İş Sağlığı ve Güvenliği – İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
⚠️
Önemli Açıklama
BİLGİ
Bu yönetmelikteki bazı konular ayrı ders notlarında ele alınmıştır.
🔧
Yönetmelikte
Basınçlı Ekipmanlar
➜ "Basınçlı Ekipmanlar" ders notunda
🏗️
Yönetmelikte
Kaldırma Ekipmanları
➜ "Kaldırma Ekipmanları" ders notunda
🛠️
Yönetmelikte
Bakım
➜ "Bakım" ders notunda
⚙️
Makine Emniyet Yönetmeliği
AYRI DERS
Makine Emniyet Yönetmeliği ayrı ders konusudur.
📋 İş Ekipmanları Yönetmeliği – Tanımlar
⚙️
İş Ekipmanı
İşin yapılmasında kullanılan her türlü makine, alet, cihaz, teçhizat, tesis ve tesisat.
🛠️
İş Ekipmanı Kullanımı
Çalıştırma, durdurma, kullanma, taşıma, tamir, tadil, bakım, devreye alma, hizmete sunma ve temizleme gibi her türlü faaliyet.
🔧
Bakım
Revizyon, tamir, değişim, ayar, arıza giderme, temizlik ve kalibrasyon işlemlerinden herhangi biri veya birkaçı.
📅
Periyodik Kontrol
Öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak yetkili kişilerce yapılan muayene ve/veya test faaliyetleri.
🏢
Ekipman Muayene Kuruluşu
Bakım, muayene, test ve kontrol yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlar.
👨🔧
Yetkili Kişi
EKİPNET'e kayıtlı ilgili branşlardan mühendis, teknik öğretmen, tekniker ve yüksek teknikerler.
🔍
Muayene
Ölçüm, inceleme ve/veya deneme yöntemiyle teknik kriterlere göre durum kontrolü.
🧪
Test
Yapısal bütünlük, sağlamlık ve güvenliği doğrulamak için uygulanan deney ve yöntemler.
🛡️
Emniyet Aksamı
Bağımsız piyasaya arz edilen, arızalanması durumunda güvenliği tehlikeye sokan aksamlar. Normal aksam yedeği olarak kullanılabilir.
⚠️
Özel Risk Taşıyan Ekipman
Tehlikelerin teknik önlemlerle tam kontrol altına alınamadığı ekipman. Operatör belgesi ve MYK zorunlu. (Forklift, loder vb.)
🚧
Tehlikeli Bölge
İş ekipmanının bünyesinde veya çevresinde, kişiler için sağlık ve güvenlik risklerinin bulunduğu bölge.
💻
EKİPNET
Periyodik kontrollerin kayıt, takip ve izlenmesi için kullanılan İSG-KATİP modülü.
🏭
Operasyon Bölgesi
Makine ve tezgahta talaş kaldıran, şekillendiren, delen, ezen, kesen veya işlem yapan kısım ile iş alıp verirken tehlikeli olan bölgeler.
👤
Maruz Kişi
Tamamen veya kısmen tehlikeli bölgede bulunan kişi.
👷
Operatör
İş ekipmanını kullanma konusunda yetkin olan çalışan veya çalışanlar.
📊
Azami Basınç
Üreticinin belirlediği ve ekipmanın etiketinde yer verdiği en yüksek çalışma basınç değeri.
🔽
İşletme Basıncı
Azami basınçtan daha düşük olmak kaydıyla işletme tarafından kullanılan maksimum basınç değeri.
📈
İşletme Kapasitesi
Kaldırma kapasitesinden daha düşük olmak kaydıyla işletme tarafından kullanılan maksimum yük değeri.
⬆️
Kaldırma Kapasitesi
Kaldırma ve iletme ekipmanının üreticisinin belirlediği ve ekipmanın etiketinde yer verdiği en yüksek çalışma yükü değeri.
Gözle Muayene Nedir?
📖
Tanım
Gözle muayene, bir iş ekipmanının veya ekipmanı oluşturan parçaların herhangi bir ölçüm cihazı ya da özel test yöntemi kullanılmadan, görsel olarak kontrol edilmesidir.
🎯
Amaç
Amaç, ekipmanda gözle fark edilebilen hasar, bozulma ve güvenliği tehlikeye sokabilecek kusurları belirlemektir.
🔍
Gözle muayenede nelere bakılır?
🔍ÇatlakParçada kırılma veya yüzey çatlakları
🌀DeformasyonEğilme, bükülme, burkulma, ezilme
⚙️AşınmaParçanın normalden fazla incelmesi veya malzeme kaybı
❌Eksik parçaKoruyucu, bağlantı elemanı vb. parçaların bulunmaması
💧Yağ/sıvı kaçaklarıHidrolik veya yağ sistemlerindeki belirgin kaçaklar
📐Yüzey bozukluklarıEkipmanın fiziksel durumundaki anormal değişiklikler
Gözle muayene, ölçüm cihazı veya test gerektirmeyen ön değerlendirme yöntemidir. Tespit edilen kusurlar için ileri inceleme gerekebilir.
📅 2026 Mayıs C
Bir iş yerinde kullanılan forklift için ilk faaliyet olarak düzenli olarak yağ değişimi, parça yenileme ve arıza giderme işlemleri yapılmaktadır.
İkinci faaliyet olarak, belirli aralıklarla yetkili kişiler tarafından ekipmanın güvenli çalışıp çalışmadığı kontrol edilerek raporlanmaktadır.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre; bu iki faaliyet, aşağıdakilerin hangisinde doğru bir şekilde ifade edilmiştir?
A) Her ikisi periyodik kontrol
B) Her ikisi bakım
C) İlki bakım-onarım, ikincisi periyodik kontrol
D) İlki periyodik kontrol, ikincisi bakım-onarım
E) İlki önleyici bakım, ikincisi düzeltici bakım
✅ Doğru Cevap: C) İlki bakım-onarım, ikincisi periyodik kontrol
📖 Açıklama:
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre;
• İlk faaliyet (yağ değişimi, parça yenileme, arıza giderme) bakım-onarım kapsamına girer. Bakım-onarım, ekipmanın çalışır durumda tutulması ve arızalarının giderilmesi için yapılan işlemlerdir.
• İkinci faaliyet (belirli aralıklarla yetkili kişilerce kontrol ve raporlama) periyodik kontrol olarak adlandırılır. Periyodik kontrol, ekipmanın güvenliğinin ve mevzuata uygunluğunun düzenli olarak denetlenmesidir.
Bu nedenle doğru cevap C) İlki bakım-onarım, ikincisi periyodik kontrol'tür.
📅 2025 Aralık C
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre;
I. İş ekipmanı: İşin yapılmasında kullanılan herhangi bir makine, alet, cihaz, teçhizat, tesis ve tesisat
II. Maruz kişi: İş kazası geçirip mağdur olmuş kişi
III. Operatör: İş ekipmanlarının teknik özelliklerinin gerektirdiği ve EKİPNET'e kayıtlı ilgili branşlardan mühendis, teknik öğretmen, tekniker ve yüksek teknikerler
tanımlarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: A) Yalnız I
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre tanımlar;
• I. İş ekipmanı tanımı doğrudur (makine, alet, cihaz, teçhizat, tesis ve tesisat). ✅
• II. "Maruz kişi" tanımı yanlıştır; maruz kişi, iş ekipmanının kullanımı sırasında risk altında bulunan kişidir (iş kazası geçiren mağdur değil). ❌
• III. "Operatör" tanımı yanlıştır; operatör, iş ekipmanını kullanan kişidir, EKİPNET'e kayıtlı mühendis/tekniker değil. ❌
Bu nedenle doğru cevap A) Yalnız I'dir.
📅 2025 Aralık B
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre;
I. İşletme basıncı, azami basınç değerinden daha düşük olmak kaydıyla işletme tarafından ekipmanın kullanıldığı maksimum basınç değeridir.
II. İşletme kapasitesi, kaldırma kapasitesi değerinden daha yüksek olmak kaydıyla işletme tarafından ekipmanın kullanıldığı maksimum yük değeridir.
III. Kaldırma kapasitesi, kaldırma ve iletme ekipmanının üreticisinin belirlediği ve ekipmanın etiketinde yer verdiği en yüksek çalışma yükü değeridir.
Hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: C) I ve III
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre tanımlar;
• I. İşletme basıncı tanımı doğrudur (azami basınçtan düşük, kullanılan maksimum basınç). ✅
• II. İşletme kapasitesi tanımı yanlıştır; işletme kapasitesi, kaldırma kapasitesinden daha düşük olmak kaydıyla kullanılan maksimum yük değeridir (daha yüksek değil). ❌
• III. Kaldırma kapasitesi tanımı doğrudur (üretici tarafından belirlenen en yüksek çalışma yükü). ✅
Bu nedenle doğru cevap C) I ve III'tür.
📅 2025 Aralık A
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerden hangisi iş ekipmanlarının, Yönetmelik'te öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak yetkili kişilerce yapılan muayene ve/veya test faaliyetleri olarak tanımlanır?
A) Bakım
B) Onarım
C) İş ekipmanının kullanımı
D) Periyodik kontrol
E) Akreditasyon
✅ Doğru Cevap: D) Periyodik kontrol
📖 Açıklama:
Yönetmelikte periyodik kontrol, iş ekipmanlarının Yönetmelik'te öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak yetkili kişilerce yapılan muayene ve/veya test faaliyetleri olarak tanımlanmıştır. Bu nedenle doğru cevap D) Periyodik kontrol'dür.
📅 2023 Mayıs B
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, bir iş yerindeki üç farklı çalışanın görev tanımları kapsamında yürüttüğü işlerden bazıları:
Asım: Destek personeli, ekipmanların temizliğini yapmaktadır.
Murat: Teknik ekip, ekipmanların ayarını yapmaktadır.
Suna: Ar-GE, ekipmanların kalibrasyonunu yapmaktadır.
Yukarıdaki çalışanlardan hangilerinin yaptığı işler işyerindeki ekipmanların bakımı kapsamına girer?
A) Yalnız Murat
B) Yalnız Suna
C) Asım ve Murat
D) Murat ve Suna
E) Asım, Murat ve Suna
✅ Doğru Cevap: E) Asım, Murat ve Suna
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre bakım; temizlik, ayar, kalibrasyon, yağlama, kontrol gibi işlemleri kapsar. Bu nedenle Asım (temizlik), Murat (ayar) ve Suna (kalibrasyon) üçünün de yaptığı işler bakım kapsamına girer. Doğru cevap E) Asım, Murat ve Suna'dır.
📅 2021 Mayıs B
İş ekipmanlarının, ilgili mevzuat gereğince öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak yetkili kişilerce yapılan muayene, deney ve test faaliyetlerine ne ad verilir?
A) Revizyon
B) Onarım
C) Periyodik kontrol
D) Yenileme
E) Aralıklı kalibrasyon
✅ Doğru Cevap: C) Periyodik kontrol
📖 Açıklama:
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nde, iş ekipmanlarının ilgili mevzuat gereğince öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak yetkili kişilerce yapılan muayene, deney ve test faaliyetlerine periyodik kontrol adı verilir. Bu nedenle doğru cevap C) Periyodik kontrol'dür.
📅 2024 Mayıs C
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nde tamamen veya kısmen tehlikeli bölgede bulunan kişi tanımı aşağıdakilerden hangisi için kullanılmıştır?
A) Operatör
B) Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişi
C) Mühendis
D) Maruz kişi
E) Tekniker
✅ Doğru Cevap: D) Maruz kişi
📖 Açıklama:
Yönetmelikte tamamen veya kısmen tehlikeli bölgede bulunan kişi "maruz kişi" olarak tanımlanır. Operatör, yetkili kişi, mühendis ve tekniker ise meslek unvanlarıdır.
📅 Çıkmış Soru
Aşağıdakilerden hangisi bir iş ekipmanının gözle muayenesi sırasında tespit edilebilecek hususlardan biri değildir?
A) Sertleşme
B) Aşınma
C) Korozyon
D) Çatlak
E) Deformasyon
✅ Doğru Cevap: A) Sertleşme
📖 Açıklama:
Gözle muayene sırasında tespit edilebilecek hususlar arasında aşınma, korozyon, çatlak ve deformasyon yer alır. Sertleşme (A) ise gözle değil, sertlik testi gibi özel ölçüm yöntemleri ile tespit edilebilir. Bu nedenle doğru cevap A) Sertleşme'dir.
📋 Genel Yükümlülükler ve Kurallar
⚙️
Uygun Ekipman ve Tedbirler
İşveren, işyerinde kullanılacak iş ekipmanının yapılacak işe uygun olması ve çalışanlara sağlık ve güvenlik yönünden zarar vermemesi için gerekli tüm tedbirleri alır.
🎯 İşe uygun ekipman · Zarar vermeme
🔍
Seçim ve Tehlikeler
İşveren, iş ekipmanını seçerken işyerindeki özel çalışma şartlarını, sağlık ve güvenlik yönünden tehlikeleri göz önünde bulundurarak, bu ekipmanın kullanımının ek bir tehlike oluşturmamasına dikkat eder.
⚠️ Çalışma şartları · Tehlikeler · Ek risk yok
🛡️
Kabul Edilebilir Risk
İş ekipmanının, çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden tamamen tehlikesiz olmasını sağlayamıyorsa, kabul edilebilir risk seviyesine indirecek uygun önlemleri alır.
🛡️ Tam güvenlik yoksa · Kabul edilebilir risk
📅
Geçici Kullanım
İş ekipmanının geçici süreyle kullanılacak olması, kiralanması veya benzeri durumlar işverenin genel yükümlülüklerini etkilemez.
