹 Muhasebeci bankaya evrak götürürken trafik kazası geçirmiştir.

📌 İşveren tarafından görevlendirilmiştir.

🔹 Teknik servis elemanı müşteri tesisinde merdivenden düşmüştür.

📌 Görev nedeniyle işyeri dışındadır.

🔹 Satış temsilcisi müşteri ziyaretinde köpek saldırısına uğramıştır.

📌 İş görevi kapsamında meydana gelmiştir.

🔹 Elektrik teknikeri arıza için başka fabrikaya giderken yaralanmıştır.

📌 İşverenin verdiği görev nedeniyle oluşmuştur.

🔹 Kargo teslim eden çalışan yük indirirken ayağını ezmiştir.

📌 Görev esnasında meydana gelmiştir.

🔹 Resmî toplantıya katılan personel otelin merdivenlerinde düşmüştür.

📌 Görevlendirme süresi devam etmektedir.

✅ Kural: Görevli olduğu süre iş kazası kapsamındadır.

🤱

4. Emzirme İzni Sırasında

Kanuni süt izni kapsamında

5 ÖRNEK

🔹 Anne çalışan süt izninde kreşe giderken merdivenden düşmüştür.

📌 Kanunen verilen süt izni süresi içindedir.

🔹 Emzirme odasında sandalye kırılmış ve çalışan yaralanmıştır.

📌 Süt izni kapsamında meydana gelmiştir.

🔹 Bebeğini emzirmek için ayrılan sürede asansörde sıkışmıştır.

📌 İş mevzuatının tanıdığı süre içerisindedir.

🔹 Kreşe giderken servis aracından inerken ayağını burkmuştur.

📌 Süt izni devam etmektedir.

🔹 Emzirme odasında elektrik prizinden kaynaklı elektrik çarpması yaşamıştır.

📌 Kanuni izin süresindedir.

✅ Kural: Süt izni süresince meydana gelen olaylar iş kazasıdır.

🚌

5. İşverence Sağlanan Taşıtla Gidiş-Geliş

İşveren servisi kullanımı

6 ÖRNEK

🔹 Personel servisi kaza yapmış, çalışan kolunu kırmıştır.

📌 İşverenin sağladığı araç kullanılmaktadır.

🔹 Servisten inerken ayağı kayarak düşmüştür.

📌 İşveren servisinin kullanımı sırasında olmuştur.

🔹 Servis aracına binerken kapıya eli sıkışmıştır.

📌 İşe gidiş kapsamında meydana gelmiştir.

🔹 Servis minibüsü devrilmiş ve çalışan yaralanmıştır.

📌 İşveren tarafından sağlanan taşıttadır.

🔹 Servis beklerken servis aracının çarpması sonucu yaralanmıştır.

📌 İşveren servis hizmeti kapsamında değerlendirilir.

🔹 Servis aracında ani fren nedeniyle başını koltuğa çarpmıştır.

📌 İşverenin sağladığı taşıtta meydana gelmiştir.

✅ Kural: İşveren servisinde gidiş-geliş sırasındaki olaylar iş kazasıdır.

📅 2025 Mayıs B

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesine göre, aşağıdaki kazalardan hangisi iş kazası değildir?

A) İşverene bağlı çalışanın, görevli olarak iş yeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanda gerçekleşen kaza

B) Emziren kadın sigortalının, çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda yaşadığı kaza

C) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş veya görevi nedeniyle sigortalının iş yeri dışında olması sırasında gerçekleşen kaza

D) Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada gerçekleşen kaza

E) Sigortalıların, kendine ait bir taşıtla iş yerine gidiş gelişi sırasında gerçekleşen kaza

📅 2017 Aralık B

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre, aşağıdakilerden hangisi bir iş kazası değildir?

A) Sigortalının, öğle tatilinde işyerinin yemekhanesinde başka işçiler arasında çıkan kavgada atılan tabağın kendisine isabet etmesi sonucunda yaralanması

B) İstanbul'da çalışmakta olan sigortalının, iş toplantısı için gittiği İzmir'de yemek yediği lokantanın mutfağında meydana gelen patlama sonucunda yaralanması

C) Emziren kadın sigortalının, süt izni sırasında düşüp yaralanması

D) Birbirine yakın oturan sigortalıların tuttukları araçla işlerine giderken kazaya uğramaları sonucunda yaralanmaları

E) İşveren tarafından verilen faturayı yatırmak üzere bankaya giden sigortalının yolda yürürken düşüp yaralanması

📅 2015 Aralık C

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi iş kazası değildir?

A) Sigortalının, işveren tarafından sağlanan servisle işe gelirken aracın kaza yapması sonucunda yaralanması

B) Sigortalının, öğle tatilinde iş yerinin bahçesinde düşerek ayağını kırması

C) Kadın sigortalının, çocuğunu okula götürürken geçirdiği trafik kazası sonucunda yaralanması

D) Sigortalının, işyeri deposunun çatısının çökmesi sonucunda yaralanması

E) İşyerinin muhasebe bölümünde çalışan sigortalının iş yerinin vergi borcunu yatırmak için vergi dairesine giderken yaralanması

📢 İş Kazası Bildirimi – Süreler ve Yükümlülükler

👮

Kolluk Kuvvetleri

HEMEN

Kolluk kuvvetlerine derhal bildirim yapılır.

🚨 En acil yükümlülük

📄

SGK Bildirimi

3 İŞ GÜNÜ

5510 sayılı kanun
6331 sayılı kanun

📝 Yazılı bildirim zorunlu

⏳

Süre Hesaplama

3 İŞ GÜNÜ

Kazadan sonraki günden başlanır.
📅 Cumartesi-Pazar sayılmaz

⏱️ Takvim günü değil, iş günü

🏥

Sağlık Sunucuları

10 GÜN

Sağlık sunucuları iş kazasını 10 gün içinde SGK’ya bildirmelidir.

🏨 Hastane ve sağlık kuruluşları sorumlu

👤

4b Sigortalı (Bağımsız)

3 İŞ GÜNÜ

📌 1 AY ŞARTI
Rahatsızlığın bildirime engel olmadığı günden sonra, bir ayı geçmemek kaydıyla 3 iş günü içinde kendisi bildirir.

⚠️ Kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kur)

📅 2024 Mayıs B

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre işveren; sağlık hizmeti sunucuları veya iş yeri hekimi tarafından kendisine bildirilen meslek hastalıklarını, öğrendiği tarihten itibaren kaç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir?

A) 3 iş günü

B) 5 iş günü

C) 7 iş günü

D) 10 iş günü

E) 15 iş günü

📅 2024 Mayıs A/B

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre iş kazaları ve meslek hastalıklarının kayıt ve bildirimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) İşveren, bütün iş kazalarının kaydını tutar ve gerekli incelemeleri yaparak bunlarla ilgili raporları düzenler.

B) İşveren, iş kazalarını kazadan sonraki 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.

C) İş yeri hekimleri meslek hastalığı ön tanısı koydukları vakaları, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk eder.

D) İş yerinde meydana gelen ancak yaralanma veya ölüme neden olmadığı hâlde iş ekipmanının zarara uğramasına yol açan olayları inceleyerek bunlarla ilgili raporları düzenler.

E) Sağlık hizmeti sunucuları, meslek hastalığı ön tanısı konulan vakaları 3 iş günü içinde Sağlık Bakanlığına bildirir.

📅 2019 Aralık C

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre, hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanın iş kazası geçirmesi halinde, bir ayı geçmemek şartıyla, rahatsızlığının bildirimine engel olmadığı günden sonraki kaç iş günü içinde iş kazasını bildirmesi zorunludur?

A) 2 iş günü

B) 3 iş günü

C) 5 iş günü

D) 7 iş günü

E) 10 iş günü

📅 2017 Nisan C

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre, iş kazaları ve meslek hastalıklarının kayıt ve bildirimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) İşveren, iş kazalarını kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.

B) İşveren, işyeri hekiminin kendisine bildirdiği meslek hastalıklarını, öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.

C) İşyeri hekimi, meslek hastalığı ön tanısı koyduğu vakaları, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk eder.

D) Sağlık hizmeti sunucuları kendilerine intikal eden iş kazalarını, en geç on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.

E) İşveren, yaralanma veya ölümle sonuçlanmayan kazalara ilişkin düzenlediği raporları en geç on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.

📅 2016 Aralık C

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre; işverenin, iş kazalarını kayıt ve bildirim yükümlülüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) İşyerinde meydana gelen bütün iş kazalarının kaydını tutar.

B) İş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olan olayları inceler ve bunlarla ilgili raporları düzenler.

C) İş kazalarını kazadan sonra en geç iki gün içinde Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne bildirir.

