Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği · 6331 sayılı Kanun Tehlike Sınıfı: Tehlikeli
Bir işverenden, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan, bu iş için görevlendirdiği işçilerini/çalışanlarını sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran gerçek veya tüzel kişiyi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşları ifade eder.
Çalışan istihdam eden gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşları ifade eder.
Çalışan istihdam etmeksizin kendi nam ve hesabına mal ve hizmet üretimi yapan ve projenin tamamlanmasında profesyonel katkı sağlayan kişiyi ifade eder.
Yapı işlerinin tasarımından tamamlanmasına kadar yürütülen bütün işleri ifade eder.
İşveren tarafından görevlendirilen ve işveren adına projenin hazırlanmasından, uygulanmasından ve uygulamanın kontrolünden sorumlu gerçek veya tüzel kişiyi ifade eder.
Projenin hazırlık ve uygulama aşamalarında, işveren veya proje sorumlusu tarafından sorumluluk verilen ve bu Yönetmeliğin 10 uncu ve 11 inci maddelerinde belirtilen sağlık ve güvenlikle ilgili görevleri yapan gerçek veya tüzel kişileri ifade eder.
Muhtemel risklerin değerlendirilip yapı işi süreci boyunca sağlık ve güvenlik ile ilgili alınacak tedbirlerin, organizasyon yapısının, çalışma yöntemlerinin ve bunlara ilişkin işlerin ne zaman ve kim tarafından yapılması gerektiğinin belirlendiği, aynı yapı sahasında faaliyet gösterecek farklı işverenler, alt işverenler, kendi nam ve hesabına çalışan kişiler ve farklı çalışma ekipleri arasında sağlık ve güvenliğe dair hususların koordinasyonunun sağlanması amacıyla yapı alanının tamamından sorumlu işveren veya proje sorumlusu tarafından hazırlanan veya hazırlanması sağlanan planı ifade eder.
Yapı işlerinin yürütüldüğü alanı ifade eder.
İnşaat ve çeşitli mühendislik işlerinin yürütüldüğü, yerüstü veya yeraltında, su üstü veya su altında yapılan, Ek–1'de yer alan işler ile benzeri diğer işleri ifade eder.
Hiçbir yapı sağlık güvenlik planı olmadan başlayamaz. Plan, işveren veya proje sorumlusu tarafından projenin hazırlık aşamasında hazırlanır veya hazırlanması sağlanır.
Bildirim gerektiren işler haricinde ve Ek-2'deki listede belirtilen risklerin bulunmaması halinde koordinatör görevlendirilmeyebilir.
Bildirimin yapıldığı tarih
Mahalle, cadde, sokak, numara, ada, parsel, semt, ilçe, il
İşverenin ad ve adresi
Yapı çeşidi (köprü, bina, yol, vb.)
Varsa proje sorumlusunun adı ve adresi
Proje hazırlık safhasındaki SGK koordinatör(ler)i
Proje uygulama safhasındaki SGK koordinatör(ler)i
İşin planlanan başlama tarihi
Planlanan çalışma süresi
Azami çalışan sayısı
Yapı alanındaki yüklenici sayısı
Alt işverenler, kendi nam ve hesabına çalışanlar, tedarikçiler
| İşin Kapsamı | Bildirim | Sağlık ve Güvenlik Koordinatörü | Sağlık ve Güvenlik Planı | Cevap |
|---|---|---|---|---|
| 30 işgününden ve 20 çalışandan veya 500 yevmiyeden az olması | ||||
| 30 işgününden ve 20 çalışandan veya 500 yevmiyeden fazla olması |
| İşin Kapsamı | Bildirim | Sağlık ve Güvenlik Koordinatörü | Sağlık ve Güvenlik Planı | Cevap |
|---|---|---|---|---|
| 30 işgününden ve 20 çalışandan veya 500 yevmiyeden az olması | ||||
| 30 işgününden ve 20 çalışandan veya 500 yevmiyeden fazla olması ve Yönetmelik EK-2'deki çalışmaların bulunması | ||||
| 30 işgününden ve 20 çalışandan veya 500 yevmiyeden fazla olması |
1– Seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü alanda yapılan çalışma; yüksekte çalışma olarak kabul edilir.
Yüksekte yapılması zorunlu olmayan montaj ve benzeri çalışmaların mümkün olduğunca öncelikle yerde yapılması sağlanır.
Yapılacak çalışmaların önceden planlanması ve organize edilmesi, bu planlama yapılırken yüksekten düşme ile ilgili hususlara acil durum planında yer verildiğinden emin olunması sağlanır.
Çalışanların, çalışma yerlerine güvenli bir şekilde ulaşmaları uygun araç ve ekipmanlarla sağlanır.
Çalışanların güvenliği öncelikle, güvenli korkuluklar, platformlar, bariyerler, kapaklar, iskeleler, güvenlik ağları veya hava yastıkları gibi toplu koruma tedbirleri ile sağlanır.
Toplu koruma tedbirlerinin düşme riskini tamamen ortadan kaldıramadığı, uygulanmasının mümkün olmadığı, daha büyük tehlike doğurabileceği, geçici olarak kaldırılmasının gerektiği hallerde, ankraj noktaları veya yaşam hatları oluşturularak tam vücut kemer sistemleri veya benzeri güvenlik sistemlerinin kullanılması sağlanır.
Yapı işleri sırasında ve yapı işleri bitirilip yapı kullanıma geçtikten sonra yüksekte yapılacak çalışmalarda kullanılmak üzere oluşturulacak yatay ve dikey yaşam hatları için gerekli olan ankraj noktaları ve yapısal düzenlemeler, projenin hazırlık aşamasında belirlenerek sağlık ve güvenlik planı ve dosyasında yer alır.
Yüksekte güvenli çalışma donanımlarının, düzenli olarak kontrol ve bakımlarının yapılması sağlanır. Uygun olmayan donanımların kullanılması engellenir.
Bu alanlarda çalışanlara yüksekte çalışmayla ilgili tehlikeler, riskler, kontrol tedbirleri ve güvenli çalışma yöntemleri konularında eğitim verilir.
Yüksekte yapılan çalışmalar işveren tarafından görevlendirilen ehil bir kişinin gözetim ve kontrolü altında gerçekleştirilir.
En güvenli yöntem, yüksekte çalışmayı tamamen ortadan kaldırmaktır. İş mümkünse zeminde yapılmalı, prefabrik montaj tercih edilmeli, uzaktan kumandalı sistemler kullanılmalıdır.
En EtkiliDüşme riskini çalışanlardan bağımsız şekilde ortadan kaldıran önlemler:
Son savunma hattıdır.
Yapı İşlerinde Yüksekte Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Rehberi’ne göre yüksekte çalışmalar sırasında oluşabilecek risklerden korunmak için verilen yöntemlerin hiyerarşik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
Çalışanların tehlikelerden izole edilmesi
Tehlikelerin kaldırılması veya azaltılması için prosedürler ve talimatlar belirlenmesi, eğitimler verilmesi, bilgilendirme yapılması
Çalışanların yüksekten düşmelere karşı kişisel koruyucu donanımlarla korunması
Tehlikeli olanın tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirilmesi
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre, yüksekte yapılması zorunlu olmayan montaj ve benzeri çalışmaların mümkün olduğunca öncelikli olarak yerde yapılması sağlanmalıdır.
Bu prensip doğrultusunda mümkünse montaj işlerinin yerde yapılmasının seçilmesi aşağıdaki risk kontrol önlemi adımlarından hangisinin kapsamına girer?
Çalışanlara verilecek eğitimin ekipmanın kurulumu ve çalışma alanına erişimden işin tamamlanmasına kadar bütün süreçleri kapsayacak şekilde olmasına dikkat edilmelidir.
Not: Yönetmelikte yüksekte çalışma eğitiminin içeriği ile ilgili hükümler yer almamaktadır. Ancak eğitim konularının belirlenmesinde genel olarak aşağıdaki hususlara önem verilmelidir:
İşin niteliği, kapsamı ve işin gerçekleştirileceği ortam ve yapının fiziki durumu.
Aynı anda çevrede yürütülmekte olan diğer faaliyetler ve bunların oluşturduğu riskler.
Yüksekte çalışma için kullanılması planlanan iş ekipmanı ve güvenli kullanımı.
