Yaşam Hatları - Kullanım Öncesi Kontroller

MADDE 13

13- Yaşam hatları; her kullanım öncesi aşağıda belirtilen hususlarda kontrol edilir:

Yırtık veya Kesik

Kırık ya da gevşek halat ipliği/teli kontrol edilir.

Bozulmuş Yüzey

Isı hasarı, yanma veya erime kontrol edilir.

Halat İpliği/Teli

Farklı boyut ve şekillerde halat ipliği/teli kontrol edilir.

Elastiklik Kaybı

Elastiklik kaybı veya halatta öbek oluşumu kontrol edilir.

Renk Solgunluğu

UV ışınlarına bağlı renk solgunluğu kontrol edilir.

Bağlantı Bileşenleri

Hasarlı veya kötü durumdaki bağlantı bileşenleri ve ankrajlar kontrol edilir.

Etiketler

Eksik veya anlaşılmayan etiketler kontrol edilir.

Halat Gerginliği

Halat gerginliğinde azalma kontrol edilir.

Korozyon

Korozyona uğramış bileşenler kontrol edilir.

Üretici Talimatları

Üretici talimatları veya kullanım kılavuzunda belirtilen diğer hususlar kontrol edilir.

KULLANIM ÖNCESİ KONTROLLER — Yırtık/Kesik Bozulmuş Yüzey Halat İpliği Elastiklik Kaybı Renk Solgunluğu Bağlantı Bileşenleri Etiketler Halat Gerginliği Korozyon Üretici Talimatları

📅 2024 Mayıs A/B/C

I. Halatta öbek oluşumu,
II. Renk solgunluğu,
III. Eksik veya anlaşılmayan etiketler,
IV. Halat gerginliğinde azalma.

Yukarıdakilerden hangileri Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre yaşam hatlarında her kullanım öncesinde kontrol edilmesi gereken hususlar arasında yer alır?

A) Yalnız III

B) Yalnız IV

C) I, II ve III

D) I, II ve IV

E) I, II, III ve IV

✅ Doğru Cevap: E) I, II, III ve IV

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre yaşam hatlarında her kullanım öncesinde; halatta öbek oluşumu (I), renk solgunluğu (II), eksik veya anlaşılmayan etiketler (III) ve halat gerginliğinde azalma (IV) kontrol edilmelidir. Bu nedenle I, II, III ve IV ifadelerinin tamamı doğrudur. Doğru cevap E) seçeneğidir.

Periyodik Kontrol ve Düşme Sonrası

MADDE 14-15

Periyodik Kontrol

Her bir ankraj tertibatı ve yaşam hattı sistemi, üretici talimatlarına uygun şekilde yılda en az bir kez detaylı olarak kontrol edilir.

📌 Kontrol sıklığı: Yılda 1 kez (asgari)

Düşme Sonrası

Yaşam hattı sisteminin herhangi bir düşme sonrasında kullanımı durdurularak, oluşabilecek deformasyonlara ya da dayanımındaki azalmalara karşı kontrolü gerçekleştirilir.

✅ Kontrol sonrası gerekli değişiklik ve düzenlemeler yapılmadan kullanımına izin verilmez.

❌ Değişiklik veya düzenleme yapılması mümkün olmayan ya da değişiklik yapılsa dahi güvenli hale getirilemeyecek durumda olan yaşam hattı sistemleri kullanımdan kaldırılır.

⚠️ Düşme sonrası kullanım durdurulur → Kontrol → Onarım veya İmha

PERİYODİK KONTROL VE DÜŞME SONRASI — 14. Yılda 1 Kez Kontrol 15. Düşme Sonrası Durdur Kontrol Et Onar veya İmha Et

Dikey Yaşam Hatları

MADDE 16-21

Rijit Dikey Hatlar

Rijit ve dikey yaşam hatlarında ray veya çelik tel halat kullanılır.

Çelik tel halat: Asgari 8 mm anma çapı

Standart: TS EN 10264-2 · Paslanmaz veya galvanizli çelik

Kalıcı Sabitleme

Kalıcı olarak kurulan rijit ve dikey yaşam hatları sabit bir yapı elemanına veya merdiven ve benzeri ekipmanlara, hat uzunluğu boyunca ve üretici talimatlarında belirtilen aralıklarda kalıcı bir şekilde sabitlenir.

Esnek Dikey Hatlar

Esnek ve dikey yaşam hatlarında sentetik lifli halat veya çelik tel halat kullanılır.

Sentetik lifli veya çelik tel

Kalıcı Esnek Hatlar

Kalıcı olarak kurulan esnek ve dikey yaşam hatları, uç noktalarından ve üretici talimatlarında belirtilen aralıklarla sabitlenmek suretiyle gerdirilir.

Geçici Esnek Hatlar

Geçici olarak kurulan esnek ve dikey yaşam hatlarında, çalışma ortamı veya hava koşullarının etkisiyle halatın kontrolsüz hareketi sonucu ek risklerin oluşabileceği durumlarda hattın stabil kalmasına yönelik tedbirler alınır.

Düşmeyi Durdurucular

Dikey yaşam hatlarında, el ile ayarlama gerektirmeksizin çalışan ile birlikte aşağı ve yukarı yönde hareket eden ve düşme meydana gelmesi durumunda otomatik olarak kilitlenen kılavuzlu tip düşmeyi durdurucular kullanılır.

İstem dışı ayrılmaya karşı tedbir alınır

📅 2025 Aralık B-C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre esnek ve dikey yaşam hatlarında;

I. çelik tel halat,
II. dokuma şerit,
III. sentetik lifli halat

Ekipmanlarından hangileri kullanılabilir?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve III

D) II ve III

E) I, II ve III

✅ Doğru Cevap: C) I ve III

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, esnek ve dikey yaşam hatlarında çelik tel halat (I) ve sentetik lifli halat (III) kullanılabilir. Dokuma şerit (II) ise bu amaçla kullanılamaz. Bu nedenle doğru cevap C) I ve III'tür.

Dikey Yaşam Hatları - Açıklık Mesafesi

MADDE 22

Açıklık Mesafesi

Dikey yaşam hattı ve kılavuzlu tip düşmeyi durduruculardan oluşan düşmeyi durdurucu sistemlerde, muhtemel bir düşme durumunda çalışanın zemine çarpmaması için yaşam hattı seviyesi ile zemin seviyesi arasında aşağıdaki hususlar dikkate alınarak yeterli açıklık mesafesi bırakılır:

Düşme Mesafesi Bileşenleri

Serbest düşme mesafesi
Düşmeyi durdurucunun devreye girdiği mesafe
Eğer sistemde kullanılmışsa açılmış enerji sönümleyicinin uzunluğu
Esnek bir yaşam hattı kullanılmışsa hatta oluşan esneme miktarı
Tam vücut emniyet kemerinin esneme miktarı

İlave Güvenlik Mesafesi

En az bir metre olmak üzere üretici tarafından önerilen ilave güvenlik mesafesi bırakılır.

Minimum 1 metre

📏 Toplam Açıklık Mesafesi = Serbest Düşme + Durdurucu Mesafe + Enerji Sönümleyici + Halat Esnemesi + Kemer Esnemesi + En az 1 metre (İlave Güvenlik)

A Serbest Düşme Mesafesi 📐 FORMÜL

Toplam Düşme = Düşmeyi Durdurucu + Enerji Sönümleyici + Halat Esnemesi + Kemer Esnemesi

• Düşmeyi durdurucu – devreye girdiği mesafe
• Enerji sönümleyici – açılmış uzunluğu (varsa)
• Halat esnemesi – esnek yaşam hattı esnemesi
• Kemer esnemesi – tam vücut kemer esnemesi

⚡ Zemine çarpmamak için yeterli açıklık!

B İlave Güvenlik Mesafesi

En az 1 metre olmak üzere, üretici tarafından önerilen ilave güvenlik mesafesi.

✅ min 1 m

C Kalıcı Yaşam Hatları

Uç noktalarından ve üretici talimatlarında belirtilen aralıklarla sabitlenerek gerdirilir.

🔧 Sabit gerdirme

D Geçici Yaşam Hatları

Çalışma ortamı veya hava koşullarının etkisiyle halatın kontrolsüz hareketi sonucu ek riskler oluşabilecek durumlarda, hattın stabil kalmasına yönelik tedbirler alınır.

⚠️ Stabilite tedbirleri

📅 2019 Aralık B

Bu şekil aşağıdakilerden hangisinin örneğidir?

A) Sistem S güvenlik ağı düşme yüksekliği

B) Sistem S güvenlik ağı açıklık mesafesi

C) Geri sarmalı düşmeyi durdurucu açıklık mesafesi

D) Esnek ve yatay yaşam hattı açıklık mesafesi

E) Esnek ve dikey yaşam hattı açıklık mesafesi

Yatay Yaşam Hatları

MADDE 23-29

Sapma Açısı

Yatay yaşam hatlarında, hattın yatay düzlemden sapma açısı 15°'yi geçemez.

Maksimum sapma: 15°

Hat Türleri

Rijit ve yatay: Rijit profil veya ray kullanılır.

Esnek ve yatay: Çelik tel halat, sentetik lifli halat veya dokuma şerit kullanılır.

Kalıcı Rijit Sabitleme

Kalıcı olarak kurulan rijit ve yatay yaşam hatları sabit bir yapı elemanına, hat uzunluğu boyunca üretici talimatlarında belirtilen aralıklarda kalıcı bir şekilde sabitlenir.

Esnek Hat Gerdirme

Kalıcı veya geçici olarak kurulan esnek ve yatay yaşam hatları, iki ana ankraj noktası arasında gerdirilerek konumlandırılır.

Hareketli Tertibat

Yatay yaşam hatlarında; hareketli ankraj noktası olarak kullanılan, yatay düzlem boyunca hat üzerinde hareket eden ve çalışanın hatta bağlantısını sağlayan hareketli tertibat (şaryo vb.) yer alır. Bu tertibatın, istem dışı olarak hattan ayrılması engellenir.

Enerji Sönümleyici

Üretici talimatları doğrultusunda esnek ve yatay yaşam hattının en az bir ucunda enerji sönümleyici kullanılması halinde bu sönümleyicilerin yükleme koşulları dikkate alınarak yeterli dayanıma sahip olması sağlanır.

📅 2024 Mayıs A/B/C

I. Ray,
II. Çelik tel halat,
III. Sentetik lifli halat.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre rijit ve yatay yaşam hatlarında yukarıdakilerin hangileri kullanılır?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve III

D) II ve III

E) I, II ve III

✅ Doğru Cevap: A) Yalnız I

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, rijit ve yatay yaşam hatlarında sadece ray kullanılır. Çelik tel halat ve sentetik lifli halat ise esnek yaşam hatlarında kullanılır. Bu nedenle doğru cevap A) Yalnız I'dir.

📅 2023 Aralık A

I. Ray,
II. Dokuma şerit,
III. Sentetik lifli halat.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre esnek ve yatay yaşam hatlarında yukarıdakilerin hangileri kullanılır?

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) I ve II

D) II ve III

E) I, II ve III

✅ Doğru Cevap: D) II ve III

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, esnek ve yatay yaşam hatlarında dokuma şerit (II) ve sentetik lifli halat (III) kullanılır. Ray (I) ise rijit yaşam hatlarında kullanılır. Cevap D) II ve III.

📅 2023 Mayıs B

I. Çelik tel halat,
II. Sentetik lifli halat,
III. Ray.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre yukarıdakilerden hangileri hem esnek ve dikey hem de esnek ve yatay yaşam hatlarında kullanılabilir?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve II

D) I ve III

E) II ve III

✅ Doğru Cevap: C) I ve II

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, çelik tel halat (I) ve sentetik lifli halat (II) hem esnek ve dikey hem de esnek ve yatay yaşam hatlarında kullanılabilir. Ray (III) ise sadece rijit yaşam hatlarında kullanılır. Bu nedenle doğru cevap C) I ve II'dir.

Açıklık Mesafesi

Yatay yaşam hattı, hareketli tertibat ve enerji sönümleyici içeren bağlantı halatından oluşan düşmeyi durdurucu sistemlerde, muhtemel bir düşme durumunda çalışanın zemine çarpmaması için yaşam hattı seviyesi ile zemin seviyesi arasında aşağıdaki hususlar dikkate alınarak yeterli açıklık mesafesi bırakılır:

Halat Uzunluğu

Bağlantı halatı uzunluğu, açılmış enerji sönümleyicinin uzunluğu ve esnek bir yaşam hattı kullanılmışsa hatta oluşan "V" şeklindeki sehim.

Kemer Esnemesi

Tam vücut emniyet kemerinin esneme miktarı, bağlantı halatının tam vücut emniyet kemerine takıldığı nokta ile çalışanın ayağı arasındaki mesafe.

Emniyet Mesafesi

En az bir metre olmak üzere yeterli emniyet mesafesi bırakılır.

⚠️ Minimum 1 metre

➡️ Yatay Yaşam Hattı

A Serbest Düşme Mesafesi 📐 FORMÜL

Toplam Düşme = Serbest Düşme + Frenleme Mesafesi + Kemer Esnemesi

• Serbest düşme mesafesi
• Frenlemenin devreye girdiği mesafe
• Tam vücut kemer esnemesi

⚡ Zemine çarpmamak için yeterli açıklık!

B İlave Güvenlik Mesafesi

En az 1 metre olmak üzere, üretici tarafından önerilen ilave güvenlik mesafesi.

✅ min 1 m

C Kullanım Kısıtlamaları

• Yatay yaşam hatlarına bağlanarak kullanım için üretici izni gerekir.
• Geri sarmalı düşmeyi durdurucu ile tam vücut kemer arasında bağlantı halatı kullanılmaz.

Geri Sarmalı Düşmeyi Durdurucular

MADDE 30-35

Makara Mesafesi

Geri sarmalı düşmeyi durdurucularda, makara ve çalışan arasındaki hattın uzunluğu mümkün olduğu kadar kısa olması sağlanır.

Üretici talimatlarına uygun hareket edilir

Kullanım Kısıtlamaları

Geri sarmalı düşmeyi durdurucular, üretici tarafından test edilmedikçe ve izin verilmedikçe aşağıdaki durumlarda kullanılamaz:

❌ Yatay düzlemlerde

❌ Yatay yaşam hatlarına bağlanarak

Bağlantı Halatı Yasağı

Düşme mesafesini artıracağından geri sarmalı düşmeyi durdurucular ile tam vücut emniyet kemeri arasında bağlantı halatı kullanılmaz.

Doğrudan bağlantı

Değişiklik Yasağı

❌ Ekleme yapılarak uzatılamaz
❌ Mekanizması üzerinde değişiklik yapılamaz
❌ Birden fazla geri sarmalı düşmeyi durdurucu birbirine bağlanamaz

Tek Çalışan

Aynı geri sarmalı düşmeyi durdurucuya birden fazla çalışan bağlanamaz.

Her durdurucu 1 kişi içindir

Açıklık Mesafesi

Muhtemel bir düşme durumunda çalışanın zemine çarpmaması için yeterli açıklık mesafesi bırakılır:

a) Serbest düşme mesafesi, frenlemenin devreye girdiği mesafe ve tam vücut emniyet kemerinin esneme miktarı.

b) En az bir metre olmak üzere üretici tarafından önerilen ilave güvenlik mesafesi.

A Düşme Mesafesi 📐 FORMÜL

Toplam Düşme = Bağlantı Halatı + Enerji Sönümleyici + "V" Sehimi

• Bağlantı halatı uzunluğu
• Açılmış enerji sönümleyici uzunluğu
• Esnek yaşam hattında oluşan "V" şeklindeki sehim

⚡ Yeterli açıklık mesafesi bırakılmalı!

B Kemer ve Mesafe

• Tam vücut kemer esneme miktarı
• Bağlantı noktası ile çalışanın ayağı arasındaki mesafe

📏 Kemer esnemesi + ayak mesafesi

C İlave Güvenlik Mesafesi

En az 1 metre olmak üzere, üretici tarafından önerilen ilave güvenlik mesafesi.

✅ min 1 m

D Yatay Yaşam Hattı Açısı

Yatay yaşam hatlarında, hattın yatay düzlemden sapma açısı 15° geçemez.

⚡ max 15°

📅 Yapı İşleri Yönetmeliği

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, yukarıdaki şekilde 1 ile gösterilen ve yüksekte çalışmalarda tam vücut kemer sistemiyle birlikte kullanılan donanım, aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dikey yaşam hattı

B) Enerji sönümleyici

C) Geri sarmalı düşmeyi durdurucu

D) Gırgır makaralı halat

E) Makaralı güvenlik halatı

✅ Doğru Cevap: B) Enerji sönümleyici

📖 Açıklama:
Şekilde 1 ile gösterilen donanım, tam vücut kemerine bağlanan ve düşme anında oluşan enerjiyi sönümleyerek çalışanın maruz kaldığı darbeyi azaltan enerji sönümleyici'dir.

📅 2025 Aralık B

Geri sarmalı düşmeyi durdurucu sistemlerde, muhtemel bir düşme durumunda çalışanın zemine çarpmaması için çalışanın bulunduğu seviye ile zemin seviyesi arasında yeterli açıklık mesafesi bırakılmalıdır.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerden hangisi geri sarmalı düşmeyi durdurucu sistemlerde yeterli açıklık mesafesi belirlenirken dikkate alınacak hususlar arasında yer almaz?

A) Serbest düşme mesafesi

B) Frenlemenin devreye girdiği mesafe

C) Tam vücut emniyet kemerinin esneme miktarı

D) En az bir metre olmak üzere üretici tarafından önerilen ilave güvenlik mesafesi

E) Bağlantı halatı uzunluğu

✅ Doğru Cevap: E) Bağlantı halatı uzunluğu

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, geri sarmalı düşmeyi durdurucu sistemlerde açıklık mesafesi belirlenirken serbest düşme mesafesi (A), frenleme mesafesi (B), kemer esnemesi (C) ve üreticinin önerdiği ilave güvenlik mesafesi (D) dikkate alınır. Bağlantı halatı uzunluğu (E) ise bu hesaplamada doğrudan dikkate alınmaz. Bu nedenle doğru cevap E)'dir.

EK-IV

YAPI ALANLARI İÇİN ASGARİ SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

Geçitlerde Güvenlik

MADDE 7 EK-IV

Çalışma Platformları ve Geçitler

Koruma Kapsamı

Çalışma platformları ve geçitler kişileri düşmekten ve düşen cisimlerden koruyacak şekilde yapılır.

Düşmeye karşı Düşen cisimlere karşı

Tasarım ve Bakım

Boyutlandırılır (yeterli genişlik ve dayanım)
Kullanılır (amaç dışı kullanılmaz)
Muhafaza edilir (düzenli bakım ve kontrol)

Güvenli erişim ve çalışma sağlanır

⚠️ Önemli: Geçitler ve platformlar, hem çalışanların düşmesini hem de üzerlerine cisim düşmesini önleyecek şekilde tasarlanmalı, doğru kullanılmalı ve düzenli bakımı yapılmalıdır.

GEÇİTLERDE GÜVENLİK — Düşmeye karşı koruma Düşen cisimlere karşı koruma Uygun boyutlandırma Düzenli bakım

Düşen Cisimler

MADDE 8-12 EK-IV

El Aletleri ve Malzemeler

Yüksekte yapılan çalışmalarda kullanılan el aletleri ve diğer malzemelerin düşmelerini engelleyecek tedbirler alınır.

Toplu Koruma

Çalışanlar, düşen cisimlere karşı öncelikle toplu olarak korunur.

Toplu koruma önceliklidir

Tehlikeli Bölgelere Giriş

Yapı alanında, cisimlerin düşerek tehlike oluşturabileceği bölgelere girişler önlenir veya gerektiğinde kapalı geçitler yapılır.

Baş Koruyucu Donanım

Yapı alanında, çalışanlara uygun baş koruyucu donanımlar (barem) verilerek kullanımı sağlanır.

Barem kullanımı zorunludur

Malzeme Atma ve İstifleme

Malzemelerin doğrudan yere atılmaması, dengeli ve güvenli bir şekilde indirilerek uygun bir yere istif edilmesi sağlanır.

💡 Atık malzemeler: Moloz kaydırakları gibi güvenli çalışma yöntemleri tercih edilir.

DÜŞEN CİSİMLER — 8. El Aletleri 9. Toplu Koruma 10. Bariyer/Kapalı Geçit 11. Barem 12. Güvenli İndirme

📅 2018 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, aşağıdakilerden hangisi düşen cisimlere ilişkin genel asgari sağlık ve güvenlik şartlarından biri değildir?

A) Atık malzemelerin uzaklaştırılması için moloz kaydırakları gibi güvenli çalışma yöntemlerinin tercih edilmesi

B) Cisimlerin düşerek tehlike oluşturabileceği bölgelere girişlerin önlenmesi veya gerektiğinde kapalı geçitler yapılması

C) Çalışanlara uygun baş koruyucu donanımların verilerek kullanımının sağlanması

D) Malzemelerin hangi yükseklikten olursa olsun doğrudan yere atılmaması, dengeli ve güvenli bir şekilde indirilerek uygun bir yere istif edilmesinin sağlanması

E) Yapılan işlerin özelliğine uygun bağlantı noktaları veya yaşam hatları oluşturularak tam vücut kemer sistemlerinin kullanılmasının sağlanması

Enerji Dağıtım Tesisleri ve Elektrikle Çalışma

MADDE 13-23 EK-IV

Yangın ve Çarpma Riski

Enerji dağıtım tesisleri, yangın veya patlama riski oluşturmayacak şekilde tasarlanır. Kişilerin elektrik çarpması riskine karşı korunması sağlanır.

