📖 Açıklama:
Makina Emniyeti Yönetmeliği kapsamına kısmen tamamlanmış makineler da girer. B, C, D ve E seçenekleri ise yönetmelik kapsamı dışında tutulan istisnalar arasında yer alır. Bu nedenle doğru cevap A) Kısmen tamamlanmış makineler'dir.
Piyasaya arz ve hizmete sunma
📋
a) Temel sağlık ve güvenlik kuralları
Temel sağlık ve güvenlik kurallarını sağlamak.
📁
b) Teknik dosya
Teknik dosyayı temin etmek.
📘
c) Gerekli bilgiler
Özellikle talimatlar gibi gerekli bilgileri temin etmek.
✅
ç) Uygunluk değerlendirmesi
Uygunluk değerlendirmesi için gerekli işlemleri yerine getirmek.
📄
d) AT Uygunluk Beyanı
AT Uygunluk Beyanını makinaya uygun olarak hazırlamak.
🇪🇺
e) CE uygunluk işareti
“CE” uygunluk işaretini iliştirmek.
📁
Kısmen tamamlanmış makina – a) Teknik dosya
Teknik dosyayı temin etmek.
📘
Kısmen tamamlanmış makina – b) Montaj talimatları
Montaj talimatlarının hazırlanması.
📄
Kısmen tamamlanmış makina – c) İmalatçı beyanı
İmalatçı beyanının hazırlanması.
📎
Montaj talimatları ve imalatçı beyanı
Montaj talimatları ve imalatçı beyanı, nihai makinaya takılıncaya kadar kısmen tamamlanmış makinayla birlikte bulunmalı, sonrasında nihai makinanın teknik dosyasının bir parçası olmalıdır.
🛠️
Uygunluk değerlendirmesi – Vasıtalar
İmalatçı veya yetkili temsilcisi, temel sağlık ve güvenlik kurallarını sağlamak için gerekli vasıtalara sahip olmak veya erişebilmek için tedbirleri alır.
📅 2026 Mayıs A
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre, bir kaldırma makinesinin piyasaya arz edilmesinden önce makinenin imalatçısı veya yetkili temsilcisi tarafından aşağıdakilerden hangisinin yapılması zorunludur?
A) CE uygunluk işaretinin makineye iliştirilmesi
B) İşveren tarafından risk değerlendirmesinin yaptırılması
C) Kullanım süresinin belirlenmesi
D) Operatörler için eğitim planının hazırlanması
E) Periyodik kontrolünün gerçekleştirilmesi
✅ Doğru Cevap: A) CE uygunluk işaretinin makineye iliştirilmesi
📖 Açıklama:
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre, imalatçı veya yetkili temsilcisi makineyi piyasaya arz etmeden önce CE uygunluk işaretini makineye iliştirmekle yükümlüdür. Diğer seçenekler (risk değerlendirmesi, kullanım süresi, eğitim planı, periyodik kontrol) piyasaya arz öncesi imalatçının sorumluluğunda değildir; bu hususlar işverenin veya kullanıcının yükümlülüğü altındadır.
Genel İlkeler
📌
Genel İlkeler - 1
🛠️ Makinalara uygulanacak sağlık ve güvenlik kuralları için risk değerlendirmesi yapılmalıdır.
📊 Risk değerlendirmesi sonuçları göz önünde bulundurularak makinalar tasarlanmalı ve imal edilmelidir.
⚠️ Risk değerlendirme ve azaltma süreci tekrarlamalı olarak yürütülmelidir.
✅ Makinaların amaçlanan kullanımı ve öngörülebilecek yanlış kullanımları belirlenmelidir.
⚙️ Makinalardan kaynaklanabilecek tehlikeler veya tehlikeli durumlar tanımlanmalıdır.
🔍 Muhtemel yaralanmaların ciddiyeti ve olasılığı göz önünde bulundurularak riskler tahmin edilmelidir.
🛡️ Risklerin değerlendirilmesi sonucunda gerekli risk azaltma ve koruyucu tedbirler uygulanmalıdır.
📌 Öncelik sırasına göre, koruyucu tedbirlerle tehlikeler ortadan kaldırılmalı veya riskler azaltılmalıdır.
📘
Genel İlkeler - 2
🛡️ Güvenlik bütünlüğü ilkeleri uygulanmalıdır.
⚙️ Makinalar, öngörülen şartlar ve makul ölçüde öngörülebilir yanlış kullanımlar dikkate alınarak tasarlanmalıdır.
🛠️ Makinalar, kişileri riske atmadan çalıştırılabilir, ayarlanabilir ve bakımı yapılabilir olmalıdır.
⚠️ Alınan tedbirler, makinanın tüm ömrü boyunca nakliye, montaj, demontaj ve hurdaya çıkarma aşamalarındaki riskleri kapsamalıdır.
✅ Riskleri bertaraf etmek veya azaltmak için en uygun metotlar uygulanmalıdır.
🔧 Bertaraf edilemeyen riskler için koruyucu tedbirler alınmalıdır.
📢 Kullanıcılar, uygulanmış koruyucu tedbirlerin yetersizliğinden kaynaklanan riskler hakkında bilgilendirilmelidir.
📝 Talimatlar, makinanın yanlış kullanımlarına karşı uyarılar içermelidir.
🛡️ Makinalar, kişisel koruyucu ekipmanın kullanımından kaynaklanan kısıtlamaları dikkate alacak şekilde tasarlanmalıdır.
🔧 Makinalar, ayarlama, bakım ve kullanım için gerekli tüm aksesuar ve özel teçhizatla birlikte tedarik edilmelidir.
Tanımlar
(a) Tehlike
Muhtemel bir yaralanma veya sağlık üzerinde oluşturabileceği hasar kaynağı.
(b) Tehlike Bölgesi
Kişinin makina çevresinde sağlığına veya güvenliğine karşı risk altında olabileceği alan.
(c) Tehlikeye Maruz Kalan Kişi
Kısmen veya tamamen bir tehlike bölgesinde bulunan kişi.