Çalışanların durumu, bilgi ve tecrübe seviyeleri dikkate alınır.
Acil durumlar, müdahale yöntemleri ve tahliye prosedürleri.
Yüksekte çalışma eğitimi; işin mahiyeti, çevre, ekipman, çalışan durumu ve acil durumlar olmak üzere 5 ana başlıkta toplanır. Eğitim, kurulumdan tamamlanmaya kadar tüm süreci kapsamalıdır.
Yapı İşlerinde Yüksekte Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama Rehberi'ne göre yüksekten düşmeyi tetikleyen faktörler:
olarak ikiye ayırmak mümkündür.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi işyeri ve organizasyonuyla ilgili bir faktördür?
Yapı işlerinde aşağıda belirtilen standartlara uygun yaşam hattı sistemlerinin kullanılması sağlanır ve yapılan iş, çalışma ortamı ve yapısal imkânlar dikkate alınarak uygun özellikte yaşam hattı seçilir:
Kılavuzlu tip düşme durdurucular ile rijit ve dikey yaşam hatları
Kılavuzlu tip düşme durdurucular ile esnek ve dikey yaşam hatları
Esnek veya rijit yatay yaşam hatları
Yaşam hatları, toplu koruma tedbirlerinin alınamadığı veya yeterli olmadığı durumlarda uygun ankraj sistemleri ve kişisel koruyucu donanımlar ile birlikte kullanılır.
Ankraj sistemi ve yaşam hatlarının kurulum ve sökümü üretici talimatları doğrultusunda özel çalışma koşulları ve riskler dikkate alınarak; kurulum, söküm ve konuyla ilgili güvenli çalışma yöntemleri hakkında eğitim almış kişiler, üretici veya tedarikçi tarafından gerçekleştirilir.
Ankrajlar ve ankraj noktaları; yaşam hatları, bağlantı halatları ve diğer düşmeye karşı koruyucu sistem bileşenlerinin keskin, sert ve pürüzlü kenarlara, sıcak yüzeylere veya kimyasallara maruz kalmasını önleyecek şekilde konumlandırılır.
Ankrajların ve ankraj tertibatının yerleştirileceği yapı elemanlarının, muhtemel bir düşme gerçekleştiğinde maruz kalacağı statik ve dinamik yüklere karşı koyabilecek yeterli stabilite ve dayanıma sahip olması sağlanır.
Kullanılmaz. Kenar korkulukları toplu koruma amaçlıdır, kişisel bağlantı noktası olarak kullanılamaz.
Kullanılmaz. Bu korkuluklar toplu koruma için tasarlanmıştır, ankraj noktası olarak güvenli değildir.
Kullanılmaz. Merdivenler bağlantı noktası olarak kullanılamaz, ankraj sağlamaz.
Kullanılmaz. Tesisat boruları ankraj noktası olarak tasarlanmamıştır, güvenli değildir.
Kullanılmaz. Oluklar ve kanallar bağlantı noktası olarak kullanılamaz, dayanıklı değildir.
Kullanılmaz. Bağlantı halatları ankraj noktası değildir, sadece bağlantı elemanıdır.
Kullanılmaz. Bacalar ankraj noktası olarak kullanılamaz, dayanımı yetersizdir.
Kullanılmaz. Antenler bağlantı noktası olarak kullanılamaz, güvenli değildir.
Kullanılmaz. Dayanımı yetersiz, uygun olmayan diğer tüm noktalar bağlantı için kullanılamaz.
Yaşam hatları, sadece üreticisinin uygun gördüğü yaşam hattı tertibatlarıyla birlikte kullanılması sağlanır.
Kullanılacak yaşam hattı sistemi veya bileşenleri seçilirken korozyona sebep olabilecek maddeler, yüksek sıcaklık ve olumsuz hava şartları gibi hususlar dikkate alınır.
Kullanılan yaşam hattı sistemleri veya bileşenlerinin kullanım ömrü ile ilgili üretici el kitabında belirtilen uyarı ve tavsiyeler dikkate alınır.
Yaşam hattı ankraj noktalarının, uygulanabilir olduğu sürece düşme mesafesini azaltacak şekilde baş seviyesinin üstünde olması sağlanır. Düşme mesafesini artıracağı için ankraj noktaları mümkün olduğunca ayak seviyesinde oluşturulmaz.
Yaşam hatları ve ankraj noktalarının konumları, çalışanların çalışma alanının her yerine güvenli bir şekilde erişebilmeleri ve düşmeleri durumunda sarkaç etkisine maruz kalmamaları gibi hususlar dikkate alınarak çalışma alanını yeterince kapsayacak şekilde planlanır ve kurulumu gerçekleştirilir.
Birden fazla yaşam hattının bulunduğu ve çalışanların bu yaşam hatları arasında geçiş yaptığı, düşme riski olan çalışma alanlarında, çalışanların çift kollu bağlantı halatı kullanması sağlanır. Çalışanların bu geçiş esnasında geçilecek yaşam hattına bağlantı halatını taktıktan sonra, bir önceki bağlantılarını sökmeleri sağlanır.
13- Yaşam hatları; her kullanım öncesi aşağıda belirtilen hususlarda kontrol edilir:
Kırık ya da gevşek halat ipliği/teli kontrol edilir.
Isı hasarı, yanma veya erime kontrol edilir.
Farklı boyut ve şekillerde halat ipliği/teli kontrol edilir.
Elastiklik kaybı veya halatta öbek oluşumu kontrol edilir.
UV ışınlarına bağlı renk solgunluğu kontrol edilir.
Hasarlı veya kötü durumdaki bağlantı bileşenleri ve ankrajlar kontrol edilir.
Eksik veya anlaşılmayan etiketler kontrol edilir.
Halat gerginliğinde azalma kontrol edilir.
Korozyona uğramış bileşenler kontrol edilir.
Üretici talimatları veya kullanım kılavuzunda belirtilen diğer hususlar kontrol edilir.
Her bir ankraj tertibatı ve yaşam hattı sistemi, üretici talimatlarına uygun şekilde yılda en az bir kez detaylı olarak kontrol edilir.
Yaşam hattı sisteminin herhangi bir düşme sonrasında kullanımı durdurularak, oluşabilecek deformasyonlara ya da dayanımındaki azalmalara karşı kontrolü gerçekleştirilir.
✅ Kontrol sonrası gerekli değişiklik ve düzenlemeler yapılmadan kullanımına izin verilmez.
❌ Değişiklik veya düzenleme yapılması mümkün olmayan ya da değişiklik yapılsa dahi güvenli hale getirilemeyecek durumda olan yaşam hattı sistemleri kullanımdan kaldırılır.
Rijit ve dikey yaşam hatlarında ray veya çelik tel halat kullanılır.
Çelik tel halat: Asgari 8 mm anma çapı
Standart: TS EN 10264-2 · Paslanmaz veya galvanizli çelik
Kalıcı olarak kurulan rijit ve dikey yaşam hatları sabit bir yapı elemanına veya merdiven ve benzeri ekipmanlara, hat uzunluğu boyunca ve üretici talimatlarında belirtilen aralıklarda kalıcı bir şekilde sabitlenir.
Esnek ve dikey yaşam hatlarında sentetik lifli halat veya çelik tel halat kullanılır.
Kalıcı olarak kurulan esnek ve dikey yaşam hatları, uç noktalarından ve üretici talimatlarında belirtilen aralıklarla sabitlenmek suretiyle gerdirilir.
Geçici olarak kurulan esnek ve dikey yaşam hatlarında, çalışma ortamı veya hava koşullarının etkisiyle halatın kontrolsüz hareketi sonucu ek risklerin oluşabileceği durumlarda hattın stabil kalmasına yönelik tedbirler alınır.
Dikey yaşam hatlarında, el ile ayarlama gerektirmeksizin çalışan ile birlikte aşağı ve yukarı yönde hareket eden ve düşme meydana gelmesi durumunda otomatik olarak kilitlenen kılavuzlu tip düşmeyi durdurucular kullanılır.