Yetkili Elektrikçi

Elektrikle ilgili bütün ekipman ve bağlantıların kurulması, sökülmesi, tamirat ve tadilat işleri sadece yetkili elektrikçiler tarafından yapılır.

Kapasite ve Dayanım

Elektrikli tesisatın bütün parçalarının, güç gereksinimleri için yeterli kapasite ve kalitede ve yapı işlerindeki çalışma koşullarına dayanıklı olması sağlanır.

Kaçak Akım Rölesi

Yapı alanı içerisindeki ana pano ve tali elektrik panolarında uygun kaçak akım rölesi kullanılır.

Kilitli Panolar

Elektrik panoları, tevzi tabloları kilitli dolap veya hücre içine konulur. Gerilim altındaki tesisatın tecritlerinin çıkarılması gerektiğinde uyarı ve koruma tedbirleri alınır.

Bağlantı Elemanları

Elektrik bağlantıları için uygun bağlantı elemanları kullanılır, açık uçlu kablolarla bağlantı yapılmaz.

Kablo Koruma

Sabit ve seyyar iletkenler ile teçhizatların dış etkenlerden korunması sağlanır, eskimiş veya yıpranmış olanlar kullanılmaz.

Tasarım ve Seçim

Ekipman ve koruyucu cihazların tasarımı, yapımı ve seçiminde; enerji tipi, gücü, dış şartlar ve kişilerin eğitim ve deneyimleri göz önünde bulundurulur.

Voltaj Etiketi

Elektrik teçhizatı, iletim hatları ve elektrikli aletlerin üzerlerinde voltajları belirtilir.

Topraklama

Elektrikle çalışan iş ekipmanlarının gövde güvenlik topraklaması yapılır.

Mevzuat Uygunluğu

Her türlü elektrik kullanımı ve elektrik tesisatının işletilmesiyle ilgili olarak, bu Yönetmelik hükümleri yanında ilgili diğer mevzuat hükümleri de uygulanır.

ELEKTRİKLE ÇALIŞMA — 13. Yangın/Çarpma 14. Yetkili Elektrikçi 15. Kapasite 16. Kaçak Akım 17. Kilitli Pano 18. Bağlantı Elemanı 19. Kablo Koruma 20. Tasarım 21. Voltaj Etiketi 22. Topraklama 23. Mevzuat

Düzen, Temizlik, İstif ve Depolama

MADDE 24-27 EK-IV

Düzen ve Atık Yönetimi

Yapı alanının düzenli ve temiz tutulması sağlanır.
Sivri uçları veya keskin kenarları bulunan malzeme ve atıklar düzenli periyotlarla uzaklaştırılır.
Uzaklaştırılması mümkün olmayan sivri/keskin malzemeler koruyucu malzemeler ile kaplanır.

Saplanma riskine karşı koruma

Kaygan Zeminler

Buz, kar, yağmur, kullanılan malzemeler ve diğer etkenlerle kaygan hale gelen çalışma yerleri ve geçitler temizlenerek kaymayı önleyici tedbirler alınır.

Kayma önleyici tedbirler

İstifleme

Yapı alanında malzemelerin, yıkılma ve devrilmeleri önlenir, kazaya sebep olmayacak şekilde istif edilmeleri sağlanır.

Güvenli istifleme

Patlayıcı Ortamlar

Yanıcı veya patlayıcı maddelerin depolandığı alanlarda ve patlayıcı ortam oluşan çalışma alanlarında Patlayıcı Ortamlar Yönetmeliği ve ATEX Yönetmeliği hükümlerine uygun çalışılır.

30/4/2013 · 28633 RG · 30/12/2006 · 26392 RG

📅 2026 Mayıs C

I. Sivri uçlu atıklar yapı bitimine kadar depolanır,
II. Sivri/keskin kenarlar düzleştirilir,
III. Kaygan hale gelen yerler temizlenir.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; yukarıdakilerden hangileri, yapı alanındaki çalışma yerlerinde düzen, temizlik, istif ve depolama için gereken şartlardandır?

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) I ve II

D) I ve III

E) II ve III

✅ Doğru Cevap: B) Yalnız III

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre:

• I. YANLIŞ – Sivri uçlu atıklar yapı bitimine kadar depolanmaz, uygun kaplarda toplanır ve düzenli olarak bertaraf edilir.
• II. YANLIŞ – Sivri/keskin kenarlar düzleştirilmez; aksine bu tür malzemeler koruyucu kılıflarla kapatılır veya uygun şekilde işaretlenir.
• III. DOĞRU – Kaygan hale gelen yerler, çalışanların düşmesini önlemek için derhal temizlenir veya uygun şekilde işaretlenir.

Bu nedenle doğru cevap B) Yalnız III'tür.

Sağlamlık ve Dayanıklılık

MADDE 28-30 EK-IV

Sabitleme

Beklenmeyen herhangi bir hareketi nedeniyle çalışanların sağlık ve güvenliğini etkileyebilecek her türlü malzeme, ekipman ile bunların parçaları güvenli ve uygun bir şekilde sabitlenir.

Hareket etmeye karşı sabitleme

Dayanıklı Yüzeyler

İşin güvenli bir şekilde yapılmasını sağlayacak uygun ekipman ve çalışma şartları sağlanmadıkça, yeterli dayanıklılıkta olmayan yüzeylerde çalışılmasına ve bu yerlere girilmesine izin verilmez.

Dayanıksız yüzeylerde çalışma yasağı

Yapı Dayanıksızlığı

Kurulmakta, sökülmekte, bakımda, tamirde ya da yıkılmakta olan yapılarda çalışanları yapının dayanıksızlığından ve kırılganlığından kaynaklanan risklerden korumak için yeterli tedbirler alınır.

Çökme ve kırılma riskine karşı tedbir

Acil Çıkış Yolları ve Kapıları

MADDE 31 EK-IV

31– Acil çıkış yolları ve kapıları ile ilgili aşağıdaki hususlara uyulur:

Doğrudan Açılma

Acil çıkış yolları ve kapıları doğrudan dışarıya veya güvenli bir alana açılır ve çıkışı önleyecek hiçbir engel bulunmaz.

Güvenli Tahliye

Herhangi bir tehlike durumunda, bütün çalışanların işyerini derhal ve güvenli bir şekilde terk etmelerine imkan sağlar.

Sayı ve Boyut

Sayısı, yerleşimi ve boyutları; yapı alanı, ekipman, azami çalışan sayısı ve Yangın Yönetmeliği hükümlerine uygun olur.

İşaretleme

Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği'ne göre işaretlenir. İşaretler uygun yerlere konulur ve kalıcı olması sağlanır.

Engel Yok

Acil çıkış yolları ve kapıları ile buralara açılan yol ve kapılarda çıkışı zorlaştıracak hiçbir engel bulunmaz.

Acil Aydınlatma

Aydınlatılması gereken acil çıkış yolları ve kapılarında elektrik kesilmesi halinde yeterli aydınlatmayı sağlayacak sistem bulundurulur.

📅 2019 Aralık B/C

I. Güvenli bir alana açılan döner kapı,
II. Doğrudan dışarıya açılan kapı,
III. Raylı kapı.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, yukarıdakilerden hangileri kapalı mekânlardaki çalışma yerlerinde acil çıkış kapısı olarak kullanılamaz?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve III

D) II ve III

E) I, II ve III

📅 2017 Nisan C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, kapalı mekânlarda çalışma yerlerinde bulunan acil çıkış kapılarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Acil çıkış kapısı olarak döner kapı kullanılmaz.

B) Kilitli veya bağlı olarak bulundurulmaz.

C) Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliğine göre uygun şekilde işaretlenir.

D) Güvenli bir alana açılamadıkları takdirde doğrudan içeriye açılır özellikte olması sağlanır.

E) Acil durumlarda çalışanların hemen ve kolayca açabilecekleri şekilde olması sağlanır.

Yangın Algılama ve Yangınla Mücadele

MADDE 32-34 EK-IV

Yangın Ekipmanları

Yapı alanının özelliklerine, çalışan barakalarının ve diğer tesislerin boyutlarına ve kullanım şekline, alandaki ekipmana, maddelerin fiziksel ve kimyasal özelliklerine, bulunabilecek azami kişi sayısına bağlı olarak uygun nitelikte ve yeterli sayıda yangınla mücadele araç ve gereci ile gerekli yerlerde yangın dedektörleri ve alarm sistemleri bulundurulur.

Bakım ve Kontrol

Yangınla mücadele araç ve gereçleri, yangın dedektörleri ve alarm sistemlerinin düzenli bakımlarının ve mevzuata uygun sürelerde periyodik kontrollerinin yapılması sağlanır.

Periyodik kontrol zorunludur

Erişilebilirlik

Otomatik olmayan yangın söndürme ekipmanı görünür ve kolayca erişilebilir yerlere konulur ve önlerinde engel bulundurulmaz. Ekipmanlar kolay kullanılabilir nitelikte olup, Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği'ne göre işaretlenir. İşaretlerin uygun yerlere konulması ve kalıcı olması sağlanır.

Havalandırma, Özel Riskler ve Sıcaklık

MADDE 35-39 EK-IV

Havalandırma

Çalışanların harcadıkları fiziksel güç ve çalışma şekli dikkate alınarak yeterli temiz hava sağlanır. Cebri havalandırma sisteminde, sistemin her zaman çalışır durumda olması sağlanır ve çalışanların sağlığına zarar verebilecek hava akımlarına neden olmayacak şekilde tesis edilir.

Zararlı Dış Etkenler

Çalışanların zararlı düzeyde titreşim, gürültü, gaz, buhar veya toz gibi zararlı dış etkenlere maruz kalmaları önlenir.

Zararlı etkenlere karşı koruma

Kapalı Ortam Havası

Zehirli veya zararlı madde bulunması muhtemel veya oksijen düzeyi yetersiz veya parlayıcı olabilecek bir ortama girmek zorunda kalan çalışanların, herhangi bir tehlikeye maruz kalmalarını önlemek üzere kapalı ortam havası kontrol edilir ve gerekli tedbirler alınır.

Sınırlı Hava Hacmi

Çalışanlar, sınırlı hava hacmine sahip yüksek riskli ortamlarda çalıştırılmazlar. Zorunlu hallerde, her türlü tedbir alındıktan sonra çalıştırılabilirler. Bu durumlarda çalışanlar dışarıdan sürekli izlenir ve gerektiğinde derhal yardım yapılması için bütün tedbirler alınır.

Ortam Sıcaklığı

Ortam sıcaklığının, çalışma süresince, çalışanların yaptıkları işe ve harcadıkları fiziksel güce uygun düzeyde olması sağlanır. Yapılan işin niteliği sebebiyle ortam sıcaklığının değiştirilemeyeceği hallerde çalışanları fazla sıcak veya soğuktan koruyacak tedbirler alınır.

📅 2021 Mayıs C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, aşağıdakilerden hangisi yapı alanlarında havalandırmaya ilişkin asgari sağlık ve güvenlik önlemleri arasında yer almaz?

A) Temiz havanın sağlanmasında çalışanların çalışma şeklinin dikkate alınması

B) Havalandırma sisteminin çalışanlar tarafından kapatılmasını veya ayarlanmasını engelleyecek tedbirler alınması

C) Havalandırma sisteminin çalışanların sağlığına zarar verebilecek hava akımlarına neden olmayacak şekilde tesis edilmesi

D) Havalandırma sistemlerinde arıza bildirim sistemlerinin bulundurulması

E) Cebri havalandırma sistemi kullanıldığında, sistemin her zaman çalışır durumda olmasının sağlanması

✅ Doğru Cevap: B) Havalandırma sisteminin çalışanlar tarafından kapatılmasını veya ayarlanmasını engelleyecek tedbirler alınması

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, havalandırma sistemleri çalışanlar tarafından kapatılamayacak veya ayarlanamayacak şekilde değil, ihtiyaç duyulduğunda ayarlanabilir olmalıdır. Yönetmelik, çalışanların sistemi kapatmasını engellemeyi değil, sistemin yeterli temiz hava sağlamasını ve çalışan sağlığını korumayı amaçlar. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır. A, C, D ve E seçenekleri yönetmelikte yer alan doğru önlemlerdir.

Çalışma Yerlerinin, Barakaların ve Yolların Aydınlatılması

MADDE 40 EK-IV

40– Yapı alanındaki çalışma yerlerinin, barakaların ve yolların aydınlatılmasında aşağıdaki hususlara uyulur:

Doğal ve Suni Aydınlatma

Yapı işlerinin gündüz yapılması esastır.
Çalışma yerleri, barakalar ve yollar mümkün olduğu ölçüde doğal olarak aydınlatılır.
Gece çalışılmasının gerekli veya zorunlu olduğu çalışmalarda veya gün ışığının yetersiz olduğu durumlarda uygun ve yeterli suni aydınlatma sağlanır.
Gerekli hallerde darbeye karşı korumalı taşınabilir aydınlatma araçları kullanılır.
Suni ışığın rengi, sinyallerin ve işaretlerin algılanmasını engellemeyecek şekilde seçilir.

Kaza Riski Oluşturmama

Çalışma yerleri, barakalar ve geçiş yollarındaki aydınlatma sistemleri, çalışanlar için kaza riski oluşturmayacak özellikte olur ve uygun şekilde yerleştirilir.

Güvenli aydınlatma

Yedek Aydınlatma

Çalışma yerleri, barakalar ve geçiş yollarındaki aydınlatma sistemindeki herhangi bir arızanın çalışanlar için risk oluşturabileceği yerlerde acil ve yeterli aydınlatmayı sağlayacak yedek aydınlatma sistemi bulundurulur.

Arıza durumunda acil aydınlatma

📅 2015 Aralık C

Yapı alanındaki çalışma yerlerinin, barakaların ve yolların aydınlatılmasında;

I. Çalışma yerleri, barakalar ve yollar mümkün olduğu ölçüde doğal olarak aydınlatılmalıdır,
II. Gün ışığının yetersiz olduğu durumlarda uygun ve yeterli suni aydınlatma sağlanmalıdır,
III. Aydınlatma sistemleri çalışanlar için kaza riski oluşturmayacak özellikte olmalıdır.

Hususlarından hangileri dikkate alınmalıdır?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) Yalnız III

D) I ve II

E) I, II ve III

Kapılar ve Geçitler

MADDE 41 EK-IV

41– Kapı ve geçitlerde aşağıda belirtilen hususlara uyulur:

Raylı Kapılar

Raylı kapılarda, raydan çıkmayı ve devrilmeyi önleyecek güvenlik tertibatı bulundurulur.

Raydan çıkmaya karşı önlem

Yukarı Açılan Kapılar

Yukarı doğru açılan kapılarda, aşağı düşmeyi önleyecek güvenlik tertibatı bulundurulur.

Düşmeye karşı önlem

Kaçış Yolları

Kaçış yollarında bulunan kapılar ve geçitler uygun şekilde işaretlenir.
Bu kapıların yardım almaksızın her zaman ve her durumda içeriden açılabilir özellikte olması sağlanır.

Araç Geçitleri

Araçların geçtiği kapı ve geçitler yayaların geçişi için güvenli değilse, bu mahallerde yayalar için ayrı geçiş kapısı bulundurulur. Bu kapılar açıkça işaretlenir ve önlerinde hiçbir engel bulundurulmaz.

Mekanik Kapılar

Mekanik kapılar ve geçitler, çalışanlar için kaza riski oluşturmayacak şekilde yapılır.
Kolay fark edilebilir ve ulaşılabilir, acil durdurma sistemleri bulundurulur.
Herhangi bir güç kesilmesinde otomatik olarak açılmıyorsa, el ile de açılabilir özellikte olması sağlanır.

📅 2018 Aralık A/C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, yapı alanındaki kapı ve geçitlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Mekanik kapılarda kolay fark edilebilir ve ulaşılabilir acil durdurma sistemi bulundurulması sağlanır.

B) Yukarıya doğru açılan kapılarda, aşağıya düşmeyi önleyecek güvenlik tertibatı bulundurulur.

C) Kaçış yollarında bulunan kapıların yardım almaksızın her zaman ve her durumda içeriden açılabilir olması sağlanır.

D) Araçların geçtiği kapı ve geçitler yayaların geçişi için güvenli değilse bu mahallerde yayalar için ayrı geçiş kapısı bulundurulur.

E) Herhangi bir güç kesilmesinde mekanik kapıların yalnız elle açılabilir özellikte olması sağlanır.

Trafik Yolları ve Tehlikeli Alanlar

MADDE 42-46 EK-IV

Trafik Yolları Tasarımı

Merdivenler, sabitlenmiş geçici merdivenler, yükleme yerleri ve rampalar da dahil olmak üzere trafik yolları; kolay ve güvenli geçişi sağlayacak, bu yerlerin yakınında çalışanlar için tehlike oluşturmayacak şekilde tasarlanarak yapılır.

Yol Boyutları ve İşaretleme

Yollar, potansiyel kullanıcı sayısına ve işin özelliğine uygun boyutlarda olur.
Taşıma işi yapılan yollarda, diğer kişiler için yeterli güvenlik mesafesi bırakılır.
Yollar görülebilir şekilde işaretlenir, düzenli kontrolü yapılarak bakımlı olması sağlanır.

Yeterli Mesafe

Araç trafiği olan yollar ile kapılar, geçitler, yaya geçiş yolları, koridorlar ve merdivenler arasında yeterli mesafe bulundurulur.

Araç-yaya ayrımı

Tehlikeli Alanlar

Girilmesi yasak bölgelere yetkisiz kişilerin girişi engellenir.
Tehlikeli bölgeler açıkça işaretlenir, görünür şekilde uyarı levhaları konulur.
Bu bölgelere girme izni verilen çalışanları korumak için gerekli tedbirler alınır.

Havai Hatlar

Trafik yolları güzergahında bulunan havai hatlar ve benzeri engeller ile alakalı gerekli işaretlemeler ve önlemler alınır.

Yükseklik uyarıları

Yükleme Yerleri ve Rampaları

MADDE 47-48 EK-IV

Yükleme Yerleri ve Rampalar

Yükleme yerleri ve rampaların;

Taşınacak yükün boyutlarına uygun olarak tasarlanması,
Çalışanların düşmesini önleyecek şekilde güvenli olması,
En az bir çıkış yerine sahip olması sağlanır.

Güvenli yükleme/boşaltma

Hareket Serbestliği

Çalışılan yerlerin, gerekli her türlü ekipman ve araçlar dikkate alınarak, çalışanların işlerini yaparken rahatça hareket edebilecekleri genişlikte olması sağlanır.

Yeterli çalışma alanı

📅 2023 Mayıs C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre yükleme yerlerinin ve rampalarının en az kaç çıkış yerine sahip olması gerekir?

A) 1

B) 2

C) 3

D) 4

E) 5

✅ Doğru Cevap: A) 1

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, yükleme yerleri ve rampalar en az 1 çıkış yerine sahip olmalıdır. Bu, acil durumlarda veya normal kullanımda çalışanların güvenli bir şekilde alanı terk edebilmesi için gereklidir.

İlk Yardım

MADDE 49-52 EK-IV

Eğitilmiş İlk Yardım Personeli

İşyerinde, İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik'e uygun sayıda, ilkyardım yapabilen eğitilmiş çalışanlar her an hazır bulundurulur. Kaza geçiren veya aniden rahatsızlanan çalışanların, tıbbi müdahale yapılan yerlere en kısa zamanda ulaşmalarını sağlayacak tedbirler alınır.

18/6/2013 · 28681 RG

İlk Yardım Odası

Yapı alanının büyüklüğü, yapılan işin niteliği ve kaza riskine göre, gerektiğinde bir ya da daha fazla ilk yardım ve acil müdahale odası bulunması İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği'nin 10 ve 11. madde hükümlerine göre sağlanır.

29/12/2012 · 28512 RG

İlk Yardım Odası Donanımı

İlkyardım odaları yeterli ilk yardım malzeme ve ekipmanı ile teçhiz edilir.
Sedyeler kullanıma hazır halde bulundurulur.
Bu yerler, Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği'ne uygun şekilde işaretlenir.

Erişilebilirlik ve İşaretleme

İlkyardım ekipmanları kolay erişilebilir yerlerde bulundurulur.
Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği'ne uygun şekilde işaretlenir.
Acil servis adresleri ve telefon numaraları görünür yerlerde bulundurulur.

Soyunma Yeri ve Elbise Dolabı

MADDE 53-54 EK-IV

Soyunma Yeri Zorunluluğu

İş elbisesi giymek zorunda olan çalışanların, etik olarak veya sağlık nedenleriyle, uygun olmayan bir yerde soyunmalarına izin verilmez. Bu durumda çalışanlar için uygun soyunma yerleri sağlanır. Soyunma yeri gerekmeyen işyerlerinde çalışanların elbiselerini koyabilecekleri uygun bir yer tahsis edilir.

Soyunma Yerinin Özellikleri

Soyunma yerlerinin aşağıda belirtilen hususlara sahip olması sağlanır:

a) Kolay ulaşılabilir yerde olması
b) Yeterli kapasitede olması
c) Yeterli sayıda oturma yerleri bulunması
ç) Kadınlar ve erkekler için ayrı soyunma yerleri olması
d) Her çalışan için çalışma saatleri içinde giysilerini koyabilecekleri yeterli büyüklükte kilitli dolaplar bulunması
e) Nemli, tozlu, kirli, tehlikeli maddeler ile çalışılan yerlerde ve benzeri işlerde iş elbiseleri ile harici elbiselerin ayrı yerlerde muhafaza edilmesi için, her çalışan için iki bölmeli dolap veya iki ayrı elbise dolabı bulunması

Duşlar ve Lavabolar

MADDE 55-57 EK-IV

Duş Tesis Etme

Yapılan işin veya sağlıkla ilgili nedenlerin gerektirmesi halinde, çalışanların yıkanmalarının, temizlenmelerinin gerektiği her durumda, kadın ve erkek çalışanlar için ayrı ayrı olmak üzere sıcak ve soğuk su imkânı bulunan uygun yıkanma yerleri ve duşlar tesis edilir.

