İş Sağlığı ve Güvenliği – Yangın Hap Notlar
Yanıcı maddenin ısı ve oksijenle (O₂) birleşmesi sonucu oluşan kimyasal bir olaydır.
Yararlanmak amacı ile yakılan ateş dışında oluşan ve denetlenemeyen yanma olayı.
Cisimlerin sıcaklığının artmasına neden olan fiziksel bir etki.
3 yolla olur:
| 🔥 A Sınıfı | 💧 B Sınıfı | 💨 C Sınıfı | ⚙️ D Sınıfı |
|---|---|---|---|
| Katı Maddeler | Sıvı Maddeler | Gaz Maddeler | Metaller |
|
• Odun • Kömür • Kâğıt • Ot • Doküman • Plastik vb. |
• Benzin • Benzol • Makine yağları • Laklar • Yağlı boyalar • Katran • Asfalt vb. |
• Metan • Propan • Bütan • LPG • Asetilen • Havagazı • Hidrojen vb. |
• Lityum • Sodyum • Potasyum • Alüminyum • Magnezyum • Radyoaktif maddeler vb. |
| TÜR | 🔥 A | 💧 B | 💨 C | ⚙️ D |
|---|---|---|---|---|
| Kuru Kimyevi Tozlu | ✅ | ✅ | ✅ | — |
| Sulu | ✅ | — | — | — |
| Karbondioksitli | — | ✅ | ✅ | — |
| Köpüklü | — | ✅ | — | — |
| Kuru Metal Tozlu | — | — | — | ✅ |
A-B-C-E sınıfı yangınlarda yaygın. Oksijen reaksiyonunu keser.
✅ Avantaj: Çok yönlü, elektrik yangınlarında güvenli.
⚠️ Dezavantaj: Temizlik zor, elektronik cihazlara zarar.
Magnezyum, Sodyum, Potasyum, Lityum gibi hafif metaller için özel tozlar.
✅ Avantaj: Metal yangınlarında etkili, tekrar tutuşmayı önler.
⚠️ Dezavantaj: Sadece metal yangınlarında, maliyetli.
A tipi yangınlarda kullanılır. Yangın yerini soğutur.
✅ Avantaj: Ucuz, kolay temin, soğutma/boğma etkisi.
⚠️ Dezavantaj: Elektrik iletir, metallerle reaksiyon.
A-B sınıfı yangınlarda. Sıvı yüzeyini kaplayarak oksijenle teması keser.
✅ Avantaj: Sıvı yangınlarında etkili, soğutma etkisi.
⚠️ Dezavantaj: Elektrik yangınlarında kullanılamaz, soğukta donar.
B-C sınıfı yangınlarda. Oksijen seviyesini düşürür.
✅ Avantaj: Elektrik yangınlarında güvenli, artık bırakmaz.
⚠️ Dezavantaj: Açık alanda zayıf, dar alanda boğulma riski.
A-B-C sınıfı, insan bulunan ortamlarda güvenli temiz gaz.
✅ Avantaj: Elektrik iletmez, artık bırakmaz, insan sağlığı için güvenli.
⚠️ Dezavantaj: Maliyetli, küçük sızmalarda etkisi azalır.
A-B-C sınıfı, çevre dostu temiz gaz.
✅ Avantaj: Ozon dostu, düşük GWP, elektronik cihazlarda güvenli.
⚠️ Dezavantaj: Maliyetli, kapalı ortam gerektirir.
A-B-C sınıfı, insan bulunan alanlarda güvenli gaz karışımı.
✅ Avantaj: İnsan güvenliği yüksek, çevre dostu.