Dikey yaşam hattı ve kılavuzlu tip düşmeyi durduruculardan oluşan düşmeyi durdurucu sistemlerde, muhtemel bir düşme durumunda çalışanın zemine çarpmaması için yaşam hattı seviyesi ile zemin seviyesi arasında aşağıdaki hususlar dikkate alınarak yeterli açıklık mesafesi bırakılır:
En az bir metre olmak üzere üretici tarafından önerilen ilave güvenlik mesafesi bırakılır.
Toplam Düşme = Düşmeyi Durdurucu + Enerji Sönümleyici + Halat Esnemesi + Kemer Esnemesi
En az 1 metre olmak üzere, üretici tarafından önerilen ilave güvenlik mesafesi.
Uç noktalarından ve üretici talimatlarında belirtilen aralıklarla sabitlenerek gerdirilir.
Çalışma ortamı veya hava koşullarının etkisiyle halatın kontrolsüz hareketi sonucu ek riskler oluşabilecek durumlarda, hattın stabil kalmasına yönelik tedbirler alınır.
Yatay yaşam hatlarında, hattın yatay düzlemden sapma açısı 15°'yi geçemez.
Rijit ve yatay: Rijit profil veya ray kullanılır.
Esnek ve yatay: Çelik tel halat, sentetik lifli halat veya dokuma şerit kullanılır.
Kalıcı olarak kurulan rijit ve yatay yaşam hatları sabit bir yapı elemanına, hat uzunluğu boyunca üretici talimatlarında belirtilen aralıklarda kalıcı bir şekilde sabitlenir.
Kalıcı veya geçici olarak kurulan esnek ve yatay yaşam hatları, iki ana ankraj noktası arasında gerdirilerek konumlandırılır.
Yatay yaşam hatlarında; hareketli ankraj noktası olarak kullanılan, yatay düzlem boyunca hat üzerinde hareket eden ve çalışanın hatta bağlantısını sağlayan hareketli tertibat (şaryo vb.) yer alır. Bu tertibatın, istem dışı olarak hattan ayrılması engellenir.
Üretici talimatları doğrultusunda esnek ve yatay yaşam hattının en az bir ucunda enerji sönümleyici kullanılması halinde bu sönümleyicilerin yükleme koşulları dikkate alınarak yeterli dayanıma sahip olması sağlanır.
Yatay yaşam hattı, hareketli tertibat ve enerji sönümleyici içeren bağlantı halatından oluşan düşmeyi durdurucu sistemlerde, muhtemel bir düşme durumunda çalışanın zemine çarpmaması için yaşam hattı seviyesi ile zemin seviyesi arasında aşağıdaki hususlar dikkate alınarak yeterli açıklık mesafesi bırakılır:
Bağlantı halatı uzunluğu, açılmış enerji sönümleyicinin uzunluğu ve esnek bir yaşam hattı kullanılmışsa hatta oluşan "V" şeklindeki sehim.
Tam vücut emniyet kemerinin esneme miktarı, bağlantı halatının tam vücut emniyet kemerine takıldığı nokta ile çalışanın ayağı arasındaki mesafe.
En az bir metre olmak üzere yeterli emniyet mesafesi bırakılır.
Toplam Düşme = Serbest Düşme + Frenleme Mesafesi + Kemer Esnemesi
En az 1 metre olmak üzere, üretici tarafından önerilen ilave güvenlik mesafesi.
Geri sarmalı düşmeyi durdurucularda, makara ve çalışan arasındaki hattın uzunluğu mümkün olduğu kadar kısa olması sağlanır.
Geri sarmalı düşmeyi durdurucular, üretici tarafından test edilmedikçe ve izin verilmedikçe aşağıdaki durumlarda kullanılamaz:
Düşme mesafesini artıracağından geri sarmalı düşmeyi durdurucular ile tam vücut emniyet kemeri arasında bağlantı halatı kullanılmaz.
Aynı geri sarmalı düşmeyi durdurucuya birden fazla çalışan bağlanamaz.
Muhtemel bir düşme durumunda çalışanın zemine çarpmaması için yeterli açıklık mesafesi bırakılır:
a) Serbest düşme mesafesi, frenlemenin devreye girdiği mesafe ve tam vücut emniyet kemerinin esneme miktarı.
b) En az bir metre olmak üzere üretici tarafından önerilen ilave güvenlik mesafesi.
Toplam Düşme = Bağlantı Halatı + Enerji Sönümleyici + "V" Sehimi
En az 1 metre olmak üzere, üretici tarafından önerilen ilave güvenlik mesafesi.
Yatay yaşam hatlarında, hattın yatay düzlemden sapma açısı 15° geçemez.
Çalışma platformları ve geçitler kişileri düşmekten ve düşen cisimlerden koruyacak şekilde yapılır.
Yüksekte yapılan çalışmalarda kullanılan el aletleri ve diğer malzemelerin düşmelerini engelleyecek tedbirler alınır.
Çalışanlar, düşen cisimlere karşı öncelikle toplu olarak korunur.
Yapı alanında, cisimlerin düşerek tehlike oluşturabileceği bölgelere girişler önlenir veya gerektiğinde kapalı geçitler yapılır.
Yapı alanında, çalışanlara uygun baş koruyucu donanımlar (barem) verilerek kullanımı sağlanır.
Malzemelerin doğrudan yere atılmaması, dengeli ve güvenli bir şekilde indirilerek uygun bir yere istif edilmesi sağlanır.
💡 Atık malzemeler: Moloz kaydırakları gibi güvenli çalışma yöntemleri tercih edilir.
Enerji dağıtım tesisleri, yangın veya patlama riski oluşturmayacak şekilde tasarlanır. Kişilerin elektrik çarpması riskine karşı korunması sağlanır.
Elektrikle ilgili bütün ekipman ve bağlantıların kurulması, sökülmesi, tamirat ve tadilat işleri sadece yetkili elektrikçiler tarafından yapılır.
Elektrikli tesisatın bütün parçalarının, güç gereksinimleri için yeterli kapasite ve kalitede ve yapı işlerindeki çalışma koşullarına dayanıklı olması sağlanır.
Yapı alanı içerisindeki ana pano ve tali elektrik panolarında uygun kaçak akım rölesi kullanılır.
Elektrik panoları, tevzi tabloları kilitli dolap veya hücre içine konulur. Gerilim altındaki tesisatın tecritlerinin çıkarılması gerektiğinde uyarı ve koruma tedbirleri alınır.
Elektrik bağlantıları için uygun bağlantı elemanları kullanılır, açık uçlu kablolarla bağlantı yapılmaz.
Sabit ve seyyar iletkenler ile teçhizatların dış etkenlerden korunması sağlanır, eskimiş veya yıpranmış olanlar kullanılmaz.
Ekipman ve koruyucu cihazların tasarımı, yapımı ve seçiminde; enerji tipi, gücü, dış şartlar ve kişilerin eğitim ve deneyimleri göz önünde bulundurulur.
Elektrik teçhizatı, iletim hatları ve elektrikli aletlerin üzerlerinde voltajları belirtilir.
Elektrikle çalışan iş ekipmanlarının gövde güvenlik topraklaması yapılır.
Her türlü elektrik kullanımı ve elektrik tesisatının işletilmesiyle ilgili olarak, bu Yönetmelik hükümleri yanında ilgili diğer mevzuat hükümleri de uygulanır.
Buz, kar, yağmur, kullanılan malzemeler ve diğer etkenlerle kaygan hale gelen çalışma yerleri ve geçitler temizlenerek kaymayı önleyici tedbirler alınır.
Yapı alanında malzemelerin, yıkılma ve devrilmeleri önlenir, kazaya sebep olmayacak şekilde istif edilmeleri sağlanır.
Yanıcı veya patlayıcı maddelerin depolandığı alanlarda ve patlayıcı ortam oluşan çalışma alanlarında Patlayıcı Ortamlar Yönetmeliği ve ATEX Yönetmeliği hükümlerine uygun çalışılır.
Beklenmeyen herhangi bir hareketi nedeniyle çalışanların sağlık ve güvenliğini etkileyebilecek her türlü malzeme, ekipman ile bunların parçaları güvenli ve uygun bir şekilde sabitlenir.
İşin güvenli bir şekilde yapılmasını sağlayacak uygun ekipman ve çalışma şartları sağlanmadıkça, yeterli dayanıklılıkta olmayan yüzeylerde çalışılmasına ve bu yerlere girilmesine izin verilmez.