(d) Operatör
Makinaları kuran, çalıştıran, ayarlayan, bakımını yapan, temizleyen veya tamir eden kişi.
(e) Risk
Tehlikeli durumda meydana gelebilecek yaralanma veya hasarın olasılık ve derecesinin birleşimi.
(f) Mahfaza
Fiziksel engel vasıtasıyla koruma sağlayan makinanın parçası.
(g) Koruyucu Tertibatı
Yalnız başına veya mahfaza ile birlikte riski azaltmak amacıyla kullanılan tertibat.
(h) Amaçlanan Kullanım
Makinaların kullanım talimatlarına uygun olarak yapılan kullanım.
(i) Makul Şekilde Öngörülebilir Yanlış Kullanım
Talimatlarda amaçlanmadığı, ancak kolayca öngörülebilen insan davranışlarından kaynaklanan kullanım.
🪝
Kaldırma aksesuarı
Kaldırma makinasına monte edilmemiş olup, yükün tutulmasına imkân sağlayan, makina ile yük arasına veya yükün kendi üzerine yerleştirilen veya yükün ayrılmaz bir parçası olması amaçlanan ve piyasaya ayrı olarak arz edilen aksam veya teçhizat ile sapanlar ve bunların aksamlarını ifade eder.
🔧
Kısmen tamamlanmış makina
Başka bir makinaya veya kısmen tamamlanmış makinaya dahil edilerek, bu Yönetmelik kapsamındaki bir makinayı oluşturması amaçlanan, tahrik sistemi gibi, hemen hemen makina durumunda olan, ancak kendi başına belirli bir uygulamayı gerçekleştiremeyen parçalar topluluğunu ifade eder.
📦
Piyasaya arz
Makinanın veya kısmen tamamlanmış makinanın, kullanım veya dağıtım amacıyla bedelli veya bedelsiz olarak piyasada bulunmasının sağlanması amacıyla yapılan ilk faaliyeti ifade eder.
⚙️
Sökülebilir mekanik aktarma organı
Kendinden tahrikli makina veya bir traktör ile başka bir makina arasında birleştirildiği ilk sabit yataktan güç aktarımını sağlayan mahfazası ile birlikte piyasaya arz edildiği takdirde tek bir ürün olarak kabul edilen teçhizatı ifade eder.
📅 2024 Aralık B/C
I. Risk: Muhtemel bir yaralanma veya bunların sağlık üzerinde oluşturabileceği hasar kaynağıdır.
II. Çalışma alanı: Bir kişinin, içerisinde veya makine çevresinde sağlığına veya güvenliğine karşı bir riske maruz kalabileceği herhangi bir bölgedir.
III. Makul şekilde öngörülebilir yanlış kullanım: Makinelerin kullanım talimatlarında amaçlanmadığı şekilde ancak kolayca öngörülebilen insan davranışlarından kaynaklanabilecek kullanımdır.
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre yukarıdaki kavramlardan hangilerinin tanımı doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: B) Yalnız III
📖 Açıklama:
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre tanımlar;
• I. Verilen tanım "risk" değil, "tehlike" tanımıdır. Risk, tehlikeden doğan yaralanma olasılığı ve şiddetinin birleşimidir. ❌
• II. Verilen tanım "çalışma alanı" değil, "tehlike bölgesi" tanımıdır. ❌
• III. Makul şekilde öngörülebilir yanlış kullanım tanımı doğrudur. ✅
Bu nedenle doğru cevap B) Yalnız III'tür.
⚙️ Güvenlik Bütünlüğü İlkeleri
(a) Güvenli Tasarım
Makinalar işlevlerine uygun olacak şekilde ve öngörülebilir yanlış kullanımlar dikkate alınarak, işletmeye alındığında riske atmadan çalıştırılabilir, ayarlanabilir ve bakımı yapılabilir olmalıdır. Tedbirler, makinanın ömrü boyunca tüm riskleri bertaraf etmeyi hedeflemelidir.
(b) Risk Yönetimi İlkeleri
Riskleri bertaraf etmek.
Kalan riskler için koruyucu tedbirler.
Kullanıcıları bilgilendirmek.
Gerekiyorsa özel eğitim ve KKE.
(c) Yanlış Kullanımın Önlenmesi
Tasarımda yalnızca amaçlanan kullanım değil, yanlış kullanım da dikkate alınmalıdır. Normal olmayan kullanım risk oluşturuyorsa, makina bunu önleyecek şekilde tasarlanmalıdır. Talimatlarda, makinanın nasıl kullanılmaması gerektiği vurgulanmalıdır.
(d) KKE ile Uyum
Makinalar, kişisel koruyucu ekipmanın kullanımından kaynaklanabilecek operatör kısıtlamalarını dikkate alarak tasarlanmalıdır.
(e) Özel Teçhizat ve Aksesuarlar
Makinalar, güvenli ayarlama, bakım ve kullanım için gerekli tüm özel teçhizat ve aksesuarlarla birlikte verilmelidir.
Malzemeler ve Ürünler
Kullanılan malzemeler ve ürünler, sağlığı tehlikeye atmamalıdır. Özellikle akışkanlarda, dolum, kullanım ve tahliye riskleri önlenmelidir.
Aydınlatma
Makinalar, normal yoğunluktaki ortam aydınlatması olsa bile, muhtemel bir riske sebep olabilecek bir aydınlatma yetersizliği olduğu yerlerde, ilgili işlemler için uygun olan yekpare bir aydınlatma ile teçhiz edilmelidirler. Makinalar bir rahatsızlığa neden olabilecek hiçbir gölgelik alan, rahatsızlık yaratıcı göz kamaşması ve aydınlatma nedeniyle hareketli parçalarda tehlikeli flaşör etkisi olmayacak şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidirler. Sık muayene ve ayarlama gerektiren iç parçalar ve bakım alanları uygun aydınlatmayla donatılmalıdır.
Taşıma Kolaylığı & Ergonomi
📦
Makinaların Taşımalarını Kolaylaştırma
Güvenli şekilde taşınmalı ve nakledilebilmeli,
Güvenli ve hasarsız bir şekilde stoklanacak şekilde paketlenmeli veya tasarlanmalı.