D) İş kazası sonrası kaza ile ilgili gereken incelemeleri yapar.

E) İş kazası sonrası kaza ile ilgili raporları düzenler.

🚫 İş Kazası Bildirimi Yapılmaz İse – Yaptırımlar ve Tespit

⚠️ 4/a Sigortalı (SGK) – Zamanında Bildirim Yapılmazsa

Geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir.
💰 Bildirimin SGK’ya yapıldığı tarihe kadar ödenen tüm ücretler işverenden tahsil edilir.
İdari para cezası uygulanır.
⚖️ Bildirim süresini yerine getirmeyen işverenlere idari para cezası kesilir.

📌 Sonuç: İşveren hem maddi (tahsilat) hem de idari (para cezası) yaptırımla karşılaşır.

🆔 Sigortalılık Bildirimi Hiç Yapılmamışsa (Kayıt Dışı)

İşveren tarafından SGK’ya sigortalılık bildirimi yapılmamış olanların kaza geçirmesi halinde sigortalılık ve iş kazası tespiti aşağıdaki makamlarca yapılır:

👮

Ölümlü Olmayan

Sosyal Güvenlik Denetmenleri

tarafından tespit yapılır.

🏛️

Ölümle Sonuçlanan

Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı

(ilgili Grup Başkanlığı) tarafından tespit yapılır.

⚖️ Önemli: Kayıt dışı çalıştırma durumunda, kazanın tespiti için özel prosedürler devreye girer. Denetim makamları, çalışanın sigortalılığını ve kazanın iş kazası sayılıp sayılmadığını araştırır.

⚠️ 6331 SAYILI KANUN MADDE

⚖️ İşveren Yasağı

Ölümlü iş kazasının meydana geldiği bir maden işyerinde, kazayla ilişkin kusuru yargı kararı ile tespit edilen işverenin kamu ihalelerine 2 yıl süreyle katılımı yasaklanır.

🔄 İşe Dönüş Süreci

İş kazası geçiren personel, işe başladıktan sonra eğitim ve sağlık kontrolü yapılır.

Kaynak: 6331 sayılı İSG Kanunu

📅 2025 Aralık A-B-C

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre ölümlü iş kazası meydana gelen bir maden iş yerinde kusuru yargı kararıyla tespit edilen işveren, kamu ihalelerine kaç yıl katılamaz?

A) 1 yıl

B) 2 yıl

C) 3 yıl

D) 4 yıl

E) 5 yıl

📅 2019 Aralık A

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre, iş kazası bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverene uygulanacak idari para cezası aşağıdakilerden hangisi tarafından verilir?

A) İş müfettişleri

B) Çalışma ve İş Kurumu il müdürlükleri

C) Sosyal Güvenlik Kurumu

D) Hazine ve Maliye Bakanlığı

E) İş mahkemeleri

⏰

Süreler ve Yetkililer

Kim ne kadar süre istirahat verebilir?

📌 Yetkilendirme

İstirahat raporlarının Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilen hekimlerce düzenlenmesi şarttır.

👨‍⚕️ Tek Hekim – Ayaktan Tedavi

Bir defada en çok 10 gün istirahat verilebilir.

Kontrol muayenesi ile toplam 20 gün uzatılabilir.

🏥 Sağlık Kurulu

20 günü aşan raporlar sağlık kurulunca verilir.

İlk süre 6 ayı geçemez. Malûllük önlenebilirse uzatılır.

🏥 İşyeri Hekimi

Bakanlıkça yetki tanınan işyeri hekimi bir kerede en fazla 2 gün istirahat verebilir.

📅 Yıllık Toplam Süre

Tek hekim ayaktan tedavilerde toplam 40 günü geçemez.

40 günü aşan raporlar sağlık kurulunca verilir.

✅ Özet: Tek Hekim → 10 gün / Kontrol ile → 20 gün / Kurul → 6 ay / İşyeri Hekimi → 2 gün / Yıllık → 40 gün

📄

Rapor Usul ve Esasları

Düzenleme, Bildirim ve Onay

📌 Rapor İçeriği

İstirahat raporlarında sigortalının çalışıp çalışamayacağı veya kontrol muayenesi yapılıp yapılmayacağı belirtilir.

📌 Rapor Nüshaları

2 nüsha olarak düzenlenir. 1 nüsha sigortalıya, 1 nüsha Kuruma gönderilir.

📌 Elektronik Bildirim

Rapor elektronik ortamda Kuruma gönderilir. İşveren görüntüleyebilir.

3 iş günü içinde onaylanır.

📌 Uluslararası Raporlar

Sözleşme yok: Dış temsilcilik onanması yeterli.

Sözleşme var: Bu Yönetmelik usulleri uygulanır. Kuruma verilmesi zorunludur.

📌 TSK Personeli

211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu personeli için usul ve esaslar Millî Savunma Bakanlığı görüşü ile Kurumca belirlenir.

✅ Özet: Yetkili hekim → 2 nüsha → Elektronik / 3 iş günü → Uluslararası onay → TSK özel usul

💻

Elektronik Bildirim ve Onay

Kurumca yetkilendirilen tek hekim veya sağlık kurulu tarafından verilecek istirahatler, elektronik ortamda Kuruma gönderilir.

İşverence görüntülenebildiğinden, çalışılmadığına dair bildirim için tebligat yerine geçer.

3 iş günü içinde onaylanır.

Elektronik düzenlenemezse, 3 iş günü içinde SGK il müdürlüğüne gönderilir.

⏱️ Onay Süresi: 3 iş günü

🌍

Uluslararası Raporlar

Sözleşme bulunmayan ülkeler: Tedaviler sonucu verilen istirahat raporlarının ilgili ülke mevzuatına uygun olduğunun dış temsilciliklerce onanması hâlinde, yetkilendirilen hekim ve sağlık kurullarının ayrıca onayı aranmaz.

Sözleşme bulunan ülkeler: Bu Yönetmelikte belirlenmiş usul ve esaslar uygulanır. Raporların akit ülke kurumlarına intikali için Kuruma verilmesi zorunludur.

Akit ülke mevzuatına göre düzenlenen formülerlerle Kuruma bildirilen raporlar aynıen kabul edilir.

🌍 Sözleşme Yok → Onay / Sözleşme Var → Kurum Onayı

🏛️

TSK Personeli ve Özel Durumlar

211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununa tabi personel için verilecek istirahat raporları usul ve esasları, Millî Savunma Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirlenir.

Rapor içeriği: Sigortalının çalışıp çalışamayacağı ve kontrol muayenesi yapılıp yapılmayacağı belirtilir.

Nüsha zorunluluğu: En az 2 nüsha olarak düzenlenir.

🏛️ 211 sayılı Kanun → MSB görüşü ile Kurumca belirlenir

🩺 Geçici İş Göremezlik

📖 Tanım: Sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulu raporlarında belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalışamama halidir.

📊 Çalışma İş Gücü Kaybı: %10’dan az ise tedavisi süresince geçici iş göremezlik hali devam eder.

📌 Ödeme Şartları: İş göremezliğin başladığı tarihten önceki 1 yıl içinde en az 90 gün prim bildirilmiş olması şartıyla, 3. günden itibaren ödenir.

🏥 Yatarak: Günlük kazancın ½’si 🚶 Ayaktan: Günlük kazancın ⅔’ü

📊 Sürekli İş Göremezlik

📖 Tanım: Kurumca sağlanan sağlık yardımı ve tedavi sonunda, sigortalının geçici iş göremezlik durumu düzelip çalışma gücü yeniden kazanılmamışsa, sürekli olarak çalışamama halidir.

🔴 Tam

%100

🟢 Kısmi

%10 – %99

📌 Malüllük

≥ %60

⚖️ Malül sayılma oranı: En az %60 (Kurum sağlık kurulu tespiti)

⚰️ Ölüm Halleri

Hak sahiplerine gelir bağlanması
Evlenme ödeneği (kız çocuklarına)
Cenaze ödeneği verilmesi

🕊️ Gelir + Cenaze ödeneği

🏥 Hastalık ve Analık Sigortası

Sigortalıya hastalık veya analık hallerine bağlı olarak ortaya çıkan iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilir.

🤱 Doğum öncesi/sonrası ödeme

🤱 Emzirme Ödeneği

Analık sigortasından sigortalı kadına veya sigortalı olmayan karısının doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe, her çocuk için geçerli tarife üzerinden emzirme ödeneği verilir.

👶 Her çocuk için ayrı ödeme

📌 Emzirme Ödeneği Şartları

🏢 a) Hizmet Akdi ile Çalışanlar

Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması.

👤 b) Bağımsız Çalışanlar (4b)

Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 120 gün prim yatırılmış ve GSK primi dahil tüm borçlar ödenmiş olması.