Kurulmakta, sökülmekte, bakımda, tamirde ya da yıkılmakta olan yapılarda çalışanları yapının dayanıksızlığından ve kırılganlığından kaynaklanan risklerden korumak için yeterli tedbirler alınır.
31– Acil çıkış yolları ve kapıları ile ilgili aşağıdaki hususlara uyulur:
Acil çıkış yolları ve kapıları doğrudan dışarıya veya güvenli bir alana açılır ve çıkışı önleyecek hiçbir engel bulunmaz.
Herhangi bir tehlike durumunda, bütün çalışanların işyerini derhal ve güvenli bir şekilde terk etmelerine imkan sağlar.
Sayısı, yerleşimi ve boyutları; yapı alanı, ekipman, azami çalışan sayısı ve Yangın Yönetmeliği hükümlerine uygun olur.
Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği'ne göre işaretlenir. İşaretler uygun yerlere konulur ve kalıcı olması sağlanır.
Acil çıkış yolları ve kapıları ile buralara açılan yol ve kapılarda çıkışı zorlaştıracak hiçbir engel bulunmaz.
Aydınlatılması gereken acil çıkış yolları ve kapılarında elektrik kesilmesi halinde yeterli aydınlatmayı sağlayacak sistem bulundurulur.
Yapı alanının özelliklerine, çalışan barakalarının ve diğer tesislerin boyutlarına ve kullanım şekline, alandaki ekipmana, maddelerin fiziksel ve kimyasal özelliklerine, bulunabilecek azami kişi sayısına bağlı olarak uygun nitelikte ve yeterli sayıda yangınla mücadele araç ve gereci ile gerekli yerlerde yangın dedektörleri ve alarm sistemleri bulundurulur.
Yangınla mücadele araç ve gereçleri, yangın dedektörleri ve alarm sistemlerinin düzenli bakımlarının ve mevzuata uygun sürelerde periyodik kontrollerinin yapılması sağlanır.
Otomatik olmayan yangın söndürme ekipmanı görünür ve kolayca erişilebilir yerlere konulur ve önlerinde engel bulundurulmaz. Ekipmanlar kolay kullanılabilir nitelikte olup, Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği'ne göre işaretlenir. İşaretlerin uygun yerlere konulması ve kalıcı olması sağlanır.
Çalışanların harcadıkları fiziksel güç ve çalışma şekli dikkate alınarak yeterli temiz hava sağlanır. Cebri havalandırma sisteminde, sistemin her zaman çalışır durumda olması sağlanır ve çalışanların sağlığına zarar verebilecek hava akımlarına neden olmayacak şekilde tesis edilir.
Çalışanların zararlı düzeyde titreşim, gürültü, gaz, buhar veya toz gibi zararlı dış etkenlere maruz kalmaları önlenir.
Zehirli veya zararlı madde bulunması muhtemel veya oksijen düzeyi yetersiz veya parlayıcı olabilecek bir ortama girmek zorunda kalan çalışanların, herhangi bir tehlikeye maruz kalmalarını önlemek üzere kapalı ortam havası kontrol edilir ve gerekli tedbirler alınır.
Çalışanlar, sınırlı hava hacmine sahip yüksek riskli ortamlarda çalıştırılmazlar. Zorunlu hallerde, her türlü tedbir alındıktan sonra çalıştırılabilirler. Bu durumlarda çalışanlar dışarıdan sürekli izlenir ve gerektiğinde derhal yardım yapılması için bütün tedbirler alınır.
Ortam sıcaklığının, çalışma süresince, çalışanların yaptıkları işe ve harcadıkları fiziksel güce uygun düzeyde olması sağlanır. Yapılan işin niteliği sebebiyle ortam sıcaklığının değiştirilemeyeceği hallerde çalışanları fazla sıcak veya soğuktan koruyacak tedbirler alınır.
40– Yapı alanındaki çalışma yerlerinin, barakaların ve yolların aydınlatılmasında aşağıdaki hususlara uyulur:
Çalışma yerleri, barakalar ve geçiş yollarındaki aydınlatma sistemleri, çalışanlar için kaza riski oluşturmayacak özellikte olur ve uygun şekilde yerleştirilir.
Çalışma yerleri, barakalar ve geçiş yollarındaki aydınlatma sistemindeki herhangi bir arızanın çalışanlar için risk oluşturabileceği yerlerde acil ve yeterli aydınlatmayı sağlayacak yedek aydınlatma sistemi bulundurulur.
41– Kapı ve geçitlerde aşağıda belirtilen hususlara uyulur:
Raylı kapılarda, raydan çıkmayı ve devrilmeyi önleyecek güvenlik tertibatı bulundurulur.
Yukarı doğru açılan kapılarda, aşağı düşmeyi önleyecek güvenlik tertibatı bulundurulur.
Araçların geçtiği kapı ve geçitler yayaların geçişi için güvenli değilse, bu mahallerde yayalar için ayrı geçiş kapısı bulundurulur. Bu kapılar açıkça işaretlenir ve önlerinde hiçbir engel bulundurulmaz.
Merdivenler, sabitlenmiş geçici merdivenler, yükleme yerleri ve rampalar da dahil olmak üzere trafik yolları; kolay ve güvenli geçişi sağlayacak, bu yerlerin yakınında çalışanlar için tehlike oluşturmayacak şekilde tasarlanarak yapılır.
Araç trafiği olan yollar ile kapılar, geçitler, yaya geçiş yolları, koridorlar ve merdivenler arasında yeterli mesafe bulundurulur.
Trafik yolları güzergahında bulunan havai hatlar ve benzeri engeller ile alakalı gerekli işaretlemeler ve önlemler alınır.
Yükleme yerleri ve rampaların;
Çalışılan yerlerin, gerekli her türlü ekipman ve araçlar dikkate alınarak, çalışanların işlerini yaparken rahatça hareket edebilecekleri genişlikte olması sağlanır.
İşyerinde, İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik'e uygun sayıda, ilkyardım yapabilen eğitilmiş çalışanlar her an hazır bulundurulur. Kaza geçiren veya aniden rahatsızlanan çalışanların, tıbbi müdahale yapılan yerlere en kısa zamanda ulaşmalarını sağlayacak tedbirler alınır.
Yapı alanının büyüklüğü, yapılan işin niteliği ve kaza riskine göre, gerektiğinde bir ya da daha fazla ilk yardım ve acil müdahale odası bulunması İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği'nin 10 ve 11. madde hükümlerine göre sağlanır.
İş elbisesi giymek zorunda olan çalışanların, etik olarak veya sağlık nedenleriyle, uygun olmayan bir yerde soyunmalarına izin verilmez. Bu durumda çalışanlar için uygun soyunma yerleri sağlanır. Soyunma yeri gerekmeyen işyerlerinde çalışanların elbiselerini koyabilecekleri uygun bir yer tahsis edilir.
Soyunma yerlerinin aşağıda belirtilen hususlara sahip olması sağlanır:
Yapılan işin veya sağlıkla ilgili nedenlerin gerektirmesi halinde, çalışanların yıkanmalarının, temizlenmelerinin gerektiği her durumda, kadın ve erkek çalışanlar için ayrı ayrı olmak üzere sıcak ve soğuk su imkânı bulunan uygun yıkanma yerleri ve duşlar tesis edilir.
Duş tesisi gerektirmeyen işlerde, çalışma yerlerinin ve soyunma odalarının yakınında, gerektiğinde sıcak suyu da olan lavabolar bulunur. Lavabolar erkek ve kadın çalışanlar için ayrı ayrı yapılır.
Duşlar ve lavaboların her zaman çalışanların kullanımına hazır halde olması sağlanır, buralarda gerekli temizlik malzemeleri bulundurulur.
Duş veya lavaboların soyunma yerlerinden ayrı yerlerde bulunması durumunda, duş ve lavabolar ile soyunma yerleri arasında kolay geçiş yolları sağlanır.
Özellikle, çalışan sayısının fazla olması, işin niteliği veya çalışma yerinin uzak olması ve benzeri nedenlerin sağlık ve güvenlik yönünden gerektirmesi halinde, çalışanlara, kolay ulaşılabilen dinlenme veya barınma yerleri sağlanır. Bu tür imkânlar yoksa iş aralarında çalışanların dinlenebileceği uygun yerler sağlanır.