Makinaların ve/veya aksam parçalarının nakliyesi sırasında, makinaların ve/veya aksam parçalarının talimatlara uygun olarak taşındıkları sürece, kararsızlıktan kaynaklanan hiçbir ani hareket ve tehlike olasılığı olmamalıdır.
Makinaların ve/veya çeşitli aksam parçalarının ağırlık, boyut veya biçimi, el ile hareket ettirilmesini engellediği durumda makinalar ve/veya aksam parçaları aşağıdaki şekilde olmalıdır:
Kaldırma düzeni için ataşmanlara sahip olmalı
Bu tür ataşmanlar takılabilecek şekilde tasarımlanmalı
Standart kaldırma düzeninin kolayca bağlanabileceği bir şekilde olmalı.
Makinaların veya aksam parçalarının el ile taşınması gerektiği durumlarda, bunlar aşağıdaki şekilde olmalıdır:
Kolaylıkla taşınabilir olmalı
Güvenli bir şekilde kaldırılıp taşınabilecek şekilde teçhiz edilmeli.
Tehlikeli parçalar için özel taşıma düzenekleri yapılmalı.
🧍
Ergonomi
Operatörün ölçü, kuvvet ve dayanıklılığına uygun olmalı,
Yeterli hareket alanı sağlamalı,
Çalışma aralığı sınırlandırılmamalı,
Uzun süre dikkat gerektiren izlemelerden kaçınmalı,
Arayüz operatörün özelliklerine uyarlanmalı.
📅 Çıkmış Soru
Makine Emniyeti Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerden hangisi; amaçlanan kullanım şartları altında makine operatörünün karşı karşıya kaldığı rahatsızlık, yorgunluk ile fiziksel ve psikolojik stresin olabildiğince asgariye indirilmesi amacıyla göz önünde bulundurulması gereken ergonomi ilkeleri arasında yer almaz?
A) Makinenin; operatörün fiziksel ölçüleri, kuvveti ve dayanma gücü değişebilirliklerine imkân vermesi
B) Makinede operatörün uzuvlarının hareketi için yeterli yerin sağlanması
C) Makinenin ayrılmaz parçasını oluşturan çalışma yerlerine koltuk yerleştirmekten kaçınılması
D) Uzun süre dikkat gerektiren izlemelerden kaçınılması
✅ Doğru Cevap: C) Makinenin ayrılmaz parçasını oluşturan çalışma yerlerine koltuk yerleştirmekten kaçınılması
📖 Açıklama:
Makine Emniyeti Yönetmeliği'ne göre ergonomi ilkeleri arasında uygun olduğunda makinenin ayrılmaz parçasını oluşturan çalışma yerlerine koltuk yerleştirilmesi yer alır. "Koltuk yerleştirmekten kaçınılması" ifadesi bu ilkeye aykırıdır. A, B, D ve E seçenekleri ergonomi ilkeleri arasında doğru olarak sayılmıştır.
🛠️
Çalışma Konumları
Çalışma konumu egzoz gazları ve/veya oksijen yetersizliğinin sebep olacağı riski önleyecek şekilde tasarlanmalıdır. Tehlikeli ortamlarda operatörün korunması için yeterli tedbirler alınmalı, gerekiyorsa kabin eklenmelidir. Çıkış hızlı tahliye imkânı sağlamalı, ayrıca mümkünse farklı yönde bir acil çıkış bulunmalıdır.
💺
Oturma Yerleri
Uygun olduğunda, makinaya çalışma yerleri için koltuk yerleştirilmelidir. Koltuk operatöre kararlı bir konum sağlamalı, kumanda aygıtlarına olan mesafe ayarlanabilir olmalı, titreşimleri en aza indirecek şekilde tasarlanmalıdır. Gerekirse kaymaz malzemeden yapılmış ayak dayamaları sağlanmalıdır.
Kumanda Sistemleri
⚡
Kumanda sistemlerinin güvenliği ve güvenilirliği
🔌 Tasarlandıkları çalışma gerilimlerine ve dış etkilere dayanabilme
🖥️ Donanım veya yazılım arızasının tehlikeli duruma yol açmaması
⚙️ Mantık devrelerindeki hataların tehlikeli duruma yol açmaması
👷 İnsan hatalarının tehlikeli duruma yol açmaması
Özel önem: Makine beklenmedik şekilde çalışmaya başlamamalı, parametre değişiklikleri kontrolsüz olmamalı, durdurma komutu engellenmemeli, hareketli parçalar düşmemeli, kablosuz kumandada iletişim kaybında otomatik durdurma devreye girmelidir.
🎛️
Kumanda Tertibatları
📍 Uygun yerlerde resimli gösterimler kullanılarak açıkça ve görünür ve tanınabilir olmalı
📌 Tereddüde mahal vermeden veya zaman kaybına ve belirsizliğe yol açmadan güvenli bir şekilde çalıştırılacak şekilde konumlandırılmalı
⚙️ Hareketi ile etkisi tutarlı olmalı
📡 Acil durdurma veya uzaktan kumandalı programlama cihazı (teach pendant) gibi bazı kumanda tertibatlarının gerekli olduğu durumlar haricinde, tehlike alanları dışına yerleştirilmeli
🛠️ İlave risk oluşturmamalı
🔒 Bir tehlike söz konusu olduğunda, istenen hareketin sadece maksatlı bir eylem ile başarılabileceği şekilde tasarımlanmalı veya korunmalı
💪 Öngörülebilir kuvvetlere dayanacak şekilde yapılmalı; kayda değer kuvvetlere maruz olma eğilimindeki acil durdurma tertibatlarına özel önem gösterilmelidir.
Çalıştırma
Makinaları sadece bu amaçla sağlanmış olan bir kumanda teçhizatının, bilinçli bir eylem ile devreye sokulması halinde çalıştırmak mümkün olmalıdır.
Aynı gereklilik makinanın duruştan sonra yeniden çalıştırıldığında ve çalışma koşullarında önemli bir değişiklik yapıldığında da geçerlidir.