Rahatça yıkanabilecekleri genişlikte
Dışarıdan içerisi görünmeyecek
Uygun havalandırma, aydınlatma, termal konfor ve hijyen

Lavabolar

Duş tesisi gerektirmeyen işlerde, çalışma yerlerinin ve soyunma odalarının yakınında, gerektiğinde sıcak suyu da olan lavabolar bulunur. Lavabolar erkek ve kadın çalışanlar için ayrı ayrı yapılır.

Hazır Bulundurma

Duşlar ve lavaboların her zaman çalışanların kullanımına hazır halde olması sağlanır, buralarda gerekli temizlik malzemeleri bulundurulur.

Duş veya lavaboların soyunma yerlerinden ayrı yerlerde bulunması durumunda, duş ve lavabolar ile soyunma yerleri arasında kolay geçiş yolları sağlanır.

Tuvaletler ve Lavabolar

MADDE 58 EK-IV

Tuvalet ve Lavabo Şartları

Konum ve Cinsiyet

Çalışma, dinlenme, yıkanma ve soyunma yerlerine yakın yerlerde
Kadın ve erkek çalışanlar için ayrı ayrı
Yeterli sayıda tuvalet ve lavabolar tesis edilir

Sağlanması Gereken Şartlar

Uygun havalandırma
Uygun aydınlatma
Termal konfor (uygun sıcaklık)
Hijyen şartları
Gerekli temizlik malzemeleri bulundurulur

📌 Not: Tuvalet ve lavabolar, çalışanların rahat ve hijyenik koşullarda ihtiyaçlarını giderebilmeleri için çalışma alanlarına yakın, cinsiyet ayrımına uygun ve yeterli sayıda tesis edilmelidir.

Dinlenme ve Barınma Yerleri

MADDE 59-65 EK-IV

Dinlenme Yeri Zorunluluğu

Özellikle, çalışan sayısının fazla olması, işin niteliği veya çalışma yerinin uzak olması ve benzeri nedenlerin sağlık ve güvenlik yönünden gerektirmesi halinde, çalışanlara, kolay ulaşılabilen dinlenme veya barınma yerleri sağlanır. Bu tür imkânlar yoksa iş aralarında çalışanların dinlenebileceği uygun yerler sağlanır.

Yer Seçimi ve Kurulum

Dinlenme ve barınma yerleri, sağlık şartları ve dış etkilerden korunma bakımından yeterli nitelikte, mahfuz bir yere, zemini düzeltilerek kurulur ve drenaj için gerekli tedbirler alınır.

Yangın Güvenliği

Dinlenme, barınma ve sosyal tesisler yanıcı olmayan ve kolay tutuşmayan malzemeden inşa edilir.
Barınma amacıyla çadır ve branda kullanılmaz.
Açık hava çalışmalarında (yol, köprü vb.) sadece yanmaz malzemelerden yapılmış çadırlar kullanılabilir.

Isıtma ve Güvenlik

Isıtma, soğutma, havalandırma, elektrik tesisatı ve aydınlatma için gerekli güvenlik tedbirleri alınır.
Yangına neden olmayacak şekilde tesis edilir.
Isıtma sistemlerinde mangal, maltız ve benzeri açık ateş kullanılmaz.

Yatak ve Ekipman

Yeterli sayıda karyola, ranza, yatak, battaniye ve benzerleri işveren tarafından sağlanır.
Yatak, battaniye ve benzerleri temiz bir halde bulundurulur, gerektiğinde dezenfekte edilir.

Donanım ve Sigara

Dinlenme ve barınma yerleri yeterli genişlikte olur.
Yeterli sayıda masa ve arkalıklı sandalye bulundurulur.
Sigara içmeyenlerin sigara dumanından korunmaları için tedbirler alınır.

Sabit Barınma Tesisleri

Bir dinlenme odası, bir boş vakit değerlendirme odası
Yeterli duş, tuvalet, lavabo ve temizlik malzemesi
Çalışan sayısına göre yatak, dolap, masa ve arkalıklı sandalyeler
Kadın ve erkek çalışanların varlığı dikkate alınarak yerleştirme

📅 2026 Mayıs B

I. Barınma amacıyla çadır ve branda kullanılmaz.
II. Isıtma sistemi olarak mangal, maltız ve benzeri açık ateş kullanılmaz.
III. Havalandırma sistemi olarak cebri havalandırma sistemi kullanılmaz.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, barınma yerleri için yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) I ve II

D) II ve III

E) I, II ve III

✅ Doğru Cevap: C) I ve II

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre barınma yerlerinde çadır ve branda kullanılamaz, açık ateşle ısıtma yapılamaz. Cebri havalandırma sistemi kullanılması ise yasak değildir.

📅 2026 Mayıs B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; aşağıdakilerden hangisi, işveren tarafından, dinlenme ve barınma yerlerinde çalışanlar için yeterli sayıda bulundurulması gereken malzemelerden biridir?

A) Arkalıklı sandalye

B) Bilgisayar

C) Kablosuz internet sağlayıcısı

D) Televizyon

E) Ütü masası

✅ Doğru Cevap: A) Arkalıklı sandalye

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, işveren dinlenme ve barınma yerlerinde çalışanlar için yeterli sayıda arkalıklı sandalye bulundurmakla yükümlüdür. Diğer seçenekler (bilgisayar, internet, televizyon, ütü masası) yönetmelikte belirtilen zorunlu malzemeler arasında yer almaz.

Özel Gruplar ve Çeşitli Hükümler

MADDE 66-70 EK-IV

Gebe ve Emziren Kadınlar

Gebe ve emziren kadınların yatıp uzanarak dinlenebilecekleri uygun koşullar sağlanır.

Kadın çalışanların korunması

Engelli Çalışanlar

Engelli çalışanların çalıştığı işyerlerinde, engel durumları dikkate alınarak gerekli olan her türlü düzenlemeler yapılır. Bu düzenlemeler özellikle;

Çalışma yerleri
Kapılar, geçiş yerleri, merdivenler
Duşlar, lavabolar ve tuvaletler

Çevre Güvenliği

Yapı alanının çevresi ve çalışma alanının etrafı kolayca görülebilecek, fark edilebilecek ve yetkisiz kişilerin girişine engel olacak şekilde çevrilerek işaretlenir.

İçme Suyu

Çalışılan yerlerde ve barakalarda, çalışanlar için yeterli miktarda içme suyu ve mümkünse başka bir alkolsüz içecek bulundurulur.

Yemek İmkanı

Çalışanlara uygun koşullarda, yemeklerini yiyebilecekleri ve gerektiğinde yemeklerini hazırlayabilecekleri imkânlar sağlanır.

B) Yapı Alanlarındaki Özel Asgari Şartlar

EK-IV BÖLÜM – I

Kapalı Mekanlardaki Çalışma Yerleri

Sağlamlık ve Dayanıklılık

MADDE 1 EK-IV · BÖLÜM I

Tesislerin Sağlamlığı

Temel Kural

Tesislerin ve müştemilatının kullanım amacına uygun sağlamlık ve dayanıklılıkta olması sağlanır.

Kapsam

Tesisler (ana yapılar)
Müştemilat (ek yapılar, eklentiler)
Kullanım amacına uygun sağlamlık
Kullanım amacına uygun dayanıklılık

Havalandırma, Sıcaklık ve Aydınlatma

MADDE 3-5 EK-IV · BÖLÜM I

Havalandırma

Cebri havalandırma veya klima tesisatı, çalışanları rahatsız edecek hava akımlarına neden olmayacak şekilde yapılır.
Havayı kirleterek ani tehlike oluşturabilecek artık veya kirlilik derhal ortamdan uzaklaştırılır.

Sıcaklık

Çalışma odaları, dinlenme yerleri, soyunma yerleri, duş, tuvalet, lavabolar, kantinler ve ilk yardım odalarındaki sıcaklık, işyerinin özel kullanım amaçlarına uygun olur.
Pencereler, çatı aydınlatmaları ve camlı kısımlar, güneş ışığının aşırı etkisini engelleyecek şekilde yapılır.

Doğal ve Suni Aydınlatma

İşyerleri, mümkün olduğunca doğal olarak aydınlatılır.
Doğal aydınlatmanın yeterli olmadığı durumlarda yeterli suni aydınlatma yapılır.
Aydınlatma, çalışanların sağlık ve güvenliğinin korunması amacına uygun olur.

Çalışma Yerlerinin Taban, Duvar ve Tavanları

MADDE 6-8 EK-IV · BÖLÜM I

Taban Güvenliği

Tabanlar sabit, sağlam, kaymaz bir şekilde olur.
Tehlikeli olabilecek engeller, çukurlar veya eğimler bulunmaz.

Hijyen ve Temizlik

Taban, duvar ve tavan yüzeyleri hijyen şartlarına uygun olur.
Kolay temizlenebilir malzemeden veya gerektiğinde yenilenebilir özellikte olur.

Cam ve Saydam Bölmeler

Saydam veya yarı saydam duvarlar ve camlı bölmeler güvenli malzemeden yapılır.
Açık bir şekilde işaretlenir.
Çarpma ve kırılmaya karşı uygun şekilde korunur.

Pencereler ve Çatı Pencereleri

MADDE 9 EK-IV · BÖLÜM I

Pencereler ve Çatı Pencereleri

Kullanım Güvenliği

Pencereler, çatı pencereleri ve havalandırma sistemleri kolay ve güvenli şekilde açılabilir, kapatılabilir, ayarlanabilir ve güvenlik altına alınabilir olur.
Açık durumdayken çalışanlar için herhangi bir tehlike oluşturmaz.

Temizlik Güvenliği

Pencereler ve çatı pencereleri, temizliğini yapan çalışanlar ve civarda bulunan kişiler için risk oluşturmayacak şekilde tasarlanır.
Veya gerekli ekipmanla donatılır.

📌 Not: Pencereler ve çatı pencereleri hem kullanım hem de temizlik sırasında çalışanlar için güvenli olmalıdır.

Kapılar

MADDE 10 EK-IV · BÖLÜM I

10– Kapı ve girişlerde aşağıda belirtilen hususlara uyulur:

Yer, Sayı ve Boyut

Kapıların ve girişlerin yerlerinin, sayılarının, boyutlarının ve yapıldıkları malzemelerin, kullanıldıkları odalara, alanlara, kullanım amaçlarına ve çalışanların rahatça girip çıkmalarına uygun olması sağlanır.

Saydam Kapılar

Her iki yöne açılabilen kapılar saydam malzemeden yapılır veya saydam kısımları bulunur.
Saydam kapıların üzeri kolayca görünür şekilde işaretlenir.

Güvenli Malzeme

Saydam veya yarı saydam kapıların yüzeyleri güvenli malzemeden yapılır.
Çarpma sonucu yaralanmalara neden olabilecek yüzeyler kırılmalara karşı korunur.

Araç Yolları

MADDE 11 EK-IV · BÖLÜM I

Araç Yolları

Kullanım ve Ekipman

Kapalı çalışma mekanlarının kullanımı ve içinde bulunan ekipman göz önüne alınarak çalışanların korunması amaçlanır.

İşaretleme

Araçların geçiş yolları açıkça işaretlenir.

Yaya ve araç güvenliği

📌 Not: Araç yolları, kapalı mekanlarda çalışanların güvenliğini sağlamak amacıyla açıkça işaretlenmelidir.

Yürüyen Merdivenler ve Yürüyen Bantlar

MADDE 12 EK-IV · BÖLÜM I

12– Yürüyen merdivenler ve yürüyen bantlarda aşağıda belirtilen hususlara uyulur:

Güvenli Çalışma

Güvenli şekilde çalışır durumda olması sağlanır.

Güvenlik Araçları

Gerekli güvenlik araçları ile teçhiz edilir.

Acil Durdurma

Kolayca görülebilecek ve ulaşılabilecek acil durdurma sistemleri bulunur.

ÖNEMLİ NOT

Yürüyen merdivenlerin periyodik kontrolleri yılda bir ekipman muayene kuruluşlarında çalışan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler tarafından yapılır.

Oda Boyutları ve Hava Hacmi

MADDE 13 EK-IV · BÖLÜM I

Oda Boyutları ve Hava Hacmi

Taban Alanı

Yeterli büyüklükte olur.

Yükseklik

Yeterli yükseklikte olur.

Hava Hacmi

Yeterli hava hacmi sağlanır.

📌 Not: Çalışma yerleri; taban alanı, yükseklik ve hava hacmi açısından çalışanların sağlık ve güvenliğini tehdit etmeyecek ve rahat çalışmalarını sağlayacak yeterlikte olmalıdır.

BÖLÜM – II

EK-IV AÇIK MEKAN

Açık Mekanlardaki Çalışma Yerleri

Sağlamlık ve Dayanıklılık

MADDE 14 EK-IV · BÖLÜM II

Çalışma Yerlerinin Sağlamlığı

Tasarım Kriterleri

Alçak veya yüksek seviyede, hareketli veya sabit çalışma yerleri
Çalışan sayısı dikkate alınır
Üzerlerinde bulunabilecek azami ağırlık ve dağılımı
Maruz kalabileceği dış etkiler (rüzgar, deprem, vb.)

Yeterli sağlamlık ve dayanıklılık

Sabitleme ve Kontrol

Tamamının veya bir kısmının zamansız veya kendiliğinden hareketini önlemek için
Uygun ve güvenilir sabitleme metotları kullanılır
Sağlamlık ve dayanıklılık özellikle yükseklik veya derinlik değişikliğinde kontrol edilir

📌 Not: Çalışma yerleri, çalışan sayısı, ağırlık, yük dağılımı ve dış etkilere göre yeterli sağlamlıkta olmalı ve hareket etmeyecek şekilde sabitlenmelidir.

Enerji Dağıtım Tesisleri

MADDE 15 EK-IV · BÖLÜM II

15– Enerji dağıtım tesislerinde aşağıdaki hususlara uyulur:

Tespit ve İşaretleme

Yapı işlerine başlamadan önce alanda mevcut olan tesisat belirlenir, kontrol edilir ve açıkça işaretlenir.

Güvenlik Mesafesi

Yeterli güvenlik mesafesi bırakılır.
Rüzgârda salınım hesaba katılır.
Mesafe bırakılamıyorsa hat güzergahı değiştirilir veya akım kesilir.

Bariyer ve İkaz

Bariyerler veya ikaz levhaları ile araçlar ve tesisler uzak tutulur.
Araç geçişlerinde uygun tedbirler ve ikazlar yapılır.

Kontrol ve Bakım

Yapı alanındaki enerji dağıtım tesislerinin, özellikle dış etkilere maruz kalan tesislerin, kontrol ve bakımlarının düzenli olarak yapılması sağlanır.

Hava Koşulları

MADDE 16 EK-IV · BÖLÜM II

Hava Koşulları

Koruma

Çalışanların sağlık ve güvenliklerini olumsuz etkileyebilecek hava koşullarından korunması sağlanır.

Kuvvetli Rüzgar Yasağı

Kuvvetli rüzgâr alan işyerlerinde gerekli güvenlik tedbirleri alınmadan çalışma yapılmaz.

Tedbirsiz çalışma yasaktır

📌 Not: Çalışanlar olumsuz hava koşullarından korunmalı, kuvvetli rüzgar durumunda gerekli tedbirler alınmadan işe başlanmamalıdır.

Seyyar Erişim ve Çalışma Kuleleri

MADDE 17 EK-IV · BÖLÜM II

Seyyar Erişim ve Çalışma Kuleleri

Hareket Yasağı

Üzerinde çalışan bulunduğu durumlarda hareket ettirilmez.

Diklik ve Düzlük

Ekipmanın dik ve platformun düz olması sağlanır.

Fren Tertibatı

Ayaklarında ekipmanın kendiliğinden hareket etmesini engelleyecek fren kolu ve benzeri uygun tertibatlar bulunur.

📌 Not: Seyyar kuleler çalışan üzerindeyken hareket ettirilemez, dik ve düz konumda olmalı, fren tertibatı ile kendiliğinden hareketi engellenmelidir.

Asılı Erişim Donanımları (Asma İskeleler)

MADDE 37-46 EK-IV · BÖLÜM II

Günlük Kontrol

Halatlar, hareket mekanik tesisatı, motor tertibatı
Fren sistemleri, çalışma platformu ve güvenlik teçhizatları
Her gün işe başlamadan önce kontrol edilir

Belgelendirme

Makine, teçhizat ve vinçler
Montajı gerçekleştiren yetkili teknik elemanlarca
Kullanıma elverişli olduğuna dair belgeler hazırlanır
Belgeler işyerinde bulundurulur

Sabit Asılı Kalma

İskelelerin, çalışma sırasında sağa sola veya ileri geri hareket etmeden asılı kalması sağlanır.

Azami Yük

İskelelerin taşıyabileceği azami yük miktarı belirtilir
Bu miktardan fazla yükleme yapılmaz
Asma iskelelerde merdiven kullanılmaz

Fren Sistemleri

Durdurma fren sistemleri ile donatılır
Düşmeyi önleyici teçhizat ve ikincil fren sistemleri
Halatlı kaldırma tertibatlarında güç kesilmesinde otomatik tutma freni
Güvenlik tedbirleri sistemi durdurma amaçlı kullanılmaz

Güvenlik Sistemleri

Aşırı yük algılama sistemleri
Otomatik hız algılayıcı sistemler
Halat sonu sınır anahtarları
Çarpışmayı önleyici düzenekler
Eğim algılayıcılar (platform yatay düzlem)

Kişisel Koruma

Çalışan sayısı kadar dikey yaşam hattı
Bağlantı aparatları ve halat tutucuları
Tam vücut kemer sistemleri verilir
Dikey yaşam hatlarının üst uçları ankraj noktasına sabitlenir

Halat Güvenliği

Halatların kurtulmalarını önleyen tedbirler
Hareket sırasında halatların kaymasını önleyen tedbirler

İniş ve Çıkış Yolları

İskelelerin, iniş ve çıkış yollarında herhangi bir engel bulunmaması için gerekli tedbirler alınır.

Taşıyıcı Sistem

Platformu taşıyan, tutan sistem
Bağlantı ve sabitleme noktaları
En olumsuz yükleme koşullarında
Statik ve dinamik kuvvetleri karşılayacak nitelikte

📅 2022 Aralık B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre asma iskelelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Düşmeyi önleyici teçhizat ve tutma freni, çalışma sırasında sistemi durdurma amaçlı kullanılır.

B) Taşıyıcı sistem için kullanılacak halatlar her gün işe başlamadan önce kontrol edilir.

C) Asma iskelelerde merdiven kullanılmaz.

D) Çalışan sayısı kadar dikey yaşam hattı oluşturulur.

E) Çalışma sırasında sağa-sola veya ileri-geri hareket etmeden asılı kalması sağlanır.

📅 2017 Nisan B

Aşağıdakilerden hangisi asma iskelelerde kullanılmaz?

A) Merdiven

B) Halat

C) Kanca

D) Bağlantı aparatı

E) Durdurma fren sistemi

El Merdivenleri

MADDE 47-48 EK-IV · BÖLÜM II

Merdiven Özellikleri

Yapılan işe ve ulusal standartlara uygun
Basamakları kaymaz malzemeden veya kaplanmış
Yeterli sağlamlıkta olmalı
Kırılmış, çatlamış, yıpranmış, hasar görmüş ekipmanlar kullanılmaz
Düzenli olarak kontrol edilir, kusurlular kullanılmaz

Mevzuat Uygunluğu

El merdivenlerinin kullanılmasında İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nde belirtilen hükümlere uyulur.

Mevzuata uygunluk zorunludur

Kullanım Koşulları (İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-II Madde 4.1.2)

El merdivenleri ancak;

Düşük risk nedeniyle daha güvenli bir iş ekipmanı kullanımı gerekmiyorsa,
Kısa süre kullanılacaksa,
İşverence değiştirilmesi mümkün olmayan işyeri koşullarında kullanılır.

Not: Toplu koruma önlemlerine kişisel koruma önlemlerine göre öncelik verilir. İş ekipmanı, yapılacak işin doğasına ve öngörülen yüke uygun olmalıdır.

El Merdivenlerinin Kullanımı ile İlgili Özel Hükümler (İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-II Madde 4.2)

4.2.1

Yerleştirme

Sağlam bir şekilde yerleştirilir
Portatif merdivenler düzgün, sağlam, sabit pabuçlar üzerinde
Asılı merdivenler güvenli şekilde tutturulur
İp merdivenler hariç, yerinden çıkarılması ve sallanması önlenir

4.2.2

Sabitleme ve Kullanım

Alt/üst uçlar sabitlenir veya kaymaz malzeme kullanılır
Platforma çıkan merdivenler platform seviyesini aşacak uzunlukta
Uzatılabilir merdivenlerde parçalar ayrı hareket etmeyecek
Mobil merdivenler hareket durdurulur ve sabitlenir

4.2.3

Tutunma

Çalışanların elleriyle tutunabilecekleri uygun yer ve sağlam destek
Elle yük taşınıyorsa bu durum tutacak yer bulunması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz

Tutunma zorunludur

📅 2015 Aralık C

El merdivenlerinin kullanımıyla ilgili olarak;

I. İp merdivenleri el merdivenleri olarak kullanılamaz,
II. Portatif el merdivenlerinin ayaklarının kayması önlenmelidir,
III. El merdivenlerinde her zaman çalışanların elleriyle tutunabilecekleri uygun yer bulunmalıdır.