Dinlenme ve barınma yerleri, sağlık şartları ve dış etkilerden korunma bakımından yeterli nitelikte, mahfuz bir yere, zemini düzeltilerek kurulur ve drenaj için gerekli tedbirler alınır.
Gebe ve emziren kadınların yatıp uzanarak dinlenebilecekleri uygun koşullar sağlanır.
Engelli çalışanların çalıştığı işyerlerinde, engel durumları dikkate alınarak gerekli olan her türlü düzenlemeler yapılır. Bu düzenlemeler özellikle;
Yapı alanının çevresi ve çalışma alanının etrafı kolayca görülebilecek, fark edilebilecek ve yetkisiz kişilerin girişine engel olacak şekilde çevrilerek işaretlenir.
Çalışılan yerlerde ve barakalarda, çalışanlar için yeterli miktarda içme suyu ve mümkünse başka bir alkolsüz içecek bulundurulur.
Çalışanlara uygun koşullarda, yemeklerini yiyebilecekleri ve gerektiğinde yemeklerini hazırlayabilecekleri imkânlar sağlanır.
Tesislerin ve müştemilatının kullanım amacına uygun sağlamlık ve dayanıklılıkta olması sağlanır.
10– Kapı ve girişlerde aşağıda belirtilen hususlara uyulur:
Kapıların ve girişlerin yerlerinin, sayılarının, boyutlarının ve yapıldıkları malzemelerin, kullanıldıkları odalara, alanlara, kullanım amaçlarına ve çalışanların rahatça girip çıkmalarına uygun olması sağlanır.
Kapalı çalışma mekanlarının kullanımı ve içinde bulunan ekipman göz önüne alınarak çalışanların korunması amaçlanır.
Araçların geçiş yolları açıkça işaretlenir.
12– Yürüyen merdivenler ve yürüyen bantlarda aşağıda belirtilen hususlara uyulur:
Güvenli şekilde çalışır durumda olması sağlanır.
Gerekli güvenlik araçları ile teçhiz edilir.
Kolayca görülebilecek ve ulaşılabilecek acil durdurma sistemleri bulunur.
Yürüyen merdivenlerin periyodik kontrolleri yılda bir ekipman muayene kuruluşlarında çalışan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler tarafından yapılır.
Yeterli büyüklükte olur.
Yeterli yükseklikte olur.
Yeterli hava hacmi sağlanır.
15– Enerji dağıtım tesislerinde aşağıdaki hususlara uyulur:
Yapı işlerine başlamadan önce alanda mevcut olan tesisat belirlenir, kontrol edilir ve açıkça işaretlenir.
Yapı alanındaki enerji dağıtım tesislerinin, özellikle dış etkilere maruz kalan tesislerin, kontrol ve bakımlarının düzenli olarak yapılması sağlanır.
Çalışanların sağlık ve güvenliklerini olumsuz etkileyebilecek hava koşullarından korunması sağlanır.
Kuvvetli rüzgâr alan işyerlerinde gerekli güvenlik tedbirleri alınmadan çalışma yapılmaz.
Üzerinde çalışan bulunduğu durumlarda hareket ettirilmez.
Ekipmanın dik ve platformun düz olması sağlanır.
Ayaklarında ekipmanın kendiliğinden hareket etmesini engelleyecek fren kolu ve benzeri uygun tertibatlar bulunur.
İskelelerin, çalışma sırasında sağa sola veya ileri geri hareket etmeden asılı kalması sağlanır.
İskelelerin, iniş ve çıkış yollarında herhangi bir engel bulunmaması için gerekli tedbirler alınır.
El merdivenlerinin kullanılmasında İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nde belirtilen hükümlere uyulur.
El merdivenleri ancak;
Not: Toplu koruma önlemlerine kişisel koruma önlemlerine göre öncelik verilir. İş ekipmanı, yapılacak işin doğasına ve öngörülen yüke uygun olmalıdır.
Tüm iş ekipmanlarının periyodik olarak kontrol, test ve deneyleri, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nde belirtilen hükümlere uygun yapılır.
Operatörün görüş alanının kısıtlı olduğu durumlarda, rehberlik edecek, eğitim almış bir işaretçi görevlendirilir.
Kazı ve malzeme taşıma işlerinde kullanılan makine ve araçların manevra ve park yerleri ile hareket alanları belirlenir.
Kazı ve malzeme taşıma işlerinde kullanılan makine ve araçların kazı çukuruna veya suya düşmemesi için koruyucu tedbirler alınır.
Sürücü kabini, aracın devrilmesi durumunda ezilmemesi ve düşen cisimlerden korunması için uygun şekilde yapılır.
Yükün çeşidi, boyutu, şekli ve diğer fiziksel özelliklerine uygun kaldırma aparatları kullanılarak uygun çalışma yöntemi tercih edilir.
Yük kaldırmada kullanılan ekipmanlar ile ilgili İş Ekipmanları Yönetmeliği hükümlerine uyulur.
Kaldırma ekipmanlarında yük kaldırılması ve ekipmanın hareketi esnasında devreye girecek sesli ve ışıklı ikaz sistemleri bulundurulur.
Otomatik devreye girme · Aşırı yük koruması
Bitişik yapıları etkileme riski araştırılır, tedbir alınır.
Kablolar, gaz, su, kanalizasyon yerleri belirlenir, tedbir alınır.
Perde ile çevrilir, ikaz ve uyarı düzenlenir, bitime kadar korunur.
Uyarı şeritleri ve ikaz levhaları asılır.
İşveren tarafından görevlendirilen ehil kişi gözetiminde yapılır.
Çalışma alanına giriş ve çıkış için güvenli yollar sağlanır.
Zemin yapısı, iklim, sarsıntı, su kaynaklarına göre uygun şev açıları ve statik hesaplı destek.
Malzeme düşmesi, su baskını ve insanların düşmesine karşı uygun tedbirler.
Tehlikeli/zararlı olmayan solunabilir hava sağlamak için tedbirler.
Yangın, parlama, patlama, su baskını, göçük durumunda güvenli tahliye.
Kontrol sonucu güvenli olduğu belirtilmeden çalışmaya başlanılmaz.
Kazı işlerinde yağış sırasında çalışma yapılmaz.
Makinelerin hareket alanına çalışanların girmesine izin verilmez.
Arızada çalışmalar durdurulur, çalışanlar tahliye edilir. Havalandırma sağlanana kadar giriş yasak.
Haberleşme sistemi oluşturulur. Kaçış yolları görülebilir şekilde işaretlenir.
Tüneller ve galerilerde göçük tehlikesine karşı uygun tedbirler.
Havagazı, su, elektrik kesilir, güvenlik alanı bırakılır.
İlgili standartlar ve mevzuat hükümlerine uygun.
Uygun çalışma yöntemi ve ekipman, tedbirler.
İşverence görevlendirilen ehil kişi gözetiminde planlanır/yürütülür.
Toz kalkmaması ve molozların güvenli uzaklaştırılması.
76– Asbest içermesi muhtemel yapıların söküm, yıkım, tamir ve bakım işlerinde aşağıdaki hususlara uyulur:
Çalışmaya başlamadan önce, asbest içerebilecek malzemeleri belirlemek için bina veya tesis sahibinden de bilgi alınarak gerekli araştırma yapılır.
Herhangi bir yapı veya malzemede asbest bulunduğu şüphesi veya bilgisi varsa çalışanların asbest tozuna maruziyetlerinin önlenmesi ve bu maruziyetten doğacak sağlık risklerinden korunması amacıyla Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulur.
Asbest kanserojen bir maddedir. Asbest içeren malzemelerle çalışılırken mutlaka Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulmalı, çalışanlar asbest tozuna maruz bırakılmamalıdır.
Batardolar ve kesonların yapımı, kurulması, değiştirilmesi veya sökümü, işveren tarafından görevlendirilen ehil kişinin gözetimi altında yapılır.
Bu yapılar düzenli aralıklarla kontrol edilir.
Çatılarda veya eğik yüzeylerde yapılan çalışmalarda; çalışanların, aletlerin, diğer nesne ve malzemelerin düşmesini veya benzeri diğer riskleri önlemek amacıyla:
Çalışanların çatı üzerinde veya kenarında veya kırılgan malzemeden yapılmış herhangi bir yüzey üzerinde çalışmak zorunda olduğu hallerde;
Sağlam olmayan ve kırılgan maddeden yapılmış yüzeylerde dalgınlıkla yürümelerini veya düşmelerini önleyecek gerekli tüm tedbirler alınır.