✅ Her iki statü için de 120 gün prim şartı

⏳ Ödeme Süresi ve Prim Şartı

Sigortalılığı sona erenler, 300 gün içinde doğum yaparsa hak kazanır.
Doğumdan önceki 15 ay içinde en az 120 gün prim ödenmiş olmalıdır.

📅 300 gün + 120 prim günü

📅 2024 Aralık A/B

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre sürekli iş göremezlik geliri hakkının doğması için sigortalının iş kazası sonucu oluşan engellilik nedeniyle meslekte kazanma gücü en az yüzde kaç azalmış olmalıdır?

A) %10

B) %20

C) %30

D) %40

E) %50

🌍 1. Sosyal Çevre

Sosyal çevre şartları, risklerin alınmasına veya oluşmasına yol açar. Doğa şartları karşısında insanın fiziki ve sosyal yapısındaki etkileşim bir kaza sebebidir.

🏠 Çevresel faktörler

🧠 2. İstenmeyen Davranış

Kişisel hatalar: öfke, dikkatsizlik, yorgunluk, anlama güçlüğü, aldırmazlık vb. Bu davranışlar kazaların ilk halkalarındandır.

👤 Bireysel hatalar

⚙️ 3. Güvensiz Davranış & Şartlar

Kötü planlama, koruyucusuz malzeme kullanma, tehlikeli çevre ya da çalışma ortamı gibi güvensiz durumlar kazanın bir adım öncesidir.

⚠️ Fiziksel tehlikeler

💥 4. Kaza

Yukarıdaki koşullar bir araya geldiğinde, bir şeylerin yanlış gitmesine yol açar. Sonuçta yaralanma veya zararla sonuçlanan olay meydana gelir.

⚡ Olay anı

❤️ 5. Yaralanma

Kazanın sonucunda kişinin zarara uğraması ya da yaralanması son domino taşıdır.

🏥 Sonuç

📅 2021 Mayıs Hekim

Domino Teorisi'ne göre aşağıdakilerden hangisi iş kazalarının oluşumunda rol oynayan beş faktörden biri değildir?

A) Denetim eksikliği

B) Güvensiz hareketler ve şartlar

C) Kaza olayı

D) Kişisel hatalar

E) Sosyal çevre ve kalıtım

📅 2021 Mayıs C / DSP

Aşağıdakilerden hangisi kaza oluşumunu açıklayan Domino Teorisi'nin savunduğu görüşlerden biridir?

A) Bir kazanın ortaya çıkması için beş aşamadan meydana gelen kaza zincirinin oluşması gerekir.

B) İş kazaları özellikle ergonomik yetersizlikler nedeniyle oluşur.

C) İş kazalarının temel nedeni çalışanın bilinçli şekilde hata yapmaya karar vermesidir.

D) İş kazalarının temel nedeni çevresel faktörlerdir.

E) Hijyen, hastalık ve diğer sağlık bozukluklarına sebep olan faktörlerin incelenmesi gerekir.

📅 2018 Aralık C

Aşağıdakilerden hangisi kaza sebeplerini açıklamak için geliştirilen Domino Teorisi'nde yer alan faktörlerden biri değildir?

A) Kalıtım ve sosyal çevre

B) Güvenli olmayan davranışlar

C) Kaza

D) Kusur veya hatalar

E) Denetim eksikliği

🏛️ 1. Yönetim / Sistem Hataları

Yetersiz politika, zayıf güvenlik kültürü, denetim eksikliği, yanlış önceliklendirme.

⚠️ Organizasyonel zafiyet

🧠 2. Kişisel Faktörler

Yorgunluk, stres, dikkatsizlik, motivasyon eksikliği, fiziksel yetersizlik.

👤 Bireysel etkenler

⚙️ 3. Güvensiz Koşullar

Arızalı ekipman, koruma eksikliği, uygun olmayan ortam, düzensiz çalışma alanı.

🏗️ Fiziksel tehlikeler

💥 4. Olay / Hata

İnsan hatası, prosedür ihlali, kontrol kaybı, yakın atlatma (ramak kala) veya kaza anı.

⚡ Tetikleyici an

💔 5. Zarar / Kayıp

Yaralanma, meslek hastalığı, ekipman hasarı, üretim kaybı, maddi kayıp.

🏥 Nihai sonuç

🧑‍💼 1. Konak (İnsan)

Çalışanın fiziksel ve psikolojik özellikleri, davranışları, yetenekleri ile ilgili faktörlerdir.

📌 Örnekler

Fiziksel yorgunluk, uykusuzluk
Stres, motivasyon eksikliği
Yaş, cinsiyet, deneyim
Kişisel koruyucu donanım kullanmama

☣️ 2. Ajan (Tehlike)

Kazaya neden olan fiziksel, kimyasal, biyolojik veya psikolojik tehlikelerdir.

📌 Örnekler

Döner makineler, kesici aletler
Kimyasal maddeler, toz, gaz
Gürültü, titreşim, radyasyon
Yüksekte çalışma, dar alan

🌍 3. Çevre

Çalışma ortamının fiziksel, sosyal ve organizasyonel koşullarıdır.

📌 Örnekler

Kötü aydınlatma, havalandırma
Kaygan zemin, dar alan
İş organizasyonu, vardiya sistemi
Güvenlik kültürü eksikliği

🔺

Epidemiyolojik Üçgen

🦠 Etken

Hastalığa neden olan biyolojik, kimyasal veya fiziksel faktör.

🧑 Konak

Hastalığa yakalanan veya taşıyıcı olan insan/hayvan.

🌍 Çevre

Etken ve konağın etkileştiği fiziksel, biyolojik, sosyal koşullar.

Üçgenin her bir ayağı hastalığın oluşumunda rol oynar.

🔄

Hastalığın Doğal Seyri

1. İnkübasyon Dönemi

Etkenin vücuda girmesi ile ilk belirtilerin ortaya çıkması arasındaki süre.

2. Prodromal Dönem

Spesifik olmayan belirtilerin görüldüğü erken dönem.

3. Klinik Dönem

Hastalığa özgü belirti ve bulguların görüldüğü dönem.

4. İyileşme / Sonuç

Tam iyileşme, komplikasyon veya ölüm.

Koruma önlemleri bu dönemlere göre planlanır.

🛡️

Korunma Düzeyleri

✅ Primer Koruma

Hastalık oluşmadan önce alınan önlemler (aşılama, sağlık eğitimi).

🟡 Sekonder Koruma

Erken tanı ve tedavi ile hastalığın ilerlemesini durdurma (tarama programları).

🔴 Tersiyer Koruma

Hastalık oluştuktan sonra sakatlık ve komplikasyonları azaltma (rehabilitasyon).

Düzey yükseldikçe maliyet ve müdahale düzeyi artar.

⛓️

Epidemiyolojik Zincir

1. Kaynak

Hastalık etkeninin bulunduğu ortam (insan, hayvan, su, toprak).

2. Bulaşma Yolu

Etkenin kaynaktan konağa geçiş şekli (hava, su, temas, vektör).

3. Duyarlı Konak

Enfeksiyona karşı yeterli bağışıklığı olmayan birey.

Zincirin her halkası kırıldığında hastalık önlenebilir.

📊

Prevalans Hızı

🕒 Zaman Noktası

Tanım: Bir hastalığın, belirli bir zaman noktasında, tanımlanmış bir toplumda görülen mevcut (eski + yeni) olgu sayısıdır.

Formül: P = (Tüm Olgular / Toplam Nüfus) × 100

📌 Örnek:

500 kişinin çalıştığı akümülatör fabrikasında kan kurşun düzeyi taraması yapılıyor. 100 kişinin kan kurşun düzeyi izin verilen sınırın üstünde bulunuyor.

Prevalans Hızı = 100/500 × 100 = % 20

Mevcut tüm olguları (eski + yeni) içerir.

📈

İnsidans Hızı

⏳ Zaman Aralığı

Tanım: Bir hastalığın, belirli bir zaman aralığında (genellikle 1 yıl), risk altındaki toplumda görülen yeni olgu sayısıdır.

Formül: I = (Yeni Olgular / Risk Altındaki Nüfus) × 100.000

📌 Örnek:

Türkiye'de tüberküloz insidansı 100.000'de 35 denildiğinde, Türkiye'de yaşayan her 100.000 kişiden 35'inin bir yıl içinde tüberküloz olduğu anlaşılır.

İnsidans Hızı = 35 / 100.000 (yeni olgu)

Sadece yeni olguları içerir, risk altındaki nüfus üzerinden hesaplanır.