Yargılarından hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) Yalnız III

D) II ve III

E) I, II ve III

📅 2014 Aralık C

Merdivenle çalışmalarda aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Kullanım sırasında sağlam bir şekilde yerleştirilir

B) Portatif el merdivenleri, sabit pabuçlar üzerinde durmalıdır

C) Kırık çatlak basamaklı merdivenler tamir edilip kullanılabilir

D) Asılı duran el merdivenleri güvenli bir şekilde tutulur, ip merdivenler hariç, yerlerinden çıkarılması ve sallanması önlenir

E) Üzerinde elle yük taşınıyorsa bu durum elle tutacak yer bulunması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz

Tesis, Makine, Ekipman

MADDE 49-61 EK-IV · BÖLÜM II

Tasarım ve Sağlamlık

a) Ergonomi prensipleri dikkate alınarak uygun ve yeterli sağlamlıkta tasarlanmış/imal edilmiş
b) Her zaman iyi çalışabilir durumda
c) Doğru şekilde kurulmuş
ç) Sadece tasarlandıkları işler için, uygun eğitim almış kişilerce doğru kullanılır

Periyodik Kontrol

Tüm iş ekipmanlarının periyodik olarak kontrol, test ve deneyleri, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nde belirtilen hükümlere uygun yapılır.

Zemin Sağlamlığı

Zemin sağlamlığı kontrol edilir
Sağlamlıktan emin olunmadan çalışılmaya başlanmaz
Hendek kenarları ve dik eğimli yerlerde zemin kaymasını ve makine kaymasını önleyici tedbirler

İşaretçi

Operatörün görüş alanının kısıtlı olduğu durumlarda, rehberlik edecek, eğitim almış bir işaretçi görevlendirilir.

Manevra ve Park Yerleri

Kazı ve malzeme taşıma işlerinde kullanılan makine ve araçların manevra ve park yerleri ile hareket alanları belirlenir.

Gözetim ve Uyarı

Manevralar bir gözetici tarafından yönetilir
Geri manevralarda sesli ve ışıklı uyarılar çalışır durumda

Düşmeye Karşı Koruma

Kazı ve malzeme taşıma işlerinde kullanılan makine ve araçların kazı çukuruna veya suya düşmemesi için koruyucu tedbirler alınır.

Sürücü Koruma

Sürücü kabini, aracın devrilmesi durumunda ezilmemesi ve düşen cisimlerden korunması için uygun şekilde yapılır.

Kabinde Sadece Operatör

Operatör kabinlerinde sadece operatör bulunur
Kamyon ve benzeri araçlarda muavin bulunabilir (istisna)

Kaldırma Aparatları

Yükün çeşidi, boyutu, şekli ve diğer fiziksel özelliklerine uygun kaldırma aparatları kullanılarak uygun çalışma yöntemi tercih edilir.

Mevzuat Uygunluğu

Yük kaldırmada kullanılan ekipmanlar ile ilgili İş Ekipmanları Yönetmeliği hükümlerine uyulur.

İkaz Sistemleri

Kaldırma ekipmanlarında yük kaldırılması ve ekipmanın hareketi esnasında devreye girecek sesli ve ışıklı ikaz sistemleri bulundurulur.

Güvenlik Tertibatları

Belirtilen alt ve üst güvenlik sınır noktaları veya hareket sınırlayıcı alan aşıldığında
Kapasitesinin üzerinde kullanım durumlarında devreye girerek
Elektrik akımını otomatik olarak kesen ve tamburun hareketini frenleyen güvenlik tertibatları bulunur

Otomatik devreye girme · Aşırı yük koruması

📅 2021 Aralık A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nde; açık mekânlarda yapılan çalışmalarda kullanılacak olan tesis, makine ve ekipmanlara ilişkin uyulması gereken hususlar arasında aşağıdakilerden hangisi sayılmamıştır?

A) Yeterli sağlamlıkta imal edilmiş olması

B) Her zaman iyi çalışabilir durumda olması

C) Doğru şekilde kurulması

D) Uygun eğitim almış kişilerce doğru kullanılması

E) Kesintisiz elektrikli güç kaynağına sahip olması

📅 2020 Kasım C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, açık mekânlardaki çalışma yerlerinde kazı ve malzeme taşıma işinde kullanılan makine ve araçlarla ilgili,

I. Tüm manevraları bir gözetici tarafından yönetilir,
II. Kamyonların sürücü mahallinde yardımcı sürücü bulunmasına izin verilebilir,
III. Operatörün görüş alanı kısıtlı ise operatöre rehberlik edecek, konuyla ilgili eğitim almış işaretçi görevlendirir.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) I ve II

D) II ve III

E) I, II ve III

📅 2017 Aralık C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, kazı ve malzeme taşıma işlerinde kullanılan makine ve araçlara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Manevra ve park yerleri ile hareket alanları belirlenir.

B) Bütün manevraları bir gözetici tarafından yönetilir.

C) Araçların geri manevraları esnasında sesli ve ışıklı uyarıların çalışır durumda olması sağlanır.

D) Tümünün periyodik kontrolleri altı ayda bir yapılır.

E) Kazı çukuruna veya suya düşmemesi için gerekli koruyucu tedbirler alınır.

Kazı İşleri, Kuyular, Yeraltı İşleri, Tünel ve Kanal İşleri

MADDE 62-75 EK-IV · BÖLÜM II

Kazı İşine Başlanmadan Önce

Bitişik Yapılar

Bitişik yapıları etkileme riski araştırılır, tedbir alınır.

Yeraltı Tesisatları

Kablolar, gaz, su, kanalizasyon yerleri belirlenir, tedbir alınır.

Meskûn Mahal

Perde ile çevrilir, ikaz ve uyarı düzenlenir, bitime kadar korunur.

Meskûn Dışı

Uyarı şeritleri ve ikaz levhaları asılır.

Kazı, Kuyu, Yeraltı, Tünel ve Kanal Çalışmalarında

Ehil Kişi Gözetimi

İşveren tarafından görevlendirilen ehil kişi gözetiminde yapılır.

Güvenli Giriş/Çıkış

Çalışma alanına giriş ve çıkış için güvenli yollar sağlanır.

Şev Açıları ve Destek

Zemin yapısı, iklim, sarsıntı, su kaynaklarına göre uygun şev açıları ve statik hesaplı destek.

Düşme ve Su Baskını

Malzeme düşmesi, su baskını ve insanların düşmesine karşı uygun tedbirler.

Solunabilir Hava

Tehlikeli/zararlı olmayan solunabilir hava sağlamak için tedbirler.

Acil Durum Tahliyesi

Yangın, parlama, patlama, su baskını, göçük durumunda güvenli tahliye.

Kazı (Yan) Yüzlerinde Kontrol

Her Vardiyadan Önce

Her Patlatmadan Sonra

Beklenmedik Parça Düşmesinden Sonra

Desteklerde Önemli Zarar Sonrası

Şiddetli Yağış, Don ve Kardan Sonra

Kontrol sonucu güvenli olduğu belirtilmeden çalışmaya başlanılmaz.

📅 2021 Mayıs C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, aşağıdakilerden hangisi açık mekânlardaki çalışma yerlerinde kazı işlerine başlamadan önce uyulması gereken hususlardan biri değildir?

A) Kazının bitişik yapıları etkileyip etkilemeyeceğinin araştırılması

B) Yer altı kablolarının yerlerinin belirlenmesi

C) Meskûn mahallerde yapı alanı etrafına çevrilen perdelemenin, ikaz ve uyarıların, kazı işlemi başlayana kadar korunması

D) Meskûn mahallerin dışında yapılan kazıların kenarlarına uyarı şeritleri çekilerek ikaz levhalarının asılması

E) Gaz boruları varsa bunlardan kaynaklanabilecek tehlikelerin asgariye indirilmesi için gerekli tedbirlerin alınması

📅 2021 Aralık C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre;

I. rüzgârın yönü ve şiddetinde değişiklik olması,
II. beklenmedik parça düşmesi,
III. şiddetli yağmur veya kar yağması

Durumlarının hangileri sonrasında kazı (yan) yüzlerinde genel kontrol yapılması gerekir?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve III

D) II ve III

E) I, II ve III

📅 2020 Kasım B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, patlayıcı kullanılarak çalışılan kazı, tünel ve galeri gibi yeraltı yapı işlerinde uyulması gereken hususlarla ilgili,

I. Kapsüller ile diğer patlayıcı maddeler aynı kap içinde taşınır,
II. Yalnızca yeterlilik belgesine sahip çalışanlar patlayıcı maddeleri ateşleyebilir,
III. Patlayıcı maddeler üretici tarafından belirtilen koşullarda saklanır ve depolanır.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve III

D) II ve III

E) I, II ve III

📅 2018 Aralık B/C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, kazı (yan) yüzlerinde aşağıdakilerin hangisinde genel kontrol yapılması gerekmez?

A) Patlatma yapılıyorsa her patlatmadan önce

B) Her vardiyadan önce

C) Beklenmedik parça düşmelerinden sonra

D) Desteklerdeki önemli bir zarardan sonra

E) Şiddetli kardan sonra

Toz ve Zararlı Maddeler

Tozların zarar vermemesi için tedbirler alınır.
Zararlı kimyasallar, zehirli/boğucu gazlar, serbest silis tozu varsa çalışanlar derhal uzaklaştırılır.
Güvenli ortam sağlanmadan çalışılmaz.

Meskûn Mahal Geçitler

Ahşap veya metalden asgari 80 cm eninde geçitler
Her iki tarafı korkuluklu (EK-5/B uygun)

Derin Kazılar

150 cm'den derin kazılarda ve temel/kanal kazılarında
Yan yüzeylerin altlarının şerit gibi kazılarak çökertilmesi engellenir.
Kanallarda yan duvarların göçmemesi için tedbirler.

Hafriyat ve Araç Mesafesi

Hafriyat ile kazı kenarı arasında yeterli mesafe
Akma riski varsa bariyerler
Araçlar ile kazı kenarı arasında güvenlik mesafesi

Yağışta Çalışma Yasağı

Kazı işlerinde yağış sırasında çalışma yapılmaz.

Ulaşım Yöntemleri

Çalışma alanına ulaşım için uygun ve güvenli yöntemler
Destek ve setler iniş/çıkış için kullanılmaz

Makine Hareket Alanı

Makinelerin hareket alanına çalışanların girmesine izin verilmez.

Yeraltı Çalışmaları

Havalandırma Arızası

Arızada çalışmalar durdurulur, çalışanlar tahliye edilir. Havalandırma sağlanana kadar giriş yasak.

Haberleşme ve Kaçış Yolları

Haberleşme sistemi oluşturulur. Kaçış yolları görülebilir şekilde işaretlenir.

Göçük Tehlikesi

Tüneller ve galerilerde göçük tehlikesine karşı uygun tedbirler.

Yangın ve Patlama Riski

Açık alevli lamba veya cihazlar kullanılmaz
Sigara içilmez
İlgili mevzuata uygun malzeme ve ekipman kullanılır

Patlayıcı Kullanımı

a) Üretici koşullarında saklanır/depolanır
b) Yeterlik belgesi olmayanlar alamaz/ateşleyemez
c) Depolama, taşıma, kullanım yetkili ve uzman kişilerce
ç) Özel sandıklarda taşınır, kapsüllerle aynı kapta olmaz
d) Güvenlik tedbirleri alınmadan patlatma yapılmaz

Yıkım İşleri

a) Bağlantıların Kesilmesi

Havagazı, su, elektrik kesilir, güvenlik alanı bırakılır.

b) Mevzuata Uygun

İlgili standartlar ve mevzuat hükümlerine uygun.

c) Uygun Yöntem/Ekipman

Uygun çalışma yöntemi ve ekipman, tedbirler.

ç) Ehil Kişi Gözetimi

İşverence görevlendirilen ehil kişi gözetiminde planlanır/yürütülür.

d) Toz ve Moloz

Toz kalkmaması ve molozların güvenli uzaklaştırılması.

📅 2026 Mayıs C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerden hangisi kazı işlerinde uyulması gereken hususlardan biri değildir?

A) Hafriyatın kazı alanına akma riski varsa bariyer

B) Yağış sırasında çalışma yapılmaz

C) Hafriyat ile kazı kenarı arasında güvenlik mesafesi

D) Hareketli araçlar ile kazı kenarı arasında mesafe

E) İniş-çıkış için destek ve setler kullanılır

✅ Doğru Cevap: E) İniş-çıkış için destek ve setler kullanılır

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre kazı işlerinde iniş-çıkış için merdiven veya rampa kullanılır, destek ve setler değil. A, B, C ve D seçenekleri doğru hususlardır.

📅 2026 Mayıs B

I. Yer altı kabloları, gaz boruları; su, kanalizasyon ve diğer dağıtım sistemlerinin yerleri belirlenir.
II. Kazının bitişik yapıları etkileme ihtimaline karşın bu yapılar, tedbir amaçlı boşaltılır ve kazı bitene kadar bu yapılarda oturulmasına müsaade edilmez.
III. Yapı alanının çevresi yeterli yükseklik ve sağlamlıkta, uygun malzemeden yapılmış perde ile çevrilerek ikaz ve uyarı için gerekli düzenlemeler yapılır.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; yukarıdakilerden hangileri, meskûn mahallerde kazı işine başlamadan önce uyulması gereken hususlardandır?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve III

D) II ve III

E) I, II ve III

✅ Doğru Cevap: C) I ve III

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre meskûn mahallerde kazı işine başlamadan önce:

• I. DOĞRU – Yer altı tesislerinin yerleri belirlenir.
• II. YANLIŞ – Bitişik yapılar tedbir amaçlı boşaltılamaz; gerekirse güçlendirme veya destekleme tedbirleri alınır.
• III. DOĞRU – Yapı alanı perde ile çevrilir ve uyarı düzenlemeleri yapılır.

Bu nedenle doğru cevap C) I ve III'tür.

📅 2025 Mayıs C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği hükümlerine göre, aşağıdakilerden hangisi kazı işlerinde uyulması gereken kurallar bakımından yanlıştır?

A) Açıkta yapılan 150 cm'den daha derin kazı işlerinde, yan yüzeylerin altını şerit gibi kazarak yukarıdan çökertmek suretiyle kazı yapılmaz

B) Kazının bitişik yapıları etkileme ihtimali mevcut ise kazı başlamadan önce gerekli tedbirler alınır.

C) Kazı yan yüzeyi her vardiyadan önce kontrol edilir.

D) Meskûn mahallerde, kazı alanının çevresine uyarı şeritleri çekilerek ikaz levhaları asılır.

E) Yağış sırasında, kazı işlerinde çalışma yapılmaz.

✅ Doğru Cevap: D) Meskûn mahallerde, kazı alanının çevresine uyarı şeritleri çekilerek ikaz levhaları asılır.

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre meskûn mahallerde kazı alanının çevresi yeterli yükseklik ve sağlamlıkta perde ile çevrilir ve uyarı işaretleri asılır. Sadece uyarı şeritleri ve ikaz levhaları yeterli değildir; fiziksel bir bariyer (perde) zorunludur. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır. A, B, C ve E seçenekleri doğru kurallardır.

📅 2024 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre açık mekânlarda patlayıcı kullanılarak çalışılan yer altı kazı işlerinde uyulması gereken hususlarla ilgili;

I. Kapsüller ile diğer patlayıcı maddeler aynı kap içinde taşınır,
II. Patlayıcı maddeler üretici tarafından belirtilen koşullarda depolanır,
III. Yeterlik belgesine sahip çalışanlardan başkası patlayıcı maddeleri ateşleyemez.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) Yalnız III

D) I ve II

E) II ve III

✅ Doğru Cevap: E) II ve III

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre kapsüller ile diğer patlayıcı maddeler aynı kap içinde taşınamaz (I yanlış). Patlayıcı maddeler üretici koşullarında depolanır (II doğru) ve yalnızca yeterlik belgesi olanlar ateşleyebilir (III doğru). Cevap E) II ve III.

📅 2023 Aralık C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre yer altı çalışmalarında uyulması gereken asgari sağlık ve güvenlik şartları arasında;

I. tünellerde göçük tehlikesine karşı uygun tedbirler alınması,
II. haberleşme sisteminin oluşturulması,
III. havalandırma sisteminin arızalanması durumunda yer altı çalışmalarının durdurulması

Hususlarından hangileri yer alır?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve III

D) II ve III

E) I, II ve III

✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre yer altı çalışmalarında göçük tedbirleri (I), haberleşme sistemi (II) ve havalandırma arızasında çalışmaların durdurulması (III) asgari sağlık ve güvenlik şartları arasında yer alır. Cevap E).

📅 2022 Aralık C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, meskûn mahallerde kazı üzerinden geçişlerin sağlanması için kullanılan korkuluklu geçitlerin eni en az kaç cm olmalıdır?

A) 60

B) 80

C) 100

D) 120

E) 140

✅ Doğru Cevap: B) 80 cm

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, meskûn mahallerde kazı üzerinden geçişlerin sağlanması için kullanılan korkuluklu geçitlerin eni en az 80 cm olmalıdır. Bu, çalışanların ve malzemelerin güvenli geçişi için belirlenmiş bir asgari ölçüdür.

📅 2018 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, açık mekânlardaki çalışma yerlerinde yapılan kazı işleriyle ilgili,

I. Kazı işlerinde çalışanların, çalışma alanına ulaşmaları amacıyla destek ve setler, iniş ve çıkış için kullanılabilir,
II. Kazı işlerinde yağış sırasında çalışma yapılmaz,
III. Açıkta yapılan 150 cm'den daha derin kazı işlerinde ve her derinlikte yapılan temel ve kanal kazılarında yan yüzeylerin altlarının şerit gibi kazılarak yukarıdan çökertilmesi şeklinde çalışma yapılması engellenir.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) I ve II

D) II ve III

E) I, II ve III

📅 2017 Aralık B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; patlayıcı kullanılarak çalışılan kazı, tünel ve galeri gibi yer altı kazı işlerinde uyulması gereken hususlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Patlayıcı maddeler yalnız iş güvenliği uzmanınca belirlenen koşullarda saklanır ve depolanır.

B) Kapsüller ile diğer patlayıcı maddelerin aynı kap içinde taşınmasına özen gösterilir.

C) Aşırı sıcak havalarda patlatma yapılmamasına dikkat edilir.

D) Patlayıcı maddelerin sağlıklı kullanımıyla ilgili işyeri hekiminden görüş alınır.

E) Patlayıcı maddeleri, yeterlik belgesine sahip çalışanlardan başkasının ateşlemesine izin verilmez.

Asbestle Çalışma

MADDE 76 EK-IV · BÖLÜM II KANSEROJEN

76– Asbest içermesi muhtemel yapıların söküm, yıkım, tamir ve bakım işlerinde aşağıdaki hususlara uyulur:

Araştırma ve Tespit

Çalışmaya başlamadan önce, asbest içerebilecek malzemeleri belirlemek için bina veya tesis sahibinden de bilgi alınarak gerekli araştırma yapılır.

🔍 Bina sahibinden bilgi alınarak araştırma zorunludur

Mevzuat Uygunluğu

Herhangi bir yapı veya malzemede asbest bulunduğu şüphesi veya bilgisi varsa çalışanların asbest tozuna maruziyetlerinin önlenmesi ve bu maruziyetten doğacak sağlık risklerinden korunması amacıyla Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulur.

📜 25/1/2013 · 28539 sayılı RG

ASBEST UYARISI

Asbest kanserojen bir maddedir. Asbest içeren malzemelerle çalışılırken mutlaka Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulmalı, çalışanlar asbest tozuna maruz bırakılmamalıdır.

KANSEROJEN

Batardolar (Koferdamlar) ve Kesonlar

MADDE 77-78 EK-IV · BÖLÜM II

Batardolar ve Kesonlarda Uyulacak Hususlar

Dayanıklılık ve Malzeme

Yeterli dayanıklılıkta
Sağlam ve uygun malzemeden yapılmış
İyi kurulmuş olması

Acil Durum ve Ekipman

Su, sıvı beton ve benzeri malzeme baskını halinde
Çalışanların sığınabileceği şekilde
Uygun ekipmanla donatılmış olması

Yapım, Değiştirme, Söküm ve Kontrol

Ehil Kişi Gözetimi

Batardolar ve kesonların yapımı, kurulması, değiştirilmesi veya sökümü, işveren tarafından görevlendirilen ehil kişinin gözetimi altında yapılır.

Düzenli Kontrol

Bu yapılar düzenli aralıklarla kontrol edilir.

Periyodik kontrol zorunludur

Çatı İşleri

MADDE 79-80 EK-IV · BÖLÜM II

Çatı Çalışmalarında Güvenlik Tedbirleri

Çatılarda veya eğik yüzeylerde yapılan çalışmalarda; çalışanların, aletlerin, diğer nesne ve malzemelerin düşmesini veya benzeri diğer riskleri önlemek amacıyla:

Güvenli kenar koruma sistemleri

Çatı merdivenleri

Güvenlik ağları

Çalışma platformları

Korkuluklu iskeleler

Kayarak düşmeyi önleme sistemleri

Dikey ve yatay yaşam hatları

Tedbirler alınır

Kırılgan Yüzeylerde Çalışma

Çalışanların çatı üzerinde veya kenarında veya kırılgan malzemeden yapılmış herhangi bir yüzey üzerinde çalışmak zorunda olduğu hallerde;

Sağlam olmayan ve kırılgan maddeden yapılmış yüzeylerde dalgınlıkla yürümelerini veya düşmelerini önleyecek gerekli tüm tedbirler alınır.