Otomatik modda çalışan makinalar için duruş sonrası yeniden çalıştırma, tehlike oluşturmaması koşulu ile müdahalesiz mümkün olmalıdır.
Birden fazla çalıştırma kumanda teçhizatı varsa, operatörlerin birbirini tehlikeye atmaması için ilave güvenlik teçhizatları bulunmalıdır.
Durdurma
Normal Durdurma: Makinaya güvenli şekilde durduracak bir kumanda teçhizatı takılmalıdır. Durdurma kumandası, başlatma kumandasına öncelikli olmalıdır. Durdurulduğunda harekete geçiricilere enerji beslemesi kesilmelidir.
Operasyonel Durdurma: Enerji kesmeyen durdurma kumandası gerekli olduğunda, durdurma durumu izlenmeli ve sürdürülmelidir.
Makinaların montajı: Durdurma kumandaları sadece makinayı değil, çalışmaya devam etmesi tehlikeli olacaksa ilgili bütün donanımı durdurabilecek şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidir.
Acil Durum Durdurması
Makinalara, fiili veya olası bir tehlikenin bertarafı için bir veya daha fazla acil durum durdurma tertibatı takılmalıdır.
İstisnalar: Duruş süresini azaltmayacak makinalar, taşınabilir elde tutulan ve/veya el ile yönlendirilen makinalar.
Tertibat şu özelliklere sahip olmalıdır: açıkça tanınabilen, görülebilen ve çabucak ulaşılabilen kumanda tertibatı; ilave risk oluşturmadan en hızlı şekilde durdurma; koruyucu tertibatları gerektiğinde tetikleyebilme.
Acil durdurma devreden çıkarıldığında, makine kendiliğinden çalışmamalı; sadece yeniden çalıştırmaya izin vermelidir.
Acil durdurma her çalışma modunda mevcut ve çalışır durumda olmalıdır. Acil durdurma diğer koruyucu tedbirleri destekler, onların yerine geçmez.
⚙️
Kumanda veya Çalışma Modunun Seçimi
Seçilen çalışma veya kumanda modu, acil durum durdurma hariç olmak üzere, diğer bütün modları devre dışı bırakmalıdır. Makina, farklı koruyucu tedbirler ve/veya çalışma işlemleri gerektiren çeşitli modlarda kullanılabiliyorsa, makinaya her bir konumda kilitlenebilen bir mod seçici takılmalıdır. Seçici, her bir konumu açıkça ayırt edilebilir olmalı ve yalnızca tekli bir çalışma moduna karşılık gelmelidir.
Özel çalışmalar için seçici eş zamanlı olarak şunları sağlamalıdır: Diğer tüm modları devreden çıkarmalı, tehlikeli işlevlerin sadece sürekli eylem gerektiren kumanda tertibatlarıyla çalışmasına izin vermeli, bağlantılı çalışma sırasında gelen tehlikeleri önlerken sadece azaltılmış risk koşullarında çalışmaya izin vermeli, algılayıcılarla istem dışı çalışmayı tamamen önlemeli. Eğer bu koşullar eş zamanlı sağlanamıyorsa, seçici ek koruyucu tedbirleri devreye sokmalıdır.
Güç Kaynağı Arızası
Makinaları besleyen güç kaynağındaki kesinti, enerjinin yeniden gelmesi veya beslemedeki dalgalanmalar tehlikeli bir duruma yol açmamalıdır.
⚠️
Özel Önem Verilmesi Gereken Hususlar
Makinalar beklenmedik bir şekilde çalışmaya başlamamalı,
Makinaların parametreleri tehlikeli durum yaratacak şekilde kontrolsüz değişmemeli,
Komut daha önceden verilmişse, makinanın durdurulması engellenmemeli,
Hareketli parçalar veya tutulan parça düşmemeli ya da yerinden çıkmamalı,
Hareketli parçaların otomatik veya manuel olarak durdurulması engellenmemeli,
Koruyucu tertibatlar bütünüyle etkin kalmalı veya durdurma komutu vermelidir.
Bu maddeler, güç kaynağı arızası durumunda özellikle dikkat edilmesi gereken noktalardır.
📅 Çıkmış Soru
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerden hangisi, makineleri besleyen güç kaynağındaki herhangi bir nedenden dolayı oluşan kesintinin tehlikeli bir duruma yol açmaması amacıyla özel önem verilmesi gereken hususlar arasında yer almaz?
A) Makinenin beklenmedik bir şekilde çalışmaya başlamaması
B) Koruyucu tertibatın bütünüyle etkin kalması veya bir durdurma komutu vermesi
C) Makine parametrelerinin tehlikeye yol açabileceği durumlarda kontrolsüz bir şekilde değişmemesi
D) Komut daha önceden verilmişse durdurma işleminin engellenmesi
E) Makinenin hiçbir hareketli kısmının yerinden çıkmaması
✅ Doğru Cevap: D) Komut daha önceden verilmişse durdurma işleminin engellenmesi
📖 Açıklama:
Güç kaynağı kesintisinde özel önem verilmesi gereken hususlar arasında durdurma işleminin engellenmemesi yer alır. Yani komut daha önceden verilmişse, durdurma işlemi engellenmemeli aksine gerçekleşmelidir. D seçeneğinde "engellenmesi" ifadesi bu nedenle yanlıştır. A, B, C ve E seçenekleri doğru hususlardır.
Mekanik Tehlikelere Karşı Koruma (Tüm Makinalar)
Kararlılık Kaybı Riski
Makinalar taşıma, montaj, demontaj sırasında devrilmeye ve kontrolsüz hareketlere karşı yeterli kararlılığa sahip olmalıdır.
Şekil veya montaj şekli yeterli değilse, talimatlarda uygun bağlama araçları belirtilmelidir.
Düşen veya fırlayan parçalar
Düşen veya fırlayan parçalardan kaynaklanan risklere engel olmak için tedbirler alınmalıdır.
Çalışma sırasında kırılma riski
Makina parçaları maruz kaldıkları gerilimlere dayanabilmelidir.
Malzemeler, yorulma, yaşlanma, korozyon ve aşınmaya uygun seçilmelidir.