📌 Geçici · Kiralık · Yükümlülük değişmez
📅 2022 Aralık A
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, aşağıdakilerden hangisi işverenin yükümlülüklerinden biri değildir?
A) Ekipmanın periyodik kontrolünü yapacak kişinin EKIPNET üzerinden kaydını oluşturmak
B) Ekipmanın periyodik kontrol ve bakımlarının yapılmasını sağlamak
C) İş ekipmanının, çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden tamamen tehlikesiz olması sağlanamıyorsa kabul edilebilir risk seviyesine indirecek uygun önlemleri almak
D) Çalışanların ilgili ekipmana yönelik risklerle ilgili eğitim almalarını sağlamak
E) Periyodik kontrol sonuçlarını kayıt altına almak ve uygun şekilde saklamak
✅ Doğru Cevap: A) Ekipmanın periyodik kontrolünü yapacak kişinin EKIPNET üzerinden kaydını oluşturmak
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre işverenin yükümlülükleri arasında; periyodik kontrol ve bakımların yapılmasını sağlamak (B), riskleri kabul edilebilir seviyeye indirmek (C), çalışanlara eğitim vermek (D) ve kontrol sonuçlarını kayıt altına almak/saklamak (E) yer alır. Ancak "periyodik kontrolü yapacak kişinin EKIPNET üzerinden kaydını oluşturmak" işverenin değil, periyodik kontrolü yapacak kişinin kendi sorumluluğundadır.
📅 Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre; yüksekte yapılan geçici işler uygun bir platformda, güvenlik içinde ve uygun ergonomik koşullarda yapılamıyorsa alınacak önlemlerle ilgili,
I. Güvenli çalışma koşullarını sağlayacak ve devam ettirecek en uygun iş ekipmanı seçilir.
II. İş ekipmanının tamamen tehlikesiz olması sağlanamıyorsa riski, kabul edilebilir risk seviyesine indirecek uygun önlemler alınır.
III. Kişisel koruma önlemlerine, toplu koruma önlemlerine göre öncelik verilir.
İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: C) I ve II
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre yüksekte yapılan geçici işlerde;
• I. En uygun iş ekipmanı seçilir (doğru). ✅
• II. Risk kabul edilebilir seviyeye indirilir (doğru). ✅
• III. Kişisel korumaya toplu korumaya göre öncelik verilir (yanlış). ❌ Toplu koruma önceliklidir.
Bu nedenle doğru cevap C) I ve II'dir.
MADDE 6
⚙️ İş Ekipmanı Kuralları
📋
Asgari Gereklere Uygunluk
İşveren, iş ekipmanının asgari gereklere uygun olmasını sağlar.
📋 Asgari gereklere uygunluk
🔧
Bakım ve Periyodik Kontroller
İşveren, iş ekipmanının kullanımı süresince, gerekli bakımını ve periyodik kontrollerini yaptırarak asgari gereklere uygun durumda olması için gerekli önlemleri alır.
🔧 Bakım · Periyodik kontrol · Süreklilik
🛡️
Uygun Güvenlik Düzeyi
İşveren, işyerinde kullanılan iş ekipmanının, uygun güvenlik düzeyinde olmasını sağlar.
🛡️ Uygun güvenlik düzeyi
🔧 Önemli Bakım ve Onarım
🏗️
Kaldırma İletme Ekipmanları
(a) Kaynak · Kesme · Taşlama · Değişim
Konstrüksiyon, yük kolu ve benzeri kısımlarda
Kaynak, kesme, taşlama ve benzeri onarım işlemleri
Halat, zincir ve benzeri askı tertibatı dışında değişim
⚠️ Konstrüksiyon değişikliği · Kaynak işlemleri
🔧
Basınçlı Ekipmanlar
(a) Gövde · Kapak · Kaynak işlemleri
Gövde, kapak ve benzeri kısımlarda
Kaynak, kesme, taşlama ve benzeri onarım işlemleri
Halat, zincir ve benzeri askı tertibatı dışında değişim
⚠️ Gövde/kapak değişikliği · Kaynak işlemleri
🚜
İş Makineleri
(a) Konstrüksiyon · Yük kolu · Kaynak
Konstrüksiyon, yük kolu ve benzeri kısımlarda
Kaynak, kesme, taşlama ve benzeri onarım işlemleri
Halat, zincir ve benzeri askı tertibatı dışında değişim
⚠️ Yapısal değişiklikler · Kaynak işlemleri
📅 2024 Mayıs A
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre
I. kaldırma iletme ekipmanlarının yük kolunda taşlama yapılması,
II. basınçlı ekipmanların kapak kısmında kaynak yapılması,
III. halat, zincir ve benzeri askı tertibatı değişikliği
iş ve işlemlerinden hangileri iş ekipmanında gerçekleştirilen önemli bakım ve onarım kapsamında değerlendirilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: C) I ve II
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, iş ekipmanlarında gerçekleştirilen önemli bakım ve onarım işlemleri arasında;
• I. Kaldırma iletme ekipmanlarının yük kolunda taşlama yapılması (doğru) ✅
• II. Basınçlı ekipmanların kapak kısmında kaynak yapılması (doğru) ✅
• III. Halat, zincir ve benzeri askı tertibatı değişikliği (yanlış) ❌
Halat, zincir ve benzeri askı tertibatı değişikliği önemli bakım ve onarım kapsamında değil, rutin bakım kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle doğru cevap C) I ve II'dir.
⚡
Elektrik Tesisleri
(b) Ana kolon · Kolon kesiti · %20 güç değişikliği
Bina bölümlerinde yapılacak ana kolon ve/veya kolon kesitinin değişmesi
Esasa ilişkin değişiklikler veya
Her halükarda en az %20 güç değişikliği yapılması
⚡ %20 güç değişikliği · Kolon kesit değişikliği
📐
Proje Değişikliği Gerektiren Tadilatlar
(c) Her türlü proje değişikliği
Diğer tüm tesisatlarda her türlü proje değişikliği gerektiren tadilatlar
İş ekipmanının ilgili standartlarında belirtilen önemli bakım ve onarımlar
📋 Proje değişikliği · Standart gereklilikleri
📖
Standartlarda Belirtilen Bakım ve Onarımlar
(ç) İlgili standartlar
İş ekipmanının ilgili standartlarında belirtilen önemli bakım ve onarımlar bu kapsamda değerlendirilir.
📌 Standartlara uygunluk zorunludur
🛡️
İlave Tedbirler
(2) Yönetmelikte belirtilen asgari ilave tedbirler
İş ekipmanına önemli bakım ve onarım yapılması durumunda bu Yönetmelikte belirtilen asgari ilave tedbirler işveren tarafından alınır.
⚠️ Asgari ilave tedbirler zorunludur
🔍 İş Ekipmanının Periyodik Kontrolü
📋
EK-III Kapsamı
(1) Periyodik kontrole tabi ekipmanlar
EK-III'te bulunan tablolarda yer alan ekipman veya ekipman grupları periyodik kontrole tabidir. Bu iş ekipmanlarının periyodik kontrolleri periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler tarafından yapılır.
📌 EK-III tabloları · Yetkili kişi zorunluluğu
📜
Usul ve Esaslar
(1) Şartlar · Belgeler
Periyodik kontrollerin gerçekleştirilmesine ilişkin şartlar ile periyodik kontrol sonucunda düzenlenecek belgelerle ilgili usul ve esaslar EK-III'te belirtilmiştir.
📋 Şartlar · Belgeler · EK-III esasları
⚠️
Standart Karşılığı Olmayan Ekipmanlar
(1) EK-III · 1.1 · 1.4 hiyerarşisi
Ekipman grubunun kapsadığı ve ilgili tabloda standart karşılığı olmayan ekipmanların periyodik kontrolleri; EK-III'ün 1.1 ve 1.4 maddelerinde yer alan hiyerarşiye göre yapılır.
📌 1.1 Standartlar · 1.4 Risk değerlendirmesi
EK-III
📌 1.1 ve 1.4 Hiyerarşisi
📖
1.1 Standartlara Göre Kontrol
Ulusal · Uluslararası standartlar
İş ekipmanlarının bakım, onarım ve periyodik kontrolleri, ilgili ulusal ve uluslararası standartlarda belirlenen aralıklarda ve kriterlerde
İmalatçı verileri ile fen ve tekniğin gereklilikleri dikkate alınarak yapılır.
📌 Standartlar · İmalatçı verileri · Fen ve teknik
📊
1.4 Risk Değerlendirmesine Göre Kontrol
İmalatçı yoksa · Risk değerlendirmesi
Periyodik kontrol aralığı ve kriterleri tablolarda belirtilmemiş veya standartlar ile belirlenmemişse
Varsa imalatçının öngördüğü aralık ve kriterlerde yapılır.
İmalatçı belirlememişse risk değerlendirmesi sonuçlarına göre belirlenir.
Periyodik kontrol sıklığı, tablolardaki azami süreleri aşamaz.
📌 İmalatçı verisi · Risk değerlendirmesi · Azami süre
(2)(a)
⏰ Periyodik Kontrol Zamanları
🏗️
Kurulumdan Sonra
(a)(1)
Güvenliğinin kurulma ve montaj şartlarına bağlı olduğu durumlarda kurulmasından sonra ve ilk defa kullanılmadan önce
⏱️ İlk kullanım öncesi kontrol
🔧
Önemli Bakım/Onarım Sonrası
(a)(2)
Önemli bakım ve onarım faaliyetlerinden sonra
⏱️ Bakım/onarım sonrası kontrol
🚚
Yer Değişikliği
(a)(3)
Seyyar olmaması halinde her yer değişikliğinde
⏱️ Yer değişikliği sonrası kontrol
🏗️
İskele/Kule Kren
(a)(4)
İskele, sütunlu çalışma platformu veya kule kren ve benzeri olması halinde ilk kurulumundan sonra; yükseltilmesi veya değişikliğe uğratılması sonrasında
⏱️ Kurulum · Yükseltme · Değişiklik sonrası
(2)(b)
⚠️ Arıza ve Tehlike Durumlarında Kontrol
🛡️
Periyodik Kontrollerin Yapılması
(b)(1) Yetkili kişilerce
İşverence, arızaya sebep olabilecek etkilere maruz kalarak tehlike yaratabilecek iş ekipmanının periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerce periyodik kontrollerinin yapılması sağlanır.
✅ Yetkili kişi kontrolü zorunlu
⚠️
Güvenlik Bozulması Durumları
(b)(2) Değişiklik · Kaza · Doğal olay
Çalışma şeklinde değişiklikler
Kazalar
Doğal olaylar
Ekipmanın uzun süre kullanılmaması
⚠️ Her durumda kontrol zorunlu
🔧
Arıza Tespit ve Giderme
Zamanında belirlenip giderilmesi
Arızanın zamanında belirlenip giderilmesi ve sağlık ve güvenlik koşullarının korunması için periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerce gerekli periyodik kontrollerin yapılması sağlanır.
🔧 Zamanında tespit · Hızlı müdahale
📅 2026 Mayıs A
I. Güvenliğin kurulma ve montaj şartlarına bağlı olduğu durumlarda, kurulmasından sonra ve ilk defa kullanılmadan önce periyodik kontrollere tabii tutulur.
II. Periyodik kontrollerin süresi işveren tarafından belirlenir.
III. Önemli bakım ve onarım faaliyetlerinden sonra periyodik kontrollere tabii tutulur.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre; iş güvenliği kapsamında yapılması gereken kontroller bakımından, iş yerinde kullanılan iş ekipmanlarının periyodik kontrolleri ile ilgili olarak yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I ve III
E) II ve III
✅ Doğru Cevap: D) I ve III
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre periyodik kontroller;
• I. Güvenliğin kurulma/montaj şartlarına bağlı olduğu durumlarda, kurulumdan sonra ve ilk kullanımdan önce yapılır (doğru). ✅
• II. Periyodik kontrollerin süresi işveren tarafından değil, mevzuat ve standartlarda belirtilen sürelere göre yapılır (yanlış). ❌
• III. Önemli bakım ve onarımlardan sonra periyodik kontrol yapılır (doğru). ✅
Bu nedenle doğru cevap D) I ve III'tür.
📅 Çıkmış Soru
Bir işyerinde kullanılacak iş ekipmanının güvenliği, kurulma ve montaj şartlarına bağlı ise; ekipmanın kontrolü hangi durumlarda yapılır?
I. kurulmasından sonra,
II. ilk defa kullanılmadan önce,
III. her kullanımdan sonra,
IV. her yer değişikliğinde.
A) Yalnız I
B) I ve III
C) II ve IV
D) I, II ve IV
E) II, III ve IV
✅ Doğru Cevap: D) I, II ve IV
📖 Açıklama:
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, güvenliği kurulma ve montaj şartlarına bağlı olan iş ekipmanlarının kontrolü;
• I. kurulmasından sonra ✅
• II. ilk defa kullanılmadan önce ✅
• III. her kullanımdan sonra ❌ (her kullanımdan sonra değil, periyodik aralıklarla kontrol yapılır)
• IV. her yer değişikliğinde ✅
Bu nedenle doğru cevap D) I, II ve IV'tür.
(2)(c)
📝 Kayıt Zorunluluğu
📋
Islak İmza ve Saklama
Islak imza · Saklama zorunluluğu
Periyodik kontrol sonuçları ıslak imzalı şekilde kayıt altına alınır
Yetkililer her istediğinde gösterilmek üzere uygun şekilde saklanır
📌 Islak imza zorunlu · İbrada bulundurma
💻
Elektronik İmza
5070 sayılı Kanun · Güvenli elektronik imza
15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununa uygun olarak güvenli elektronik imza ile imzalanmış ve elektronik ortamda saklanan kayıtlar da geçerlidir.