⚠️ Kırılgan yüzeylerde ekstra önlem zorunludur

📅 2026 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; aşağıdakilerden hangisi, çatılarda veya eğik yüzeylerde yapılan çalışmalarda, çalışanların düşmesini önlemek amacıyla alınabilecek tedbirlerden biri değildir?

A) Bariyerler

B) Çatı merdivenleri

C) Dikey ve yatay yaşam hatları

D) Güvenli kenar koruma sistemleri

E) Güvenlik ağları

✅ Doğru Cevap: A) Bariyerler

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, çatı ve eğik yüzeylerde düşmeyi önlemek için çatı merdivenleri, dikey/yatay yaşam hatları, güvenli kenar koruma sistemleri ve güvenlik ağları gibi tedbirler alınır. Bariyerler (A) ise genellikle düz zeminlerde kenar koruma amacıyla kullanılır ve eğik yüzeylerde düşmeyi önlemede doğrudan bir tedbir olarak sayılmaz. Bu nedenle doğru cevap A)'dır.

Beton Döküm İşleri

MADDE 81 EK-IV · BÖLÜM II

81– Beton dökümünde aşağıdaki hususlara uyulması sağlanır;

Pompa Konumlandırma

Beton pompasının beton dökülecek yere uygun durumda konumlandırılması

Destek Pabuçları

Pompa destek pabuçlarının zemine uygun şekilde sabitlenmesi

Birleşim Yerleri

Bom ve hortum birleşim yerlerinde hava basıncı açmalarını önlemek için kontroller

Pompa Kolları

Pompa kollarının açılmasında/toplanmasında çevre riskleri ortadan kaldırılır

Enerji Nakil Hatları

Enerji nakil hatları altında pompa çalıştırılmaz veya temas önlenir

Bom Hortumu

Bom ucundaki hortum güvenli yöntemlerle idare edilir

Beton Yayma

Beton uygun şekilde yayılarak dökülür (yığılma tehlikesi)

Altında Çalışma Yasağı

Beton dökülen kısmın hemen altında çalışma yapılmaz

Hortum Savrulması

Beton dökülen ağızda hortum savrulmaz

Haberleşme

Operatör beton dökülen yeri görmüyorsa uygun haberleşme

Kalıp Kontrolü

Beton dökümü bitinceye kadar kalıplar sürekli kontrol edilir

Kalıp Açılması ve Patlaması

Kalıp açılması ve patlaması gerekli tedbirler alınarak önlenir

Kalıp patlamasına karşı önlem zorunludur

Betonarme Kalıp İşleri

MADDE 82-86 EK-IV · BÖLÜM II

Gözetim ve Yetkinlik

Kalıp işleri işveren tarafından görevlendirilen ehil kişi gözetiminde
Konu ile ilgili tecrübe sahibi çalışanlarca yapılır

Planlama ve Tasarım

Kalıp panoları, geçici destek ve payandalar
Üzerlerine binen yüke ve gerilime dayanacak şekilde
Planlanması, tasarlanması, kurulması ve korunması sağlanır

Risklerden Koruma

Çalışanları, kalıp sisteminin geçici dayanıksızlık veya kırılganlığından kaynaklanan risklerden korumak için yeterli tedbirler alınır.

Kalıp Kontrolleri

Betonarme kalıplarının yeterliliği her beton dökümünden önce kontrol edilir.

Bağlantı yerleri

Sabitleme elemanları

Tijler

Hidrolik hortumları

Taşıma yerleri

Pano krikoları

Teker sistemleri

Fiş krikoları

Yayların aksları

Hareketli parçalar

Sapma pimler

Ağ sistemleri

Deformasyona uğramış ve güvenliği tehlikeye atabilecek durumda olanların kullanılmasına müsaade edilmez

Kalıp Söküm İşleri

Planlama ve Düzenleme

İzlenecek çalışma yöntemi
Parçaların sökülme sırası
Çalışanların güvenli ulaşımı
Sökülen malzemelerin güvenli uzaklaştırılması ve istifi
Malzemelerin dengeli olarak indirilmesi/çıkarılması

Araç ve Güvenlik

Araç ve gereçler eksiksiz olarak temin edilir
Söküm alanında görevli çalışanlar hariç kimse bulundurulmaz

Yetkisiz kişiler söküm alanına giremez

📅 2026 Mayıs A

Kalıp sökme işi için izlenecek çalışma yöntemi ve ..... gibi konularda gerekli düzenlemeler yapılır.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; yukarıdaki boşluğa, aşağıdakilerden hangisi getirilemez?

A) Çalışanların, çalışma yerlerine güvenli ulaşımı

B) Kalıp sökme süresinin belirlenmesi için betondan numune alınması

C) Kalıp malzemelerinin dengeli olarak yere indirilmesi veya yukarıya çıkarılması

D) Parçaların hangi sırayla sökülmesi gerektiği

E) Sökülen kalıp malzemelerinin güvenli bir şekilde istifi

✅ Doğru Cevap: B) Kalıp sökme süresinin belirlenmesi için betondan numune alınması

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, kalıp sökme işi için yapılacak düzenlemeler arasında parçaların hangi sırayla sökülmesi gerektiği, çalışanların çalışma yerlerine güvenli ulaşımı, sökülen kalıp malzemelerinin çalışma ortamından güvenli şekilde uzaklaştırılması ve istifi, kalıp malzemelerinin dengeli olarak yere indirilmesi veya yukarıya çıkarılması gibi konularda gerekli düzenlemeler yapılır, araç ve gereçler eksiksiz olarak temin edilir. Söküm sırasında, söküm alanında görevli çalışanlar hariç kimse bulundurulmaz.

Metal ve Beton Karkas, Prefabrik Elemanlar, Çelik Yapı İşleri

MADDE 87-91 EK-IV · BÖLÜM II

Planlama ve Tasarım

Metal/beton karkaslar, parçaları, geçici destekler, payandalar
Prefabrik yapı elemanları
Üzerlerine binen yük ve gerilime dayanacak şekilde
Planlanması, tasarlanması, kurulması ve korunması sağlanır

Malzeme Uygunluğu

Bütün ana taşıyıcı, tali taşıyıcı ve bağlantı malzemeleri
Dayanıklılık ve diğer özellikleri taşıyacakları yüklere göre standartlara uygun
Korozyona uğramış ve deforme olmuş malzemeler tedbir alınmadıkça kullanılmaz

Kaldırma, Taşıma ve Montaj

Kaldırılması, yüklenmesi, taşınması, montajı ve sökümü
Projesine uygun olarak
Ehil kişi gözetiminde ve tecrübe sahibi çalışanlarca

Montaj Sahası Güvenliği

Montaj mahallinin etrafı emniyet şeridiyle işaretlenir
Etrafına uyarı levhaları asılır
Görevliler haricinde montaj sahasına giriş çıkışlar engellenir
Montaj yapılan mahallin altında çalışan bulundurulmaz

Dayanıksızlık Riskine Karşı Koruma

Çalışanları, yapının geçici dayanıksızlık veya kırılganlığından kaynaklanan risklerden korumak için yeterli tedbirler alınır.

📅 2019 Mayıs C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, metal ve beton karkas ve prefabrik elemanlar ile çelik yapı işleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Çalışanları, yapının geçici dayanıksızlığından kaynaklanan risklerden korumak için yeterli tedbirler alınır.

B) Montaj yapılan yerin altında çalışan bulundurulmaz.

C) Montaj yapılan yerin etrafı emniyet şeridiyle işaretlenir.

D) Montaj sahasına görevliler dışında girişler engellenir.

E) Korozyona uğramış malzemeler hiçbir durumda kullanılmaz.

EK – 5

Yapı İşlerinde Kullanılan İş Ekipmanlarının

Asgari Sağlık ve Güvenlik Şartları

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

A) Ön Yapımlı Bileşenlerden Oluşan Cephe İskeleleri

Asgari Şartlar

MADDE 1-6 EK-5 CEPHE İSKELESİ

Genel Esaslar

Standart Uygunluk

TS EN 12810-1 standardına uygunluk belgesi olan ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskeleleri kullanılır. Yapılan işe uygun özellikte (yük sınıfı, boyut vb.) iskele seçilir.

Ahşap İskeleler

Ahşap iskeleler TS 13662 standardına uygun olur
13,5 metreyi aşan yüksekliklerde kullanılmaz

13,5 m üstü yasak

Belgelendirme

Uygunluk belgesi (üretici onaylı sureti)
Talimat el kitabı
Yapı alanında bulundurulur

Uygun Olmayan Malzeme Yasağı

TS EN 12810 ve TS EN 12811 standartlarına uygun olmayan, kullanım amacı dışındaki herhangi bir malzeme veya bileşen cephe iskelelerinde kullanılmaz.

Sağlamlık ve Dayanıklılık Hesapları

Kurulum ve kullanım şekline göre hesaplar üreticiden temin edilir
Mevcut değilse yapılır veya yaptırılır
Hesaplar yapılmadan veya güvenli değilse kullanılmaz

Kurma, Kullanma ve Sökme Planı

İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-II madde 4.3.2 dikkate alınır.

4.3.2: Seçilen iskelenin karmaşıklığına bağlı olarak plan;

Yapı işlerinde: İnşaat mühendisi tarafından
Gemi inşası/sökümü: Gemi inşaatı/gemi makineleri mühendisi, makine mühendisi veya inşaat mühendisi tarafından hazırlanır

Standart form şeklinde olabilir.

Kurma, Kullanma ve Sökme Planı

MADDE 7 EK-5 İSKELE PLANI

7– Kurma, kullanma ve sökme planının asgari olarak aşağıda belirtilen hususları içerecek şekilde hazırlanması sağlanır:

İskele Detay Bilgileri

Yük sınıfı, yükseklik ve genişlik sınıflarının yer aldığı detay bilgiler

Ankraj Düzeni

İskele ankraj düzeni, ankraj elemanları ve bu elemanların yapıya uygun yerleştirilmesi

Çalışma Alanı Bilgileri

Zemin koşulları, yaya ve araç trafiği, kazılar, enerji hatlarına mesafe

Kurulum/Söküm Sırası

Talimat el kitabı ve risk değerlendirmesine göre kurulum/söküm sırası

Kurulum/Söküm Riskleri

Kurulum ve söküm sırasında oluşabilecek tehlike ve riskler ile kontrol tedbirleri

Çalışma Riskleri

İskelede yürütülen çalışmalar sırasında oluşabilecek tehlike ve riskler ile kontrol tedbirleri

Malzeme Taşıma

Çalışma boyunca ilgili yapı malzemeleri ve iş ekipmanlarının güvenli taşınması

Güvenlik İşaretleri

İskelede kullanılacak sağlık ve güvenlik işaretlerinin yerleri

Acil Durum Kurtarma

Acil durum kurtarma prosedürleri ile müdahale ekiplerine ve ekipmanlarına dair bilgiler

Acil durum planı zorunludur

📅 2025 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği hükümlerine göre, cephe iskelelerinin kurulumu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Cephe iskelesi ile yapı arasındaki mesafe en fazla 30 cm olmalıdır.

B) Cephe iskeleleri beton, asfalt gibi sert ve sağlam bir zemin üzerine kurulmalıdır.

C) Çelik ve alüminyum alaşımlı cephe iskeleleri, uygun ve yeterli şekilde topraklanmalıdır.

D) İskelenin sabitlenmesi için kullanılan en alt seviyedeki ankrajlar, taban plakasından her durumda en fazla 6 metre yükseklikte olacak şekilde yerleştirilmelidir.

E) Yağışlı havalarda iskele kurulumu yapılmamalıdır.

📅 2019 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre cephe iskelelerine ait kurma, kullanma ve sökme planının asgari olarak içermesi gereken hususlar arasında aşağıdakilerin hangisine ilişkin bilgiler yer almaz?

A) İskelenin kurulacağı zeminin koşulları, yaya ve araç trafiği, kazılar ile mevcut enerji hatlarına mesafesi gibi çalışma alanının özellikleri

B) İskelenin sağlamlık ve dayanıklılık hesaplarının kim tarafından yaptırıldığı

C) Çalışma boyunca ilgili yapı malzemeleri ve iş ekipmanlarının güvenli bir şekilde taşınması

D) İskele de kullanılacak sağlık ve güvenlik işaretlerinin yerleri

E) Acil durum kurtarma prosedürleri ile müdahale ekip ve ekipmanları

Cephe İskeleleri Asgari Hususlar

MADDE 8 EK-5 İSKELE GÜVENLİĞİ

8– Cephe iskeleleri ile ilgili asgari olarak aşağıdaki hususlara uyulması sağlanır:

Stabilite

Kendiliğinden hareket etmeyecek, stabilitesi bozulmayacak ve çökmeyecek şekilde tasarlanmış, imal edilmiş ve kurulmuş olması

Destek ve Sabitleme

Güvenli desteklenmesi, yatay ve düşey kuvvetlere karşı uygun şekilde sabitlenmesi

Korozyon Koruması

Korozyona karşı uygun malzeme kullanılması

Kusurlu Bileşen Yasağı

Çatlak, kırık, deforme, korozyona uğramış ve benzeri kusurlar içeren iskele bileşenleri ve bağlantı elemanları kullanılmaz

Kusur Giderme

Tespit edilen kusurlar derhal giderilir

📅 2018 Aralık C

Açık mekânlarda yapı işlerinde kullanılan iskelelerin tasarlanması, imal edilmesi ve kurulmasında iş sağlığı ve güvenliği açısından;

I. Kendiliğinden hareket etmemelidir,
II. Stabilitesi bozulmayacak şekilde olmalıdır,
III. Çökmeyecek şekilde olmalıdır.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve II

D) II ve III

E) I, II ve III

İskele Platformu Özellikleri

MADDE 9 EK-5 PLATFORM

9– Çalışanların işlerini güvenli bir şekilde sürdürebilmeleri amacıyla iskele platformunun asgari olarak aşağıda belirtilen özellikleri taşıması sağlanır:

Yük Kapasitesi

Yapılan işin özellikleri dikkate alınarak üzerine gelebilecek muhtemel yükleri taşıyabilecek kapasitede olması

Yeterli Genişlik

Gerekli her türlü ekipman ve malzeme dikkate alınarak çalışanların işlerini yaparken rahatça hareket edebilecekleri genişlikte olması

Boşluk Yok

Platformda ve platform birimleri ile iskele düşey elemanları arasında boşluk bulunmaması

Sabitlenme

Hareket etmeyecek şekilde iskele sistemine sabitlenmiş ve çalışanların güvenli geçişine izin verecek şekilde yerleştirilmiş olması

Kaymaz

Güvenli çalışmayı sağlayacak şekilde kaymaz olması

📅 2025 Aralık A-B-C

Yapı işlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerden hangisi ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskeleleri için iskele platformunun taşıması gereken asgari özelliklerden biri değildir?

A) Üzerine gelebilecek muhtemel yükleri taşıyabilecek kapasitede olması

B) Çalışanların işlerini yaparken rahatça hareket edebilecekleri genişlikte olması

C) Platform birimleri ile iskele düşey elemanları arasında en az 5 cm boşluk olması

D) Hareket etmeyecek şekilde iskele sistemine sabitlenmiş olması

E) Güvenli çalışmayı sağlayacak şekilde kaymaz olması

✅ Doğru Cevap: C) Platform birimleri ile iskele düşey elemanları arasında en az 5 cm boşluk olması

📖 Açıklama:
Platform birimleri ile iskele düşey elemanları arasında boşluk olmaması gerekir. Bu nedenle "en az 5 cm boşluk" ifadesi yanlıştır. A, B, D ve E doğru asgari özelliklerdir.

📅 2025 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği hükümlerine göre, çalışanların işlerini güvenli bir şekilde sürdürebilmeleri için aşağıdakilerden hangisi iskele platformlarında bulunması istenen asgari özelliklerden biridir?

A) Çalışan kişilerin ağırlığı dikkate alınarak en az 240 kg yük taşıyabilecek kapasitede olması

B) Çalışanların rahatça hareket edebilmeleri için platform birimlerinin en az 30 cm genişlikte olması

C) Platform birimleri ile iskele düşey elemanları arasında en az 2 cm boşluk bulunması

D) Platform birimlerinin yüzeyinin kaygan ve pürüzsüz olması

E) Platform birimlerinin hareket etmeyecek şekilde iskele sistemine sabitlenmiş olması

✅ Doğru Cevap: E) Platform birimlerinin hareket etmeyecek şekilde iskele sistemine sabitlenmiş olması

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre iskele platformlarında bulunması gereken asgari özellikler arasında platform birimlerinin hareket etmeyecek şekilde iskele sistemine sabitlenmiş olması yer alır. Diğer seçeneklerdeki ifadeler (240 kg, 30 cm, 2 cm boşluk, kaygan yüzey) yönetmelikte belirtilen asgari özellikler değildir.

📅 2021 Mayıs C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskeleleri için alınması gereken genel tedbirlerle ilgili,

I. Güvenli bir şekilde desteklenmesi, yatay ve düşey kuvvetlere karşı uygun şekilde sabitlenmesi gerekir,
II. Platformda ve platform birimleri ile iskele düşey elemanları arasında boşluk bulunmamalıdır,
III. Korozyona karşı uygun malzeme kullanılması gerekir,
IV. İskelelerde görülen kusurların derhâl giderilerek zayıf kısımların güçlendirilmesi gerekir.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

A) I ve IV

B) II ve III

C) III ve IV

D) I, II ve III

E) I, II, III ve IV

✅ Doğru Cevap: E) I, II, III ve IV

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre cephe iskeleleri için alınması gereken genel tedbirler arasında güvenli destekleme ve sabitleme (I), platformda boşluk olmaması (II), korozyona karşı uygun malzeme (III) ve kusurların giderilerek zayıf kısımların güçlendirilmesi (IV) yer alır. Bu nedenle I, II, III ve IV ifadelerinin tamamı doğrudur. Cevap E)'dir.

İskele Kontrolleri

MADDE 10 EK-5 EHLİ KİŞİ

10– İskeleler aşağıda belirtilen durumlarda işveren tarafından görevlendirilen ehil bir kişi tarafından kontrole tabi tutulur. Hazırlanan kontrol raporu sonucunda sadece güvenli olduğu tespit edilen iskelelerde çalışma yapılır:

Kullanıma Başlamadan

Kullanılmaya başlanmadan önce

Haftalık

Haftada en az bir kez

Değişiklik Sonrası

Üzerinde değişiklik yapıldığında

Kullanılmama

Belli bir süre kullanılmadığında

Olumsuz Koşullar

Sismik sarsıntı, kuvvetli rüzgâr gibi olumsuz hava şartlarına veya denge/sağlamlığını etkileyebilecek diğer koşullara maruz kaldığında

⚠️ Önemli: Hazırlanan kontrol raporu sonucunda sadece güvenli olduğu tespit edilen iskelelerde çalışma yapılır.

📅 2018 Mayıs C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre iskeleler, belli durumlarda işveren tarafından görevlendirilen ehil bir kişi tarafından kontrole tabi tutularak iskelelerle ilgili özel tedbirlerde belirtilen hususları içeren kontrol raporu hazırlanır ve rapor sonucunda sadece güvenli olduğu tespit edilen iskelelerde çalışma yapılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi iskelelerin kontrole tabi tutulması gereken durumlardan biri değildir?

A) Sismik sarsıntıya maruz kalması

B) Üzerinde değişiklik yapılması

C) Belli bir süre kullanılmaması

D) Kuvvetli rüzgâra maruz kalması

E) Kullanımı sonrası

📅 2016 Aralık B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre iskelelerin, işveren tarafından görevlendirilen ehil bir kişi tarafından kontrole tabi tutulacağı sıklık aşağıdakilerden hangisidir?

A) İlk ayda en az bir kez

B) Ayda en az bir kez

C) Üç haftada en az bir kez

D) İki haftada en az bir kez

E) Haftada en az bir kez

Cephe İskeleleri - Diğer Hususlar

MADDE 11-14 EK-5

Yük Sınıfı ve Levhalar

İskeleler yük sınıfına uygun olarak kullanılır
Taşıyabilecekleri azami ağırlıkları gösteren levhalar iskele üzerine uygun ve görülebilir şekilde yerleştirilir

Azami yük levhası zorunlu

İskele Örtüsü ve Ankraj

File, branda, levha veya benzeri iskele örtüsü ile kaplanması halinde
Yapı ile iskele arasındaki ankraj sayısı rüzgâr yükü dikkate alınarak üretici talimatları doğrultusunda artırılır

Vinç ve Hareketli Ekipmanlar

Vinç ve diğer hareketli ekipmanların kullanımı sırasında
Ekipman bileşenleri veya yüklenen malzemenin iskele üzerine düşmemesi ve iskeleye çarpmaması için gerekli tedbirler alınır

Topraklama

Çelik ve alüminyum alaşımlı cephe iskelelerinin uygun ve yeterli şekilde topraklanması sağlanır
Birbirinden bağımsız iskele sistemleri ayrı ayrı topraklanır

Ayrı ayrı topraklama

📅 2022 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskelelerinin file, branda, levha vb. iskele örtüleriyle kaplanması hâlinde aşağıdakilerden hangisinin yapılması sağlanmalıdır?