Talimatlarda gerekli bakım ve muayene sıklığı belirtilmelidir.
Kırılma riski varsa parçalar kopma halinde tehlike yaratmamalıdır.
Basınçlı borular dayanıklı olmalı ve kopma halinde risk oluşturmamalıdır.
Besleme hareketi alet hareketi ile uyumlu olmalıdır.
Yüzeyler, kenarlar veya köşeler
Amaçları izin verdiği sürece, makinaların erişilebilir parçaları yaralanmalara sebep olabilecek keskin kenar, köşe ve pürüzlü yüzeylere sahip olmamalıdır.
Çok İşlevli Makinalar
Çok işlevli makinalar, farklı işlemler sırasında korumasız elemanların risk oluşturmasını engelleyecek şekilde tasarlanmalıdır.
Bu amaçla, elemanlar ayrı ayrı çalıştırılıp durdurulabilmelidir.
Çalışma şartlarındaki değişikliklerle ilgili riskler
Makinaların farklı kullanım şartları altında çalıştırıldığı durumlarda, makinalar bu şartların seçimi ve ayarlanmaları güvenli ve güvenilir şekilde yapılabilecek biçimde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Kontrol dışı hareketlerle ilgili riskler
Makinaların bir parçası durdurulduğunda, kumanda tertibatlarındaki bir işlem dışında herhangi bir sebeple durma konumundan kayma engellenmeli veya bu durum bir tehlike oluşturmamalıdır.
Hareketli parçalarla ilgili riskler
Makinaların hareketli parçaları bir kazaya neden olabilecek temas etme risklerini önleyecek biçimde tasarımlanmalı ve imal edilmeli veya riskin devam ettiği durumlarda, mahfazalar veya koruyucu tertibatlarla teçhiz edilmelidir.
Çalışmaya dahil olan hareketli parçaların yanlışlıkla bloke olmasını önleyecek gerekli bütün tedbirler alınmalıdır. Blokaj durumunda güvenli çıkarma için özel koruyucu tertibatlar ve takımlar sağlanmalıdır.
Talimatlarda ve mümkün olduğunda, makina üzerindeki bir işaret ile bu özel koruyucu tertibatlar ve bunların nasıl kullanılacağı tanımlanmalıdır.
Hareketli parçalardan kaynaklanan risklere karşı koruma seçimi
Hareketli aktarma parçaları
Sabit mahfazalarAra kilitlemeli hareketli mahfazalarErişimi kısıtlayan ayarlanabilen mahfazalar
İşlemde yer alan hareketli parçalar
Sabit mahfazalarAra kilitlemeli hareketli mahfazalarKumanda sistemine bağlı mahfazalar
Hareketli parçaların tamamen erişilemez hale getirilememesi
Sabit mahfazalar veya birbirini kilitleyen hareketli mahfazalarErişimi kısıtlayan ayarlanabilen mahfazalar
🛡️ Mahfazalar ve Koruma Tertibatları
🏗️ Genel Kurallar
Mahfazalar ve koruyucu tertibatlar sağlam bir yapıda olmalı
Yerlerine sağlam bir şekilde sabitlenmeli
İlave herhangi bir tehlike oluşturmamalı
Kolayca devreden çıkarılamamalı veya by-pass edilememeli
Tehlike bölgesinden yeterli uzaklığa yerleştirilmeli
Üretim işlemin izlenmesini asgari engel olmalı
Çalışmanın yapılması gereken alana erişim kısıtlanmalı, mahfazayı devre dışı bırakmadan alet takılabilmeli ve bakım yapılabilmeli
Mümkünse mahfazalar malzeme ve nesnelerin fırlamasına veya düşmesine ve makinalardan kaynaklanan emisyonlara karşı koruma sağlamalı
⚙️ Erişimi Kısıtlayan Ayarlanabilen Mahfazalar
Çalışma için gerekli hareketli parçalar bölgesine erişimi kısıtlamalı
Manuel veya otomatik olarak ayarlanabilir olmalı
Alet kullanmaya gerek olmadan kolayca ayarlanabilir olmalı
🛡️ Koruyucu Tertibatlar & Kontrol Dışı Hareketler
Hareketli parçalar operatör erişimindeyken çalışmaya başlamamalı
Parçalar hareket halindeyken kişiler erişememeli
Aksamlarından birisinin olmaması veya arızalanması durumunda hareket durmalı veya durdurulmalı
Koruyucu tertibat yalnızca bilinçli eylemle ayarlanabilir olmalı
Bunların aksamlarından birisinin olmaması veya arızalanması durumunda hareketli parçaların çalışmaya başlamasını önlemeli veya bunları durdurmalıdır.
Kumanda dışı hareketler tehlike oluşturmayacak şekilde engellenmeli
Sabit mahfazalar
Sadece aletlerle açılabilen veya sökülebilen sistemlerle takılmalı
Bağlama sistemleri, mahfazalar veya koruyucular söküldüğünde makinalara bağlı kalmalı
Mümkünse bağlantıları olmaksızın mahfazalar yerinde kalamamalı
Ara kilitlemeli hareketli mahfazalar
Mümkün olduğunca, kilitli olmadıklarında makinalara tespit edilmiş halde kalmalı
Bilinçli bir eylemle ayarlanabilmeli
Birbirini kilitleyen hareketli mahfazalar
Kapanana kadar makinaların tehlikeli işlevlerinin harekete geçmesini önleyen
Kapanmaları durumunda bir durdurma komutu veren birbirini kilitlemeyen tertibatla birlikte çalışmalıdır
Mahfaza kilitleme tertibatı
Mahfaza kapanana ve kilitlenene kadar tehlikeli makina işlevlerinin harekete geçmesini önlemeli
Makinenin tehlikeli işlevinden kaynaklanan yaralanma riski ortadan kaldırılana kadar, mahfaza kapalı ve kilitli olmalıdır
Makinenin aksamlarından birinin olmaması veya arızalanması durumunda tehlikeli işlevler durmalı
📅 Çıkmış Soru
Makinelerin tasarımı ve imalatına dair temel sağlık ve güvenlik kuralları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi mekanik tehlikelere karşı korunmak için uygun değildir?