✅ Güvenli elektronik imza geçerli
(3)-(6)
📌 Diğer Yükümlülükler ve Esaslar
🚐
Seyyar Ekipman (3)
Kurulum/montaj şartı yok
Kurulum ve montaj şartlarına tabi olmayan seyyar iş ekipmanları işletme dışında kullanıldığında, yapılan son periyodik kontrol ile ilgili rapor da ekipmanla birlikte bulundurulur.
📄 Rapor ekipmanla birlikte
🛠️
Ön Hazırlık ve Nezaret (4)
İşveren yükümlülüğü
Periyodik kontrol ile ilgili ön hazırlıkları yapar veya yaptırır
Yetkili kişi talep ederse, ekipmanın yetkili servisinin nezaret etmesini sağlar
🔧 Ön hazırlık · Yetkili servis nezareti
💻
EKİPNET ve Sözleşme (5)-(6)
EKİPNET no · Sözleşme zorunluluğu
Periyodik kontrol raporlarında EKİPNET kayıt numarası bulunmalıdır
Kontrol öncesi İSG-KATİP'teki örneğe uygun sözleşme düzenlenir
EK-III dışındaki kontrollerde şekil ve sözleşme şartı aranmaz
📌 EKİPNET no zorunlu · Sözleşme şartı
⚠️
Özel Risk Taşıyan İş Ekipmanı
Yüksek Risk
Çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden, özel risk taşıyan iş ekipmanlarının kullanılmasında aşağıdaki önlemler alınır.
👤
(a)
Görevlendirilmiş Kişi Kullanımı
İş ekipmanı, sadece o ekipmanı kullanmak üzere görevlendirilen kişilerce kullanılır.
🔒 Sadece yetkili personel📋 Görevlendirme zorunlu
🔧
(b)
Özel Görevlendirilmiş Kişi Yetkisi
Bu ekipmanların tamiri, tadili, kontrolü, bakımı ve hizmete alınması bu işleri yapmakla özel olarak görevlendirilen kişilerce yapılır.
🛠️ Tamir · Bakım · Kontrol📋 Özel yetki zorunlu
📢
Çalışanların Bilgilendirilmesi
MADDE (1)-(2)-(3)
İşveren, iş ekipmanları ve bunların kullanımına ilişkin olarak çalışanların bilgilendirilmesinde aşağıda belirtilen hususlara uymakla yükümlüdür.
📋
(1)(a)
Bilgi ve Yazılı Talimat
Çalışanlara, kullandıkları iş ekipmanına ve bu iş ekipmanın kullanımına ilişkin yeterli bilgi ve uygun olması halinde yazılı talimat verilir.
📌 Talimat, imalatçı tarafından iş ekipmanıyla birlikte verilen Türkçe kullanım kılavuzu dikkate alınarak hazırlanır. Talimatlar iş ekipmanıyla beraber bulundurulur.
📄 Türkçe kullanım kılavuzu📁 Ekipmanla birlikte bulundurulur
📌
(1)(a)(1)-(2)-(3)
Talimat İçeriği
Bu bilgiler ve yazılı talimatlar en az aşağıdaki bilgileri içerecek şekilde hazırlanır:
1
İş ekipmanının kullanım koşulları
2
İş ekipmanında öngörülen anormal durumlar ve önlemler
3
Bulunması halinde iş ekipmanının önceki kullanım deneyiminden elde edilen sonuçlar
✅ 3 temel başlık zorunlu
⚠️
(2)
Tehlikelerden Haberdar Etme
Çalışanlar, kendileri kullanmasalar bile çalışma alanında veya işyerinde bulunan iş ekipmanlarının kendilerini etkileyebilecek tehlikelerinden ve iş ekipmanı üzerinde yapılacak değişikliklerden kaynaklanabilecek tehlikelerden haberdar edilir.
⚠️ Tüm çalışanlar📢 Değişikliklerden haberdar
📖
(3)
Basit ve Anlaşılır Olma
Bu bilgiler ve yazılı talimatların, basit ve kolay anlaşılır bir şekilde olması gerekir.
📖 Basit dil✅ Kolay anlaşılır
📋
Periyodik Kontrolleri Yapmaya Yetkili Kişilerin Bildirimi
MADDE
Bu Yönetmelik kapsamında periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerin bildirimine ilişkin usul ve esaslar.
Ekipnet Kayıt
Adı Soyadı
Telefon
T.C. Kimlik No
Mezun olduğu okul, bölüm ve mezuniyet tarihi
İşyeri Bilgileri
Periyodik kontrol yapacağı iş ekipmanı türü
E-posta
💻
(1)
EKİPNET Üzerinden Bildirim
Bu Yönetmelik kapsamında periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler, EKİPNET üzerinden kayıt yaparak bilgilerini Bakanlığa bildirir.
💻 EKİPNET kayıt📋 Bakanlığa bildirim
📝
(2)
Beyan Esası ve Kayıt Numarası
Bildirimde beyan esastır.
Bu kişilere Bakanlıkça kayıt numarası verilir.
📌 Beyan esası🔢 Kayıt numarası verilir
⚠️
(3)
Askıya Alma ve Yaptırım
Yapılan inceleme sonucunda bildirim veya başvurularda bulunan bilgilerin doğru veya uygun olmadığı tespit edilen kişilerin kaydı on yıl süreyle askıya alınır.
Bu kişiler Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir. On yılın sonunda, bu madde kapsamında yeniden başvuru yapabilir.
⛔ 10 yıl askı📢 İlan edilir🔄 Yeniden başvuru
⚠️ Yanlış bildirim 10 yıl kayıt askısı
📋
Yetkili Kişi Temel Eğitim Programı
TEBLİĞ
İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrollerini Yapmaya Yetkili Kişilerin Kayıt ve Eğitimlerine İlişkin Tebliğ kapsamında yetkili kişi temel eğitim programı aşağıdaki konuları içerir.
📜
Mevzuat Eğitimi
İş ekipmanlarının periyodik kontrollerine ilişkin yasal mevzuat, yönetmelikler ve tebliğ hükümleri hakkında kapsamlı eğitim.
📌 Yasal mevzuat · Yönetmelikler · Tebliğler
🔧
Muayene Tekniklerine Sistematik Yaklaşım
İş ekipmanları muayene tekniklerine sistematik yaklaşım, doğru muayene yöntemleri ve değerlendirme kriterleri.
📌 Sistematik yaklaşım · Muayene yöntemleri
⚠️
Temel İSG Önlemleri
Periyodik kontrol esnasında alınması gereken temel İSG önlem, yöntem ve kuralları.
🛡️ İSG önlemleri · Güvenli çalışma kuralları
📏
Ölçme ve Deney Cihazları
Ölçme ve deney cihazlarının tanıtılması, kalibrasyon ve doğrulamalarının değerlendirilmesi.
📌 Kalibrasyon · Doğrulama · Ölçüm cihazları
📄
Raporlama
Periyodik kontrol sonuçlarının doğru ve eksiksiz raporlanması, rapor formatları ve içerik standartları.
📋 Rapor formatı · İçerik standartları
🤝
Çalışma Etiği ve Sorumluluklar
Mesleki etik kuralları, yetkili kişilerin sorumlulukları ve yükümlülükleri.
📌 Mesleki etik · Sorumluluklar
✍️
Sınav
Eğitim sonunda başarı değerlendirme sınavı yapılır. Sınav sonucuna göre başarılı olanlar yetkili kişi olmaya hak kazanır.
✅ Başarı değerlendirme sınavı
⏱️
Eğitim Süresi
📅
Eğitim süresi, sınav süresi dahil her hâlükârda 2 günden az olamaz
⏰ Minimum 2 gün · Sınav dahil
📋
Tebliğ Kapsamı
Bu eğitim programı, İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrollerini Yapmaya Yetkili Kişilerin Kayıt ve Eğitimlerine İlişkin Tebliğ kapsamında düzenlenir.
📌 Tebliğ kapsamı · Zorunlu eğitim
EKİPNET
📌 Kayıt Numarası ve Raporlama Esasları
🔢
Kayıt Numarası Formatı
Ekipnet üzerinden bilgiler girildikten sonra kişilere Bakanlıkça kayıt numarası verilir.
K22078178
K harfi ile başlamalıdır
⚠️ Eğitim alma yükümlülüğü tamamlanana kadar G ile başlayan geçici kayıt no verilir.
📌 K harfi kalıcı · G harfi geçici kayıt
📄
Raporlarda Kayıt Numarası
Periyodik kontrol raporlarında periyodik kontrolü gerçekleştiren kişiye ait EKİPNET kayıt numarasının bulunması gerekir.
⚠️ Raporlarda EKİPNET no zorunlu
🔍 Denetimlerde kontrol edilir
🏛️
Akreditasyon, Yetkilendirme ve Eğitim
MADDE
Bu Yönetmelik kapsamında periyodik kontrol yapacak muayene kuruluşlarına akreditasyon, kişilere yetkilendirme ve eğitim zorunluluğu getirmeye ve bu kişi ve kuruluşlara yönelik denetim yapmaya Bakanlık (Çalışma Bakanlığı) yetkilidir.
🏛️
(1)
Bakanlık Yetkisi ve Akreditasyon
Bu Yönetmelik kapsamında;
Periyodik kontrol yapacak muayene kuruluşlarına akreditasyon
Kişilere yetkilendirme ve eğitim zorunluluğu
Bu kişi ve kuruluşlara yönelik denetim yapmaya
Bakanlık (Çalışma Bakanlığı) yetkilidir.
🏛️ Bakanlık yetkisi · Akreditasyon · Denetim
🎓
(2)
Eğitim ve Yetkilendirme Süreci
Eğitim, temel eğitim ile sonrasında düzenlenecek ileri ve uygulamalı eğitimleri kapsar.
📌 Tüm eğitimlerin içerikleri, süresi, eğitici ve eğitim kurumlarında aranacak nitelikler, devam zorunluluğu, sınav ve başarı kriterleri gibi konulara yönelik usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.
✅ Belirlenen şartlarda eğitimlerini başarıyla tamamlayan kişiler; periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi unvanını almaya hak kazanır.
🎓 Temel eğitim📚 İleri eğitim🔧 Uygulamalı eğitim
✅ Yetkili kişi unvanı kazanma
⚖️
Genel Kurallar, Denetim ve İdari Yaptırımlar
MADDE
Periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler ile ekipman muayene kuruluşlarının uyması gereken kurallar, denetim esasları ve idari yaptırımlar.
(1)
(a)
Kriterlere Uygunluk
Bakanlıkça yayımlanmış iş ekipmanına özgü periyodik kontrol rapor ve kriterleri dokümanlarında belirtilen kriterlere ve bu Yönetmelikte belirtilen usullere uygun gerçekleştirir.
⚠️ Aykırılık: Yetki 1 YIL ASKI
(1)
(b)
Gerçeğe Uygun Rapor
Periyodik kontrol raporunu gerçeğe uygun düzenler.
⚠️ Aykırılık: Yetki 1 YIL ASKI
(1)
(c)
EK-III Kriterleri
Bakanlıkça dokümanı yayımlanmamış ekipmanların kontrollerini EK-III'te belirtilen kriterlere ve usullere uygun gerçekleştirir.
⚠️ Aykırılık: Yetki 1 YIL ASKI
(1)
(ç)
Fiili Muayene ve Kayıt
İş ekipmanına uygulanması gereken muayene ve/veya test işlemlerini fiilen gerçekleştirdiğini kayıt altına alarak raporu tanzim eder.
⚠️ Aykırılık: Yetki 1 YIL ASKI
(1)
(d)
Kusurları Belirtme
Periyodik kontrol esnasında yapılan muayene ve/veya testte tespit edilen her bir kusuru raporda ayrı ayrı belirtir.
⚠️ Aykırılık: Yetki 1 YIL ASKI
(2)
🚫
Bakım Yapan Kişi Yasağı
İş ekipmanının bakımını yapan kişiler, bakımını yaptığı ekipmanın periyodik kontrolünü gerçekleştiremez.
⚠️ Aykırılık: Yetki 1 YIL ASKI
(3)
OSGB Yasağı
29/12/2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında yetkilendirilmiş olan ortak sağlık ve güvenlik birimleri ile bu birimlerde çalışan kişiler periyodik kontrol hizmeti veremez.
⚠️ Aykırılık: Yetki 1 YIL ASKI
(4)
Yetki 1 Yıl Askı
Birinci, ikinci veya üçüncü fıkra kapsamında yer alan hükümlere aykırı hareket eden kişilerin yetkisi 1 yıl süreyle askıya alınır.
📌 1 YIL
Yetkisi askıya alınan kişiler Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir. Askı süresinin sonunda ilgili mevzuat hükümlerine göre yeniden başvuru yapılır.
📌 1 YIL ASKI · İLAN · YENİDEN BAŞVURU
(5)
Yetkisiz Kişi Cezası
Yetkisiz kişilerce yapılmış kontroller geçersizdir
Bu kişiler Bakanlık sitesinde ilân edilir
Yetki başvuruları 10 yıl askıya alınır
Adli makamlara suç duyurusu yapılır
⛔ 10 YIL ASKI · SUÇ DUYURUSU
(6)
İdari Yaptırım
6331 sayılı Kanun'un 24. maddesi kapsamında tespit edilir, uygunsuzluklar delilleriyle birlikte İSG Genel Müdürlüğü'ne bildirilir.
Kamu kurumları veya meslek kuruluşları tarafından tespit edilen uygunsuzluklar da İSG Genel Müdürlüğü'ne bildirilir. Genel Müdürlük idari yaptırım uygular.