81– Beton dökümünde aşağıdaki hususlara uyulması sağlanır;
Beton pompasının beton dökülecek yere uygun durumda konumlandırılması
Pompa destek pabuçlarının zemine uygun şekilde sabitlenmesi
Bom ve hortum birleşim yerlerinde hava basıncı açmalarını önlemek için kontroller
Pompa kollarının açılmasında/toplanmasında çevre riskleri ortadan kaldırılır
Enerji nakil hatları altında pompa çalıştırılmaz veya temas önlenir
Bom ucundaki hortum güvenli yöntemlerle idare edilir
Beton uygun şekilde yayılarak dökülür (yığılma tehlikesi)
Beton dökülen kısmın hemen altında çalışma yapılmaz
Beton dökülen ağızda hortum savrulmaz
Operatör beton dökülen yeri görmüyorsa uygun haberleşme
Beton dökümü bitinceye kadar kalıplar sürekli kontrol edilir
Kalıp açılması ve patlaması gerekli tedbirler alınarak önlenir
Çalışanları, kalıp sisteminin geçici dayanıksızlık veya kırılganlığından kaynaklanan risklerden korumak için yeterli tedbirler alınır.
Betonarme kalıplarının yeterliliği her beton dökümünden önce kontrol edilir.
Deformasyona uğramış ve güvenliği tehlikeye atabilecek durumda olanların kullanılmasına müsaade edilmez
Çalışanları, yapının geçici dayanıksızlık veya kırılganlığından kaynaklanan risklerden korumak için yeterli tedbirler alınır.
Genel Esaslar
TS EN 12810-1 standardına uygunluk belgesi olan ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskeleleri kullanılır. Yapılan işe uygun özellikte (yük sınıfı, boyut vb.) iskele seçilir.
TS EN 12810 ve TS EN 12811 standartlarına uygun olmayan, kullanım amacı dışındaki herhangi bir malzeme veya bileşen cephe iskelelerinde kullanılmaz.
İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-II madde 4.3.2 dikkate alınır.
4.3.2: Seçilen iskelenin karmaşıklığına bağlı olarak plan;
Standart form şeklinde olabilir.
7– Kurma, kullanma ve sökme planının asgari olarak aşağıda belirtilen hususları içerecek şekilde hazırlanması sağlanır:
Yük sınıfı, yükseklik ve genişlik sınıflarının yer aldığı detay bilgiler
İskele ankraj düzeni, ankraj elemanları ve bu elemanların yapıya uygun yerleştirilmesi
Zemin koşulları, yaya ve araç trafiği, kazılar, enerji hatlarına mesafe
Talimat el kitabı ve risk değerlendirmesine göre kurulum/söküm sırası
Kurulum ve söküm sırasında oluşabilecek tehlike ve riskler ile kontrol tedbirleri
İskelede yürütülen çalışmalar sırasında oluşabilecek tehlike ve riskler ile kontrol tedbirleri
Çalışma boyunca ilgili yapı malzemeleri ve iş ekipmanlarının güvenli taşınması
İskelede kullanılacak sağlık ve güvenlik işaretlerinin yerleri
Acil durum kurtarma prosedürleri ile müdahale ekiplerine ve ekipmanlarına dair bilgiler
8– Cephe iskeleleri ile ilgili asgari olarak aşağıdaki hususlara uyulması sağlanır:
Kendiliğinden hareket etmeyecek, stabilitesi bozulmayacak ve çökmeyecek şekilde tasarlanmış, imal edilmiş ve kurulmuş olması
Güvenli desteklenmesi, yatay ve düşey kuvvetlere karşı uygun şekilde sabitlenmesi
Korozyona karşı uygun malzeme kullanılması
Çatlak, kırık, deforme, korozyona uğramış ve benzeri kusurlar içeren iskele bileşenleri ve bağlantı elemanları kullanılmaz
Tespit edilen kusurlar derhal giderilir
9– Çalışanların işlerini güvenli bir şekilde sürdürebilmeleri amacıyla iskele platformunun asgari olarak aşağıda belirtilen özellikleri taşıması sağlanır:
Yapılan işin özellikleri dikkate alınarak üzerine gelebilecek muhtemel yükleri taşıyabilecek kapasitede olması
Gerekli her türlü ekipman ve malzeme dikkate alınarak çalışanların işlerini yaparken rahatça hareket edebilecekleri genişlikte olması
Platformda ve platform birimleri ile iskele düşey elemanları arasında boşluk bulunmaması
Hareket etmeyecek şekilde iskele sistemine sabitlenmiş ve çalışanların güvenli geçişine izin verecek şekilde yerleştirilmiş olması
Güvenli çalışmayı sağlayacak şekilde kaymaz olması
10– İskeleler aşağıda belirtilen durumlarda işveren tarafından görevlendirilen ehil bir kişi tarafından kontrole tabi tutulur. Hazırlanan kontrol raporu sonucunda sadece güvenli olduğu tespit edilen iskelelerde çalışma yapılır:
Kullanılmaya başlanmadan önce
Haftada en az bir kez
Üzerinde değişiklik yapıldığında
Belli bir süre kullanılmadığında
Sismik sarsıntı, kuvvetli rüzgâr gibi olumsuz hava şartlarına veya denge/sağlamlığını etkileyebilecek diğer koşullara maruz kaldığında
Çalışma platformuna güvenli erişim sağlanması için merdiven sistemleri kullanılır.
🔵 Yan koruma bileşenleri arasındaki açıklıklar
47 cm
çapında bir küre geçmeyecek şekilde
Kurulum ve söküm işlemleri; kurma, kullanma ve sökme planı, üretici talimatları ve teknik detaylar dikkate alınarak yapılır.
Olumsuz hava koşullarından kaynaklı riskler nedeniyle güvenli çalışma ortamının sağlanamadığı durumlarda kurulum ve söküm işlemleri yapılmaz.
İskelelerde periyodik kontrol
6 AYDA BİR
(EK-3 Madde 2.2)
Genel Esaslar
4– Geçici kenar koruma sistemlerinin yüksekten düşme riskinin bulunduğu aşağıdaki alanlarda kullanılması sağlanır:
Kat döşeme kenarlarının çevresinde
Asansör, merdiven, baca, şaft, aydınlatma boşlukları gibi döşemelerde süreksizlik meydana getiren boşlukların çevresinde
Yapı elemanları arasında süreksizlik meydana getiren pencere ve benzeri boşluklar
Kat merdiveni kenarlarında
Çatı kenarlarında ve özellikle çatılarda bulunan kırılgan yüzeylerin çevresinde
Perde, kolon, tabliye imalatı vb. kalıp çalışmalarında çalışma alanının çevresinde
Seviye farkı bulunan, uygulanabilir diğer çalışma alanlarında
Açıklık ve İlave Tedbirler
Maksimum Açıklık
12 cm
(topuk levhası kesintisiz olmalı)
Geçici Kenar Koruma - Kontrol Durumları
7– Geçici kenar koruma sistemleri aşağıdaki durumlarda kontrol edilir ve kontrol sonucu tespit edilen uygunsuzluklar gerekli tedbirler alınarak derhal giderilir:
Kurulum sonrasında
Haftada en az bir kez olmak üzere düzenli aralıklarla
Üzerinde bir değişiklik yapıldığında
Sismik sarsıntı, kuvvetli rüzgâr gibi olumsuz hava şartlarına veya denge/sağlamlığını etkileyebilecek diğer koşullara maruz kaldığında
Korozyon Koruması ve Yükleme Yasağı
10– Mevcut çalışma alanları ve bağlantı (sabitleme) koşulları dikkate alınarak, TS EN 13374 standardında yer alan üç sınıftan ve dokuz tipten en uygun olan geçici kenar koruma sistemi seçilir.
Not: Düşme yüksekliği örneğin bir çatıda en üst noktadan, çatının oturtulduğu zemin yüksekliğidir.