A) Amaçları izin verdiği sürece makinelerin erişilebilir parçaları yaralanmalara sebep olma olasılığı taşıyabilecek keskin kenar, keskin köşe ve pürüzlü yüzeylere sahip olmamalıdır.
B) Makinelerin şekilleri veya amaçlanan montaj şekli yeterli bir kararlılık sağlamıyorsa talimatlarda belirtilen uygun bağlama araçları sağlanmalıdır.
C) Hareketli parçalardan kaynaklanan risklere karşı korunmak için tasarlanmış olan mahfazalar veya koruyucu tertibatlar riskin tipi esas alınarak seçilmelidir.
D) Çalışmaya dâhil olan hareketli parçaların yanlışlıkla bloke olmasını önleyecek gerekli bütün tedbirler alınmalıdır.
E) İşlenecek malzemelerin alete otomatik olarak beslendiği durumlarda, alet çalıştırıldığı zaman besleme hareketi ile aletin hareketi eş güdümlü olmamalıdır.
✅ Doğru Cevap: E) İşlenecek malzemelerin alete otomatik olarak beslendiği durumlarda, alet çalıştırıldığı zaman besleme hareketi ile aletin hareketi eş güdümlü olmamalıdır.
📖 Açıklama:
Makine Emniyeti Yönetmeliği'ne göre, işlenecek malzemelerin alete otomatik olarak beslendiği durumlarda, alet çalıştırıldığı zaman besleme hareketi ile aletin hareketi eş güdümlü olmalıdır. E seçeneğinde "eş güdümlü olmamalıdır" ifadesi bu nedenle yanlıştır. A, B, C ve D seçenekleri mekanik tehlikelere karşı korunmak için uygun olan doğru ifadelerdir.
📅 Çıkmış Soru
Makine Emniyeti Yönetmeliği'nde mekanik tehlikelere karşı korumayla ilgili sayılan riskler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Kararlılık kaybı riski
B) Çalışma sırasında kırılma riski
C) Düşen parçalardan kaynaklanan riskler
D) Makine yüzeylerinden kaynaklanan riskler
E) Makine yakıtıyla ilgili riskler
✅ Doğru Cevap: E) Makine yakıtıyla ilgili riskler
📖 Açıklama:
Makine Emniyeti Yönetmeliği'nde mekanik tehlikelere karşı korumayla ilgili sayılan riskler arasında kararlılık kaybı riski (A), çalışma sırasında kırılma riski (B), düşen parçalardan kaynaklanan riskler (C) ve makine yüzeylerinden kaynaklanan riskler (D) yer alır. Makine yakıtıyla ilgili riskler (E) ise mekanik tehlikeler kapsamında değil, yangın/patlama veya kimyasal riskler kapsamındadır. Bu nedenle doğru cevap E)'dir.
Elektrik
🔌 Elektrik Beslemesi
Makinenin elektrik beslemesi varsa, tüm tehlikeler önlenmelidir.
Belirli Gerilim Sınırları Yönetmeliği güvenlik hedefleri uygulanır.
Uygunluk değerlendirmesi yalnızca bu yönetmelikle düzenlenir.
⚡ Statik Elektrik
Makinalar, elektrostatik yük birikimini önleyecek şekilde tasarlanmalıdır.
Gerekirse bir boşaltma sistemi ile donatılmalıdır.
🔋 Elektrik Dışındaki Enerji Beslemesi
Makineler elektrik dışı enerji kaynaklarından beslendiğinde, tüm riskler önlenmelidir.
Tasarım, imalat ve teçhizat güvenli olacak şekilde yapılmalıdır.
Diğer Tehlikelerden Kaynaklanan Riskler
Bağlantı Hataları
Risk kaynağı olabilecek belirli parçaları takarken veya tekrar takarken meydana gelebilecek hatalar bu parçaların tasarım veya imalâtında ortadan kaldırılmalı veya bu başarılamıyor ise, parçanın üzerinde ve/veya mahfazası üzerinde bu konuda bilgi verilmelidir.
Gerekli olduğunda, talimatlarda bu risklerle ilgili bilgi yer almalıdır.
Hatalı bağlantıların önlenmesi için parçaların üzerinde veya bağlantı vasıtaları üzerinde bilgi bulunmalıdır.
Uç Sıcaklıklar
Çok yüksek ya da çok düşük sıcaklıktaki makina parçalarına veya malzemelerine temastan kaynaklanan yaralanma riskini ortadan kaldıracak önlemler alınmalıdır.
Makinadan çıkan sıcak veya çok soğuk malzemelerin oluşturacağı risklere karşı korunma sağlanmalıdır.
Yangın
Makinalar, makinanın kendisinin veya makinanın kullandığı veya ürettiği gaz, akışkan, toz, buhar veya başka herhangi bir maddenin neden olabileceği herhangi bir yangın ya da aşırı ısınma riskine engel olacak şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Patlama
Makinalar, kullandığı veya ürettiği akışkan, gaz, toz, buhar vb. maddelerin neden olabileceği patlama riskine karşı tasarlanmalıdır.
Muhtemel patlayıcı ortamda kullanım söz konusu olduğunda, ATEX Yönetmeliği hükümlerine uygun olmalıdır.
Gürültü, Titreşim, Radyasyon, Lazer ve Yıldırım
Gürültü
Makinalar, havada yayılan gürültü emisyonunun neden olacağı riskleri en düşük seviyeye indirilecek şekilde, teknik ilerleme ve gürültüyü özellikle kaynağında azaltma yollarının varlığı dikkate alınarak tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Gürültü emisyon düzeyi, benzer makinalara ait karşılaştırmalı emisyon verileri ile ilişkili olarak değerlendirilebilir.
Titreşim
Makinalar, makinanın kendisinden kaynaklanan riskler en düşük seviyeye indirilecek şekilde, teknik ilerleme ve titreşimi özellikle kaynağında azaltma yollarının varlığı dikkate alınarak tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Titreşim emisyon düzeyi, benzer makinalara ait karşılaştırmalı emisyon verileri ile ilişkili olarak değerlendirilebilir.