🏛️ İSG GM · İdari yaptırım
(7)
Bilgi ve Belge Gönderme
Ekipman muayene kuruluşları Genel Müdürlük tarafından istenen bilgi ve belgeleri göndermekle yükümlüdür.
📄 Bilgi · Belge zorunluluğu
(8)
Sözleşme Zorunluluğu
İSG-KATİP üzerinden sözleşme olmaksızın rapor düzenlenemez
Sözleşmesiz raporlar geçersizdir
Aykırı davrananın yetkisi 1 ay askıya alınır
⚠️ 1 AY ASKI · SÖZLEŞME ZORUNLU
(9)
Denetim Personeli
Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilen kontrol ve denetimler; çalışma uzmanı, mühendis, fizikçi, kimyager, biyolog ve tabipler tarafından yerine getirilir.
🏛️ Uzman · Mühendis · Hekim
(10)
İdari Yaptırım Uygulama Esası
ÖNEMLİ
Bu madde kapsamındaki idari yaptırımlar periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi için denetim başına uygulanır.
📌 Her denetim başına idari yaptırım
⚖️
Genel Kurallar, Denetim ve İdari Yaptırımlar Özeti
(1) Kriterlere uygunluk, gerçeğe uygun rapor, EK-III kriterleri, fiili muayene, kusurları belirtme
Aykırılık: 1 YIL ASKI (2) Bakım yapan kişi kontrol yapamaz
Aykırılık: 1 YIL ASKI (3) OSGB'ler periyodik kontrol hizmeti veremez
Aykırılık: 1 YIL ASKI (4) Aykırı hareket edenlerin yetkisi 1 YIL askıya alınır, ilan edilir, yeniden başvuru (5) Yetkisiz kişi kontrolleri GEÇERSİZ, 10 yıl askı, suç duyurusu (6) Uygunsuzluklar İSG Genel Müdürlüğü'ne bildirilir, idari yaptırım uygulanır (7) Bilgi ve belge gönderme zorunluluğu (8) İSG-KATİP sözleşmesiz rapor GEÇERSİZ, 1 ay askı (9) Denetimler uzman, mühendis, hekim tarafından yapılır (10) İdari yaptırımlar denetim başına uygulanır
📋
Periyodik Kontrol Rapor ve Kriterlerini Belirleme Yetkisi
MADDE
Bakanlığın iş ekipmanlarının periyodik kontrol raporları ve kriterlerini belirleme yetkisi ile ilgili usul ve esaslar.
🏛️
(1)
Bakanlık Yetkisi ve Hazırlama Süreci
Bakanlık, iş ekipmanlarının periyodik kontrol raporları ve periyodik kontrol kriterleriyle ilgili asgari şartları belirleyen norm, belge ve tutanak hazırlamaya ve gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
📌 Hazırlama Süreci:
İlgili tarafların görüşü alınarak İSG Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanlığı tarafından hazırlanır İSG Genel Müdürlüğü onayı ile yayımlanır
📋 Norm · Belge · Tutanak🏛️ Enstitü · GM onayı
📊
(2)
Kusur Derecelendirmesi
Bakanlık, yayımlayacağı ekipmana özgü periyodik kontrol kriter dokümanlarında iş ekipmanlarının kusurlarını;
🟡
Hafif Kusur
Düşük risk
🔴
Ağır Kusur
Yüksek risk
📌 Hafif · Ağır kusur derecelendirmesi
✅
(3)
Format ve Kriter Uygulaması
📋
İlan Edilen Ekipmanlar
Periyodik kontroller belirlenen kriterlere uygun yapılır, raporlar belirlenen formata uygun hazırlanır.
📌
Yayımlanmamış Ekipmanlar
Bu şart aranmaz. Bakanlıkça format ve kriter yayımlanmamış ekipmanlar için esneklik sağlanır.
✅ Format uygunluk📌 Yayımlanmamışta şart yok
🏛️
Teknik Komiteler ve Alt Komiteler
EK MADDE 1
Bakanlığın iş ekipmanlarının güvenli kullanımı, bakım ve periyodik kontrollerine yönelik teknik komite ve alt komite kurma yetkisi ile komitelerin oluşumu ve kararlarının niteliği.
🏛️
(1)
Bakanlık Yetkisi
Bakanlık; iş ekipmanlarının güvenli kullanımı, bakım ve/veya periyodik kontrollerine yönelik olarak;
Akreditasyon zorunluluğu
Periyodik kontrol yapmaya yetkili kişilerin eğitimleri
Benzeri konularda çalışmalar yapmak üzere teknik komiteler veya alt komiteler kurmaya yetkilidir.
📌 Komite usul ve esaslarını belirleme yetkisi
🏛️ Teknik komite📋 Alt komite
👥
(2)
Komite Üyeleri
Teknik komite ve alt komiteler; iş ekipmanları ile ilgili aşağıdaki kurum ve kuruluşların Bakanlıkça belirlenecek temsilcilerinden oluşur:
🏢
Kamu kurum ve kuruluşları
🏛️
Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları
🤝
Sivil toplum kuruluşları
🎓
Üniversiteler
🔧
Ekipman muayene kuruluşları
👥 5 farklı kurum/kuruluş temsilcisi
📋
(3)
Komite Kararları
📋
TAVSİYE
NİTELİĞİNDEDİR
Teknik komitelerin aldığı kararlar tavsiye niteliğindedir.
💡 Bağlayıcı değil · Yol gösterici
📌 Tavsiye niteliğinde kararlar
✅
Akreditasyon Zorunluluğu Başlayan İş Ekipmanları
EK MADDE 2
Aşağıda belirtilen iş ekipmanlarının periyodik kontrolleri, ilgili ekipman veya ekipman grubu için ekipman muayene kuruluşlarında çalışan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler tarafından yapılır.
🏗️
(a)
Kule Krenler
📌 Periyodik kontrol süresi: 1 yıl
🛢️
(b)
LPG Tank ve Tesisatları
📌 Periyodik kontrol süresi: 1 yıl
🪜
(c)
Yürüyen Merdivenler
📌 Periyodik kontrol süresi: 1 yıl
🧗
(ç)
Asılı Erişim Donanımları
📌 Periyodik kontrol süresi: 1 yıl
♿
(d)
Hareket Engelliler Platformu
📌 Periyodik kontrol süresi: 1 yıl
🔥
(e)
Buhar Kazanları
📌 Periyodik kontrol süresi: 1 yıl
🚡
(f)
Kablolu Taşıma Tesisatları
📌 Periyodik kontrol süresi: 1 yıl
🏗️
(g)
Sütunlu Çalışma Platformları
📌 Periyodik kontrol süresi: 1 yıl
📌
Periyodik Kontrol Periyotları – Özel Durumlar
•İskeleler: 6 ayda bir
•Sıvılaştırılmış gaz tankları (LPG ve benzeri) (yeraltı – yerüstü): Yazılı planda4 verilen sürede (yalnızca muayene) (10 yılın sonunda yeniden değerlendirme)
⁴Yazılı plan, işveren tarafından hazırlanan periyodik kontrol planını ifade eder.
📅
Akreditasyon Zorunluluğu Zaman Çizelgesi
✅ Zorunluluk Başladı
(a) Kule Krenler · (b) LPG Tank ve Tesisatları
(c) Yürüyen Merdivenler · (ç) Asılı Erişim Donanımları
📅 01.01.2027'den İtibaren
(d) Hareket Engelliler Platformu · (e) Buhar Kazanları
(f) Kablolu Taşıma Tesisatları · (g) Sütunlu Çalışma Platformları
📅 2023 Mayıs A
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin 31.12.2023 tarihinde yürürlüğe girecek düzenlemesine göre;
I. yürüyen merdivenler,
II. asılı erişim donanımı,
III. buhar kazanları
Ekipmanlarından hangilerinin periyodik kontrolü, akredite muayene kuruluşlarında çalışan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler tarafından yapılacaktır?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: C) I ve II
📖 Açıklama:
Yönetmeliğin 31.12.2023 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemesine göre, yürüyen merdivenler (I) ve asılı erişim donanımı (II) periyodik kontrolleri akredite muayene kuruluşlarında çalışan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler tarafından yapılacaktır. Buhar kazanları (III) ise bu kapsamda değildir.
📅 2023 Aralık A
Türkiye'deki mevzuata göre yürüyen merdivenlerle ilgili
I. Gerekli güvenlik donanımlarının bulunması sağlanır.
II. Kolay fark edilir ve kolay ulaşılır acil durdurma tertibatı bulundurulur.
III. Standartların öngördüğü süreler saklı kalmak koşuluyla periyodik kontrolleri 6 ayda bir yapılır.
İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: B) I ve II
📖 Açıklama:
Yürüyen merdivenlerle ilgili mevzuata göre I ve II doğru, III ise yanlıştır. Yürüyen merdivenlerin periyodik kontrolleri yılda bir (1 yıl) yapılır.
📅 2020 Kasım A
Aşağıdaki iş ekipmanlarından hangisinin azami kontrol periyodu, ilgili standartta herhangi bir süre belirtilmemişse bir yıldan daha kısadır?
A) Yapı İskelesi
B) Transpalet
C) Yürüyen merdiven
D) Forklift
E) Vinç
✅ Doğru Cevap: A) Yapı İskelesi
📖 Açıklama:
Yapı İskelelerinin periyodik kontrolü haftada bir yapılır. Bu süre 1 yıldan daha kısadır. Transpalet, yürüyen merdiven, forklift ve vinçlerin periyodik kontrol süreleri genellikle 1 yıl veya daha uzundur.
📅 2023 Mayıs B
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, standartlarda süre belirtilmemişse aşağıdaki kaldırma ve iletme ekipmanlarından hangisinin periyodik kontrol süresi diğerlerine göre daha kısadır?
A) Transpalet
B) Yapı İskelesi
C) Araç kaldırma liftleri
D) İnşaat asansörleri
E) Yürüyen merdiven
✅ Doğru Cevap: B) Yapı İskelesi
📖 Açıklama:
Yapı İskelelerinin periyodik kontrolü haftada bir (veya azami 6 ayda bir) yapılır. Transpalet, araç kaldırma liftleri, inşaat asansörleri ve yürüyen merdivenlerin periyodik kontrol süreleri genellikle 1 yıl veya daha uzundur. Bu nedenle yapı iskelesi diğerlerine göre daha kısadır.
📅 2023 Mayıs C
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, standartlarda belirtilmemişse yapı iskelelerinin periyodik kontrolü için belirlenen azami süre ne kadardır?
A) 1 ay
B) 2 ay
C) 3 ay
D) 6 ay
E) 1 yıl
✅ Doğru Cevap: D) 6 ay
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre yapı iskelelerinin periyodik kontrolü haftada bir yapılmalıdır. Ancak standartlarda belirtilmemişse azami süre 6 ay'dır. Bu süre, diğer iş ekipmanlarına göre daha kısadır.
🌊
Doğal Afet veya Olağanüstü Haller
EK MADDE 3
7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Kanunu veya 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu kapsamında afet bölgesi veya OHAL ilan edilen yerlerdeki yükümlülükler.
(1)
Yetki ve Dayanak
7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Kanunu veya
2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu kapsamında;
📌 Genel hayata etkili afet bölgesi / OHAL ilan edilen yerler
🏛️ Bakan onayı ile değiştirilebilir/ertelenebilir
(1)
(a)
Başvuru ve Bildirim Süreleri
Bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilen kurum ve kuruluşların
başvuru ve bildirim süreleriBakan onayı ile değiştirilebilir veya ertelenebilir.
📅 Süreler ertelenebilir
(1)
(b)
Personel İstihdamı Zorunluluğu
Kurum ve kuruluşlardaki personel istihdamı zorunluluğuBakan onayı ile değiştirilebilir veya ertelenebilir.
👥 Personel zorunluluğu ertelenebilir
(1)
(c)
Akreditasyon Zorunluluğu
İş ekipmanlarının periyodik kontrollerine yönelik
akreditasyon zorunluluğuBakan onayı ile değiştirilebilir veya ertelenebilir.
✅ Akreditasyon ertelenebilir
(2)
Süre Sınırı
1 YIL
Azami süre
Onay, OHAL/afet süresi boyunca geçerlidir
OHAL/afet süresi 1 yılı aşsa bile onay 1 yılı aşamaz
Süre uzatımı için yeniden Bakan onayı gerekir
⏰ Maksimum 1 yıl · Yeniden onay gerekir
(3)
Zayi Belge Düzenlemesi
Afet bölgesi veya OHAL ilan edilen yerlerde;
Yetkilendirilen kurum/kuruluş, yıkık veya hasar raporu beyan ederse
Arşivde bulunması gereken zayi olan veya erişilemeyen evraklar
Denetimlerde aranmaz
📄 Zayi evrak denetimlerde aranmaz
📌
Doğal Afet / OHAL Düzenlemesi Özeti
7269 (Afet) veya 2935 (OHAL) kapsamındaki bölgelerde;
Bakan onayı ile
başvuru/bildirim süreleri,
personel istihdam zorunluluğu ve
akreditasyon zorunluluğu
değiştirilebilir veya ertelenebilir.
Onay süresi en fazla 1 yıl olup, uzatma için yeniden onay gerekir.
Zayi olan evraklar hasar raporu beyanı ile denetimlerde aranmaz.
🌀
Rüzgar Türbinlerindeki Kaldırma Donanımları
GEÇİCİ MADDE 7
Rüzgar türbinlerindeki kaldırma donanımlarına ilişkin geçici düzenlemeler ve periyodik kontrol esasları.