Çalışma Yüzey Açısı
10°
'den az
Eğimi 10°'den az olan yüzeyler
Koşul 1
30°
'den az (Herhangi bir düşme yüksekliği)
Koşul 2
60°
'den az · Düşme yüksekliği 2 m'den az
a) 30°'den az (sınırsız) veya b) 60°'den az + düşme yüksekliği 2 m'den az
Koşul 1
arası (Herhangi bir düşme yüksekliği)
Koşul 2
arası · Düşme yüksekliği 5 m'den az
a) 30°-45° arası (sınırsız) veya b) 45°-60° arası + düşme yüksekliği 5 m'den az
16– Sınıf C geçici kenar koruma sistemlerinin, AC dikey çizgisi ile yüzeye dik olan BC çizgisi arasında olacak şekilde konumlandırılması sağlanır.
17– Geçici kenar koruma sistemleri; ana korkuluk, ara korkuluk veya ara koruma ile topuk levhasından oluşur.
18– Ara koruma; ana korkuluk ile çalışma yüzeyi arasında yer alan tel örgü bariyer, ağ veya benzeri bileşenlerden oluşur.
19– Geçici kenar koruma sistemlerinde;
20– Sınıf A geçici kenar koruma sistemlerinde;
Sınıf C sistemlerde
10 cm
yatay veya düşey açıklıklardan en az biri fazla olamaz
Ana korkuluk, ara korkuluk ve topuk levhalarının ahşap olduğu Sınıf A geçici kenar koruma sistemlerinde;
C16
en az dayanım sınıfıÜretici testleri ile
TS EN 13374 statik yükleme testleriÇatlaklar ve kesikler bulunduran, çürük, kesit kaybına uğramış ve benzeri ahşap kusurları içeren ahşap malzemeler geçici kenar koruma sisteminde kullanılmaz.
Kurulum ve söküm işlemleri, üretici talimatları ve teknik detaylar dikkate alınarak yapılır.
Genel Esaslar
4– Sütunlu çalışma platformu her kullanımdan önce aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınarak gözle muayene edilir:
Temizlik ve genel hasar durumu
Kumandalar ve güvenlik donanımlarının işlevselliği
Kapı, korkuluklar, topuk levhası ve platform zemini
Acil durumlarda indirilmesini sağlayan araçlar
Uç durdurma ve son sınırlama anahtarları
Sabit koruyucuların durumu
Kılavuz makaraların durumu
Kremayer/pinyon veya hidrolik tahrik sisteminin durumu
Elektrik kablolarının durumu
Sütun ile yapı arası bağlantılar
Bilgi levhalarının durumu
Destek ayakları ve zemindeki ahşap/destek malzemeleri
Üretici talimat el kitabında belirtilen diğer hususlar
KKD kullanımı gereken haller ve ankraj noktaları; üretici talimat el kitabı ve risk değerlendirmesi dikkate alınarak belirlenir.
Tüm kilitleme pimleri, yerleştirildikleri noktalardan kendiliğinden ayrılmayacak şekilde olur.
1,5 cm
platform-topuk levhası/giriş kapısı açıklığı
Elektrik kablolarının serbest ve güvenli hareketi için kablo toplama sepeti ve benzeri tedbirler.
Sütunlu çalışma platformu ile enerji nakil hatları arasında güvenli mesafe bırakılır.
Alet ve malzemeler platform sınırlarını aşmayacak şekilde yerleştirilir.
0,5 m
komşu platformlar arası
Brandalar, kaplamalar, levhalar üretici onayı olmadan kullanılamaz.
Güvenli çalışma ortamı sağlanamadığı durumlarda çalışma yapılmaz.
Platforma erişim, belirlenmiş bir alandan güvenli ve uygun yöntemlerle sağlanır.
17– Sütunlu çalışma platformlarının kurulumu, kullanımı ve sökümü retici talimatları doğrultusunda yapılır.
18– Sütunlu çalışma platformunun seçimi ve kurulumun planlanması sırasında aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınarak saha araştırması gerçekleştirilir ve gerekli düzenlemeler yapılır:
Gerekli uzunluk ve uzatmalar dahil platform konfigürasyonu
Sütun konumları
Platformun ulaşabileceği azami yükseklik
Platformun yük kapasitesi ve yükleme yöntemi
Çalışan ve malzeme giriş-çıkışları
Zemin/destek taban seviyesi ve yük taşıma kapasitesi
Platform yer değiştirirken çevresel alan uygunluğu
Ankraj noktalarının dayanımı, konumu ve güvenli erişim
Platform çevresindeki elektrik iletkenleri
Platform güzergahına açılan kapı ve pencereler
Platformun acil çıkış yollarına etkisi
Balkon vb. yapı elemanları, cisimler ve açıklıklar
Risk değerlendirmesi sonucunda gerekli hallerde, sütunlu çalışma platformunun zemin seviyesinde korkuluk veya örgü bariyerle çevrelenecek alan.
Güç kaynakları ve bağlantı tertibatının topraklaması ve güç kapasitesi.
Kurulum/söküm aşamalarında bileşenlerin ergonomik şartlar dikkate alınarak güvenli taşınabilmesi için düzenlemeler yapılır.
Üretici tarafından belirtilen zemin koşullarında kullanılması sağlanır.
Döşeme, çatı vb. üzerine kurulumda taşıyıcı elemanların dayanımı değerlendirilir ve yükün dengeli dağıtılması için tedbirler alınır.
Diğer araçlar, iş makineleri veya serbest yüklerin platforma çarpması gerekli tedbirler alınarak önlenir.
Ekipman üzerinde kalıcı olarak yerleştirilmiş, çalışma platformunu devre dışı bırakan ve ekipman kullanım dışıyken çalışma platformuna yetkisiz kişilerin müdahalesini engelleyen bir tertibat bulunur. Kendinden tahrikli sütunlu çalışma platformu şasisi üzerinde de benzer bir tertibat bulunur. Bu tertibatlar kilit ve benzeri araçlar ile koruma altına alınır.
Sütunlu çalışma platformlarında, çalışma platformu üzerinde, platformun hareketi esnasında kesik kesik olacak şekilde otomatik olarak devreye giren sesli ikaz sistemi bulunur.
Şasi ve çalışma platformu arasında oluşabilecek sıkışma ve çarpmalar, şasi ve platform arasında güvenli açıklık bırakılması veya bölgenin koruma altına alınması ile önlenir.
Bu tedbirlerin uygulanamadığı durumlarda, sesli ikaz sisteminin, platformun şasiye 2,5 metreden fazla yaklaştığı durumlarda sürekli uyarı vermesi sağlanır.
Ana platformun ve platform uzatmalarının yapıya bakan kenarı hariç bütün kenarlarında:
Bu bileşenler platforma güvenli bir şekilde sabitlenir. Halat ve zincirler korkuluk olarak kullanılamaz.
Yapıya bakan kenarların koruma altına alınması yapı yüzeyi ile platform arasındaki yatay mesafe dikkate alınarak aşağıdaki şekilde belirlenir:
a) Açıklık ≤ 25 cm ise, 15 cm yüksekliğinde topuk levhası bulunması sağlanır.
b) Açıklık 25 cm ile 40 cm arasında ise, 70 cm yüksekliğinde korkuluk ve 15 cm yüksekliğinde topuk levhası bulunması sağlanır.
c) Açıklık 40 cm'den fazla ise, 26 ncı maddede belirtilen şekilde düzenleme yapılır.
Ana platformun veya platform uzatmalarının sütuna bitişik kenarlarında, sütuna el kol sıkışmalarının engellenmesi amacıyla, en az 2 metre yüksekliğinde uygun bir koruyucu kafes kullanılır.
Çalışanların yaralanması veya herhangi bir maddenin tahrik sistemine hasar vermesi sabit koruyucular ile engellenir.
Çalışma platformlarında ana veya kumanda devrelerinin güç kaynağının kesilmesi durumunda otomatik olarak devreye giren fren sistemleri bulunur. İki veya daha fazla sütun kullanılmışsa, her bir sütun için ayrı fren sistemlerinin bulunması sağlanır.
Sütunlu çalışma platformlarında, herhangi bir arıza durumunda platformun düşmesini önleyen ve 0,5 m/s'lik hız aşılmadan önce devreye girerek platformu otomatik olarak durduran güvenlik freni bulunması sağlanır.