Işıma (radyasyon)
Makinalardan kaynaklanan istenmeyen ışıma emisyonları ortadan kaldırılmalı veya kişiler üzerinde olumsuz bir etki oluşturmayacak düzeylere düşürülmelidir.
İyonize radyasyon emisyonu ayarlama, çalışma ve temizlik sırasında en düşük düzeyle sınırlanmalıdır. Risk durumunda koruyucu önlemler alınmalıdır.
İyonize olmayan radyasyon emisyonları, kişiler üzerinde olumsuz etkisi olmayacak seviyelerle sınırlanmalıdır.
Harici ışıma (radyasyon)
Makinalar, harici ışıma makinanın çalışmasına müdahale etmeyecek şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Lazer ışıması (radyasyonu)
Makinaların üzerindeki lazer teçhizatı herhangi bir şekilde istenmeyen ışımayı önleyecek şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmeli,
Makinaların üzerindeki lazer teçhizatı, etkin ışıma, yansıma ya da yayılmadan kaynaklanan ışıma ve ikincil ışıma sağlığa zarar vermeyecek şekilde korunmalı,
Makinaların üzerindeki lazer teçhizatının ayarlanması veya gözlemlenmesi için kullanılan optik teçhizat lazer ışıması tarafından bir sağlık riski oluşturmayacak şekilde olmalıdır.
Yıldırım
Kullanılırken yıldırım etkisine karşı koruma ihtiyacı olan makinalara meydana gelen elektrik yükünün toprağa iletimini sağlayabilecek bir iletim sistemi takılmalıdır.
🔊 Notlar: Gürültü ve Titreşim
🔧
Kurulum ve Montaj Talimatları
Gürültü veya titreşimlerin azaltılmasına yönelik kurulum ve montaj ile ilgili talimatlar.
Makinenin doğru montajı, gürültü ve titreşim seviyelerini önemli ölçüde etkiler.
Çalışma istasyonlarının tanımlanmamış olduğu ya da tanımlanamadığı durumlarda, A-ağırlıklı ses basınç değerleri makina yüzeyinden 1 metre mesafede ve zeminden veya erişim platformundan 1,6 metre yükseklikte ölçülmelidir. Azami ses basıncının konumu ve değeri belirtilmelidir
📊
Hava ile Taşınan Gürültü Emisyonları
🔊 70 dB(A) üzeri: İş istasyonlarındaki A-ağırlıklı emisyon ses basınç seviyesi belirtilmelidir.
(70 dB(A)'yı aşmıyorsa da belirtilir)
📢 63 Pa üzeri:C-ağırlıklı anlık tepe ses basınç değeri (20 μPa’a göre 130 dB) belirtilmelidir.
📈 80 dB(A) üzeri: Makinanın yaydığı A-ağırlıklı ses güç seviyesi belirtilmelidir.
Bu değerler, makinenin gürültü emisyon sınıfını belirlemede kritik öneme sahiptir.
🛡️
Azaltıcı Sistemler ve Tertibatlar
Gürültü ve titreşim emisyonlarını azaltan sistemler ve tertibatlar hakkında bilgiler.
🔇 Ses yalıtımı ve titreşim sönümleyici malzemeler
⚙️ Dengeleme ve yumuşak çalıştırma sistemleri
🔄 Periyodik bakım ile emisyon seviyelerinin kontrolü
Doğru sistemlerle gürültü ve titreşim kaynağında azaltılabilir.
📅 2023 Mayıs B
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre, çalışma istasyonlarının tanımlanmamış olduğu durumlarda kural olarak A-ağırlıklı ses basınç değerleri, sırasıyla makine yüzeyinden kaç metre mesafede ve zeminden kaç metre yükseklikte ölçülmelidir?
A) 1-2
B) 2,6-2
C) 2-2,6
D) 1,6-1
E) 1-1,6
✅ Doğru Cevap: E) 1 - 1,6
📖 Açıklama:
Makine yüzeyinden 1 metre mesafede ve zeminden 1,6 metre yükseklikte ölçülmelidir.
📅 Çıkmış Soru
Makina Emniyeti Yönetmeliği kapsamında, çalışma istasyonlarının tanımlanmamış olduğu ya da tanımlanamadığı durumlarda, A-ağırlıklı ses basınç değerleri makine yüzeyinden kaç metre mesafede ve zeminden veya erişim platformundan kaç metre yükseklikte ölçülmelidir?
A) 1 m - 1 m
B) 1 m - 1,6 m
C) 1,6 m - 1,6 m
D) 1,6 m - 2 m
E) 2 m - 2 m
✅ Doğru Cevap: B) 1 m - 1,6 m
📖 Açıklama:
Makine yüzeyinden 1 metre mesafede ve zeminden veya erişim platformundan 1,6 metre yükseklikte ölçülmelidir.
Bakım
Makinaların bakımı: Ayar ve bakım noktaları tehlike bölgelerinin dışına yerleştirilmiş olmalıdır. Ayar, bakım, onarım, temizlik ve servis işlemleri, makina duruyorken yapılabilmelidir. Teknik nedenlerle mümkün değilse, bu işlemlerin güvenli bir şekilde yapılabilmesi için tedbirler alınmalıdır. Otomatik makinalarda ve gerektiğinde diğer makinalarda, arıza teşhis cihazı takılması için bir bağlantı tertibatı bulunmalıdır. Sıkça değiştirilmesi gereken otomatik makina aksamları kolay ve güvenli bir şekilde sökülüp takılabilmelidir.
Çalışma konumlarına ve servis noktalarına erişim: Makinalar, makinaların çalışması, ayarlaması ve bakımı esnasında müdahalenin gerekli olan bütün alanlarına güvenli bir şekilde erişimine imkân verecek şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidir.
Enerji kaynaklarının yalıtılması: Makinalar, bütün enerji kaynaklarından yalıtımı sağlanacak şekilde teçhiz edilmelidir. Yalıtıcılar açıkça tanımlanmalıdır ve tehlike oluşturuyorsa kilitlenebilir olmalıdır. Operatörün güvenliğini sağlamak için özel önlemler alınmalıdır.