📅 2023 Aralık İH

1.000 işçinin çalıştığı bir akümülatör fabrikasında yapılan araştırmada 200 kişinin kan kurşun düzeyi izin verilen sınır değerin üzerinde bulunmuştur. Buna göre kurşun etkilenmesi prevalans hızı aşağıdakilerden hangisidir?

A) %2

B) %5

C) %20

D) %15

E) %10

📅 2022 Mayıs C

Çevre faktörleri ve hastalıklar arasındaki ilişkiyi belirlemekte kullanılan modellerin, çevre faktörleri ile kazalar arasındaki sebepsel ilişkinin açıklanmasında da kullanılabileceğini savunan teori aşağıdakilerden hangisidir?

A) Domino Teorisi

B) Kaza/Olay Teorisi

C) Epidemiyoloji Teorisi

D) İnsan Faktörleri Teorisi

E) Sistem Teorisi

📅 2021 Mayıs DSP

İş kazaları konusunda tanımlayıcı epidemiyolojik araştırmalarla kazaların;

I. İşyerinin bölümlerine göre dağılımı,
II. çalışanların yaş gruplarına göre dağılımı,
III. haftanın günlerine göre dağılımı

özelliklerinden hangileri belirlenebilir?

A) Yalnız II

B) I ve II

C) I ve III

D) II ve III

E) I, II ve III

🔋 1. Enerji Kaynağı

Mekanik, elektrik, termal, kimyasal, radyasyon, ses, basınç gibi enerji türleri.

📌 Potansiyel tehlike

💥 2. Kontrolsüz Enerji Transferi

Enerjinin hedefe (insan, ekipman) kontrolsüz şekilde aktarılması. Kaza oluşur.

⚡ Tetikleyici an

📊 3. Enerji Türleri

Mekanik: Düşen yük, çarpma
Elektrik: Elektrik çarpması
Termal: Yanık, yangın
Kimyasal: Zehirlenme
Radyasyon: Işın zararı

🛡️ 4. Haddon Stratejileri

Enerjiyi önle
Enerjiyi azalt
Enerjiyi ayır
Bariyer kullan
Kişisel koruma

📌 10 stratejinin özeti

⚙️ 5. Önleme Yaklaşımı

Enerjiyi kontrol altına al, bariyerler kullan, KKD sağla, eğitim ver, prosedürleri iyileştir.

🎯 Bütüncül önleme

🧍 1. İnsan Hatası

Dikkatsizlik, yorgunluk, eğitim eksikliği, motivasyon azlığı, yanlış karar verme.

👤 Kişisel faktörler

⚙️ 2. Makine/Ekipman Arızası

Bakım eksikliği, tasarım hatası, aşınma, koruyucu donanımın çalışmaması.

🛠️ Teknik zafiyet

🌍 3. Çevresel Koşullar

Aydınlatma, gürültü, sıcaklık, zemin, havalandırma, kimyasal maruziyet.

🏗️ Fiziksel ortam

📋 4. Yönetim Sistemi Eksiklikleri

Zayıf denetim, yetersiz eğitim, eksik prosedürler, iletişim kopukluğu.

🏛️ Organizasyonel zafiyet

🚨 5. Acil Durum Yönetimi Eksikliği

Plansız müdahale, yetersiz ekipman, tatbikat eksikliği, koordinasyon yetersizliği.

🆘 Müdahale zafiyeti

🏗️ Güvensiz Ortam 🔴 10+ Örnek

• Uygun olmayan koruyucular – Yetersiz koruma

• Koruyucunun bulunmaması – Hiç koruyucu yok

• Kusurlu alet/teçhizat – Arızalı, kırık

• Uygunsuz emniyet donanımı – Standart dışı

• Emniyetsiz makine tasarımı – Riskli yapı

• Makine koruyucularının sökülü olması – Koruyucu yok

• Yetersiz/bakımsız bina, makine – Eski, bakımsız

• Yetersiz aydınlatma – Karanlık, loş

• Fazla aydınlatma – Kamaşma, parlama

• Yetersiz KKD – Eksik veya uygun değil

• Kaygan zemin – Yağ, su, toz

• Yangın çıkışlarının tıkalı olması – Kaçış engeli

• Kabloların dağınık olması – Takılma riski

• Tehlikeli kimyasal depolama – Uygun değil

• Yetersiz havalandırma – Zehirli gaz birikimi

• Yüksekte halat/yok – Düşme riski

• Merdivenlerde kayma önleyici yok

🔴 Fiziksel çevre, ekipman, düzen – Tamamen teknik ve çevresel faktörler

🧍‍♂️ Güvensiz Davranış 🟡 10+ Örnek

• Emniyetsiz çalışma – Kurallara uymama

• Gereksiz hızlı çalışma – Acelecilik

• Aletleri tehlikeli kullanmak – Yanlış amaçla

• Emniyetsiz duruş/pozisyon – Yanlış vücut pozisyonu

• Tehlikeli yerlerde çalışma – Riskli alan seçimi

• Kişisel koruyucu kullanmama – KKD ihmal

• Makineyi ruhsatsız kullanma – Yetkisiz operatör

• Güvenlik talimatlarına uymama – Prosedür ihlali

• Dalgınlık, şaşırma – Dikkat dağınıklığı

• Kızgınlık, öfke – Duygusal karar

• Şakalaşma, atışma – Dikkat dağıtma

• Alkol/uyuşturucu etkisinde çalışma – Bilinç bozukluğu

• Yorgun, hasta çalışma – Fiziksel zafiyet

• Ekipmanı yanlış amaçla kullanma – Aleti kötüye kullanma

• Bakımda kilitleme-etiketleme yapmama – Enerji kontrolü

• İş arkadaşını tehlikeye atacak şaka – Tehlikeli şakalar

🟡 Kişisel seçimler, alışkanlıklar, tutumlar – Tamamen insan davranışına bağlı

🏛️

Temel Nedenler

Yönetimsel ve Organizasyonel Eksiklikler

Kazanın ortaya çıkmasına zemin hazırlayan yönetimsel ve organizasyonel eksikliklerdir.

▸ 📚 Eğitim eksikliği
▸ 🔧 Bakım yetersizliği
▸ 🔍 Yetersiz denetim
▸ 📋 Uygunsuz iş organizasyonu

⚠️ Zemin Hazırlayan Faktörler

⚡

Doğrudan Nedenler

Güvensiz Durum ve Güvensiz Davranış

Kazadan hemen önce meydana gelen güvensiz durum ve güvensiz davranışlardır.

▸ 🏗️ Koruyucusuz makine (Güvensiz Durum)
▸ 👷 KKD kullanılmaması (Güvensiz Davranış)
▸ ⚠️ Kaygan zemin (Güvensiz Durum)
▸ 🏃 Gereksiz hızlı çalışma (Güvensiz Davranış)

⚡ Tetikleyici Faktörler

🧩

Dolaylı Nedenler

Yardımcı Etkenler

Temel nedenlerin sonucu olarak ortaya çıkan yardımcı etkenlerdir.

▸ 😴 Yorgunluk
▸ 🌀 Dikkat dağınıklığı
▸ 😟 Stres
▸ 🤒 Hastalık

🔄 Kolaylaştırıcı Faktörler

📋

A) Yönetim Eksiklikleri

Politika ve Prosedür Eksiklikleri

Risk değerlendirmesi yapılmaması KÖK

Tehlikeler önceden belirlenmemiştir.

📌 Yüksekte çalışma riskleri analiz edilmemiştir.

Eğitim verilmemesi KÖK

Çalışan işi güvenli yapmayı bilmez.

📌 Forklift eğitimi almayan personelin forklift kullanması

Talimat eksikliği KÖK

Yazılı prosedür yoktur.

📌 Kimyasal dökülmesinde ne yapılacağı bilinmiyor.

Denetim eksikliği KÖK

Kurallar uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmez.

📌 KKD takmayan çalışanlara müdahale edilmemesi

Acil durum planı eksikliği KÖK

Olay anında panik yaşanır.

📌 Yangın tatbikatı yapılmaması

Bakım planı olmaması KÖK

Makineler zamanında kontrol edilmez.

📌 Vinç halatlarının yıllarca değiştirilmemesi

⚠️ 6 Temel Yönetim Eksikliği

🏢

B) Organizasyon Eksiklikleri

İş Yeri Düzeni ve Planlama

Personel yetersizliği ORG

Yeterli sayıda çalışan bulunmaması.

📌 Tek kişinin iki makineyi aynı anda kullanması

İş yükünün fazla olması ORG

Çalışanların kapasitesinin üzerinde iş verilmesi.

📌 Sürekli fazla mesai

Yanlış vardiya planı ORG

Uygun olmayan vardiya düzenlemeleri.