⚠️ Dezavantaj: Yüksek basınçlı tüpler, yer kaplar.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Halon Alternatifleri ve Sorumluluklar
Su deposu hacmi:
Zorunlu olduğu yerler:
| Kriter | Açıklama |
|---|---|
| Yerleştirme | Taşınabilir cihazlar duvara asma halkası ile kolay alınacak şekilde yerleştirilir. |
| Yükseklik | 4–12 kg cihazlar ≈ 90 cm zeminden yükseklikte montajlanır. |
| Periyodik Kontrol | Bakım ve kontrol yılda 1 kez yapılır. |
| Kazan Dairesi | En az 1 adet 6 kg çok maksatlı tozlu cihaz. |
| Kat kaloriferi | Gazyağı kullanan binalarda 1 adet 6 kg ABC tozlu cihaz. |
| Tehlike Sınıfı | Düşük: 500 m², Orta/Yüksek: 250 m² başına 1 cihaz. |
| Alan | Gereklilik |
|---|---|
| LPG İstasyonu | Dispenser ile trafik yolu arası sabit korugan ≥50 cm yüksekliğinde. |
| Gaz Dedektörü | Dispenser/tank sahasına yerden ≤20 cm yükseklikte ATEX belgeli gaz dedektörü. |
| Depo ve Tank | TS 862-EN 3’e uygun 2 adet 12 kg kuru kimyevi tozlu cihaz. |
| Kapasiteye Göre İlave | 10.000–100.000 kg: ilave 1 adet 12 kg, 100.000 kg üzeri her 250.000 kg için 1 adet ilave. |
| İstasyon İçinde | Her dispenser ve bina içinde 1 adet 6 kg; dolum ağzına 7–25 m mesafede 2 adet 50 kg tekerlekli. |
| Kontrol ve Yenileme | Yerinde kontrol yılda 1, 4. yıl sonunda maddeler yenilenir ve hidrostatik test uygulanır. |
| Ekipman/Malzeme | Yangına Dayanım Süresi |
|---|---|
| 🔥 Yangın kompartımanı | ≥ 60 dk duman/ısı geçirmez |
| ⚠️ Düşük tehlikeli yerler | ≥ 30 dk |
| 🧱 Betonarme kompozit | 120 dk |
| 🚧 Yangın Duvarları | ≥ 90 dk |
| 🏢 Yüksek binalar | ≥ 120 dk |
| 🚪 Kaçış Yolları | ≥ 60 dk |
| 🛡 Yangın güvenlik holü | Duvar 120 dk, Kapı 90 dk |
| ➡️ Dış geçide açılan çıkış kapısı | 30 dk |
| 🪜 Kaçış merdivenleri | Duvar 120 dk, Kapı 90 dk |
| 🚪 Kaçış merdiveni/güvenlik holü kapıları | 4 kattan az 60 dk, 4+ kat 90 dk |
| 🪟 Pencereler (≤30.50 m) | ≥ 30 dk |
| 🚪 Dış kaçış merdiveni | ≥ 60 dk |
| 🚪 Kaçış yolu kapıları | <30.50 m: 60 dk, ≥30.50 m: 90 dk |
| Ekipman/Malzeme | Yangına Dayanım Süresi |
|---|---|
| 🛏️ Yatak odaları | İç/dış koridordan 60 dk dayanıklı duvar |
| 🚪 İç/dış koridora açılan kapılar | ≥ 30 dk |
| 💨 Duman kesicileri | ≥ 60 dk |
| 🚪 Bölme içindeki kaçış kapıları | ≥ 60 dk duman sızdırmaz |
| Ekipman/Malzeme | Yangına Dayanım Süresi |
|---|---|
| 🏭 Kazan daireleri | 120 dk bölmelerle ayrılır |
| 🚪 Kazan dairesi çıkış kapıları | 90 dk |
| 🧱 Kazan dairesi – yakıt deposu | 120 dk |
| 🍳 Mutfaklar ve çay ocakları | 120 dk |
| 🏠 Çatılar | 120 dk |
| 🛗 Asansör kuyusu/makine dairesi | ≥ 60 dk yanıcı olmayan malzeme |
| ⚡ Acil durum asansörü kabloları | 60 dk |
| 🔌 Transformatör odası | 120 dk |
| 🔋 Jeneratör odası | 120 dk |
| 📡 Tüm kablolar | 60 dk |
| 💨 Havalandırma/duman tahliye | 120 dk |
| 🛡 Basınçlandırma sistemi | 120 dk |
| ⚠️ Parlayıcı/patlayıcı üretim/depolama | 120 dk |
| 🏹 Av malzemesi satış yerleri | 180 dk |
| 🔋 Dolu tüp depo alanları | 120 dk |
| 🚪 Tüp depo kapıları | 90 dk |
| ⛽ LPG perakende satış | Duvarlar 120 dk, bölmeler 90 dk |
| Yapı yüksekliği 21.50 m altı → korunumsuz merdiven, ikinci çıkış aranmaz. |
| 21.50 m – 30.50 m → en az 2 merdiven, biri korunumlu, her daireden 2 merdivene ulaşım. |
| 30.50 m – 51.50 m → 2 korunumlu merdiven, biri yangın güvenlik holü veya basınçlandırma. |