A) Kaplama üzerine gözlem amaçlı boşluklar açılması

B) Yapı ile iskele arasındaki ankraj sayısının rüzgâr yükü dikkate alınarak artırılması

C) Kaplamanın üzerine ek güvenlik işaretleri konulması

D) Kaplama üzerine ışıklandırma yapılması

E) Düşmeye karşı ilave önlemler alınması

📅 2018 Aralık A ve B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, aşağıdakilerden hangisi levhalar üzerine yazılarak iskelelerin uygun ve görülebilir yerlerine asılır?

A) İskelenin taşıyabileceği azami ağırlık

B) İskelede çalışabilecek kişi sayısı

C) İskelede geçiş amacıyla kullanılan geçidin genişliği

D) İskelenin sağlamlık ve dayanıklılık hesapları

E) İskelenin kurma, kullanma ve sökme planı

Ekipman Bileşenleri

MADDE 15-19 EK-5

Bileşen Dayanımı ve Hareket

Tüm bileşenler kullanım amacına uygun yeterli dayanım ve boyutlarda
Kullanım esnasında kendiliğinden yatay veya düşey yönde hareket etmeme ve yerinden çıkmama

Taban Plakaları

Sabit veya düşeyliği ayarlanabilir taban plakaları
Yumuşak zeminlerde uygun altlıklar
Taban plakası alanı ≥ 150 cm²
Düşeylik ayar kapasitesi ≥ 20 cm
Sağlam olmayan/uygunsuz malzemeler destek parçası olarak kullanılmaz

Erişim Merdivenleri

Çalışma platformuna güvenli erişim sağlanması için merdiven sistemleri kullanılır.

Yan Koruma Bileşenleri

a) Ana korkuluk: Platform seviyesinden ≥ 1 metre yukarıda
b) Ara korkuluk / çerçeve / ızgara: Ana korkuluk ile topuk levhası arasında
c) Topuk levhası: Platform seviyesinden ≥ 15 cm yukarıda, platforma bitişik

Açıklık Sınırı

🔵 Yan koruma bileşenleri arasındaki açıklıklar

47 cm

çapında bir küre geçmeyecek şekilde

SAYISAL DEĞERLER ÖZETİ

EZBERLE!

Taban Plakası Alanı

≥ 150 cm²

Düşeylik Ayar Kapasitesi

≥ 20 cm

Ana Korkuluk Yüksekliği

≥ 1 m

Topuk Levhası Yüksekliği

≥ 15 cm

Yan koruma açıklıkları 47 cm küre geçmeyecek

📅 2024 Aralık A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre cephe iskelelerinin ayaklarındaki taban plakalarının alanı en az kaç cm² olmalıdır?

A) 10

B) 50

C) 100

D) 150

E) 300

✅ Doğru Cevap: D) 150 cm²

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, cephe iskelelerinin ayaklarında kullanılan taban plakalarının alanı en az 150 cm² olmalıdır. Bu, iskele ayaklarının zemine sağlam basmasını ve yükün dengeli dağılmasını sağlar.

📅 2023 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; cephe iskelesi çalışma platformu kenarında bulunan yan koruma bileşenleri arasındaki açıklıklar, en az kaç cm çapında bir küre geçmeyecek şekilde olur?

A) 60

B) 47

C) 39

D) 23

E) 15

✅ Doğru Cevap: B) 47 cm

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, cephe iskelesi çalışma platformu kenarında bulunan yan koruma bileşenleri arasındaki açıklıklar, 47 cm çapında bir kürenin geçmeyeceği şekilde olmalıdır. Bu, çalışanların veya malzemelerin koruma sisteminden dışarı çıkmasını önlemek için belirlenmiş bir güvenlik ölçüsüdür.

Kurulum ve Söküm

MADDE 20-28 EK-5

Kurulum/Söküm Esasları

Kurulum ve söküm işlemleri; kurma, kullanma ve sökme planı, üretici talimatları ve teknik detaylar dikkate alınarak yapılır.

Olumsuz Hava Koşulları

Olumsuz hava koşullarından kaynaklı riskler nedeniyle güvenli çalışma ortamının sağlanamadığı durumlarda kurulum ve söküm işlemleri yapılmaz.

Kurulum Öncesi Kontrol

İskele sisteminin bileşenleri kontrol edilir
Hasar görmüş bileşenler kullanılmaz

Zemin ve Çevre Koşulları

Stabil bir zemin üzerine kurulur
Kendi ağırlığı, çalışanlar, yapı malzemeleri ve ekipman yüklerini karşılayabilen
Kurulum öncesi çevre ve hava koşulları dikkate alınır

Taşıyıcı Sistem Elemanları

Düşey ve yatay elemanlar eksiksiz kullanılır
Yeterli sayıda çapraz elemanlar veya standartta belirtilen diğer kuşaklama metotları ile takviye edilir

Yapıya Yakınlık

Yapıya mümkün olduğunca yakın kurulur
Mümkün olmadığı durumlarda yapı ile iskele arasından düşmeleri önleyici tedbirler alınır

Ankraj ve Sabitleme

Hareket etmeme, çökme ve devrilmeyi önlemek için uygun ankraj elemanları
En alt seviyedeki ankrajlar: Taban plakasından en fazla 4 metre yükseklikte

Süreklilik ve Geçitler

İskele sürekli olacak ve yapının köşelerini tam kapatacak şekilde
Uygulanamadığı durumlarda güvenli geçitler

Geçit Özellikleri

En az 60 cm genişliğinde
Düşmeye karşı yan koruması bulunur
Geçitlere malzeme yerleştirilmez

≥ 60 cm

SAYISAL DEĞERLER ÖZETİ

EZBERLE!

En Alt Ankraj Yüksekliği

≤ 4 m

(taban plakasından)

Geçit Genişliği

≥ 60 cm

Geçit Yan Koruması

ZORUNLU

(düşmeye karşı)

Geçitlere malzeme yerleştirilmez

📅 2023 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, yapı işlerinde kullanılan cephe iskelelerinin üzerinde bulunan çapraz elemanların birincil kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Malzeme düşmesini önlemek

B) Malzeme istifini kolaylaştırmak

C) İskeleye çıkılmasını kolaylaştırmak

D) İskelenin dayanıklılığını artırmak

E) İskele elemanlarının ankrajını kolaylaştırmak

📅 2020 Kasım A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre cephe iskelelerinde en alt seviyedeki ankrajlar, taban plakasından en fazla kaç metre yükseklikte olacak şekilde yerleştirilir?

A) 1

B) 2

C) 3

D) 4

E) 5

📅 2018 Mayıs C

Açık mekânlardaki çalışma yerlerinde bulunan iskelelerde geçiş amacıyla en az kaç cm genişliğinde geçitler kullanılır?

A) 40

B) 50

C) 60

D) 70

E) 80

İskelelerde Periyodik Kontrol

EK-3 · Madde 2.2 EK-2 · 2.2.2 İŞ EKİPMANLARI YÖNETMELİĞİ

Periyodik Kontrol Süresi

İskelelerde periyodik kontrol

6 AYDA BİR

(EK-3 Madde 2.2)

Her YÜKSELTİLMESİNDE periyodik kontrol zorunludur

Yetkili Kişiler

Yapı İşlerinde

İnşaat mühendisleri
Makine mühendisleri
İnşaat, yapı, makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler
İnşaat tekniker veya yüksek teknikerleri

Gemi İnşası / Bakım-Onarım

Gemi inşaatı mühendisi
Gemi makineleri mühendisleri
Gemi teknikerleri

📅 2016 Nisan B

Yapı işlerinde kullanılan iskelelerin periyodik kontrolleriyle ilgili,

I. Standartlarda aksi belirtilmemişse azami kontrol periyodu 6 aydır,
II. Standartlarda aksi belirtilmemişse azami kontrol periyodu 1 yıldır,
III. Periyodik kontroller inşaat mühendisi veya teknikeri tarafından yapılabilir,
IV. Periyodik kontroller makine mühendisi veya teknikeri tarafından yapılabilir.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

A) I ve III

B) II ve III

C) II ve IV

D) I, III ve IV

E) II, III ve IV

B) Geçici Kenar Koruma Sistemleri

(Korkuluk Sistemleri) - Asgari Şartlar

MADDE 1-3 EK-5 KORKULUK SİSTEMİ

Genel Esaslar

Standart Uygunluk

TS EN 13374 standardına uygunluk belgesi olan sistemler kullanılır
Yapılan işe uygun sınıf ve tipte sistem seçilir

TS EN 13374

Belge ve Kullanım Kontrolü

Uygunluk belgesinin sistem sınıfı ve tipini kapsayıp kapsamadığı kontrol edilir
Belgede belirtilen sınıf ve tipine uygun olmayan yerlerde kullanılmaz

Dokümantasyon

Uygunluk belgesi (üretici onaylı sureti)
Kullanım ve bakım talimatlarını içeren el kitabı
Yapı alanında bulundurulur

📅 2025 Mayıs A

Yüksekten düşme riskinin bulunduğu çalışma alanlarında, mevcut çalışma alanları ve bağlantı (sabitleme) koşulları dikkate alınarak TS EN 13374 standardında yer alan …… sınıftan en uygun olan geçici kenar koruma sistemi seçilir.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği hükümlerine göre, yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) 2

B) 3

C) 4

D) 5

E) 6

✅ Doğru Cevap: B) 3

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, TS EN 13374 standardında 3 sınıf (A, B, C sınıfları) geçici kenar koruma sistemi bulunur. Bu sınıflar, çalışma alanının eğimine ve düşme riskine göre seçilir. Bu nedenle boşluğa 3 getirilmelidir.

4– Geçici kenar koruma sistemlerinin yüksekten düşme riskinin bulunduğu aşağıdaki alanlarda kullanılması sağlanır:

Kat Döşeme Kenarları

Kat döşeme kenarlarının çevresinde

Boşluklar

Asansör, merdiven, baca, şaft, aydınlatma boşlukları gibi döşemelerde süreksizlik meydana getiren boşlukların çevresinde

Pencere ve Benzeri Boşluklar

Yapı elemanları arasında süreksizlik meydana getiren pencere ve benzeri boşluklar

Kat Merdiveni Kenarları

Kat merdiveni kenarlarında

Çatı Kenarları

Çatı kenarlarında ve özellikle çatılarda bulunan kırılgan yüzeylerin çevresinde

Kalıp Çalışmaları

Perde, kolon, tabliye imalatı vb. kalıp çalışmalarında çalışma alanının çevresinde

Seviye Farkı Olan Diğer Alanlar

Seviye farkı bulunan, uygulanabilir diğer çalışma alanlarında

⚠️ İstisna: Bu sistemlerin kullanımının uygulanabilir olmadığı veya daha etkili bir toplu koruma tedbirinin uygulanmasının mümkün olduğu durumlarda düşmeye karşı koruma diğer tedbirlerle sağlanır.

Açıklık ve İlave Tedbirler

Açıklık Sınırı

Geçici kenar koruma sistemleri arasında ve bu sistemler ile yapı elemanları arasında açıklık bulunmaması sağlanır
Mümkün olmadığı durumlarda: Topuk levhası kesintisiz olması koşuluyla

Maksimum Açıklık

12 cm

(topuk levhası kesintisiz olmalı)

İlave Tedbirler

Geçici kenar koruma sistemi yakınında merdiven, iskele ya da benzeri yükseltilmiş bir platform üzerinde çalışma yapılması durumunda
Düşmeye karşı ilave tedbirler alınır

Platform/yükseltilmiş alanlarda ilave koruma zorunludur

SAYISAL DEĞER

EZBERLE!

Sistemler Arası / Yapı ile Arası

AÇIKLIK YOK

(tercihen)

Mümkün Değilse Maksimum

≤ 12 cm

(topuk levhası kesintisiz)

📅 2021 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, geçici kenar koruma sistemleri arasında ve bu sistemler ile yapı elemanları arasındaki açıklığın giderilemediği durumlarda, topuk levhasının kesintisiz olması koşuluyla bu boşluk en fazla kaç santimetre olabilir?

A) 5

B) 10

C) 12

D) 15

E) 20

Geçici Kenar Koruma - Kontrol Durumları

7– Geçici kenar koruma sistemleri aşağıdaki durumlarda kontrol edilir ve kontrol sonucu tespit edilen uygunsuzluklar gerekli tedbirler alınarak derhal giderilir:

Kurulum Sonrası

Kurulum sonrasında

Haftalık

Haftada en az bir kez olmak üzere düzenli aralıklarla

Değişiklik Sonrası

Üzerinde bir değişiklik yapıldığında

Olumsuz Koşullar

Sismik sarsıntı, kuvvetli rüzgâr gibi olumsuz hava şartlarına veya denge/sağlamlığını etkileyebilecek diğer koşullara maruz kaldığında

⚠️ Önemli: Kontrol sonucu tespit edilen uygunsuzluklar gerekli tedbirler alınarak derhal giderilir.

Korozyon Koruması ve Yükleme Yasağı

Korozyon Koruması

İstiflenen bileşenlerin korozyona karşı korunması için
Gerekli önlemler alınır

Koruyucu önlemler zorunludur

Yükleme Yasağı

Yapı malzemelerinin geçici kenar koruma sistemine yük oluşturacak şekilde bırakılması
Önlenir

Sistemin üzerine malzeme bırakılmaz

Sınıflandırma ve Tipler

MADDE 10-13 EK-5 TS EN 13374

10– Mevcut çalışma alanları ve bağlantı (sabitleme) koşulları dikkate alınarak, TS EN 13374 standardında yer alan üç sınıftan ve dokuz tipten en uygun olan geçici kenar koruma sistemi seçilir.

3 Sınıf 9 Tip En Uygun Seçim

Düşme Yüksekliği

Not: Düşme yüksekliği örneğin bir çatıda en üst noktadan, çatının oturtulduğu zemin yüksekliğidir.

Sınıf A

Çalışma Yüzey Açısı

10°

'den az

Eğimi 10°'den az olan yüzeyler

3 Tip

Sınıf B

Koşul 1

30°

'den az (Herhangi bir düşme yüksekliği)

Koşul 2

60°

'den az · Düşme yüksekliği 2 m'den az

a) 30°'den az (sınırsız) veya b) 60°'den az + düşme yüksekliği 2 m'den az

3 Tip

Sınıf C

Koşul 1

30° - 45°

arası (Herhangi bir düşme yüksekliği)

Koşul 2

45° - 60°

arası · Düşme yüksekliği 5 m'den az

a) 30°-45° arası (sınırsız) veya b) 45°-60° arası + düşme yüksekliği 5 m'den az

3 Tip

📅 2023 Mayıs C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, herhangi bir düşme yüksekliği kısıtlamasının olmadığı durumlarda sınıf B geçici kenar koruma sistemlerinin kullanılabilmesi için çalışma yüzey açısı en fazla kaç derece olabilir?

A) 10

B) 15

C) 20

D) 25

E) 30

✅ Doğru Cevap: E) 30°

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, düşme yüksekliği kısıtlaması olmadığında Sınıf B geçici kenar koruma sistemleri, çalışma yüzey açısı en fazla 30° olan alanlarda kullanılabilir.

📅 2022 Aralık B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; Sınıf A geçici kenar koruma sistemleri, çalışma yüzey açısının en fazla kaç dereceye kadar olduğu alanlarda kullanılır?

A) 10°

B) 15°

C) 20°

D) 25°

E) 30°

✅ Doğru Cevap: A) 10°

📖 Açıklama:
Sınıf A geçici kenar koruma sistemleri, çalışma yüzey açısının en fazla 10° olduğu alanlarda kullanılır. Daha eğimli yüzeylerde Sınıf B veya C sistemler tercih edilir.

📅 2022 Aralık C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, düşme yüksekliği 3 metre olan bir inşaatta geçici kenar koruma sistemlerinin kullanılabilmesi için çalışma yüzey açısı en fazla kaç derece olabilir?

A) 30°

B) 45°

C) 50°

D) 60°

E) 75°

✅ Doğru Cevap: D) 60°

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, düşme yüksekliği 3 metre olan bir inşaatta geçici kenar koruma sistemlerinin kullanılabilmesi için çalışma yüzey açısı en fazla 60° olabilir. Bu açıdan daha dik yüzeylerde farklı koruma önlemleri alınması gerekir.

Şekil: Sınıf A kenar koruma sistemi

📅 2023 Aralık B

Yapı işlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre Sınıf A geçici kenar koruma sistemleri, çalışma yüzeyine dik doğrultudan dışarıya veya içeriye doğru kaç dereceden fazla sapmayacak şekilde konumlandırılır?

A) 5

B) 10

C) 15

D) 20

E) 25

📅 2020 Kasım B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre geçici kenar koruma sistemleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Sınıf A geçici kenar koruma sistemleri, çalışma yüzeyi açısının 10° den az olduğu alanlarda kullanılır.

B) Sınıf B geçici kenar koruma sistemleri, düşme yüksekliğinin bir metreden az ve çalışma yüzeyi açısının 45° den az olduğu alanlarda kullanılır.

C) Sınıf A ve Sınıf B geçici kenar koruma sistemlerinin, çalışma yüzeyine dik doğrultudan dışarıya veya içeriye doğru 15°'den fazla sapmayacak şekilde konumlandırılması sağlanır.

D) Sınıf C geçici kenar koruma sistemleri, herhangi bir düşme yüksekliği kısıtlaması olmaksızın çalışma yüzeyi açısının 30° ile 45° arasında olduğu alanlarda kullanılır.

E) Düşme yüksekliğinin beş metreden fazla ve çalışma yüzeyi açısının 45° den fazla olduğu alanlarda geçici kenar koruma sistemleri kullanılamaz.

📅 2019 Aralık B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerin hangisinde düşmeye karşı koruma, geçici kenar koruma sistemleri dışında bir tedbirle sağlanır?

A) Çalışma yüzey açısının 10° den az olduğu alanlar

B) Herhangi bir düşme yüksekliği kısıtlaması olmaksızın çalışma yüzeyi açısının 30° den az olduğu alanlar

C) Düşme yüksekliğinin beş metreden fazla ve çalışma yüzeyi açısının 45° den fazla olduğu alanlar

D) Düşme yüksekliğinin beş metreden az ve çalışma yüzeyi açısının 45° ile 60° arasında olduğu alanlar

E) Herhangi bir düşme yüksekliği kısıtlaması olmaksızın çalışma yüzeyi açısının 30° ile 45° arasında olduğu alanlar

Ekipman Bileşenleri

17– Geçici kenar koruma sistemleri; ana korkuluk, ara korkuluk veya ara koruma ile topuk levhasından oluşur.

18– Ara koruma; ana korkuluk ile çalışma yüzeyi arasında yer alan tel örgü bariyer, ağ veya benzeri bileşenlerden oluşur.

19– Geçici kenar koruma sistemlerinde;

a) Ana korkuluğun üst noktası, çalışma yüzeyine dik mesafesi ≥ 1 m
b) Topuk levhası üst noktası, çalışma yüzeyine dik mesafesi ≥ 15 cm · platforma bitişik

20– Sınıf A geçici kenar koruma sistemlerinde;

a) Korkuluk ve topuk levhası arası açıklık ≤ 47 cm
b) Düşey elemanlar arası açıklık ≤ 25 cm

📅 2024 Aralık C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre bir Sınıf B geçici kenar koruma sisteminde yatay açıklıklar 35 cm ise düşey açıklıklar en fazla kaç cm olabilir?

A) 5

B) 15

C) 25

D) 35

E) 45

✅ Doğru Cevap: C) 25 cm

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre Sınıf B geçici kenar koruma sistemlerinde yatay açıklıklar 35 cm olduğunda, düşey açıklıklar en fazla 25 cm olmalıdır.

📅 Kenar Koruma Sistemi

Yandaki şekilde örnek bir kenar koruma sistemi gösterilmiştir.

Yapı İşlerinde Yüksekte Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Rehberi'ne göre şekilde M harfiyle gösterilen bileşenin üst yüzeyi ile çalışma yüzeyi arasında ölçülen dikey mesafe en az kaç cm olmalıdır?

A) 10

B) 15

C) 25

D) 35

E) 50

✅ Doğru Cevap: B) 15 cm

📖 Açıklama:
Rehbere göre, kenar koruma sisteminde M ile gösterilen bileşenin (topuk levhası) üst yüzeyi ile çalışma yüzeyi arasındaki dikey mesafe en az 15 cm olmalıdır.

📅 2022 Mayıs B/C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; sınıf A geçici kenar koruma sistemlerinde, ara korkuluk yerine düşey elemanların kullanılacağı durumlarda bu elemanların arasındaki açıklıklar en fazla kaç cm olabilir?

A) 20

B) 25

C) 30

D) 35

E) 40

✅ Doğru Cevap: B) 25 cm

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, Sınıf A geçici kenar koruma sistemlerinde ara korkuluk yerine düşey eleman kullanılması durumunda bu elemanlar arasındaki açıklıklar en fazla 25 cm olabilir.

📅 2021 Mayıs A/B/C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre Sınıf A geçici kenar koruma sistemlerinde; ana korkuluk, ara korkuluk ve topuk levhası arasındaki açıklıklar kaç santimetreden fazla olamaz?

A) 15

B) 25

C) 32

D) 37

E) 47

📅 2021 Aralık A

Yapı İşlerinde Yüksekte Yapılan Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Rehberi'ne göre, şekilde K harfiyle gösterilen ana korkuluğun üst yüzeyinin çalışma yüzeyinden en az kaç cm yukarıda olacak şekilde yerleştirilmesi gerekir?