📌 16 saat kesintisiz çalışma

Görev tanımlarının belli olmaması ORG

Kimin ne yapacağı net değil.

📌 Herkes aynı işi yapmaya çalışıyor

İletişim eksikliği ORG

Birimler arası bilgi akışı yok.

📌 Bakım ekibi ile üretim ekibi haberleşmiyor

⚠️ 5 Organizasyon Eksikliği

👤

C) İnsan Kaynaklı Yönetim Eksiklikleri

Personel Yönetimi ve Eğitim

Sağlık muayenesinin yapılmaması İK

Çalışanların sağlık durumu kontrol edilmez.

📌 Rahatsız kişi yüksekte çalıştırılıyor

Yetkisiz personel görevlendirilmesi İK

Yeterliliği olmayan kişilere iş verilmesi.

📌 Elektrik işini elektrikçi olmayan kişi yapıyor

Oryantasyon eğitiminin verilmemesi İK

Yeni çalışan işyeri kurallarını bilmez.

📌 Yeni çalışan makineyi yanlış kullanıyor

Motivasyon eksikliği İK

Çalışan işine karşı ilgisiz ve isteksiz.

📌 İş güvenliği kurallarına uyulmuyor

⚠️ 4 İK Eksikliği

🚶

A) Güvensiz Davranışlar

Çalışanın Yaptığı Yanlış Hareketler

8 MADDE

🪖 KKD kullanmamak

Baret takmadan şantiyeye girmek

⚙️ Makineyi talimata aykırı kullanmak

Koruyucuyu sökerek çalıştırmak

😄 Şakalaşmak

Vinç altında arkadaşına şaka yapmak

🔌 Yetkisiz işlem yapmak

Elektrik panosunu açmak

🔗 Emniyet kemeri takmamak

Çatıda kemersiz çalışmak

🚬 Sigara içmek

Yanıcı gaz bulunan ortamda sigara içmek

🏃 Koşmak

Fabrika içinde koşarak ilerlemek

📱 Cep telefonu kullanmak

Forklift sürerken telefonla konuşmak

⚠️ Çalışan Kaynaklı Hatalar – %88 kazaların temelinde

🏗️

B) Güvensiz Durumlar

İşyerindeki Fiziksel Tehlikeler

8 MADDE

⚙️ Koruyucusuz makine

Pres makinesinde koruyucu kapağın olmaması

🧊 Kaygan zemin

Yağ dökülmüş zemin

🔧 Bozuk merdiven

Basamağı kırılmış merdiven

⚡ Açık elektrik kablosu

İzolasyonu bozulmuş kablo

💨 Havalandırmanın yetersiz olması

Boya atölyesinde solvent buharı

💡 Yetersiz aydınlatma

Depoda karanlık alan

🔊 Gürültü

100 dB üzerinde çalışma

📦 Dağınık çalışma alanı

Geçiş yollarının malzemelerle dolu olması

⚠️ Fiziksel ve Çevresel Tehlikeler – %12 kazaların temelinde

😴

Yorgunluk

Açıklama: Dikkat azalır

📌 14 saat çalışan operatörün hata yapması

⚠️ Risk Faktörü

😰

Stres

Açıklama: Konsantrasyon bozulur

📌 Üretim baskısı altında çalışan personel

⚠️ Risk Faktörü

🌙

Uykusuzluk

Açıklama: Refleksler yavaşlar

📌 Gece vardiyasından çıkan çalışanın tekrar işe gelmesi

⚠️ Risk Faktörü

🌀

Dikkat Dağınıklığı

Açıklama: Hata yapma ihtimali artar

📌 Telefonla konuşurken makine kullanılması

⚠️ Risk Faktörü

💬

İletişim Eksikliği

Açıklama: Yanlış anlaşılmalar oluşur

📌 Vinç operatörüne yanlış işaret verilmesi

⚠️ Risk Faktörü

🛡️

Proaktif Güvenlik Faaliyetleri

• Risk değerlendirmesi yapmak
• İş güvenliği eğitimleri düzenlemek
• Çalışma ortamı denetimleri yapmak
• Ramak kala olaylarını tespit etmek ve raporlamak
• Periyodik bakım ve kontrolleri yapmak
• Kişisel koruyucu donanım temin etmek
• Güvenlik kültürü oluşturmak

Proaktif faaliyetler, kaza oluşmadan önlem almayı amaçlar.

📅 2026 Mayıs B

Aşağıdakilerden hangisi, proaktif bir güvenlik faaliyetine örnektir?

A) Kaza meydana geldikten sonra kazaya neden olan olayın incelenmesi

B) Kazaya neden olan arıza sonrası ekipman onarımı

C) Kazalarda yaralanma oranının hesaplanması

D) Kazadan sonra tazminatın hesaplanması

E) Ramak kala olayların tespit edilmesi ve raporlanması

📅 2016 Mayıs B

İş kazalarının nedenleri bir yaklaşıma göre, emniyetsiz durumlar (güvensiz koşullar) ve emniyetsiz (tehlikeli) hareketler olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Aşağıdakilerden hangisi emniyetsiz hareketlere bir örnek oluşturmaz?

A) Bir iş tezgahının çalışma talimatına uygun kullanılmaması

B) Bir işçinin girmesi yasak olan bir çalışma bölgesine girmesi

C) Bir iş tezgahının koruyucularının olmaması

D) İşçilerin birbirlerine tehlikeli ve gereksiz şakalar yapması

E) İşverenin sağladığı kişisel koruyucu donanımın kullanılmaması

📅 2026 Mayıs B

Aşağıdakilerden hangisi, çalışanlardan kaynaklanan "tehlikeli hareketler"in doğrudan nedenleri arasında yer almaz?

A) Çalışanın sahip olduğu kişisel engeller veya psikolojik özürler

B) İş süreçleri sırasında sergilenen anlık dalgınlık ve dikkatsizlikler

C) Kişinin fiziksel yapısının (boy, kilo, güç vb.) yürütülen işe uygun olmaması

D) Makine, ekipman ve yerleşim planındaki yapısal düzensizlikler

E) Yapılan işe dair bilgi, tecrübe ve ustalık düzeyinin yetersizliği

📅 2026 Mayıs C

Makine koruyucularını çıkarıp çalışmak aşağıdakilerden hangisine örnektir?

A) Bertaraf etmek

B) İkame

C) Tehlikeli davranış

D) Tehlikeli durum

E) Yönetimsel davranış

📅 2021 Aralık C

Aşağıdakilerden hangisi iş kazasına neden olan tehlikeli durumlardan biri değildir?

A) Bakımsız veya arızalı el aletleri

B) Yetersiz havalandırma

C) Uygun olmayan KKD kullanımı

D) Zamanında bakımı yapılmamış basınçlı kaplar

E) Uygun olmayan istifleme

📅 2020 Kasım B

Genel olarak çevre, makine ve malzemelerden kaynaklanan, çalışma yerlerinde iş güvenliğini bozan ve iş ortamında tehlike arz eden bütün koşullar güvensiz şartlar olarak sınıflandırılabilir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi iş kazalarına yol açan güvensiz şartlardan biridir?

A) Yetersiz aydınlatılmış ortamda çalışmak

B) Güvenlik donanımlarını kullanılamaz duruma getirmek

C) Tehlikeli hızda çalışmak veya alet kullanmak

D) Uyarılara aldırmadan güvensiz bir biçimde çalışmak

E) İş için gereken kişisel koruyucu donanımları kullanmamak

📅 2016 Mayıs B

Tehlikeli davranışlara yol açan fizyolojik ve psikolojik faktörler ile kişisel özellikler iş kazalarına yol açan insana bağlı nedenlerdir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tehlikeli davranışlara yol açan fizyolojik faktörlerden birisi değildir?

A) Görme bozuklukları

B) İşitme bozuklukları

C) Yorgunluk hali

D) Aşırı güven duygusu

E) Uykusuzluk hali

📅 2015 Mayıs B

Aşağıdakilerden hangisi işyerindeki çalışanlar üzerinde etkili olan, emniyetli bir biçimde uzaklaştırılamayan ve tehlikeli unsurlardan oluşan iş kazası nedenidir?

A) Malzeme ve ekipmandan kaynaklanan nedenler

B) Doğrudan nedenler

C) Temel nedenler

D) İşçiden kaynaklanan nedenler

E) Dolaylı nedenler

🏗️

Örnek 1 – Yüksekten Düşme

Çatıda emniyetsiz çalışma

🔵 Temel Neden

Çalışan yüksekte çalışma eğitimi almamıştır.

🔴 Doğrudan Neden

Emniyet kemeri takmadan çatıya çıkmıştır.

🟡 Dolaylı Neden

Yoğun mesai nedeniyle yorgundur ve dikkati dağılmıştır.