| Yapı yüksekliği 51.50 m üzeri → alternatif, yangın güvenlik holü, basınçlandırılmış en az 2 merdiven. |
| Bina Kullanım Sınıfları | Bodrum Katlar | Giriş veya Üst Katlar | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bodrum Derinliği | Bina Yüksekliği | ||||||
| >10 m | <10 m | <5 m | <21.50 m | <30.50 m | >30.50 m | ||
| 1. Konutlar | a) Bir/İki Ailelik Evler | — | 30 | 30 | 60 | — | — |
| b) Apartmanlar | 90 | 60 | 30 | 60 | 90 | 120 | |
| 2. Konaklama | Yağmurlama yok | 90 | 60 | 60 | 60 | 90 | İzin yok |
| Yağmurlama var | 60 | 60 | 30 | 60 | 60 | 120 | |
| 3. Kurumsal | Yağmurlama yok | 90 | 60 | 60 | 60 | 90 | İzin yok |
| Yağmurlama var | 90 | 60 | 30 | 60 | 90 | 120 | |
| 4. Büro | Yağmurlama yok | 90 | 60 | 30 | 60 | 90 | İzin yok |
| Yağmurlama var | 60 | 60 | 30 | 30 | 60 | 120 | |
| 5. Ticaret | Yağmurlama yok | 90 | 60 | 60 | 60 | 90 | İzin yok |
| Yağmurlama var | 60 | 60 | 30 | 30 | 60 | 120 | |
| 6. Endüstriyel | Yağmurlama yok | 120 | 90 | 60 | 90 | 120 | İzin yok |
| Yağmurlama var | 90 | 60 | 30 | 60 | 60 | 120 | |
| 7. Toplanma | Yağmurlama yok | 90 | 60 | 60 | 60 | 90 | İzin yok |
| Yağmurlama var | 60 | 60 | 30 | 60 | 60 | 120 | |
| 8. Depolama | Depo (yağm. yok) | 120 | 90 | 60 | 90 | 120 | İzin yok |
| Depo (yağm. var) | 90 | 60 | 30 | 60 | 90 | 120 | |
| 8. Depolama | Otopark (açık) | — | — | 15 | 15 | 15 | 60 |
| Otopark (diğer) | 90 | 60 | 30 | 60 | 90 | 120 | |
|
* Bodrum derinliği: en alt bodrum ile zemin kat döşemesi arası mesafe. (1) Bir bodrumun üstündeki döşeme, giriş/üst kat sürelerinden büyükse o hüküm sağlanır. (2) Yangın kompartıman duvarları için 60 dakikaya yükseltilir. (3) Taşıyıcı sistemin bir bölümünü teşkil etmeyen elemanlar için 90 dakikaya düşürülebilir. (4) Acil kaçışı oluşturan elemanlar için 30 dakikaya yükseltilir. | |||||||
Sınıf II: Parlama 37.8 °C – 60 °C
Sınıf IIIA: Parlama 60 °C – 93 °C
Sınıf IIIB: Parlama ≥ 93 °C
IA: Parlama < 22.8 °C, Kaynama < 37.8 °C
IB: Parlama < 22.8 °C, Kaynama ≥ 37.8 °C
IC: Parlama 22.8 °C – 37.8 °C
Sınıf IIIA ve IIIB dışındaki sıvılar, Ek-11 değerlerini aşarsa bildirim zorunlu. Üst sınır aşılırsa itfaiyeden izin alınır.
Koridor, merdiven altı, bodrum, umuma açık yerler, kaçış yolları, çalışılan yerler, lokanta/kahvehane gibi yerlerde depolanamaz.
| Depolama Yeri | Sınıf IA (L) | Sınıf IB, IC, II (L) |
|---|---|---|
| Zemin ve üstü depo hacimleri | 20 – 60 | 100 – 300 |
| Açıkta kurulu depolar | 20 – 200 | 40 – 600 |
| Sınıf | Orijinal Kaplarda (L) | Taşınabilir Tanklarda (L) |
|---|---|---|
| IA | 2.500 | — |
| IB | 5.000 | 7.500 |
| IC | 10.000 | 5.000 |
| II | 30.000 | 40.000 |
| IIIA | 100.000 | 150.000 |
| IIIB | 200.000 | 300.000 |
| Kullanım Sınıfı | Tek Yön (m) | İki Yön (m) |
|---|---|---|
| Yüksek Tehlikeli Yerler | 10 / 20 | 20 / 35 |
| Endüstriyel Yapılar | 15 / 25 | 30 / 60 |
| Yurtlar, Yatakhaneler | 15 / 30 | 45 / 75 |
| Mağazalar, Dükkanlar | 15 / 25 | 45 / 60 |
| Büro Binaları | 15 / 30 | 45 / 75 |
| Otoparklar ve Depolar | 15 / 25 | 45 / 60 |
| Okul ve Eğitim Yapıları | 15 / 30 | 45 / 75 |
| Toplanma Amaçlı Binalar | 15 / 25 | 45 / 60 |
| Hastaneler, Huzurevleri | 15 / 25 | 30 / 45 |
| Oteller, Pansiyonlar | 15 / 20 | 30 / 45 |
| Apartmanlar | 15 / 30 | 30 / 75 |
(1) Kolay alevlenici malzeme üretimi yapmayan endüstriyel tesislerde uzaklık en çok 2 katına kadar artırılabilir.