A) 50

B) 75

C) 100

D) 125

E) 150

📅 2020 Kasım C

A) 15

B) 25

C) 32

D) 37

E) 47

Geçici Kenar Koruma - Diğer Hususlar

MADDE 22-25 EK-5

Açıklık Sınırı (Sınıf C)

Sınıf C sistemlerde

10 cm

yatay veya düşey açıklıklardan en az biri fazla olamaz

Güvenlik Ağları

Ara koruma olarak kullanılacak güvenlik ağları
TS EN 1263-1 standardına uygun olur

TS EN 1263-1

Ahşap Sınıf A Sistemleri

Ana korkuluk, ara korkuluk ve topuk levhalarının ahşap olduğu Sınıf A geçici kenar koruma sistemlerinde;

a) Dayanım Sınıfı

C16

en az dayanım sınıfı

b) Kesit ve Mesafe

Üretici testleri ile

TS EN 13374 statik yükleme testleri

Ahşap Kusurlu Malzeme Yasağı

Çatlaklar ve kesikler bulunduran, çürük, kesit kaybına uğramış ve benzeri ahşap kusurları içeren ahşap malzemeler geçici kenar koruma sisteminde kullanılmaz.

Kusurlu ahşap malzeme kullanılamaz

Kurulum ve Söküm

MADDE 26-30 EK-5

Talimat ve Detaylar

Kurulum ve söküm işlemleri, üretici talimatları ve teknik detaylar dikkate alınarak yapılır.

Eğitimli Çalışan

Kurulum ve söküm
Güvenli çalışma yöntemleri hakkında eğitim almış çalışanlarca yapılır

Sabitleme Yöntemleri

Dikmeler kelepçeleme, vidalama veya benzeri güvenli yöntemler
Sağlam ve çalışma çevresine uygun aparatlar kullanılır

Kurulum Öncesi Kontrol

Bileşenler kontrol edilir
Hasar görmüş bileşenler kullanılmaz

Hareket ve Yerinden Çıkma

Sistem ve tüm bileşenlerin kullanım esnasında
Kendiliğinden yatay veya düşey hareketi ve yerinden çıkması engellenir

C) Sütunlu Çalışma Platformları

(Cephe Platformları) - Asgari Şartlar

EK-5 TS EN 1495+A2

Genel Esaslar

Standart Uygunluk

TS EN 1495+A2 standardına uygunluk belgesi olan platformlar kullanılır
Yapılan işe uygun özellikte platform seçilir

TS EN 1495+A2

Belgelendirme

Uygunluk belgesi (üretici onaylı sureti)
Talimat el kitabı
Yapı alanında bulundurulur

Yük Diagramı

Çalışan sayısı, malzeme ağırlıkları ve dağılımları
Yük kapasitesi diagramı
Platform üzerinde açıkça görülebilir olmalı

Sütunlu Çalışma Platformu - Muayene

MADDE 4 EK-5 GÖZLE MUAYENE

4– Sütunlu çalışma platformu her kullanımdan önce aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınarak gözle muayene edilir:

Temizlik ve Hasar

Temizlik ve genel hasar durumu

Kumanda ve Güvenlik

Kumandalar ve güvenlik donanımlarının işlevselliği

Platform Bileşenleri

Kapı, korkuluklar, topuk levhası ve platform zemini

Acil İndirme

Acil durumlarda indirilmesini sağlayan araçlar

Hareket Sınırlama

Uç durdurma ve son sınırlama anahtarları

Sabit Koruyucular

Sabit koruyucuların durumu

Kılavuz Makaralar

Kılavuz makaraların durumu

Tahrik Sistemi

Kremayer/pinyon veya hidrolik tahrik sisteminin durumu

Elektrik Kabloları

Elektrik kablolarının durumu

Sütun-Yapı Bağlantıları

Sütun ile yapı arası bağlantılar

Bilgi Levhaları

Bilgi levhalarının durumu

Destek Ayakları

Destek ayakları ve zemindeki ahşap/destek malzemeleri

Üretici Talimatları

Üretici talimat el kitabında belirtilen diğer hususlar

Sütunlu Çalışma Platformları - Diğer Hususlar

MADDE 5-16 EK-5

KKD ve Ankraj

KKD kullanımı gereken haller ve ankraj noktaları; üretici talimat el kitabı ve risk değerlendirmesi dikkate alınarak belirlenir.

Kilitleme Pimleri

Tüm kilitleme pimleri, yerleştirildikleri noktalardan kendiliğinden ayrılmayacak şekilde olur.

Açıklık Sınırı

1,5 cm

platform-topuk levhası/giriş kapısı açıklığı

Kablo Yönetimi

Elektrik kablolarının serbest ve güvenli hareketi için kablo toplama sepeti ve benzeri tedbirler.

Enerji Hatları

Sütunlu çalışma platformu ile enerji nakil hatları arasında güvenli mesafe bırakılır.

Malzeme Yerleşimi

Alet ve malzemeler platform sınırlarını aşmayacak şekilde yerleştirilir.

Platformlar Arası Mesafe

0,5 m

komşu platformlar arası

Branda ve Kaplamalar

Brandalar, kaplamalar, levhalar üretici onayı olmadan kullanılamaz.

Olumsuz Hava Koşulları

Güvenli çalışma ortamı sağlanamadığı durumlarda çalışma yapılmaz.

Erişim

Platforma erişim, belirlenmiş bir alandan güvenli ve uygun yöntemlerle sağlanır.

Yükseltilmiş Biniş

Düşme riskine karşı tedbirler
Platform hareketinden kaynaklanan çarpma ve uzuv sıkışması riskine karşı tedbirler

Bakım

Kullanım sıklığı, çalışma ortamı, iş çeşitliliği dikkate alınır
Üretici talimatları doğrultusunda gerçekleştirilir

SAYISAL DEĞERLER ÖZETİ

EZBERLE!

Platform Açıklık Sınırı

1,5 cm

(topuk levhası/giriş kapısı)

Platformlar Arası Mesafe

0,5 m

(komşu platformlar)

Kilitleme Pimleri

KENDİLİĞİNDEN

ayrılmayacak

Saha Araştırması

MADDE 18 EK-5

17– Sütunlu çalışma platformlarının kurulumu, kullanımı ve sökümü retici talimatları doğrultusunda yapılır.

18– Sütunlu çalışma platformunun seçimi ve kurulumun planlanması sırasında aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınarak saha araştırması gerçekleştirilir ve gerekli düzenlemeler yapılır:

Platform Konfigürasyonu

Gerekli uzunluk ve uzatmalar dahil platform konfigürasyonu

Sütun Konumları

Sütun konumları

Azami Yükseklik

Platformun ulaşabileceği azami yükseklik

Yük Kapasitesi

Platformun yük kapasitesi ve yükleme yöntemi

Giriş-Çıkış

Çalışan ve malzeme giriş-çıkışları

Zemin Koşulları

Zemin/destek taban seviyesi ve yük taşıma kapasitesi

Yer Değiştirme

Platform yer değiştirirken çevresel alan uygunluğu

Ankraj Bağlantıları

Ankraj noktalarının dayanımı, konumu ve güvenli erişim

Elektrik İletkenleri

Platform çevresindeki elektrik iletkenleri

Kapı ve Pencereler

Platform güzergahına açılan kapı ve pencereler

Acil Çıkış Yolları

Platformun acil çıkış yollarına etkisi

Sıkışma/Çarpma Riskleri

Balkon vb. yapı elemanları, cisimler ve açıklıklar

Zemin Seviyesi Çevreleme

Risk değerlendirmesi sonucunda gerekli hallerde, sütunlu çalışma platformunun zemin seviyesinde korkuluk veya örgü bariyerle çevrelenecek alan.

Güç Kaynakları

Güç kaynakları ve bağlantı tertibatının topraklaması ve güç kapasitesi.

Ergonomik Taşıma

Kurulum/söküm aşamalarında bileşenlerin ergonomik şartlar dikkate alınarak güvenli taşınabilmesi için düzenlemeler yapılır.

Zemin Koşulları

Üretici tarafından belirtilen zemin koşullarında kullanılması sağlanır.

Yapı Elemanı Dayanımı

Döşeme, çatı vb. üzerine kurulumda taşıyıcı elemanların dayanımı değerlendirilir ve yükün dengeli dağıtılması için tedbirler alınır.

Çarpma Önleme

Diğer araçlar, iş makineleri veya serbest yüklerin platforma çarpması gerekli tedbirler alınarak önlenir.

📅 2026 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; aşağıdakilerden hangisi, sütunlu çalışma platformlarıyla ilgili olarak yanlış bir hükümdür?

A) Çalışma platformunun zemine erişim mesafesinin 50 santimetreden fazla olduğu durumlarda, platforma erişim merdiven ile sağlanır.

B) Ekipmanın düşey yönde hareketi için kullanılan kumandanın, sadece çalışma platformu üzerinde konumlandırılması sağlanır.

C) Ekipman şasisinin yatay yönde hareketi için kullanılan kumanda, çalışma platformu üzerine yerleştirilmez.

D) Komşu sütunlu çalışma platformları arasındaki açıklık 0,5 metreden az olamaz.

E) Sütunlu çalışma platformları döşeme, çatı ve benzeri yapı elemanlarının üzerine kurulmaz.

✅ Doğru Cevap: E) Sütunlu çalışma platformları döşeme, çatı ve benzeri yapı elemanlarının üzerine kurulmaz.

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre sütunlu çalışma platformları döşeme, çatı ve benzeri yapı elemanlarının üzerine kurulabilir, ancak bu yapı elemanlarının yeterli dayanıklılıkta olması gerekir. E seçeneğinde "kurulmaz" ifadesi yanlıştır.

📅 2022 Aralık C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nde aşağıdakilerden hangisi, sütunlu çalışma platformlarının seçimi ve kurulumunun planlanması sırasında dikkate alınması gereken hususlar arasında sayılmamıştır?

A) Çalışma alanındaki çalışan sayısı

B) Gerekli çalışma platformu uzunluğu

C) Platform çevresindeki elektrik iletkenleri

D) Çalışanların ve malzemelerin giriş ve çıkışları

E) Sütun konumları

✅ Doğru Cevap: A) Çalışma alanındaki çalışan sayısı

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre sütunlu çalışma platformlarının seçimi ve kurulumunun planlanması sırasında gerekli platform uzunluğu (B), elektrik iletkenleri (C), giriş-çıkışlar (D) ve sütun konumları (E) dikkate alınır. Çalışan sayısı (A) ise bu hususlar arasında sayılmamıştır.

Güvenlik Donanımları

MADDE 23-42 EK-5

Yetkisiz Müdahale Engelleme

Ekipman üzerinde kalıcı olarak yerleştirilmiş, çalışma platformunu devre dışı bırakan ve ekipman kullanım dışıyken çalışma platformuna yetkisiz kişilerin müdahalesini engelleyen bir tertibat bulunur. Kendinden tahrikli sütunlu çalışma platformu şasisi üzerinde de benzer bir tertibat bulunur. Bu tertibatlar kilit ve benzeri araçlar ile koruma altına alınır.

Sesli İkaz Sistemi

Sütunlu çalışma platformlarında, çalışma platformu üzerinde, platformun hareketi esnasında kesik kesik olacak şekilde otomatik olarak devreye giren sesli ikaz sistemi bulunur.

Sıkışma ve Çarpma Önleme

Şasi ve çalışma platformu arasında oluşabilecek sıkışma ve çarpmalar, şasi ve platform arasında güvenli açıklık bırakılması veya bölgenin koruma altına alınması ile önlenir.

Bu tedbirlerin uygulanamadığı durumlarda, sesli ikaz sisteminin, platformun şasiye 2,5 metreden fazla yaklaştığı durumlarda sürekli uyarı vermesi sağlanır.

Platform Kenar Koruma

Ana platformun ve platform uzatmalarının yapıya bakan kenarı hariç bütün kenarlarında:

En az 110 cm yüksekliğinde ana korkuluk
15 cm yüksekliğinde topuk levhası
Ana korkuluk ile arasında 50 cm'den fazla açıklık kalmayacak şekilde ara korkuluk

Bu bileşenler platforma güvenli bir şekilde sabitlenir. Halat ve zincirler korkuluk olarak kullanılamaz.

Yapı Kenarı Koruma

Yapıya bakan kenarların koruma altına alınması yapı yüzeyi ile platform arasındaki yatay mesafe dikkate alınarak aşağıdaki şekilde belirlenir:

a) Açıklık ≤ 25 cm ise, 15 cm yüksekliğinde topuk levhası bulunması sağlanır.

b) Açıklık 25 cm ile 40 cm arasında ise, 70 cm yüksekliğinde korkuluk ve 15 cm yüksekliğinde topuk levhası bulunması sağlanır.

c) Açıklık 40 cm'den fazla ise, 26 ncı maddede belirtilen şekilde düzenleme yapılır.

Koruyucu Kafes

Ana platformun veya platform uzatmalarının sütuna bitişik kenarlarında, sütuna el kol sıkışmalarının engellenmesi amacıyla, en az 2 metre yüksekliğinde uygun bir koruyucu kafes kullanılır.

Sabit Koruyucular

Çalışanların yaralanması veya herhangi bir maddenin tahrik sistemine hasar vermesi sabit koruyucular ile engellenir.

Fren Sistemleri

Çalışma platformlarında ana veya kumanda devrelerinin güç kaynağının kesilmesi durumunda otomatik olarak devreye giren fren sistemleri bulunur. İki veya daha fazla sütun kullanılmışsa, her bir sütun için ayrı fren sistemlerinin bulunması sağlanır.

Güvenlik Freni

Sütunlu çalışma platformlarında, herhangi bir arıza durumunda platformun düşmesini önleyen ve 0,5 m/s'lik hız aşılmadan önce devreye girerek platformu otomatik olarak durduran güvenlik freni bulunması sağlanır.

Elle İndirme İmkânı

Sütunlu çalışma platformlarında platformun acil durumlarda elle kontrol edilerek indirilebilmesine imkân sağlayan araçlar yer alır. Ancak bu araçlar, çalışma platformunun güvenli hareketinin mümkün olmadığı mekanik arızalar ve benzeri durumlarda kullanılmaz.

Aşırı Yük/Moment Sensörü

Sütunlu çalışma platformlarında, aşırı yük/moment sensörü bulunur. Bu sensörün aşırı yük veya moment kaldırılıncaya kadar platformun hareket kontrollerini sürekli olarak devre dışı bırakması sağlanır.

Aşırı Yük Uyarısı

Aşırı yük/moment göstergesinin, aşırı yük/moment sensörü aktif hale geldiğinde operatörü ve çalışma platformunun çevresinde bulunan diğer çalışanları görsel ve sesli olarak sürekli bir şekilde uyarması sağlanır.

Tamponlar

Çalışma platformunun hareket alt sınırında, akışkanlar, yaylar ya da benzeri araçları kullanarak platformu durduran esnek yapıda tamponlar yer alır. Tamponların çalışma platformu ile birlikte hareket ettiği durumlarda, tamponların açıkça farkedilebilir bir tabana karşılık gelmesi sağlanır.

Son Sınırlama Anahtarları

Sütunlu çalışma platformlarında üst ve alt son sınırlama anahtarları bulunur.

Uç Durdurma Anahtarları

Sütunlu çalışma platformlarında, çalışma platformunu en üst ve en alt seviyelerde otomatik olarak durduracak şekilde yerleştirilen uç (terminal) durdurma anahtarları bulunur. En alt seviyedeki durdurma başlangıcının, tampon ve son sınırlama anahtarıyla temastan önce, en üst seviyedeki durdurma başlangıcının ise son sınırlama anahtarıyla temastan önce gerçekleşmesi sağlanır.

Son Sütun

En üst kılavuz makara veya pabuçların kılavuzun en üst noktasından kurtulmasının engellenmesini sağlayan ve üzerinde kremayer dişli bulunmayan, ana sütundan farklı renkte bir son sütun ve benzeri donanım bulunur.

Ek Hareket Sınırlama

Çalışma platformunun hareket güzergâhı boyunca herhangi bir engel sebebiyle platformun sınırlama anahtarlarına ulaşamadığı durumlarda, çalışanların ve platform üzerindeki malzemelerin korunması için ek hareket sınırlama araçları kullanılır.

Acil Durdurma Kumandaları

Sütunlu çalışma platformlarında, çalışma platformu üzerinde TS EN 60204-1 standardına uygun acil durdurma kumandaları bulunur.

Halka Açık Alan Koruma

Sütunlu çalışma platformunun kurulduğu alanın halkın erişimine açık olduğu durumlarda, sütunlu çalışma platformuna erişim, zemin seviyesinden itibaren en az 2 metre yüksekliğinde örgü bariyer ve benzeri koruma yöntemleri ile engellenir.

Araç Trafiği Koruma

Sütunlu çalışma platformunun kurulduğu alanın araç trafiğine açık olduğu durumlarda, çalışma alanı bariyer, yönlendirme levhası ve benzeri tedbirlerle uygun şekilde koruma altına alınır.

SAYISAL DEĞERLER ÖZETİ

EZBERLE!

Sürekli Uyarı Mesafesi

2,5 m

Ana Korkuluk

110 cm

Güvenlik Freni Hızı

0,5 m/s

Bariyer Yüksekliği

2 m

📅 2024 Mayıs B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği hükümlerine göre, sütunlu çalışma platformlarında bulunan kenar koruma sistemleri (korkuluklar) için aşağıdakilerden hangisi yanlış bir kuraldır?

A) Ara korkuluk olarak halat ve zincirlerin kullanılması durumunda bunların aralarındaki açıklık en fazla 25 cm olmalıdır.

B) Platform zemini ile topuk levhası arasında bulunan açıklık en fazla 1,5 cm olmalıdır.

C) Platformun yapıya bakan kenarı hariç diğer bütün kenarlarında en az 110 cm yüksekliğinde ana korkuluk olmalıdır.

D) Topuk levhasının yüksekliği 15 cm olmalıdır.

E) Topuk levhası ile ara korkuluğun arasındaki açıklık en fazla 50 cm olmalıdır.

✅ Doğru Cevap: A) Ara korkuluk olarak halat ve zincirlerin kullanılması durumunda bunların aralarındaki açıklık en fazla 25 cm olmalıdır.

📖 Açıklama:
Yönetmeliğe göre, ara korkuluk olarak halat ve zincirlerin kullanılması durumunda bunların aralarındaki açıklık en fazla 25 cm değil, 50 cm olmalıdır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.

📅 2024 Aralık B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre sütunlu çalışma platformlarında ana platformun ve platform uzatmalarının yapıya bakan kenarı dışındaki bütün kenarlarında en az kaç cm yüksekliğinde ana korkuluk bulunur?

A) 20

B) 60

C) 110

D) 150

E) 180

✅ Doğru Cevap: C) 110 cm

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, sütunlu çalışma platformlarında ana platformun ve platform uzatmalarının yapıya bakan kenarı dışındaki bütün kenarlarında en az 110 cm yüksekliğinde ana korkuluk bulunması zorunludur.

📅 2024 Mayıs A/B/C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre sütunlu çalışma platformlarının zemini ile topuk levhası arasındaki açıklık en fazla kaç cm olmalıdır?

A) 0,5

B) 1

C) 1,5

D) 2

E) 2,5

✅ Doğru Cevap: C) 1,5 cm

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, sütunlu çalışma platformlarının zemini ile topuk levhası arasındaki açıklık en fazla 1,5 cm olmalıdır. Bu, çalışanların ayaklarının veya malzemelerin platformdan dışarı çıkmasını önlemek için belirlenmiş bir ölçüdür.

📅 2023 Aralık A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre yapı işlerinde kullanılan sütunlu çalışma platformlarının yapı yüzeyi ile arasındaki açıklık 35 cm ise korkuluk en az kaç cm yüksekliğinde olmalıdır?

A) 30

B) 40

C) 50

D) 60

E) 70

📅 2022 Mayıs B/C

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; sütunlu çalışma platformlarında kumanda devrelerinin güç kaynağı kesilirse aşağıdakilerden hangisi otomatik olarak devreye girer?

A) Tahrik sistemi

B) Fren sistemi

C) Koruyucu kafes

D) Sesli ikaz sistemi

E) Sabit koruyucu

📅 2019 Aralık A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre sütunlu çalışma platformlarının, ana platform ve platform uzatmaları yapıya bakan kenarı dışındaki tüm kenarlarında, topuk levhası ve ana korkulukla arasındaki açıklık en fazla kaç cm olacak şekilde ara korkuluk bulunur?

A) 15

B) 30

C) 50

D) 60

E) 80

Ekipman Bileşenleri

MADDE 43-49 EK-5

İşaretleme

Destek ayakları, ayak kirişleri ve platformun ana hattının dışına çıkan taban gövdesinin veya şasinin diğer parçaları dikkat çekici renklerle işaretlenir.

Platform Zemini

Zemin malzemesi kaymaya karşı dirençli olmalı
Üzerinde su birikmesine imkân vermeyecek biçimde olmalı
Platforma güvenli bir şekilde sabitlenmeli

Platform Uzatmaları

Ana platformdan yapılacak platform uzatmalarının üretici talimatlarına uygun ve güvenli bir şekilde sabitlenmesi ve kendiliğinden hareket etmemesi sağlanır.

Giriş Kapısı

Çalışma platformlarında kendiliğinden açılmayacak şekilde en az bir giriş kapısı bulunur
Bu kapı dışarı doğru açılmaz
Kapı tamamen kapatılmadan platformun hareket etmemesini sağlayacak donanım bulunur
Halat ve zincirler giriş kapısı olarak kullanılamaz

📅 2026 Mayıs B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; aşağıdakilerden hangisi, çalışma platformlarının kapıları ile ilgili olarak yanlış bir hükümdür?