⚡ SONUÇ

Çatıdan düşerek yaralanmıştır.

⚠️ Ölümcül Potansiyel

⚙️

Örnek 2 – Pres Makinesi Kazası

Koruyucusuz makinede el sıkışması

🔵 Temel Neden

Makinenin koruyucusu uzun süredir arızalı, bakım yapılmamış, denetim yetersiz ve çalışan yeterli eğitim almamıştır.

🔴 Doğrudan Neden

Çalışan koruyucusuz pres makinesinde elini çalışma bölgesine uzatmıştır.

🟡 Dolaylı Neden

İşçi uzun çalışma saatleri nedeniyle yorgundur ve üretim baskısı altında hızlı çalışmaktadır.

⚡ SONUÇ

El sıkışması sonucu ciddi yaralanma meydana gelir.

⚠️ Uzuv Kaybı Riski

⚡

Örnek 3 – Elektrik Çarpması

Yetkisiz müdahale

🔵 Temel Neden

Kilitlenme/etiketleme prosedürü uygulanmamış, yetkisiz kişilerin panoya erişimi engellenmemiştir.

🔴 Doğrudan Neden

Elektrikçi olmayan çalışan, enerjisiz hale getirmediği elektrik panosuna müdahale etmiştir.

🟡 Dolaylı Neden

Acil iş talebi nedeniyle acele edilmiş, elektrik çarpması riski göz ardı edilmiştir.

⚡ SONUÇ

Elektrik çarpması sonucu ağır yanık ve kalp durması

⚠️ Ölümcül Risk

🏗️

Forklift + Yaya

Kaygan Zemin + Arızalı Alarm

🔵 Temel Bakım yapılmaması, temizlik prosedürü eksik, yaya yolu ayrılmamış, denetim eksik

🔴 Doğrudan Kaygan zemin, arızalı alarm, hızlı forklift kullanımı

🟡 Dolaylı Üretim baskısı, dikkat dağınıklığı, yorgunluk, kulaklık

⚡ Çarpma sonucu yaralanma

🛢️

Kapalı Alan

Oksijen Düşüşü + Havalandırma Yok

🔵 Temel Kapalı alan prosedürü yok, gaz ölçüm cihazı yok, eğitim eksik

🔴 Doğrudan Oksijen yetersizliği, havalandırma yok

🟡 Dolaylı Panik, kurtarma planı yok, iletişim eksik

⚡ 2 çalışan zehirlenme

🏗️

Vinç Kazası

Aşırı Yük + Hasarlı Sapan

🔵 Temel Kaldırma planı yok, ekipman kontrolü yok, eğitim eksik

🔴 Doğrudan Aşırı yükleme, hasarlı sapan, rüzgarda kaldırma

🟡 Dolaylı İş programı baskısı, iletişim eksik, deneyimsizlik

⚡ Yük düşmesi, çalışanların üzerine

💥

Domino Etkili Kaza

LOTO Eksik + Yüksekten Düşme

🔵 Temel LOTO prosedürü yok, yüksekte çalışma planı yok, denetim eksik

🔴 Doğrudan Enerji kesilmedi, korkuluk yok

🟡 Dolaylı Acele çalışma, iletişim eksik, koordinasyon eksik

⚡ Çarpma + Düşme + Taşlama

⚙️

Konveyör Kazası

LOTO Eksik + Yorgunluk + Kaygan Zemin

🔵 Temel LOTO eksik, eğitim eksik, denetim eksik, bakım prosedürü yok, acil durum eğitimi yok

🔴 Doğrudan Enerji kesilmedi, kaygan zemin, yetersiz aydınlatma, koruyucu sökük

🟡 Dolaylı Yorgunluk, gece vardiyası, acele etme, üretim baskısı, acil durdurma bilinmiyor

⚡ El sıkışması + Müdahale gecikmesi

📅 2015 Aralık B

1. Senaryo: Yüksekten düşen bir cisim bir çalışanın başına çarparak çalışanı ağır yaralar.
2. Senaryo: Yüksekten düşen bir cisim bir çalışanı ıskalayarak yan tarafa düşer ve çalışanın yaralanmasına neden olmaz.

Buna göre bir işyerinde meydana gelebilecek bu senaryolarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) 1. senaryo: Risk / 2. senaryo: Ramak kala olay

B) 1. senaryo: İş kazası / 2. senaryo: Ramak kala olay

C) 1. senaryo: İş kazası / 2. senaryo: Risk

D) 1. senaryo: İş kazası / 2. senaryo: Tehlike

E) 1. senaryo: Risk / 2. senaryo: Tehlike

📌

Tanım

İş kazalarının önlenmesi, çalışanların işyerinde maruz kalabileceği tehlikelerin önceden belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ve kazaya yol açabilecek koşulların ortadan kaldırılması veya kabul edilebilir düzeye indirilmesi amacıyla alınan teknik, organizasyonel ve davranışsal önlemlerin bütünüdür.

Kısaca: İş kazasını önlemek = Kaza meydana gelmeden önce tehlikeyi fark etmek ve gerekli önlemi almak.

Buradaki temel yaklaşım “kaza olduktan sonra müdahale etmek” değil, “kaza olmadan önce önlem almak”tır.

1. İş Kazalarını Önlemede Temel Yaklaşım

🔍 1. Tehlikeyi belirle

📊 2. Riski değerlendir

🛠️ 3. Önlemi seç

⚡ 4. Uygula

✅ 5. Kontrol et

🔄 6. Sürekli iyileştir

❌

Yanlış Yaklaşım

Buraj makinesi tehlikesi için sadece "Çalışanlara dikkat etmeleri söylensin" demek yeterli değildir.

✅

Doğru (Önleyici) Yaklaşım

Makinenin hareket alanı belirlenir.
Çalışanların makineye yaklaşabileceği noktalar belirlenir.
Çalışma emniyet planı hazırlanır.
Gözcü/refakatçi görevlendirilir.
Makine operatörü ile saha personeli arasında haberleşme sağlanır.
Makine hareketinden önce uyarı yapılır.
Çalışanların güvenli bölgeye geçmesi sağlanır.
Çalışma sırasında saha sürekli kontrol edilir.

2. İş Kazalarının Önlenmesinde En Etkili Yöntem (Hiyerarşi)

🥇 1. Kaynağında Yok Et (En Etkili)

🥈 2. Mühendislik / Koruyucu Muhafaza ile kapatmak

🥉 3. Sensör / İnterlock Güvenlik donanımları

4️⃣ 4. Eğitim / Talimat Davranışsal önlemler

5️⃣ 5. KKD (Son savunma hattı)

Not: KKD, çoğu durumda ilk tercih değil, son savunma katmanlarından biridir.

3. İş Kazalarını Önleme Örnekleri

🏗️ Yüksekte Çalışma

Tehlike: Çalışanın yüksekten düşmesi.

Önleme:

Korkuluk yapılması
Platformun güvenli hale getirilmesi
Güvenli erişim yolları
İskele kontrolü / Yaşam hattı
Uygun ankraj ve eğitim

❌ Korkuluksuz platform ✅ Topuk levhası + ara korkuluk + ana korkuluk

⚡ Elektrik

Tehlike: Elektrik çarpması.

Önleme:

Enerjinin kesilmesi ve kontrol
Kilitleme/etiketleme
Uygun topraklama
Kaçak akım koruma
İzole ekipman

❌ "Hat enerjisizdir" denilerek başlanmaz ✅ Topraklama ve prosedür uygulanır.

🚂 Demiryolu

Tehlike: Buraj makinesinin çarpması.

Önleme:

Çalışma izni ve emniyet planı
Gözcü/refakatçi ve telsiz iletişimi
Makine hareket alanının belirlenmesi
Hareket öncesi uyarı ve onay
Kaçış yolları ve acil durum

❌ Operatör arkasını kontrol etmeden hareket ediyor ✅ Gözcü telsizle onay veriyor.

🚧 Forklift

Tehlike: Yayaya çarpma.

Önleme:

Yaya ve forklift yollarının ayrılması
Hız sınırı ve ayna kullanımı
Geri vites ikazı ve uyarı lambaları
Operatör yetkilendirme ve kontroller

❌ Aynı koridor ✅ Fiziksel bariyerle ayrılmış yollar

🏗️ Vinç

Tehlike: Yükün çalışanın üzerine düşmesi.

Önleme:

Kaldırma planı ve uygun kapasite
Sapan kontrolü ve doğru bağlama
İşaretçi kullanımı
Yük altında insan bulundurulmaması
Rüzgar değerlendirmesi

❌ Yük havada asılıyken altından geçilmesi ✅ Yük altında personel bulunması engellenir.