📅
(1)
Geçici Muafiyet
Bu maddeyi ihdas eden Yönetmelikle değiştirilen EK-III'ün tablo-2'sinin rüzgar türbinlerindeki kaldırma donanımları satırı ile aynı tablonun (4) numaralı dipnotu1/2/2026 tarihine kadar uygulanmaz.
📌 1 Şubat 2026
Muafiyet bitiş tarihi
📅 01.02.2026'ya kadar muaf📋 EK-III Tablo-2
🔄
PERİYODİK KONTROL
Periyodik Kontrol Sıklığı
1
Yılda
📅 1 Periyodik Kontrol
Rüzgar türbinlerindeki kaldırma donanımları yılda 1 periyodik kontrole tabidir.
📌 Yılda 1 kez periyodik kontrol
🏗️
STANDART
TS EN 81-44 Öncesi Üretim
TS EN 81-44 standardının yürürlüğe giriş tarihinden önce üretilmiş kaldırma donanımları için;
📋 Periyodik Kontrol Kriteri
İmalatçının belirleyeceği şartlar
📍 Standart öncesi üretimler için
📌 İmalatçı şartları🏗️ Standart öncesi üretim
📋
EK-I – İş Ekipmanlarında Bulunacak Asgari Gereklere
EK-I
İş ekipmanlarının güvenli kullanımı için taşıması gereken asgari güvenlik gereklilikleri.
📋
İş Ekipmanlarında Bulunacak Asgari Genel Gerekler
EK-I
İş ekipmanlarının güvenli kullanımı için taşıması gereken asgari güvenlik gereklilikleri
2.1
Kumanda Cihazları İçin Asgari Gerekler
2.1.1👁️
Kumanda cihazları açıkça görülebilir ve tanınabilir özellikte olur. Gerektiğinde uygun şekilde işaretlenir.
2.1.2📍
Kumanda cihazları zorunlu haller dışında, tehlikeli bölgenin dışına yerleştirilir. İstem dışı hareketler tehlikeye neden olmamalıdır.
2.1.3🔊
Operatör, ana kumanda yerinden tehlike bölgesinde kimsenin bulunmadığından emin olmalıdır. Mümkün değilse sesli ve ışıklı ikaz sistemi bulunur.
2.1.4🛡️
Çalıştırma/durdurma sebebiyle doğabilecek tehlikelere maruz kalan çalışanlar yeterli zaman ve imkân sağlayan tedbirlerle korunur.
2.1.5⚙️
Kumanda sistemleri arıza, bozulma veya zorlanma göz önüne alınarak uygun nitelikte seçilir.
2.2
Çalıştırma Kuralları
2.2▶️
İş ekipmanlarının çalıştırılması, kumandaların bilerek ve isteyerek kullanılması ile sağlanır.
2.2.1🔄
Durma sonrası tekrar çalıştırma ve çalışma şartlarında önemli değişikliklerde bilerek ve isteyerek kullanım kuralı uygulanır.
2.2.2🤖
Otomatik çalışan ekipmanın normal çalışma programı süresindeki tekrar harekete geçmeler için uygulanmaz.
2.3
Durdurma Sistemleri
2.3⏹️
Bütün iş ekipmanlarında ekipmanı tümüyle ve güvenli durdurabilecek sistem bulunur. Durdurma sistemleri çalıştırma sistemlerine göre önceliklidir.
2.4🛑
Tehlikesi ve normal durma süresinin gerektirmesi halinde acil durdurma sistemi bulunur.
📅 2024 Mayıs A/B/C
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre iş ekipmanlarındaki güvenliği etkileyen kumanda cihazlarıyla ilgili
I. Zorunlu hâllerde tehlikeli bölgeye yerleştirilebilir.
II. İstem dışı hareketlerde tehlikeye neden olmaması gerekir.
III. Gizli ve kapalı bir alanda bulunur.
İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre kumanda cihazları ile ilgili üç ifade de doğrudur. Zorunlu hâllerde tehlikeli bölgeye yerleştirilebilir, istem dışı hareketlerde tehlikeye neden olmamalı ve gizli/kapalı alanda bulunmalıdır.
📅 Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre iş ekipmanlarında bulunan kumanda cihazlarında aranan asgari gereklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Açıkça görülebilir ve tanınabilir özellikte olmalıdır.
B) Zorunlu hâller dışında tehlikeli bölgenin dışına yerleştirilir ve kullanımları ek bir tehlike oluşturmaz.
C) İstem dışı hareketlerde tehlikeye neden olmamalıdır.
D) İş ekipmanının durdurulmasından sonra tekrar çalıştırılması için asla kullanılmamalıdır.
E) Kumanda sistemleri güvenli ve planlanan kullanım şartlarında meydana gelebilecek arıza, bozulma veya herhangi bir zorlama göz önüne alınarak uygun nitelikte seçilmelidir.
✅ Doğru Cevap: D) İş ekipmanının durdurulmasından sonra tekrar çalıştırılması için asla kullanılmamalıdır.
📖 Açıklama:
Kumanda cihazları, iş ekipmanının durdurulmasından sonra tekrar çalıştırılması için de kullanılabilir. Bu nedenle D seçeneğindeki "asla kullanılmamalıdır" ifadesi yanlıştır. A, B, C ve E seçenekleri doğru asgari gereklerdir.
📅 Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerden hangisi iş ekipmanında bulunan ve güvenliği etkileyen kumanda cihazları için asgari gerekler arasında yer almaz?
A) Açıkça görülebilir olmalıdır.
B) Durdurma sistemleri, çalıştırma sistemleri ile aynı öncelikte olmalıdır.
C) Tanınabilir özellikte olmalıdır.
D) Zorunlu hâller dışında tehlikeli bölgenin dışına yerleştirilmelidir.
E) İstem dışı hareketlerde tehlikeye neden olmamalıdır.
✅ Doğru Cevap: B) Durdurma sistemleri, çalıştırma sistemleri ile aynı öncelikte olmalıdır.
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre durdurma sistemleri, çalıştırma sistemlerine önceliklidir (aynı öncelikte değil). Bu nedenle B seçeneği asgari gerekler arasında yer almaz. A, C, D ve E seçenekleri doğru asgari gereklerdir.
2.5
Risk Önleme ve Koruma Sistemleri
2.5💥
Parça fırlaması veya düşmesi riski taşıyan ekipmanlar güvenlik tertibatı ile donatılır.
2.5.1☁️
Gaz, buhar, sıvı veya toz çıkarma tehlikesi olan ekipmanlar kaynağında tutacak veya çekecek sistemlerle donatılır.
2.6🔩
Gerekli hallerde iş ekipmanı ve parçaları uygun yöntemlerle sabitlenir.
2.7-2.8
Koruyucular ve Koruma Donanımı
2.7💔
Kırılma, kopma veya dağılma riskine karşı uygun koruma önlemleri alınır.
2.8🛡️
Hareketli parçalarla mekanik temas riskine karşı koruyucular veya koruma donanımı ile donatılır.
2.8.1✅
Koruyucular sağlam, ilave tehlike oluşturmayacak, kolay çıkarılamaz ve tehlike bölgesinden yeterli uzaklıkta olur.
📅 2026 Mayıs C
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre; aşağıdakilerden hangisi, koruyucular ve koruma donanımlarının özelliklerinden biri değildir?
A) İlave tehlike oluşturmaz
B) Kırmızı-beyaz renkte olur
C) Kolayca çıkarılamaz
D) Sağlam yapıda
E) Tehlike bölgesinden uzakta
✅ Doğru Cevap: B) Kırmızı-beyaz renkte olur
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre koruyucular ve koruma donanımları; ilave tehlike oluşturmamalı, kolayca çıkarılamamalı, sağlam yapıda olmalı ve tehlike bölgesinden uzakta bulunmalıdır. Ancak "kırmızı-beyaz renkte olması" bu özellikler arasında yer almaz.
📅 2024 Aralık C
İş ekipmanının hareketli parçalarıyla mekanik temas riskinin kazaya yol açabileceği hâllerde iş ekipmanı, tehlikeli bölgeye ulaşmayı önleyecek veya bu bölgeye ulaşılmadan önce hareketli parçaların durdurulmasını sağlayacak uygun koruyucular veya koruma donanımıyla donatılır.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre bu koruyucular ve koruma donanımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Sağlam yapıda olur.
B) İlave bir tehlikeye sebep olmayacak özellikte olur.
C) Kolayca yerinden çıkarılabilecek özellikte olur.
D) Tehlike bölgesinden yeterli uzaklıkta bulunur.
E) Ekipmanın görülmesi gereken operasyon noktalarına engel olmayacak özellikte olur.
✅ Doğru Cevap: C) Kolayca yerinden çıkarılabilecek özellikte olur.
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre koruyucular ve koruma donanımları kolayca yerinden çıkarılamaz. C seçeneğinde "kolayca yerinden çıkarılabilecek" ifadesi bu nedenle yanlıştır.
📅 Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, iş ekipmanlarının hareketli parçalarıyla mekanik temas riskinin kazaya yol açabileceği hâllerde; iş ekipmanı, tehlikeli bölgeye ulaşmayı önleyecek veya bu bölgeye ulaşılmadan önce hareketli parçaların durdurulmasını sağlayacak uygun koruyucular veya koruma donanımlarıyla donatılır. Bu koruyucular ve koruma donanımlarıyla ilgili,
I. İlave bir tehlikeye sebep olmayacak özellikte olur.
II. Kolaylıkla çıkarılabilecek ve etkisiz hâle getirilebilecek özellikte olur.
III. Tehlike bölgesinde bulundurulur, uzakta olmasına müsaade edilmez.
İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) I ve III
B) I ve II
C) Yalnız II
D) Yalnız I
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: D) Yalnız I
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre koruyucular ve koruma donanımları ile ilgili;
• I. İlave bir tehlikeye sebep olmayacak özellikte olur (doğru). ✅
• II. Kolaylıkla çıkarılabilecek ve etkisiz hâle getirilebilecek özellikte olur (yanlış, çıkarılamaz ve etkisizleştirilemez). ❌
• III. Tehlike bölgesinde bulundurulur, uzakta olmasına müsaade edilmez (yanlış, tehlike bölgesinden uzakta bulunur). ❌
Bu nedenle doğru cevap D) Yalnız I'dir.
📅 Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre; iş ekipmanının hareketli parçalarıyla mekanik temas riskinin kazaya yol açabileceği hâllerde iş ekipmanı, tehlikeli bölgeye ulaşmayı önleyecek veya bu bölgeye ulaşılmadan önce hareketli parçaların durdurulmasını sağlayacak uygun koruyucular veya koruma donanımı ile donatılır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu koruyucular veya koruma donanımı için asgari genel gereklerden biri değildir?
A) Sağlam yapıda olması
B) İlave bir tehlikeye sebep olmayacak özellikte olması
C) Kolayca yerinden çıkarılacak durumda olması
D) Tehlike bölgesinden yeterli uzaklıkta bulunması
E) Ekipmanın görülmesi gereken operasyon noktalarına engel olmayacak özellikte olması
✅ Doğru Cevap: C) Kolayca yerinden çıkarılacak durumda olması
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre koruyucular ve koruma donanımları kolayca yerinden çıkarılamaz. C seçeneğinde "kolayca yerinden çıkarılacak durumda olması" ifadesi bu nedenle asgari genel gereklerden biri değildir. A, B, D ve E seçenekleri doğru asgari genel gereklerdir.
2.9-2.19
Diğer Güvenlik Gereklileri
2.9💡
Çalışılan bölge ve operasyon noktaları uygun şekilde aydınlatılır.
2.10🌡️
Yüksek/çok düşük sıcaklıktaki parçalara teması engelleyen tedbirler alınır.
2.11🔊
İkaz donanımları kolay algılanır ve anlaşılır olur.
2.12🎯
Ekipman sadece tasarım ve imalat amacına uygun işlerde kullanılır.
2.13🔧
Bakım ekipman kapalı, enerji kesik ve tüm hareketler durmuş vaziyette yapılır. Bakım defterine işlenir.
2.14⚡
Enerji kesme araçları görülebilir ve tanınabilir olur. Yeniden bağlantı tehlike oluşturmaz.
2.15⚠️
Güvenliğin sağlanmasında esas olan ikaz ve işaretler bulunur.
2.16-2.18🏗️
Güvenli ulaşım ve çalışma şartları sağlanır. Aşırı ısınma, yanma, yayılma ve patlama riski önlenir.
2.19⚡
Elektrikle temas riskinden korunmaya uygun olur.
📅 Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerden hangisi, iş ekipmanlarının asgari genel gereklerinden biri değildir?
A) İş ekipmanlarında, çalışanların güvenliğinin sağlanmasında esas olan ikaz ve işaretler bulunur.
B) İş ekipmanları sadece tasarım ve imalat amacına uygun işlerde ve şartlarda kullanılır.
C) Parça fırlaması veya düşmesi riski taşıyan iş ekipmanları, bu riskleri ortadan kaldırmaya uygun güvenlik tertibatıyla donatılmalıdır.
D) İş ekipmanlarının koruyucuları ve koruma donanımı kolayca yerinden çıkarılabilmelidir.
E) İş ekipmanlarının enerji kaynağını kesecek araç ve gereçler kolayca görülebilir olmalıdır.
✅ Doğru Cevap: D) İş ekipmanlarının koruyucuları ve koruma donanımı kolayca yerinden çıkarılabilmelidir.
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre koruyucular ve koruma donanımları kolayca yerinden çıkarılamaz. D seçeneğinde "kolayca yerinden çıkarılabilmelidir" ifadesi bu nedenle asgari genel gereklerden biri değildir. A, B, C ve E seçenekleri doğru asgari genel gereklerdir.