A) En az bir giriş kapısı bulunur.

B) Halat ve zincirler, giriş kapısı olarak kullanılmaz.

C) Kendiliğinden açılmayacak şekilde tasarlanır ve imal edilir.

D) Kapı tamamen kapatılmadan platformun hareket etmesini önleyecek bir donanım bulunur.

E) Kapı dışarı doğru açılır.

📅 2020 Kasım A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre sütunlu çalışma platformlarında ana platformun veya platform uzatmalarının sütuna bitişik kenarlarında, sütuna el ve kol sıkışmasını engellemek amacıyla en az kaç metre yükseklikte uygun bir koruyucu kafes kullanılır?

A) 1

B) 1,5

C) 2

D) 2,5

E) 3

Erişim Merdiveni

Platform zeminine erişim mesafesi 50 cm'den fazla ise
Basamak yükseklikleri eşit ve 30 cm'den az olan erişim merdiveni ile donatılır

≤ 30 cm basamak · ≥ 50 cm mesafe

Merdiven Donanımı

Sütunlu çalışma platformu merdiveninde erişimin kolaylaştırılması için trabzan ve benzeri yeterli donanım bulunur.

Kumanda Konumlandırma

Ekipmanın düşey yönde hareketi için kullanılan kumanda sadece çalışma platformu üzerinde konumlandırılır
Ekipman şasisinin yatay yönde hareketi için kullanılan kumanda çalışma platformu üzerine yerleştirilmez

Düşey hareket → Platform üzerinde Yatay hareket → Platform üzerinde değil

SAYISAL DEĞERLER ÖZETİ

EZBERLE!

Merdiven Mesafesi

50 cm

(erişim mesafesi eşiği)

Basamak Yüksekliği

≤ 30 cm

(her basamakta eşit)

Kapı Açılma Yönü

DIŞARI

açılmaz

D) Güvenlik Ağları

Asgari Şartlar

EK-5 Genel Esaslar

Genel Esaslar

Standart Uygunluk

TS EN 1263-1 standardına uygunluk belgesi olan güvenlik ağları kullanılır
Yapılan işe uygun özellikte güvenlik ağı seçilir
Kurulum TS EN 1263-2 standardına uygun yapılır

TS EN 1263-1 · TS EN 1263-2

Belgelendirme

Uygunluk belgesi (üretici onaylı sureti)
Talimat el kitabı
Yapı alanında bulundurulur

Kullanım Amacı

Diğer tedbirlere ek bir tedbir olarak
Düşmenin önlenmesinin diğer tedbirlerle mümkün olmadığı durumlarda
Düşmeyi durdurucu toplu koruma tedbiri olarak

Etiket

Güvenlik ağlarında TS EN 1263-1 standardında belirtilen bilgileri içeren ve ağın ömrü boyunca kalıcı olacak şekilde yerleştirilmiş etiket bulunur.

Halatlar

Güvenlik ağı sisteminde; halatın kullanım amacı (kenar halatı, birleştirme halatı ve bağlama halatı) ve kullanılacağı sistem tipi dikkate alınarak standartta yer alan çekme dayanımına sahip ve uygun tipte halatlar kullanılır.

📅 Yapı İşleri Yönetmeliği

📅 2025 Mayıs B

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği hükümlerine göre, yüksekte çalışmalarda düşmeyi durdurucu bir tedbir olarak kullanılan güvenlik ağı, hangi sistem sınıfına girmektedir?

A) Sistem D

B) Sistem S

C) Sistem T

D) Sistem U

E) Sistem V

✅ Doğru Cevap: C) Sistem T

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, yüksekte çalışmalarda düşmeyi durdurucu tedbir olarak kullanılan güvenlik ağları Sistem T sınıfına girer. Bu sistem, düşme durumunda çalışanı yakalayarak yaralanmayı önleyen toplu koruma tedbirlerinden biridir.

6– Güvenlik ağlarının; kurulumundan sonra, düzenli aralıklarla veya olumsuz hava koşullarından sonra aşağıdaki hususlar bakımından görsel olarak kontrolleri gerçekleştirilir ve kayıtları işyerinde saklanır:

Kurulum Doğruluğu

Mevcut kurulumun doğruluğu

Ağ Gözleri

Aşınmalar
Kesikler
Isı veya sürtünme kaynaklı hasarlar

Ağ Kenar Uçları

Gevşeme
Çözülmeler

Dikiş ve Düğümler

Kusur
Hasarlar

Bağlantı Elemanları

Hasar
Deformasyonlar

Ağdaki Artıklar

Moloz
Malzeme artıkları

UV Bozulmalar

UV bozulmalar kontrol edilir.

📋 Önemli: Kontrollerin kayıtları işyerinde saklanır.

Deney Ağ Gözü

Yılda bir teste tabi tutulur
Yaşlanma sebebiyle oluşabilecek bozulmaların belirlenmesi
Asgari enerji sönümleme kapasitesinin teyidi
Test neticesinde standarttaki koşulları sağlamadığı belirlenen ağlar kullanımdan çekilir

Yıllık test zorunludur

Düşme Sonrası

Herhangi bir düşme durumunda
Ağda, destek yapısında veya bağlantı elemanlarında deformasyon veya dayanımda ciddi azalma tespiti halinde
Derhal kullanımdan kaldırılır

Kullanım Yasağı

Çalışma platformu olarak
Platforma erişim için
Depolama amacıyla
Atık malzeme veya çöp biriktirilmesi amacıyla
Kullanılmaz

📅 2020 Kasım C

Güvenlik ağlarının kullanım amaçları arasında;

I. Malzeme depolanması,
II. Çalışma platformuna erişim sağlanması,
III. Düşme sonucu oluşacak etkinin azaltılması

hususlarından hangileri yer alır?

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) I ve II

D) II ve III

E) I, II ve III

Depolama

Kapalı, kuru veya UV bozulmalara karşı korunaklı ortamlarda depolanır
Isı kaynaklarından uzak tutulur
Asit, boya, çözücü, yağ ve beton artığı gibi hasara sebep olabilecek malzemelerden uzak tutulur

Enerji Nakil Hatları

Güvenlik ağları ile enerji nakil hatları arasında güvenli mesafe bırakılır.

Sınıflandırma ve Sistem Tipleri

MADDE 12-14 EK-5 TS EN 1263-1

12– Mevcut çalışma koşulları ve kurulum alanının özellikleri dikkate alınarak, TS EN 1263-1 standardında yer alan dört sınıftan ve dört sistem tipinden en uygun olan güvenlik ağı sistemi seçilir.

4 Sınıf 4 Sistem Tipi En Uygun Seçim

Kenar Halatı Zorunluluğu

Sistem S (konsola bağlı), Sistem T ve Sistem V (konsol tipi desteğe asılı) güvenlik ağlarında
Ağ çevresindeki her bir ağ gözünden geçen kenar (sınır) halatı kullanılması zorunludur
Kenar halatı ağ çevresindeki her bir ağ gözünden geçirilir
Kenar halatının uç noktaları birbirinden ayrılmayacak şekilde birleştirilir

Sistem S Kullanım Şartı

Sistem S güvenlik ağları

Alan

≥ 35 m²

veya

Kısa Kenar

≥ 5 m

bu şartları sağlamayan alanlarda kullanılmaz

Kurulum ve Söküm

MADDE 15-17 EK-5

Üretici Talimatları

Güvenlik ağlarının kurulumu, kullanımı ve sökümü, üretici talimatları doğrultusunda gerçekleştirilir.

Kurulum Mesafesi

Madde 19 ve 20'deki sınırlamalar aşılmaması kaydıyla
Çalışma alanına mümkün olan en yakın düşey mesafede kurulur
Ağın konumunun yükselen çalışma alanı ile birlikte güvenli mesafede olması sağlanır

Eğitimli Çalışan

Kurulum ve söküm
Konuyla ilgili güvenli çalışma yöntemleri hakkında eğitim almış çalışanlarca yapılır

Güvenlik Ağı - Kurulum Planlaması

MADDE 18 EK-5

18– Güvenlik ağı kurulmadan önce aşağıdaki hususlar dikkate alınarak ağ kurulumunun planlanması sağlanır:

Çalışan Yetkinliği

Ağın kurulumunu yapan çalışanların yetkinliği ve tecrübesi

İş Türleri ve Sıraları

Kurulum ve söküm boyunca yapılacak işlerin türleri ve sıraları

Ankraj Noktaları

Ankraj noktalarının yerleri ve yeterlilikleri

Açıklık Mesafesi

Güvenlik ağı altında doğru açıklık mesafesinin nasıl korunacağı

Erişim Yolları (Kurulum/Söküm)

Kurulum ve söküm için erişim yolları

Bakım ve Atık Erişimi

İnceleme, geçici onarım işleri ve atıkların uzaklaştırılması için erişim yolları

Alt Seviye Koruma

Daha alt seviyelerdeki çalışanların ve diğer kişilerin korunması

Kurtarma Planı

Ağın üzerine muhtemel bir düşmede çalışanın nasıl kurtarılacağı

Düşme Yüksekliği Sınırlamaları

MADDE 19 EK-5

19– Çalışılan zemin ile yatay düzlem arasındaki açının 20° ve daha az olduğu durumlarda;

Azami Düşme Yüksekliği

Çalışılan zemin ile güvenlik ağı arasındaki dikey mesafe

6 m

azami düşme yüksekliği (Hi ve He) hiçbir durumda geçemez

Sistem S - Kenar Mesafesi

Sistem S güvenlik ağlarında

Ağın dış kenarından itibaren 2 m mesafe içinde

3 m

düşme yüksekliği (Hr) fazla olamaz

Sistem T - Yakalama Genişliği

MADDE 19/c EK-5

Sistem T - Yakalama Genişliği

Sistem T güvenlik ağlarında yakalama genişliğinin, çalışılan zeminin kenarından düşen kişinin ileri doğru hareketini de kapsayacak şekilde düşme yüksekliğine bağlı olarak en az aşağıdaki tabloda belirtilen değerlerde olması sağlanır.

Düşme yüksekliği (He)	≤ 1,0 m	≤ 3,0 m	≤ 6,0 m
Yakalama genişliği (b)	≥ 2,0 m	≥ 2,5 m	≥ 3,0 m

Düşme yüksekliği arttıkça yakalama genişliği artar

📅 2024 Aralık C

Yapı İşlerinde Yüksekte Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Rehberi'ne göre aşağıdaki güvenlik ağı sistemlerinden hangisi T tipidir?
Güvenlik ağı sistemi

A) A

B) B

C) C

D) D

E) E

✅ Doğru Cevap: B) B

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde Yüksekte Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Rehberi'ne göre, görselde B ile gösterilen güvenlik ağı sistemi T tipi güvenlik ağıdır. T tipi ağlar, eğimli yüzeylerde veya dar alanlarda düşmeyi önlemek için kullanılır.

📅 2024 Aralık A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre çalışılan zemin ile yatay düzlem arasındaki açı 18° ve düşme yüksekliği 1 m ise Sistem T güvenlik ağlarında yakalama genişliği en az kaç m olmalıdır?

A) 1

B) 2

C) 3

D) 4

E) 5

✅ Doğru Cevap: B) 2 m

📖 Açıklama:
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, çalışılan zemin ile yatay düzlem arasındaki açı 18° ve düşme yüksekliği 1 m olduğunda, Sistem T güvenlik ağlarında yakalama genişliği en az 2 metre olmalıdır.

📅 TS EN 1263-2

Yüksekte yapılan çalışmalarda kişi hareket ettiği sırada bir yere takılırsa aşağı doğru düşmenin yanı sıra ileri doğru düşmeye de maruz kalır. Çalışma platformunun kenarında koruma sağlayan güvenlik ağları, düşen kişinin ileri doğru hareketini kapsayacak şekilde geniş olmalıdır.

TS EN 1263-2'ye göre, azami düşme yüksekliği 1 m olan bir güvenlik ağının yakalama genişliği en az kaç m olmalıdır?

A) 1

B) 1,5

C) 2

D) 2,5

E) 4

✅ Doğru Cevap: C) 2 m

📖 Açıklama:
TS EN 1263-2 standardına göre, azami düşme yüksekliği 1 m olan bir güvenlik ağının yakalama genişliği en az 2 metre olmalıdır. Bu, düşen kişinin ileri doğru hareketini de kapsayacak şekilde güvenli bir şekilde yakalanmasını sağlamak için gereklidir.

📅 2022 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre; çalışılan zemin ile yatay düzlem arasındaki açı 18° ise Sistem S güvenlik ağının dış kenarından itibaren 2 m'lik mesafe içinde, çalışılan zemin ile ağ arasındaki düşme yüksekliği en fazla kaç m olabilir?

A) 1

B) 2

C) 2,5

D) 3

E) 4

📅 2019 Mayıs A

Çalışılan zemin ile yatay düzlem arasındaki açının 20° ve daha az olduğu durumlarda sistem T güvenlik ağının yakalama genişliği, çalışılan zeminin kenarından düşen kişinin ileriye doğru hareketini kapsayacak şekilde düşme yüksekliğine bağlı olarak belirlenir. Buna göre, düşme yüksekliği 3 metre ise yakalama genişliğinin en az kaç metre olması gerekir?

A) 1

B) 1,5

C) 2

D) 2,5

E) 3

Eğimli Zeminlerde Düşme Yüksekliği

MADDE 20 EK-5

20– Çalışılan zemin ile yatay düzlem arasındaki açının 20°'den fazla olduğu durumlarda;

Yakalama Genişliği

Yakalama genişliği (b)

≥ 3 m

asgari

A-B Dik Mesafesi

A: Düşme sonucu çalışılan zeminden ayrıldığı en dıştaki nokta

B: Güvenlik ağı kenarının en alt noktası

t ≤ 3 m

A-B arası dik mesafe (t) geçemez

Birleştirme ve Açıklık Mesafesi

MADDE 21-23 EK-5

Ağ Birleştirme

Birden fazla ağın kurulması gerektiği durumlarda ağlar birleştirme halatı kullanılarak veya üst üste bindirilerek bir araya getirilir.

Birleştirme halatı kullanıldığında, ağların kenarları arasında hiçbir durumda 10 cm'den fazla boşluk olamaz.

Bindirme Uzunlukları

Sistem S

≥ 2 m

asgari bindirme

Sistem T

≥ 0,75 m

asgari bindirme

Her iki sistemde bindirme zorunludur

22-b

Sistem V - YASAK

Sistem V güvenlik ağlarında

üst üste bindirme yapılarak

ağ birleştirmesi yapılamaz

📅 2023 Mayıs A

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, sistem S güvenlik ağlarının üst üste bindirilerek birleştirilmesinde, bindirme uzunluğunun en az kaç metre olması sağlanır?

A) 2,5

B) 2

C) 1,5

D) 1

E) 0,75

📅 2020 Kasım A

Üst üste bindirme yapılarak ağ birleştirmesi;

I. sistem S,
II. sistem T,
III. sistem V

Güvenlik ağlarının hangilerinde uygulanabilir?

A) Yalnız I

B) I ve II

C) I ve III

D) II ve III

E) I, II ve III

Açıklık Mesafesi

Düşme meydana geldiğinde güvenlik ağının esneyebilmesi için ağın altında yeterli açıklık mesafesi bırakılır.

Sistem S güvenlik ağlarında; düşme yüksekliğine ve ağın genişliğine bağlı olarak ağın altında olması gereken asgari açıklık mesafesi grafiğe göre belirlenir.

SAYISAL DEĞERLER ÖZETİ

EZBERLE!

Ağ Kenar Boşluğu

≤ 10 cm

(birleştirme halatı)

Sistem S Bindirme

≥ 2 m

Sistem T Bindirme

≥ 0,75 m

Sistem V Bindirme

YASAK

Sistem T - Konumlandırma

MADDE 24 EK-5

Sistem T Konumlandırma

Sistem T güvenlik ağları, olası bir düşme durumunda çalışanın destek yapısına çarpmadan ağ tarafından güvenle tutulabileceği şekilde konumlandırılır.

📌 Not: Sistem T ağları, çalışanın destek yapısına çarpma riski olmadan güvenli bir şekilde yakalanmasını sağlayacak pozisyonda kurulmalıdır.

Sistem V Güvenlik Ağları

MADDE 25 EK-5

25– Sistem V güvenlik ağları aşağıdaki hususları sağlar:

a Ağın üst kenarı çalışma seviyesinden en az 1 m yukarıda.

b Destekler dönmeyecek şekilde sabitlenir.

c İki üst destek arası mesafe 5 m'yi geçemez.

ç Alt kenar ankraj aparatları arası 50 cm'yi geçemez.

d Ankraj noktaları ile yapı kenarı arası 10 cm'den az olamaz.

Üst Kenar

≥ 1 m

Üst Destek Arası

≤ 5 m

Alt Ankraj Arası

≤ 50 cm

Ankraj-Yapı Kenarı

≥ 10 cm

SAYISAL DEĞERLER - SİSTEM V

Sistem S - Ankraj Mesafesi

MADDE 26 EK-5

Sistem S Ankraj Mesafesi

Sistem S güvenlik ağlarında, ankraj noktaları arasındaki mesafenin 2,5 metreden az olması sağlanır.

Ankraj Noktaları Arası Mesafe

≤ 2,5 m

(az olması sağlanır)

📌 Not: Ankraj noktaları arası mesafe 2,5 m'den az olmalıdır. Bu mesafenin aşılmaması, ağın düşme anında güvenli çalışması için kritiktir.

SAYISAL DEĞER

EZBERLE!

Sistem S - Ankraj Noktaları Arası Mesafe

≤ 2,5 m

İşin Kapsamı	Bildirim	Sağlık ve Güvenlik Koordinatörü	Sağlık ve Güvenlik Planı	Cevap
30 işgününden ve 20 çalışandan veya 500 yevmiyeden az olması
30 işgününden ve 20 çalışandan veya 500 yevmiyeden fazla olması

İşin Kapsamı	Bildirim	Sağlık ve Güvenlik Koordinatörü	Sağlık ve Güvenlik Planı	Cevap
30 işgününden ve 20 çalışandan veya 500 yevmiyeden az olması
30 işgününden ve 20 çalışandan veya 500 yevmiyeden fazla olması ve Yönetmelik EK-2'deki çalışmaların bulunması
30 işgününden ve 20 çalışandan veya 500 yevmiyeden fazla olması

Yapı İşlerinde İSG Yüksekte Çalışma

Kapsam

Tanımlar MADDE 4

Alt işveren

İşveren

Kendi nam ve hesabına çalışan

Proje

Proje sorumlusu

Sağlık ve güvenlik koordinatörü

Sağlık ve güvenlik planı

Yapı alanı

Yapı işleri

📋 Yapı İşleri Sınıflandırması (Ek-1)

Yapı İşleri – 1

Yapı İşleri – 2

İnşa İşleri – 1

İnşa İşleri – 2

İşverenlerin Yükümlülükleri MADDE 5

Çalışma Alanı Düzenlemesi

Ekipman ve Depolama

Atık ve İşbirliği

Kişisel Koruyucu Donanım

(2) Sağlık ve Güvenlik Şartlarının Devamı

Asgari Şartlar

Koordinatör Talimatları

(3) İşveren ve Alt İşverenlerin Uyması Gerekenler

Kanun 19. Madde

İş Ekipmanları Yönetmeliği

Kişisel Koruyucu Donanım

Sağlık Güvenlik Planı ZORUNLU

Kim Hazırlar?

Ne Zaman Hazırlanır?

Plan Neleri İçerir?

ÖNEMLİ

Mevcut Riskler ve Kontrol Önlemleri Kontrol Listesi

Mevcut Riskler ve Kontrol Önlemleri

Önemli Hat ve Servisler

Kullanılan Zararlı Maddeler

Ekipman Söküm/Demontaj Prosedürleri

Yapısal İlkeler

Sağlık ve Güvenlik Dosyası

Çatı ve Döşemeler için Güvenli Çalışma Yükleri

Yangın Tesisatı

İptal ve İşaretleme için Güvenli Çalışma Yükleri

Sağlık ve Güvenlik Koordinatörleri EK-2

Sağlık ve Güvenlik Koordinatörü

Ek-2 – İSG Riskleri İçeren Çalışmalar

Sağlık ve Güvenlik Koordinatörleri GÖREVLER

Proje Hazırlık Aşamasındaki Görevleri

Proje Uygulama Aşamasındaki Görevleri

Yapı İşlerinde Bildirim Yükümlülüğü EK-3

Bildirim Koşulu 1

Bildirim Koşulu 2

Bildirim ve Koordinatör Zorunluluk Tablosu + / -

DURUM 1 Bir işverenin olması durumunda

DURUM 2 Aynı yapı alanında birden fazla işveren veya alt işverenin olması durumunda

EK-IV

YAPI ALANLARI İÇİN ASGARİ SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI

A) Yapı alanındaki çalışma yerleri için genel asgari şartlar

Yüksekte Çalışma

Öncelikli Çalışma

Planlama

Güvenli Ulaşım

Toplu Koruma

Kişisel Koruma

Proje Planlaması

Kontrol ve Bakım

Eğitim

Gözetim ve Kontrol

Yüksekte Çalışmayı Ortadan Kaldır

Toplu Koruma Önlemleri

İdari Kontroller

Kişisel Düşmeye Karşı Koruyucu Donanımlar

Düşme Neden Olan Faktörler

İç Faktörler

Dış Faktörler

Yapı İşlerinde Yüksekte Çalışmalarda

EĞİTİM KONULARI (5 temel başlık)

Yapılacak İşin Mahiyeti

Çevredeki Faaliyetler