🔥 Yangın

Tehlike: Yanıcı malzemenin tutuşması.

Önleme:

Yanıcı maddelerin uygun depolanması
Sıcak çalışma izin sistemi
Kaynak bölgesi kontrolü
Yangın söndürücü ve algılama sistemleri
Acil çıkış ve tatbikatlar

❌ Kaynak bölgesinde yanıcı malzeme ✅ Uzaklaştırma + söndürücü hazır bulundurma

🛠️ Makine

Tehlike: Hareketli parçaya el kaptırma.

Önleme:

Makine koruyucuları
Acil durdurma butonu ve sensörler
Kilitleme sistemi
Bakım öncesi enerji kesme
Periyodik bakım

❌ Koruyucu sökülüp üretime devam ✅ Koruyucu takılmadan çalıştırmaya izin verilmez.

🧪 Kimyasal

Tehlike: Kimyasalın göze veya cilde temas etmesi.

Önleme:

Güvenli depolama ve etiketleme
SDS/Güvenlik Bilgi Formu
Uygun havalandırma
Kimyasala uygun KKD (eldiven, gözlük)
Göz duşu ve dökülme kiti

❌ Etiketsiz kapta kimyasal ✅ Uygun etiketleme ve SDS'e göre kullanım

🪜 Merdiven

Tehlike: Merdivenden düşme.

Önleme:

Uygun merdiven seçimi
Sağlam zemine kurulum ve kayma önleme
Üç nokta teması kuralı
Üst basamakların uygunsuz kullanılmaması

❌ En üst basamağa çıkıp uzanmak ✅ Merdiveni uygun konuma taşımak

🚗 Trafik

Tehlike: Aracın çalışana çarpması.

Önleme:

Yaya ve araç yollarının ayrılması
Hız sınırları ve trafik işaretleri
Bariyerler ve aydınlatma
Geri manevra önlemleri (gözcü)
Araçların periyodik bakımı

❌ Sürücüye "dikkat et" denmesi ✅ Fiziksel bariyer ve güvenli geçişler

🧠

İş Kazalarının Önlenmesinde Önemli Bir İlke

"İnsana güvenmek yerine sistemi güvenli hale getir."
❌ "Çalışan dikkatli olsun." tek başına yeterli değildir.
✅ Tehlikeli bölgeyi fiziksel olarak ayır (Forklift yolu ile yaya yolunu bariyerle ayırmak gibi).

📌 İş Kazalarının Önlenmesinde Kullanılan Başlıca Araçlar

1 Risk değerlendirmesi
2 Tehlike analizi
3 İş güvenliği eğitimleri
4 İşbaşı konuşmaları / Toolbox
5 Çalışma izin sistemi
6 Emniyet planları
7 Saha denetimleri
8 Makine ve ekipman kontrolleri
9 Periyodik kontroller
10 Bakım faaliyetleri
11 Ramak kala bildirimleri
12 Acil durum planları
13 Tatbikatlar
14 İşaretleme ve güvenlik levhaları
15 Mühendislik kontrolleri
16 Organizasyonel önlemler

17 Kişisel koruyucu donanım (KKD)
18 Kaza araştırması
19 Düzeltici ve önleyici faaliyetler
20 İş sağlığı ve güvenliği kurulları
21 Çalışan katılımı
22 İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı
23 Sağlık gözetimi
24 Psikososyal risk yönetimi
25 Güvenlik kültürü oluşturma
26 Liderlik ve taahhüt
27 İletişim ve bilgilendirme
28 Değişim yönetimi
29 Tedarikçi yönetimi
30 Acil durum tatbikatları
31 Sürekli iyileştirme döngüsü

🎯

Özet: İş kazalarını önlemenin temelinde tehlikeyi kaynağında yok etmek vardır. Mühendislik kontrolleri, organizasyonel önlemler ve KKD hiyerarşisi ile sistemi güvenli hale getirerek kazaların önüne geçilebilir. Unutmayın: "Kaza olduktan sonra müdahale etmek" değil, "Kaza olmadan önce önlem almak" esastır.

📅 2015 Aralık C

İş kazalarının azaltılmasında aşağıdakilerden hangisi en az etkilidir?

A) Hukuksal önlemler

B) Mühendislik önlemleri

C) Sağlık önlemleri

D) İşverene sadakat

E) İş güvenliği kültürü

📅 2015 Aralık C

I. İşyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin çalışan ve işverenlere eğitim vermek,
II. İş kazası sonucu engelli hale gelen çalışana maaş bağlamak,
III. Risk değerlendirmesi yapmak

faaliyetlerinden hangileri "önleyici yaklaşım" içerir?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve II

D) I ve III

E) II ve III

🔴

Direkt (Dolaysız) Maliyet

Görünür, Bilinen, Hesaplanabilen – Sigortalanmış Maliyet

▸ 🏥 Tedavi masrafları – Hastane, doktor, ilaç giderleri
▸ ⚖️ Tazminatlar – Maddi ve manevi tazminat ödemeleri
▸ 📅 İş günü kaybı – Çalışanın çalışamadığı süre
▸ 🛠️ Zarar gören ekipman/makine maliyeti – Onarım veya yenileme bedeli

📌 Buzdağının Görünen Kısmı

Doğrudan hesaplanabilen, sigorta kapsamındaki maliyetlerdir. Kolayca tespit edilir ve kayıt altına alınır.

🟡

İndirekt (Dolaylı) Maliyet

Bilinemeyen, Görünmez – Sigortalanmamış Maliyet

▸ 📉 Üretim kaybı maliyeti – Kaza nedeniyle duran üretim
▸ 📦 Sipariş kaybı maliyetleri – Müşteri kaybı, geciken teslimat
▸ 📋 Bürokratik işlemlerin maliyeti – Raporlama, soruşturma, evrak işleri
▸ 🧑‍🤝‍🧑 Diğer çalışanların ücret maliyeti – Kaza nedeniyle çalışamayan diğer işçilerin ücretleri
▸ 🔄 İş gücü değiştirme maliyeti – Yeni personel bulma, eğitme maliyetleri

📌 Buzdağının Görünmeyen Kısmı

Hesaplanması zor, sigorta kapsamı dışındaki maliyetlerdir. Genellikle direkt maliyetlerden 4-10 kat daha fazladır.

📅 2021 Aralık A

Aşağıdakilerden hangisi iş kazalarının işveren açısından ortaya çıkan doğrudan maliyetlerinden biri değildir?

A) Tedavi masrafları

B) İşçinin ailesine ödenen tazminatlar

C) İlk müdahale ve ambulans masrafları

D) İşçiye ödenen geçici iş göremezlik ödeneği

E) Üretim kaybı nedeniyle oluşan kazanç kaybı

📅 2016 Mayıs C

Aşağıdakilerden hangisi iş kazalarının dolaysız (direkt) maliyetlerinden biridir?

A) Kazada zarar gören ekipman maliyeti

B) İş gücü değiştirme maliyeti

C) Üretim kaybı maliyeti

D) Sipariş kaybı maliyeti

E) Bürokratik işlemlerin maliyeti

📅 2016 Aralık B

Aşağıdakilerden hangisi iş kazalarının dolaylı maliyetlerinden biridir?

A) Sigortalıya ödenen tazminatlar

B) Adli masraflar

C) İlk müdahale masrafları

D) İşçi ve yakınlarına ödenen maddi ve manevi tazminatlar

E) Geçici veya sürekli iş göremezlik ve ölüm ödemeleri

Oran	Temel olarak neyi ifade eder?	Anahtar kelime	Formül	Örnek
Kaza Sıklık Oranı	Kazaların meydana gelme sıklığını gösterir.	Kaza sayısı	`KSO = İş kazası sayısı × 1.000.000 / Toplam çalışma saati`	20 kaza, 500.000 saat → 20 × 1.000.000 / 500.000 = 40
Kaza Ağırlık Oranı	Kaybolan iş gücü ile çalışılan saatler arasındaki ilişkiyi gösterir.	Kayıp iş günü	`KAO = Kayıp iş günü × 1.000 / Toplam çalışma saati`	200 kayıp gün, 500.000 saat → 200 × 1.000 / 500.000 = 0,4
Kaza Olabilirlik Oranı	Kazaların çalışanlara göre görülme durumunu gösterir.	Çalışan	`KOO = İş kazası sayısı × 100 / Çalışan sayısı`	20 kaza, 1.000 çalışan → 20 × 100 / 1.000 = %2
İnsidans Hızı	Belirli dönemde ortaya çıkan yeni vakaları gösterir.	Yeni vaka	`İnsidans = Yeni vaka sayısı / Risk altındaki nüfus × 100 veya 1.000`	50 yeni vaka, 5.000 çalışan → 50 / 5.000 × 1.000 = 10‰
Prevalans Hızı	Belirli bir zamanda mevcut olan toplam vakaları gösterir.	Toplam vaka	`Prevalans = Mevcut toplam vaka / Toplam nüfus × 100`	100 mevcut vaka, 5.000 çalışan → 100 / 5.000 × 100 = %2
Mortalite Hızı	Belirli nüfusta meydana gelen ölümlerin oranını gösterir.	Ölüm	`Mortalite = Ölüm sayısı / Nüfus × 100.000`	5 ölüm, 100.000 çalışan → 5 / 100.000 × 100.000 = 5

📅 2019 Mayıs C

Aşağıdakilerden hangisi kaybolan iş gücü ile çalışılan saatler arasındaki ilişkiyi ifade eder?