📅 Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, aşağıdakilerden hangisi iş ekipmanlarıyla ilgili asgari genel gerekler arasında yer almaz?
A) Bütün iş ekipmanları, ekipmandan gaz, toz, sıvı veya buhar yayılması riskine karşı çalışanların korunmasına uygun olur.
B) İş ekipmanının çalışılan veya bakımı yapılan bölge ve operasyon noktaları, yapılacak işleme uygun şekilde aydınlatılır.
C) Bakım defteri bulunan makinelerde bakımla ilgili işlemler İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğüne elektronik ortam üzerinden bildirilir.
D) Çalışanların bakım yapacakları yerlere güvenli bir şekilde ulaşabilmeleri ve orada güvenli bir şekilde çalışabilmeleri için uygun şartlar sağlanır.
E) İş ekipmanının bakım işlerinin iş ekipmanı kapalıyken yapılmasının mümkün olmadığı hâllerde bu işlerin, tehlike bölgesi dışında yapılması sağlanır.
✅ Doğru Cevap: C) Bakım defteri bulunan makinelerde bakımla ilgili işlemler İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğüne elektronik ortam üzerinden bildirilir.
📖 Açıklama:
Yönetmelikte bakım defteri bulunan makinelerde bakım işlemlerinin İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğüne elektronik ortamda bildirilmesi gibi bir zorunluluk yer almaz. A, B, D ve E seçenekleri asgari genel gerekler arasında doğru olarak sayılmıştır.
📅 Çıkmış Soru
I. iş ekipmanının hareketli kısımları ile çevresinde bulunan sabit veya hareketli kısımlar arasında yeterli mesafenin bulunması,
II. iş ekipmanının kurulması veya sökülmesi işlemlerinin özellikle imalatçı tarafından verilen kullanma talimatı doğrultusunda güvenli koşullar altında yapılması,
III. ekipmanın hız sınırlarının belirlenmesi
Hükümlerinden hangileri tüm iş ekipmanları için geçerlidir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre her üç hüküm de tüm iş ekipmanları için geçerlidir:
• I. Hareketli kısımlar ile çevre arasında yeterli mesafe ✅
• II. Kurulum/söküm işlemlerinin talimatlara uygun yapılması ✅
• III. Ekipmanın hız sınırlarının belirlenmesi ✅
Bu nedenle doğru cevap E) I, II ve III'tür.
📋
EK-II – İş Ekipmanının Kullanımı ile İlgili Hususlar
EK-II
İş ekipmanlarının güvenli kullanımı, yerleştirilmesi, kurulumu ve sökülmesine ilişkin asgari gereklilikler
1
Tüm İş Ekipmanları İçin Genel Hükümler
1.1📍
Yerleştirme ve Kurulum
İş ekipmanları, bunları kullananlara ve diğer çalışanlara en az risk oluşturacak şekilde yerleştirilir, kurulur ve kullanılır.
Hareketli kısımlar ile çevresindeki sabit/hareketli kısımlar arasında yeterli mesafe bulundurulur
Kullanılan/üretilen enerji ve maddelerin güvenli temini ve uzaklaştırılması sağlanır
🎯 En az risk · Yeterli mesafe · Güvenli enerji/madde temini
1.2🔧
Kurulum ve Söküm
İş ekipmanının kurulması veya sökülmesi, özellikle imalatçı tarafından verilen kullanma talimatı doğrultusunda güvenli koşullar altında yapılır.
📌 İmalatçı kullanma talimatı esastır
📖 İmalatçı talimatı · Güvenli koşullar
1.3⚡
Yıldırımdan Korunma
Kullanımı sırasında yıldırım düşmesi ihtimali bulunan iş ekipmanı yıldırımın etkilerine karşı uygun araçlarla korunur.
⚠️ Paratoner · Topraklama · Yıldırımlık
🌩️ Uygun yıldırım koruma araçları
İş Ekipmanında Kör Nokta Güvenliği
RİSK ÖNLEME
🚧
1. AŞAMA
Yaklaşmayı Engelleme
İş ekipmanı hareket halindeyken ekipmanın kör noktalarına herhangi bir kişinin yaklaşması engellenir.
Fiziksel engelleme
📡
2. AŞAMA
Algılayıcı/Uyarı Sistemleri
Yaklaşma engellenemiyorsa nesne algılayıcı sistemler veya uyarı sistemleri kullanılır.
Radar
Kamera
Uyarı
Teknolojik çözümler
🚦
3. AŞAMA
İşaretçi ve Koordinasyon
Algılayıcı da sağlanamıyorsa işaretçi kullanılır, etraftakilerle koordinasyon sağlanır veya çalışma alanına giriş yasaklanır.
İşaretçi · Koordinasyon · Giriş yasak
İnsan faktörü
📅 2025 Mayıs C
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, iş ekipmanı hareket hâlindeyken ekipmanın kör noktalarına herhangi bir kişinin yaklaşmasına engel olunamadığı durumlarda;
I. Nesne algılayıcı sistemler
II. Uyarı sistemleri
III. İşaretçi
uyarıcılarından hangileri kullanılmalıdır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
📖 Açıklama:
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, iş ekipmanı hareket halindeyken kör noktalara kişilerin yaklaşması engellenemiyorsa;
• I. Nesne algılayıcı sistemler (doğru) ✅
• II. Uyarı sistemleri (doğru) ✅
• III. İşaretçi (doğru) ✅
Bu üç uyarıcı da birlikte veya duruma göre kullanılmalıdır. Bu nedenle doğru cevap E) I, II ve III'tür.
🪜
4. Yüksekte Yapılan Geçici İşlerde İş Ekipmanının Kullanımı
EK-II
Yüksekte yapılan geçici işlerde kullanılacak iş ekipmanlarına ilişkin asgari güvenlik gereklilikleri
4.1
Genel Hususlar
4.1.1📋
Ekipman Seçimi
🎯 Öncelik
Toplu koruma önlemlerine kişisel koruma önlemlerine göre öncelik verilir.
📐 Uygun Ekipman
Ekipman boyutları, işin doğasına ve öngörülen yüke uygun, geçişlerin tehlikesiz yapılmasını sağlamalıdır.
🛡️ Güvenlik
Platformda güvenlik içinde ve uygun ergonomik koşullarda çalışma sağlanır.
⚡ 4.1.1.1 — Ulaşım araçları: geçiş sıklığı, yükseklik ve kullanım süresine göre belirlenir.
Acil tahliye imkanı sağlanır. Düşme riski ortadan kaldırılır.
4.1.2🪜
El Merdivenleri Kullanımı
El merdivenleri ancak düşük risk nedeniyle daha güvenli ekipman kullanımı gerekmiyorsa, kısa süre kullanılacaksa veya işverence değiştirilmesi mümkün olmayan işyeri koşullarında kullanılabilir.
📌 4.1.1 şartlarına uymak kaydıyla
4.1.3🧗
Halat Kullanımı
Halat kullanılarak yapılan çalışmalar ancak risk değerlendirmesi sonucuna göre işin güvenle yapılabileceği ve daha güvenli ekipman kullanımının gerekmediği durumlarda yapılabilir.
4.1.3.1🪑
Oturma Yerleri
Risk değerlendirmesine göre, işin süresine ve ergonomik zorlamalara bağlı olarak, uygun aksesuarlı oturma yerleri sağlanır.
4.1.4🛡️
Risk Azaltma ve Koruyucular
Ekipman türüne bağlı riskleri minimuma indirmek için uygun önlemler belirlenir. Gerekiyorsa düşmeyi önleyecek koruyucular yapılır.
📌 Düşmeleri önleyen koruyucular merdiven başlarında kesintiye uğrayabilir
4.1.5🔧
Koruyucuların Geçici Kaldırılması
Koruyucular kaldırılırsa aynı korumayı sağlayacak önlemler alınır
Önlemler alınıncaya kadar çalışma yapılmaz
İş tamamlandıktan sonra koruyucular tekrar yerine konulur
4.1.6🌤️
Uygun Hava Koşulları
Yüksekte yapılan geçici işler, çalışanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye atmayacak uygun hava koşullarında sürdürülür. Değerlendirmede öncelikle ekipmanın kullanım kılavuzu ve üretim standardı dikkate alınır.
📅 Çıkmış Soru
Halat kullanılarak yapılan çalışmalarla ilgili,
I. Acil bir durumda çalışanın derhal kurtarılabilmesi için iş uygun şekilde planlanır ve gözetim sağlanır.
II. Çalışma halatına bağlı paraşütçü tipi emniyet kemeri kullanılır, ancak emniyet kemeri güvenlik halatına bağlanmaz.
III. Çalışan tarafından kullanılan alet, edevat ve diğer aksesuarlar paraşütçü tipi emniyet kemerine veya oturma yerine veya başka uygun bir yere bağlanarak güvenli hale getirilir.
İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: D) I ve III
📖 Açıklama:
Halatla çalışmalarda;
• I. Acil durumda kurtarma için iş planlanır ve gözetim sağlanır (doğru). ✅
• II. Paraşütçü tipi emniyet kemeri güvenlik halatına bağlanmalıdır (yanlış). ❌
• III. Alet ve aksesuarlar güvenli hale getirilir (doğru). ✅
Bu nedenle doğru cevap D) I ve III'tür.
4.2
El Merdivenlerinin Kullanımı ile İlgili Özel Hükümler
4.2.1🪜
Sağlam Yerleştirme
El merdivenleri, kullanım sırasında sağlam bir şekilde yerleştirilir.
Portatif merdivenler: düzgün, sağlam, sabit pabuçlar üzerinde
Asılı merdivenler: güvenli tutturulmuş, sallanması önlenmiş
4.2.2🔒
Kaymayı Önleme
Üst/alt uçlar sabitlenir veya kaymaz malzeme kullanılır
Platforma çıkan merdivenler platformu yeterince aşmalı
Uzatılıp kilitlenebilir merdivenlerde parçalar ayrı hareket etmemeli
Mobil merdivenler çıkılmadan önce sabitlenir
4.2.3✋
Tutunma Yerleri
El merdivenlerinde her zaman çalışanların elleriyle tutunabilecekleri uygun yer ve sağlam destek bulunur.
⚠️ Elle yük taşınması tutunma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz
🪜
El Merdivenleri, İskeleler ve İple Erişim Donanımı
EK-II
Yüksekte yapılan geçici işlerde kullanılan el merdivenleri, iskeleler ve iple erişim donanımlarına ilişkin özel güvenlik gereklilikleri
4.2
El Merdivenlerinin Kullanımı ile İlgili Özel Hükümler
4.2.1🪜
Sağlam Yerleştirme
El merdivenleri sağlam bir şekilde yerleştirilir.
Portatif merdivenler: basamaklar yatay, düzgün, sağlam, ölçüsü uygun, sabit pabuçlar üzerinde
Asılı merdivenler: güvenli tutturulmuş, sallanması önlenmiş
📌 Sabit pabuç · Güvenli tutturma
4.2.2🔒
Kaymayı Önleme
Üst/alt uçlar sabitlenir veya kaymaz malzeme kullanılır
Platforma çıkan merdivenler platformu yeterince aşmalı
Uzatılabilir merdivenlerde parçalar ayrı hareket etmemeli
Mobil merdivenler çıkılmadan önce sabitlenir
🔧 Sabitleme · Kaymaz malzeme · Mobil sabitleme
4.2.3✋
Tutunma Yerleri
El merdivenlerinde tutunabilecek uygun yer ve sağlam destek bulunur.
⚠️ Elle yük taşınması tutunma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz
✋ Tutunma zorunlu · Yük taşıma muafiyet sağlamaz
📅 2026 Mayıs B
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre; standartlarda süre belirtilmemişse sondaj makineleri, damperli kamyonlar, yol düzeltme makineleri vb. iş makinelerinin periyodik kontrol süreleri, aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A) 6 ay
B) 9 ay
C) 1 yıl
D) 2 yıl
E) 5 yıl
✅ Doğru Cevap: C) 1 yıl
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, standartlarda süre belirtilmemişse sondaj makineleri, damperli kamyonlar, yol düzeltme makineleri vb. iş makinelerinin periyodik kontrolleri yılda en az bir kez (1 yıl) yapılmalıdır. Bu nedenle doğru cevap C) 1 yıl'dır.
📅 2025 Aralık A
Standartlarda aksi belirtilmedikçe aşağıdakilerden hangisinin kontrol periyoduna ilişkin azami süre diğerlerinden daha kısadır?
A) Krenler
B) Vinçler
C) Yapı iskeleleri
D) Araç kaldırma liftleri
E) Yürüyen merdivenler
✅ Doğru Cevap: C) Yapı iskeleleri
📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre yapı iskeleleri haftada en az bir kez kontrol edilmelidir. Krenler, vinçler, araç kaldırma liftleri ve yürüyen merdivenler gibi diğer iş ekipmanlarının periyodik kontrol süreleri genellikle yıllık veya daha uzun periyotlardır. Bu nedenle yapı iskelelerinin kontrol periyodu diğerlerinden daha kısadır.
📅 2025 Mayıs B
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, el merdivenlerinin kullanımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Asılı duran el merdivenleri güvenli bir şekilde tutturulmalıdır.
B) Basamakları yatay konumda olacak şekilde düzgün, sağlam pabuçlar üzerinde durdurulmalıdır.
C) İp merdivenlerinin yerlerinden çıkarılması ve sallanması önlenmelidir.
D) Uzatılıp kilitlenebilir merdivenler parçalarının birbirinden ayrı hareket etmeleri önlenecek şekilde kullanılmalıdır.