Sütunlu çalışma platformlarında platformun acil durumlarda elle kontrol edilerek indirilebilmesine imkân sağlayan araçlar yer alır. Ancak bu araçlar, çalışma platformunun güvenli hareketinin mümkün olmadığı mekanik arızalar ve benzeri durumlarda kullanılmaz.
Sütunlu çalışma platformlarında, aşırı yük/moment sensörü bulunur. Bu sensörün aşırı yük veya moment kaldırılıncaya kadar platformun hareket kontrollerini sürekli olarak devre dışı bırakması sağlanır.
Aşırı yük/moment göstergesinin, aşırı yük/moment sensörü aktif hale geldiğinde operatörü ve çalışma platformunun çevresinde bulunan diğer çalışanları görsel ve sesli olarak sürekli bir şekilde uyarması sağlanır.
Çalışma platformunun hareket alt sınırında, akışkanlar, yaylar ya da benzeri araçları kullanarak platformu durduran esnek yapıda tamponlar yer alır. Tamponların çalışma platformu ile birlikte hareket ettiği durumlarda, tamponların açıkça farkedilebilir bir tabana karşılık gelmesi sağlanır.
Sütunlu çalışma platformlarında üst ve alt son sınırlama anahtarları bulunur.
Sütunlu çalışma platformlarında, çalışma platformunu en üst ve en alt seviyelerde otomatik olarak durduracak şekilde yerleştirilen uç (terminal) durdurma anahtarları bulunur. En alt seviyedeki durdurma başlangıcının, tampon ve son sınırlama anahtarıyla temastan önce, en üst seviyedeki durdurma başlangıcının ise son sınırlama anahtarıyla temastan önce gerçekleşmesi sağlanır.
En üst kılavuz makara veya pabuçların kılavuzun en üst noktasından kurtulmasının engellenmesini sağlayan ve üzerinde kremayer dişli bulunmayan, ana sütundan farklı renkte bir son sütun ve benzeri donanım bulunur.
Çalışma platformunun hareket güzergâhı boyunca herhangi bir engel sebebiyle platformun sınırlama anahtarlarına ulaşamadığı durumlarda, çalışanların ve platform üzerindeki malzemelerin korunması için ek hareket sınırlama araçları kullanılır.
Sütunlu çalışma platformlarında, çalışma platformu üzerinde TS EN 60204-1 standardına uygun acil durdurma kumandaları bulunur.
Sütunlu çalışma platformunun kurulduğu alanın halkın erişimine açık olduğu durumlarda, sütunlu çalışma platformuna erişim, zemin seviyesinden itibaren en az 2 metre yüksekliğinde örgü bariyer ve benzeri koruma yöntemleri ile engellenir.
Sütunlu çalışma platformunun kurulduğu alanın araç trafiğine açık olduğu durumlarda, çalışma alanı bariyer, yönlendirme levhası ve benzeri tedbirlerle uygun şekilde koruma altına alınır.
Destek ayakları, ayak kirişleri ve platformun ana hattının dışına çıkan taban gövdesinin veya şasinin diğer parçaları dikkat çekici renklerle işaretlenir.
Ana platformdan yapılacak platform uzatmalarının üretici talimatlarına uygun ve güvenli bir şekilde sabitlenmesi ve kendiliğinden hareket etmemesi sağlanır.
Sütunlu çalışma platformu merdiveninde erişimin kolaylaştırılması için trabzan ve benzeri yeterli donanım bulunur.
Genel Esaslar
Güvenlik ağlarında TS EN 1263-1 standardında belirtilen bilgileri içeren ve ağın ömrü boyunca kalıcı olacak şekilde yerleştirilmiş etiket bulunur.
Güvenlik ağı sisteminde; halatın kullanım amacı (kenar halatı, birleştirme halatı ve bağlama halatı) ve kullanılacağı sistem tipi dikkate alınarak standartta yer alan çekme dayanımına sahip ve uygun tipte halatlar kullanılır.
6– Güvenlik ağlarının; kurulumundan sonra, düzenli aralıklarla veya olumsuz hava koşullarından sonra aşağıdaki hususlar bakımından görsel olarak kontrolleri gerçekleştirilir ve kayıtları işyerinde saklanır:
Mevcut kurulumun doğruluğu
UV bozulmalar kontrol edilir.
Güvenlik ağları ile enerji nakil hatları arasında güvenli mesafe bırakılır.
12– Mevcut çalışma koşulları ve kurulum alanının özellikleri dikkate alınarak, TS EN 1263-1 standardında yer alan dört sınıftan ve dört sistem tipinden en uygun olan güvenlik ağı sistemi seçilir.
Sistem S güvenlik ağları
Alan
≥ 35 m²
Kısa Kenar
≥ 5 m
bu şartları sağlamayan alanlarda kullanılmaz
Güvenlik ağlarının kurulumu, kullanımı ve sökümü, üretici talimatları doğrultusunda gerçekleştirilir.
18– Güvenlik ağı kurulmadan önce aşağıdaki hususlar dikkate alınarak ağ kurulumunun planlanması sağlanır:
Ağın kurulumunu yapan çalışanların yetkinliği ve tecrübesi
Kurulum ve söküm boyunca yapılacak işlerin türleri ve sıraları
Ankraj noktalarının yerleri ve yeterlilikleri
Güvenlik ağı altında doğru açıklık mesafesinin nasıl korunacağı
Kurulum ve söküm için erişim yolları
İnceleme, geçici onarım işleri ve atıkların uzaklaştırılması için erişim yolları
Daha alt seviyelerdeki çalışanların ve diğer kişilerin korunması
Ağın üzerine muhtemel bir düşmede çalışanın nasıl kurtarılacağı
19– Çalışılan zemin ile yatay düzlem arasındaki açının 20° ve daha az olduğu durumlarda;
Çalışılan zemin ile güvenlik ağı arasındaki dikey mesafe
6 m
azami düşme yüksekliği (Hi ve He) hiçbir durumda geçemez
Sistem S güvenlik ağlarında
Ağın dış kenarından itibaren 2 m mesafe içinde
3 m
düşme yüksekliği (Hr) fazla olamaz
Sistem T güvenlik ağlarında yakalama genişliğinin, çalışılan zeminin kenarından düşen kişinin ileri doğru hareketini de kapsayacak şekilde düşme yüksekliğine bağlı olarak en az aşağıdaki tabloda belirtilen değerlerde olması sağlanır.
| Düşme yüksekliği (He) | ≤ 1,0 m | ≤ 3,0 m | ≤ 6,0 m |
|---|---|---|---|
| Yakalama genişliği (b) | ≥ 2,0 m | ≥ 2,5 m | ≥ 3,0 m |
20– Çalışılan zemin ile yatay düzlem arasındaki açının 20°'den fazla olduğu durumlarda;
Yakalama genişliği (b)
≥ 3 m
asgari
A: Düşme sonucu çalışılan zeminden ayrıldığı en dıştaki nokta
B: Güvenlik ağı kenarının en alt noktası
t ≤ 3 m
A-B arası dik mesafe (t) geçemez
Birden fazla ağın kurulması gerektiği durumlarda ağlar birleştirme halatı kullanılarak veya üst üste bindirilerek bir araya getirilir.
Birleştirme halatı kullanıldığında, ağların kenarları arasında hiçbir durumda 10 cm'den fazla boşluk olamaz.
Sistem V güvenlik ağlarında
üst üste bindirme yapılarak
ağ birleştirmesi yapılamaz
Düşme meydana geldiğinde güvenlik ağının esneyebilmesi için ağın altında yeterli açıklık mesafesi bırakılır.
Sistem S güvenlik ağlarında; düşme yüksekliğine ve ağın genişliğine bağlı olarak ağın altında olması gereken asgari açıklık mesafesi grafiğe göre belirlenir.
Sistem T güvenlik ağları, olası bir düşme durumunda çalışanın destek yapısına çarpmadan ağ tarafından güvenle tutulabileceği şekilde konumlandırılır.
25– Sistem V güvenlik ağları aşağıdaki hususları sağlar:
Sistem S güvenlik ağlarında, ankraj noktaları arasındaki mesafenin 2,5 metreden az olması sağlanır.
Ankraj Noktaları Arası Mesafe
≤ 2,5 m
(az olması sağlanır)