A) Kaza ağırlık oranı

B) Kaza sıklık oranı

C) Mortalite hızı

D) Prevalans hızı

E) İnsidans hızı

✅

Avantajlar

7 özellik

📊 Kolay ölçülür

Kaza sayısı, kayıp gün ve çalışma saatleri gibi veriler genellikle kayıt altındadır.

🔢 Sayısal ve objektiftir

Kaza sıklık ve ağırlık oranları rakamsal olarak ifade edilebilir.

📈 Karşılaştırma yapılabilir

Farklı dönemler, işyerleri veya bölümler karşılaştırılabilir.

📉 Trend belirlenebilir

Kazaların zaman içinde artıp azaldığı görülebilir.

🧠 Yönetimin karar vermesine yardımcı olur

Kaza oranlarının yükselmesi, güvenlik önlemlerinin gözden geçirilmesi gerektiğine işaret edebilir.

📄 Kolay raporlanabilir

Yönetim ve çalışanlara güvenlik performansı hakkında basit göstergeler sunar.

Avantajlar, kaza oranlarının güçlü yönlerini vurgular.

❌

Dezavantajlar

8 özellik

⚠️ Gerçekleşmiş kazalara odaklanır

Kaza olmadan önceki tehlikeleri ve riskleri yeterince göstermez.

🚫 Önleyici performansı göstermez

Risk değerlendirmesi, eğitim, saha denetimi, ramak kala bildirimleri gibi faaliyetleri ölçmez.

🏷️ Düşük kaza oranı her zaman güvenli işyeri anlamına gelmez

Kaza sayısı düşük olabilir ancak çok sayıda ciddi tehlike mevcut olabilir.

💥 Nadir olayların etkisi büyüktür

Büyük bir kaza, uzun süre boyunca oranları ciddi şekilde değiştirebilir.

🔍 Küçük kazalar veya bildirim eksikliği sonucu yanıltıcı olabilir

Kazalar ve ramak kalalar yeterince raporlanmıyorsa performans olduğundan iyi görünebilir.

❓ Kaza olmaması başarıyı kanıtlamaz

"Kaza olmadı" demek, güvenlik sisteminin iyi çalıştığını tek başına göstermez.

⏳ Reaktif bir göstergedir

Genellikle olay meydana geldikten sonra ölçüm yapılır.

👥 Çalışan davranışlarını olumsuz etkileyebilir

Sadece düşük kaza sayısına odaklanılması, kazaların veya ramak kalaların gizlenmesine yol açabilir.

Dezavantajlar, kaza oranlarının sınırlı yönlerini gösterir.

📋

Kaza Stratejileri

Kategori	Kapsam	Örnekler
Kaza Öncesi (Önleyici)	Kazalar meydana gelmeden önce alınan tedbirler	• Risk değerlendirmesi yapmak • Güvenli ekipman ve makineler temin etmek • İSG eğitimleri düzenlemek • Çalışma ortamı denetimleri yapmak • Kişisel koruyucu donanım (KKD) sağlamak
Kaza Sonrası (Reaktif)	Kaza gerçekleştikten sonra yapılan acil müdahale ve iyileştirme faaliyetleri	• Acil durum planını devreye almak • Kaza yerinde güvenliği sağlamak • İlk yardım ve ambulans hizmetleri • Kaza soruşturması başlatmak • Acil müdahale ekiplerini yönlendirmek
Tamamlayıcı	Kaza sonrası mağdurlara yönelik mali ve hukuki süreçler ile işletmenin yükümlülükleri	• Maddi ve manevi tazminat ödemeleri • Sigorta işlemleri (SGK, özel sigortalar) • Yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi • Çalışanın işe dönüş sürecinin takibi • Hukuki danışmanlık ve dava süreçleri

Tamamlayıcı stratejiler, kazanın ardından ortaya çıkan mali ve hukuki süreçleri kapsar.

📅 Kaza Stratejileri

İş ortamına yönelik hazırlanan kaza stratejileri; kaza öncesi, kaza sonrası ve tamamlayıcı olmak üzere üç kategoride ele alınabilir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tamamlayıcı kaza stratejisine örnektir?

A) Vasıflı ve yetenekli insan istihdamı

B) Felaket için olasılık planı

C) Geri bildirim

D) Tazminat

E) Güvenli teçhizat ve materyaller

📅 2017 Nisan C

Aşağıdakilerden hangisi güvenlik performansı ölçümünde yalnızca kaza oranlarının kullanılmasının avantajlarından biri değildir?

A) Verilerin nispeten kolay toplanması

B) Kolay anlaşılır olması

C) Trendlerin belirlenmesine imkân vermesi

D) Tam olarak güvenilir sonuçlar vermesi

E) Analizlerde karşılaştırma ve kıyaslama yapmaya elverişli olması

İş Kazaları

6331 Sayılı Kanun

ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü)

WHO (Dünya Sağlık Örgütü)

5510 Sayılı Kanun Madde 13

📋 5510 Sayılı Kanun Madde 13 – İş Kazası Sayılma Halleri

İşyerinde Bulunma

İşin Yürütümü

Görevli Seyahat

Emzirme İzni

Servis Gidiş-Geliş

1. İşyerinde Bulunduğu Sırada

2. İşveren Tarafından Yürütülen İş Nedeniyle

3. Görevle İşyeri Dışında

4. Emzirme İzni Sırasında

5. İşverence Sağlanan Taşıtla Gidiş-Geliş

📢 İş Kazası Bildirimi – Süreler ve Yükümlülükler

Kolluk Kuvvetleri

SGK Bildirimi

Süre Hesaplama

Sağlık Sunucuları

4b Sigortalı (Bağımsız)

🚫 İş Kazası Bildirimi Yapılmaz İse – Yaptırımlar ve Tespit

Sigortalılara Verilecek Olan İstirahatlar

Süreler ve Yetkililer

Rapor Usul ve Esasları

Elektronik Bildirim ve Onay

Uluslararası Raporlar

TSK Personeli ve Özel Durumlar

İş Kazası, Meslek Hastalığı, Hastalık ve Analık Sigortası Hakları

İş Kazası Teorileri

Domino Teorisi – Kaza Zinciri

İnsan Faktörü Teorisi

Kaza / Olay Teorisi

Epidemiyolojik Teori

Epidemiyolojik Üçgen

Hastalığın Doğal Seyri

Korunma Düzeyleri

Epidemiyolojik Zincir

Prevalans Hızı

İnsidans Hızı

Örnek Olay – İnşaat Sektörü

Sistem Teorisi

Sistem Teorisi ile Kaza Analizi

Enerji Transferi Teorisi

Örnek Olay – Elektrik Çarpması

Çoklu Neden Teorisi

Örnek Olay – Kimyasal Sızıntı

İsviçre Peyniri Modeli

Önleme Stratejisi

Modelin Mantığı

Önleme Stratejisi – Katmanları Güçlendir

Kayıp Kontrol Teorisi

Örnek Olay – Yüksekten Düşme

Kontrol Stratejileri – Kayıpları Önle

İş Kazası Nedenleri

İş Kazası Nedenleri

Temel Nedenler

Doğrudan Nedenler

Dolaylı Nedenler

Temel Nedenler (Kök Nedenler)

A) Yönetim Eksiklikleri

B) Organizasyon Eksiklikleri

C) İnsan Kaynaklı Yönetim Eksiklikleri

2. Doğrudan Nedenler

A) Güvensiz Davranışlar

B) Güvensiz Durumlar

3. Dolaylı Nedenler

Yorgunluk

Stres

Uykusuzluk

Dikkat Dağınıklığı

İletişim Eksikliği

Motivasyon Eksikliği

Aşırı Sıcak

Aşırı Soğuk

Gürültü

Proaktif Güvenlik Faaliyetleri

İş Kazası Örnekleri – Neden-Sonuç Analizi

Örnek 1 – Yüksekten Düşme