E) Mobil el merdivenleri, üzerine çıkılmadan önce hareketleri durdurulur ve sabitlenir.
✅ Doğru Cevap: C) İp merdivenlerinin yerlerinden çıkarılması ve sallanması önlenmelidir.
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, ip merdivenleri hariç olmak üzere asılı duran el merdivenlerinin yerlerinden çıkarılması ve sallanması önlenmelidir. İp merdivenlerinin doğası gereği sallanması önlenemez, bu nedenle C seçeneğindeki ifade yanlıştır.
• A) Asılı merdivenler güvenli tutturulur ✅ (doğru)
• B) Düzgün, sağlam pabuçlar üzerinde durur ✅ (doğru)
• C) İp merdivenlerinin sallanması önlenir ❌ (yanlış, ip merdivenleri hariçtir)
• D) Uzatılabilir merdivenlerde parçalar ayrı hareket etmez ✅ (doğru)
• E) Mobil merdivenler sabitlenir ✅ (doğru)
Bu nedenle doğru cevap C)'dir.
📅 2023 Aralık B
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre el merdivenlerinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Bir el merdiveni üzerinde elle yük taşınıyorsa çalışanların elleriyle tutunacakları yer bulunması zorunluluğu kalkar.
B) İp merdivenlerin yerlerinden çıkarılması ve sallanması önlenir.
C) Mobil el merdivenlerinin üzerine çıkıldıktan sonra hareketleri durdurulur ve sabitlenir.
D) Portatif el merdivenleri, basamakları yatay konumda olacak şekilde kullanılır.
E) Uzatılıp kilitlenebilir ve eklenebilir el merdivenleri, parçalarının birbirinden ayrı hareket edebilmelerine imkân verecek şekilde kullanılır.
✅ Doğru Cevap: D) Portatif el merdivenleri, basamakları yatay konumda olacak şekilde kullanılır.
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre el merdivenlerinin kullanımıyla ilgili doğru ifade; portatif el merdivenlerinin basamakları yatay konumda olacak şekilde kullanılmasıdır.
• A) Yanlış – Elle yük taşınsa bile tutunma yeri zorunluluğu devam eder.
• B) Yanlış – İp merdivenleri hariç olmak üzere sallanma önlenir.
• C) Yanlış – Üzerine çıkılmadan önce durdurulur ve sabitlenir.
• D) Doğru – ✅ Basamaklar yatay konumda olmalıdır.
• E) Yanlış – Parçaların birbirinden ayrı hareket etmesi önlenir.
📅 2023 Mayıs C
Bakım onarım işlerinde portatif el merdiveni kullanımıyla ilgili;
I. sağlam bir şekilde yerleştirilmesi,
II. ayaklarının kaymasının önlenmesi,
III. basamaklarının yatay konumda olmasının sağlanması
Hususlarından hangilerine dikkat edilmelidir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre portatif el merdivenleri kullanılırken;
• I. Sağlam bir şekilde yerleştirilmesi (doğru). ✅
• II. Ayaklarının kaymasının önlenmesi (doğru). ✅
• III. Basamaklarının yatay konumda olmasının sağlanması (doğru). ✅
Bu nedenle üç ifade de doğrudur, cevap E) I, II ve III'tür.
4.3
İskelelerin Kullanımı ile İlgili Özel Hükümler
4.3.1📐
Sağlamlık ve Dayanıklılık Hesapları
⚠️ Hesap Gereken Durumlar
Sağlamlık hesabı mevcut değilse
Hesaplar yapısal değişikliklere uygun değilse
Standart konfigürasyonlara uygun değilse
⛔
HESAP YAPILMADAN
KULLANILAMAZ
4.3.2📋
Plan Hazırlama
Kurma, kullanma ve sökme planı:
Yapı işleri:İnşaat mühendisi
Tersaneler: Gemi inşaatı ve makineleri, makine veya inşaat mühendisi
📄 Standart form şeklinde olabilir
4.3.3🔒
Kayma ve Hareket Önleme
Taşıyıcı elemanların kayması sabitlenerek veya kaymaz araçlar ile önlenir
İskele sağlam ve dengeli olmalı
Tekerlekli iskeleler kazara hareket önlenir
4.3.4🏗️
Platform Özellikleri
Boyut, şekil ve yerleşim işin özelliğine uygun
Güvenli çalışma ve geçişlere izin vermeli
Elemanlar hareket etmemeli
Platform ve korkuluk arasında tehlikeli boşluk olmamalı
4.3.5🚧
Uyarı İşaretleri
Kullanıma hazır olmayan kısımlar:
Genel uyarı işaretleri ile işaretlenir
Tehlikeli bölgeye girişler fiziki olarak engellenir
⚠️ Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği
4.3.6👷
Gözetim
İskele kurulumu, sökümü veya önemli değişiklik:
Yapı işleri: İnşaat mühendisi gözetimi
Tersaneler: Gemi inşaatı/makine/inşaat mühendisi gözetimi
İşlemler yeterli eğitim almış çalışanlar tarafından yapılır
📌 Mühendis gözetimi zorunlu
4.3.6.1📚
Eğitim Konuları
(a) Planların anlaşılması
(b) Kurma/sökme güvenliği
(c) Düşme riski önleme
(ç) Hava koşullarına göre önlemler
(d) Taşınabilecek yükler
(e) Diğer riskler
📄 Kurma/sökme planları verilir
4.4
İple Erişim Donanımı Kullanılarak Yapılan Çalışmalar
4.4.1🧗
İple Erişim Çalışma Şartları
🪢
(a)
2 ip Çalışma ipi + Güvenlik ipi
🦺
(b)
Tam vücut Emniyet kemeri Güvenlik ipi bağlantısı
🔒
(c)
Kendiliğinden kilitlenen Düşmeyi önleyici sistem
🧰
(ç)
Alet/aksesuarlar Emniyet kemerine bağlanır
🚨
(d)-(e)
Kurtarma planı ve eğitim
4.4.2⚠️
Tek İple Çalışma İstisnası
Risk değerlendirmesinde ikinci ip kullanımının işi daha tehlikeli hale getirdiği istisnai durumlarda, güvenliği sağlayacak yeterli önlemler alınmak şartıyla tek iple çalışma yapılabilir.
📌 İSTİSNA
Risk değerlendirmesi ile
📌
Yüksekte Çalışma Ekipmanları Özeti
El Merdivenleri: Sağlam yerleştirme, kaymayı önleme, tutunma yeri zorunlu. Yük taşırken bile tutunma sağlanmalı. İskeleler: Sağlamlık hesabı yapılmadan kullanılamaz. Kurma/sökme planı mühendis tarafından hazırlanır. Kayma önlenir, platform güvenli olmalı. Uyarı işaretleri ve fiziki engelleme yapılır. Mühendis gözetiminde ve eğitimli personel ile çalışılır. İple Erişim: 2 ip zorunlu (çalışma+güvenlik), tam vücut emniyet kemeri, kendiliğinden kilitlenen sistem, aletler bağlanır, kurtarma planı ve eğitim. İstisnai durumda tek ip kullanılabilir.
🔧
EK-III – Bakım, Onarım ve Periyodik Kontroller ile İlgili Hususlar
EK-III
İş ekipmanlarının bakım, onarım ve periyodik kontrollerine ilişkin asgari gereklilikler ve usul esaslar
1
Genel Hususlar
1.1📐
Bakım, Onarım ve Periyodik Kontrol Esasları
İş ekipmanlarının bakım, onarım ve periyodik kontrolleri, ilgili ulusal ve uluslararası standartlarda belirlenen aralıklarda ve kriterlerde, imalatçı verileri ile fen ve tekniğin gereklilikleri dikkate alınarak yapılır.
📌 Standartlar · İmalatçı verileri · Fen ve teknik
1.2🔧
Bakım Yapma Yetkisi
İş ekipmanlarının bakımları (günlük, haftalık, aylık, üç aylık, altı aylık ve benzeri), ilgili standartlarda belirlenen veya imalatçının belirlediği şekilde,
İmalatçı tarafından yetkilendirilmiş servislerce
İşyeri tarafından görevlendirilmiş kişilerce
🔧 Yetkili servis · Görevlendirilmiş kişi
📅 Çıkmış Soru
I. İmalatçı tarafından yetkilendirilmiş servisler
II. İşyeri tarafından görevlendirilmiş kişiler
III. İş Sağlığı ve Güvenliği Müdürlüğünce akredite edilmiş komisyonlar
İş ekipmanlarının bakımları (günlük, haftalık, aylık, üç aylık, altı aylık vb.) ilgili standartlarda belirlenen veya imalatçının belirlediği şekilde yukarıdakilerden hangileri tarafından yapılabilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: C) I ve II
📖 Açıklama:
İş ekipmanlarının bakımları (günlük, haftalık, aylık, üç aylık, altı aylık vb.) ilgili standartlarda belirlenen veya imalatçının belirlediği şekilde imalatçı tarafından yetkilendirilmiş servisler (I) ve işyeri tarafından görevlendirilmiş kişiler (II) tarafından yapılabilir. İş Sağlığı ve Güvenliği Müdürlüğünce akredite edilmiş komisyonlar (III) ise bakım değil, periyodik kontroller ile ilgili bir durumdur. Bu nedenle doğru cevap C) I ve II'dir.
1.3📋
Günlük Kontroller
👁️
1.3.1
Günlük muayene Test ve tahribatsız muayeneler dışında
🔍
1.3.2
Operatör kontrolü Gözle muayene · Fonksiyon deneme · Kayıt
📅
1.3.3
Standart/imalatçı Kriter ve aralıklara göre bakım
📁
1.3.4
Kayıt zorunluluğu Tüm bakım/onarımlar kaydedilir · Kullanım ömrü boyunca saklanır
⚠️ Çatlak, aşırı aşınma tespit edilen ekipman kullanım dışı bırakılır ve derhal periyodik kontrole tabi tutulur.
1.4📊
Periyodik Kontrol Aralığı
Öncelik: Tablolar · Standartlar · İmalatçı
İmalatçı yoksa: Risk değerlendirmesi (ortam, kullanım sıklığı, süre)
Sıklık tablolardaki azami süreleri aşamaz
📌 Risk değerlendirmesi · Azami süre sınırı
1.4.1📅
Standart Uygulama Esası
Esas: İmal yılında yürürlükteki standartlar
Sonraki standart uyumlu ise yeni standart da dikkate alınır
Standart yoksa ilk yayımlanan standart esas alınır
📌 İmal yılı standardı · Sonraki standart uyumu
1.5🔀
Çok Amaçlı Ekipmanlar
Birden fazla iş yapmak amacıyla imal edilen iş ekipmanları yaptıkları işler göz önünde bulundurularak ayrı ayrı periyodik kontrole tabi tutulur.
🔄 Her iş için ayrı periyodik kontrol
1.6📄
Periyodik Kontrol Raporu
Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler tarafından yapılacak kontroller sonucunda periyodik kontrol raporu düzenlenir. Düzenlenen belgeler, iş ekipmanının kullanıldığı sürece saklanır.
📋 Rapor zorunlu · Kullanım süresince saklanır
📅 Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre makine ve tezgâhların periyodik kontrol aralığı ve kriterleri, standartlar ve imalatçı tarafından belirlenmemişse;
I. kullanım sıklığı,
II. kullanım süresi,
III. iş yerinin ortam koşulları
Faktörlerinden hangileri göz önünde bulundurularak belirlenir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, standartlar ve imalatçı tarafından belirlenmemişse makine ve tezgâhların periyodik kontrol aralığı ve kriterleri;
• I. Kullanım sıklığı ✅
• II. Kullanım süresi ✅
• III. İş yerinin ortam koşulları ✅
Bu üç faktör birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bu nedenle doğru cevap E) I, II ve III'tür.
1.7
Periyodik Kontrol Raporu Bölümleri
1.7.1📋
Genel Bilgiler
İşyeri ünvanı · SGK sicil no · Adres · Sözleşme ID · Başlangıç/bitiş tarih/saat · Sonraki kontrol tarihi · Rapor tarihi · Periyodik kontrol metodu
1.7.1.1 Standart no/adı · Yönetmelik adı · Risk değerlendirmesi
1.7.2🔩
Ekipman Bilgileri
Teknik özellikler · Diğer bilgiler
1.7.2.1 Etiket: Marka · Model · İmal yılı · Seri no
1.7.2.2 Tespit edilen bilgiler · Ölçüm değerleri · Kullanım yeri/amacı
1.7.3🧪
Test Değerleri
Periyodik kontrol sırasında uygulanan testler ile ilgili gerekli bilgiler belirtilir.
📌 Test sonuçları ve değerleri
1.7.4📏
Ölçüm Aletleri Bilgileri
Ölçüm aletlerinin adı, seri numarası, kalibrasyon bilgileri ve benzeri belirleyici özellikleri belirtilir.
1.7.5📊
Muayene Kriterleri ve Testler
Metoda göre oluşturulmuş muayene kriterleri ve tespit edilen değerlerin sınır değerlere uygunluğu kıyaslanır.
1.7.6⚠️
Kusur Açıklamaları
Kontrol kriterlerine göre iş sağlığı ve güvenliği yönünden belirlenen uygunsuzluklar belirtilir.
1.7.7📝
Notlar
Periyodik kontrol sürecine ait detaylar varsa belirtilir. Uygunsuzluk veya diğer bölümlere ait ifade belirtilemez.
1.7.8✅
Sonuç ve Kanaat
Test/muayene sonuçları ve yetkili kişinin kanaati. Kusur varsa kullanılamaz · Kusur yoksa kullanılabilir ibaresi yer alır.
1.7.9✍️
Yetkili Kişi Bilgileri
Adı soyadı · Mesleği · EKİPNET kayıt no · Nüsha sayısı · İmza zorunlu (imzasız rapor geçersiz)
1.8🤝
Birden Fazla Branşta Kontrol
Birden fazla branştaki yetkili kişi gerekiyorsa:
Ortak rapor: Müştereken imza
Ayrı rapor: Her branş kendi kısmını düzenler
1.9⛔
Uygunsuzluk Halinde Yaptırım
Uygun olmayan hususlar giderilene kadar kullanılmaz
Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler tarafından yapılacak kontroller sonucunda periyodik kontrol raporu düzenlenir. Buna göre;
I. bir önceki periyodik kontrol tarihi,
II. periyodik kontrol metodu,
III. iş ekipmanına ait teknik özellikler
Bilgilerinden hangileri periyodik kontrol raporunda belirtilmesi gereken hususlar arasında yer alır?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: D) II ve III
📖 Açıklama:
Periyodik kontrol raporunda belirtilmesi gereken hususlar arasında;
• I. Bir önceki periyodik kontrol tarihi ❌ (raporda bu kontrolün tarihi yer alır, bir önceki değil)
• II. Periyodik kontrol metodu ✅ (doğru)
• III. İş ekipmanına ait teknik özellikler ✅ (doğru)
Bu nedenle doğru cevap D) II ve III'tür.
📅 Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, iş ekipmanının periyodik kontrolü sonucunda düzenlenecek raporda;
I. tespit ve değerlendirme,
II. ikaz ve öneriler,
III. sonuç ve kanaat
Bölümlerinden hangileri bulunur?
A) Yalnız II
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
📖 Açıklama:
Periyodik kontrol raporunda; tespit ve değerlendirme (I), ikaz ve öneriler (II), sonuç ve kanaat (III) bölümlerinin tamamı bulunur. Bu üç bölüm raporun zorunlu içeriğini oluşturur. Bu nedenle doğru cevap E) I, II ve III'tür.
1.10 - 1.12
Ek Hükümler
1.10📈
Kontrol Sıklığını Artırma
Ortam koşulları, kullanım sıklığı, ekipman yaşı, bakım faaliyetleri, atmosferik koşullar, revizyon/kaza, önceki kontrol sonuçları ve kullanım süresi gibi faktörlere göre sıklık artırılabilir.
1.11📖
Referans Standartlar
Tablolardaki standartlar örnek olarak verilmiştir. Yönetmelik yayımından sonra yayımlanan standartlar da imal yıllarına göre dikkate alınır.
1.12🔬
Tahribatsız Muayeneler
TS EN ISO 9712 standardına uygun olarak en az seviye 2 personel belgelendirmesine sahip kişiler tarafından uygulanır.
📌 Rapor eki olarak verildiğinde EKİPNET kayıt no zorunlu değil
⚡
2.3. Tesisatlar
EK-III
Tesisatların periyodik kontrolüne ilişkin usul ve esaslar, kontrol aralıkları ve yetkili kişiler.
2.3.1📅
Periyodik Kontrol Aralığı
İlgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece, tesisatların periyodik kontrolleri yılda bir yapılır.
1 YIL
2.3.2⚡
Elektrik Tesisatları - Yetkili Kişiler
📌 Aşağıdaki tesisatların periyodik kontrolleri yetkili kişilerce yapılır:
⚡ Elektrik tesisatı⛰️ Topraklama tesisatı🌩️ Yıldırımdan korunma tesisatı🔋 Akümülatör📦 Transformatör⚙️ Jeneratör🛡️ Katodik koruma tesisatı
👨🔧 Yetkili Kişiler:
⚡ Elektrik Mühendisi⚡ Elektrik-Elektronik Mühendisi🎓 Elektrik Eğitimi Bölümü Teknik Öğretmeni🔧 Elektrik Teknikeri / Yüksek Teknikeri
⏱️ Periyodik kontrol süresi: Yılda 1
1 kV ve altı📉
1 kV ve daha düşük gerilime sahip tesisatlar ile yangın algılama ve uyarı sistemleri için Elektronik Mühendisleri de yetkilidir.
Akümülatör / Katodik🧪
Akümülatör ve katodik koruma tesisatları için Kimya Mühendisleri de yetkilidir.
📅 Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre standartlarda süre belirtilmemişse elektrik tesisatı, topraklama tesisatı ve paratonerler için kontrol periyodunun azami süresi ne kadardır?
A) 5 yıl
B) 2 yıl
C) 1 yıl
D) 6 ay
E) 3 ay
✅ Doğru Cevap: C) 1 yıl
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, elektrik tesisatı, topraklama tesisatı ve paratonerlerin periyodik kontrolü, standartlarda süre belirtilmemişse yılda en az bir kez (1 yıl) yapılmalıdır. Bu nedenle doğru cevap C) 1 yıl'dır.
2.3.6🌬️
Havalandırma ve Klima Tesisatları
Periyodik kontrolde tesisat projesi aranır
Projesi olmayan tesisatlar Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne uygun projelendirilir
Projeye uygunluk ile fen ve tekniğin gereklilikleri dikkate alınarak değerlendirilir
⏱️ Periyodik kontrol süresi: Yılda 1
👨🔧 YETKİLİ KİŞİLER
⚙️ Makine Mühendisleri
🎓 Makine/Metal Eğitimi Teknik Öğretmenleri
🔧 Makine Tekniker / Yüksek Tekniker
🌬️ Havalandırma · Klima · Proje uygunluk
✅ Makine Müh. · Tek. Öğrt. · Tekniker
📅 Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, ilgili standartların öngördüğü süreler saklı kalmak koşuluyla havalandırma ve klima tesisatının periyodik kontrolü için belirlenen azami süre ne kadardır?
A) 3 ay
B) 6 ay
C) 1 yıl
D) 2 yıl
E) 3 yıl
✅ Doğru Cevap: C) 1 yıl
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, havalandırma ve klima tesisatının periyodik kontrolü, standartlarda aksi belirtilmedikçe yılda en az bir kez (1 yıl) yapılmalıdır. Bu nedenle doğru cevap C) 1 yıl'dır.
🔥
Yangın Sistemleri - Periyodik Kontrol
EK-III
Yangın söndürme sistemleri, portatif yangın söndürücüler, kaçış yolu basınçlandırma, duman tahliye ve yangın algılama/uyarı sistemlerinin periyodik kontrolüne ilişkin usul ve esaslar.
🧯
SİSTEM
Yangın Söndürme Sistemleri
📌 Sabit yangın söndürme
🧯
PORTATİF
Portatif Yangın Söndürücüler
📌 Tüpler · Mobil
🚪
SİSTEM
Kaçış Yolu Basınçlandırma
📌 Merdiven basınçlandırma
💨
SİSTEM
Duman Tahliye Sistemleri
📌 Duman bacaları · Fanlar
🚨
SİSTEM
Yangın Algılama ve Uyarı
📌 Dedektörler · Alarm
👨🔧 PERİYODİK KONTROL YETKİLİLERİ
⚙️
Makine Mühendisleri
📌 Yetkili
🎓
Makine/Metal Eğitimi Teknik Öğretmenleri
📌 Yetkili
🔧
Makine Tekniker / Yüksek Tekniker
📌 Yetkili
⚡ Yangın sistemlerinin periyodik kontrolleri Yılda bir yapılır.
🔧
Tezgâhlar
EK-III
Tezgâhların periyodik kontrolüne ilişkin usul ve esaslar, kontrol aralığı ve yetkili kişiler.
👨🔧
Yetkili Kişiler
📌 Tezgâhların periyodik kontrolleri aşağıdaki yetkili kişilerce yapılır:
⚙️ Makine Mühendisi🤖 Mekatronik Mühendisi🔬 Metalürji ve Malzeme Mühendisi🏗️ İmalat Mühendisi🎓 Makine/Metal Eğitimi Teknik Öğretmeni🔧 Makine Teknikeri / Yüksek Teknikeri
✅ 6 farklı unvan yetkilidir
2.4.1📅
Periyodik Kontrol Süresi
1
YIL
📅 Periyodik Kontrol Aralığı
Tezgâhların periyodik kontrol süresi yılda bir kez yapılır.
⏱️ Her yıl düzenli kontrol zorunludur
👨🔧 TEZGÂH PERİYODİK KONTROL YETKİLİLERİ
⚙️ Makine Müh.🤖 Mekatronik Müh.🔬 Metalürji Malzeme Müh.🏗️ İmalat Müh.🎓 Teknik Öğretmen🔧 Tekniker / Yüksek Tekniker
⏱️ Periyodik kontrol süresi: Yılda 1
📅 2022 Aralık C
I. Makine teknikeri
II. Elektronik öğretmeni
III. Mekatronik mühendisi
Yukarıdakilerden hangileri, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği kapsamındaki tezgâhların periyodik kontrolünü yapmaya yetkilidir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: C) I ve III
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre tezgâhların periyodik kontrolünü yapmaya yetkili kişiler arasında makine teknikerleri (I) ve mekatronik mühendisleri (III) yer alır. Elektronik öğretmeni (II) ise bu kapsamda yetkili değildir. Bu nedenle doğru cevap C) I ve III'tür.
🏗️
Endüstriyel Raf ve Kapılar - Periyodik Kontrol
EK-III
Endüstriyel raf ve kapıların periyodik kontrolüne ilişkin usul ve esaslar, yetkili kişiler ve kontrol süresi.
Makine Müh.Mekatronik Müh.Metalürji Malzeme Müh.İmalat Müh.İnşaat Müh.
✅ 5 Mühendislik Dalı
🎓
TEKNİK ÖĞRETMENLER
İnşaat EğitimiMakine EğitimiMetal Eğitimi
✅ 3 Eğitim Dalı
🔧
TEKNİKERLER
İnşaat TeknikeriMakine TeknikeriYüksek Tekniker
✅ 3 Tekniker Dalı
📋
KONTROL BİLGİLERİ
1 YIL
Periyodik kontrol süresi
🔬 Tahribatsız Muayene
Rapor ekinde saklanır
📅 Yıllık Kontrol
🚜
İş Makineleri - Periyodik Kontrol
EK-III
İş makinelerinin periyodik kontrolüne ilişkin usul ve esaslar, yetkili kişiler, muayene/test yöntemleri ve kontrol süresi.
⚙️
MÜHENDİSLER
Makine MühendisiMekatronik MühendisiMetalürji Malzeme Müh.İmalat Mühendisi
✅ 4 Mühendislik Dalı
🎓
TEKNİK ÖĞRETMENLER
Makine EğitimiMetal Eğitimi
✅ 2 Eğitim Dalı
🔧
TEKNİKERLER
Makine TeknikeriYüksek Tekniker
✅ 2 Tekniker Dalı
📋
KONTROL BİLGİLERİ
1 YIL
Periyodik kontrol süresi
🔬 Tahribatsız Muayene
Muayene/teste ek olarak uygulanabilir
📄 Rapor ekinde saklanır
📅 Yıllık Kontrol
📅 2026 Mayıs B
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre; standartlarda süre belirtilmemişse sondaj makineleri, damperli kamyonlar, yol düzeltme makineleri vb. iş makinelerinin periyodik kontrol süreleri, aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A) 6 ay
B) 9 ay
C) 1 yıl
D) 2 yıl
E) 5 yıl
✅ Doğru Cevap: C) 1 yıl
📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, standartlarda süre belirtilmemişse sondaj makineleri, damperli kamyonlar, yol düzeltme makineleri vb. iş makinelerinin periyodik kontrolleri yılda en az bir kez (1 yıl) yapılmalıdır. Bu nedenle doğru cevap C) 1 yıl'dır.
📅 2025 Aralık A
Standartlarda aksi belirtilmedikçe aşağıdakilerden hangisinin kontrol periyoduna ilişkin azami süre diğerlerinden daha kısadır?
A) Krenler
B) Vinçler
C) Yapı iskeleleri
D) Araç kaldırma liftleri
E) Yürüyen merdivenler
✅ Doğru Cevap: C) Yapı iskeleleri
📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre yapı iskeleleri haftada en az bir kez kontrol edilmelidir. Krenler, vinçler, araç kaldırma liftleri ve yürüyen merdivenler gibi diğer iş ekipmanlarının periyodik kontrol süreleri genellikle yıllık veya daha uzun periyotlardır. Bu nedenle yapı iskelelerinin kontrol periyodu diğerlerinden daha kısadır.
📅 2025 Mayıs A
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, standartlarda süre belirtilmemiş ise tezgâhlara uygulanacak periyodik kontrol dönemi azami süresi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak belirtilmiştir?
A) 3 ay
B) 6 ay
C) 12 ay
D) 18 ay
E) 24 ay
✅ Doğru Cevap: C) 12 ay
📖 Açıklama:
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, standartlarda süre belirtilmemiş ise tezgâhlara uygulanacak periyodik kontrol dönemi azami süresi 12 aydır. Bu nedenle doğru cevap C) 12 ay'dır.
📅 Çıkmış Soru
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nde aşağıdakilerin hangisi için periyodik kontrol süresi belirtilmemiştir?
A) Taşınabilir gaz tüpleri
B) Akümülatörler
C) El merdivenleri
D) İstif makineleri
E) Yürüyen bantlar
✅ Doğru Cevap: C) El merdivenleri
📖 Açıklama:
Yönetmelikte taşınabilir gaz tüpleri, akümülatörler, istif makineleri ve yürüyen bantlar için periyodik kontrol süreleri belirtilmiştir. Ancak el merdivenleri için periyodik kontrol süresi belirtilmemiştir. El merdivenleri, İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında olmakla birlikte periyodik kontrol zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu nedenle doğru cevap C) El merdivenleri'dir.