Operatörün müdahalesi: Makinalar, operatörün müdahalesine ihtiyaç sınırlı olacak şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidir. Operatörün müdahalesi kaçınılmazsa, bu müdahaleler kolayca ve güvenli bir şekilde yapılabilmelidir.
Dahili parçaların temizlenmesi: Makinalar, tehlikeli madde ya da preparat ihtiva etmiş dahili parçalar içeri girmeden temizlenebilecek şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidir. Blokajın kaldırılması gerektiğinde bu işlem dışarıdan yapılabilmelidir. Makina içine girmek kaçınılmaz ise, temizlik işlemi güvenli bir biçimde yapılabilecek şekilde tasarlanmalıdır.
Bilgilendirme
Makina üzerindeki bilgi ve uyarılar
Makinalar üzerinde yer alan bilgi ve uyarılar tercihen sembol veya şemalardan oluşmalıdır. Yazılı uyarılar Türkçe hazırlanmalıdır.
Bilgilendirme ve Bilgilendirme Tertibatları
Makina kumandası ile ilgili bilgiler açık ve anlaşılır olmalıdır.
Operatörü aşırı yormamalıdır.
Görüntülü ekranlar kolay anlaşılır ve kullanımı basit olmalıdır.
Uyarı Tertibatları
Denetimsiz çalışmada tehlike olursa ses veya ışık sinyali vermelidir.
Tertibatlar belirgin ve kolay algılanabilir olmalıdır.
Operatör bu uyarıların çalışıp çalışmadığını kontrol edebilmelidir.
Renkler ve güvenlik sinyalleri yönetmeliklere uygun olmalıdır.
Giderilemeyen Risklerle İlgili Uyarılar
Tasarım ve koruyucu tedbirlere rağmen giderilemeyen risklerde, uygun uyarı tertibatları kullanılmalıdır.
Makinaların İşaretlenmesi
🏷️
Zorunlu Bilgiler
👁️ İmalatçı ticari unvanı ve adresi📍 Makinanın tanımı🔒 CE İşaretlemesi (Ek III)👷♂️ Seri veya tip tanımlaması🔊 Varsa seri numarası💡 İmalat yılı
📌
Not
Makinaya CE işareti iliştirilirken tarih öne veya ileriye alınamaz.
Muhtemel patlayıcı ortamlarda kullanılmak üzere tasarımlanmış makinalar buna göre işaretlenmelidir.
Kaldırma ekipmanı ile işlem gören parçaların kütlesi okunur, silinmez ve belirgin olarak gösterilmelidir.
📘 Talimatların İçeriği
🏭(a) İmalatçı ve yetkili temsilcisinin adı ve tam adresi
🔖(b)Seri numarası hariç olmak üzere, makina üzerinde işaretlenmiş halde makinanın tanımı
📜(c) AT Uygunluk Beyanı veya içeriğini gösteren, seri numarası ve imza gerekmez belge
📝(d) Makinanın genel tarifi
📊(e) Kullanım, bakım, onarım için gerekli çizimler, şemalar, tarifler ve açıklamalar
👷(f) Operatörlerin bulunacakları muhtemel iş istasyonlarının tarifi
🎯(g) Makinanın kullanım amacının tarifi
⚠️(h) Deneyimlerle ortaya çıkan yanlış kullanım şekilleri ile ilgili uyarılar
🔧(i) Montaj, takma ve bağlama talimatları ile tesisat/şasi tanımları
🔊(j) Gürültü ve titreşimi azaltmaya yönelik kurulum/montaj talimatları
📘(k) Kullanım, hizmete sunma ve operatör eğitimi ile ilgili talimatlar
🛡️(l) Tasarım ve koruma tedbirleri sonrası giderilemeyen riskler hakkında bilgilendirme
👷♀️(m) Kullanıcı tarafından alınması gereken koruyucu tedbirler (KKD dahil)
🛠️(n) Makinaya takılabilecek takımların temel karakteristikleri
⚙️(o) Kullanım, nakliye, montaj, sökme, test ve arızada kararlılık şartı
📦(p) Taşıma, elleçleme ve depolama için kütle bilgisi
🚨(q) Kaza/arıza durumunda çalıştırma ve güvenli blokajdan kurtarma yöntemi
🔧(r) Kullanıcı tarafından yapılacak ayarlama/bakım çalışmaları ve tedbirler
🔒(s) Ayarlama/bakım sırasında güvenliğe yönelik koruyucu tedbir talimatları
⚙️(t) Operatörün sağlığını etkileyen yedek parçaların özellikleri
🔊(u) Hava ile taşınan gürültü emisyonları (70 dB, 63 Pa, 80 dB seviyeleri ve ölçüm yöntemleri)
🌐(v) İyonize-olmayan ışıma yayma ihtimali varsa, operatör ve maruz kalanlar için bilgi
Makinaların hareketliliği nedeniyle meydana gelebilecek tehlikeleri önlemek amacıyla gerekli ilave temel sağlık ve güvenlik kuralları
🧑💼
Tehlike Arz Eden Makine
Çalışırken hareket etmeyi veya sabit iş istasyonları arasında sürekli veya yarı sürekli hareket gerektiren makina
Hareket ettirilmeden çalıştırılan, ancak bir yerden başka bir yere daha kolay bir şekilde hareket ettirilebilecek şekilde teçhiz edilebilen makina
🧑💼
Sürücü
Makinanın hareketinden sorumlu olan operatör. Sürücü, makina ile taşınabilir, makinaya eşlik edebilir veya uzaktan kumanda edebilir.
🚜
Sürüş Konumu
Sürüş konumundan görülebilirlik, sürücünün makinayı güvenli şekilde çalıştırabileceği şekilde olmalıdır. Gerekirse uygun tertibat sağlanmalıdır.
🪑
Koltuklar
Operatör veya taşınan personel için oturaklar, devrilme veya parçalarla temas riskine göre tasarlanmalıdır. Bağlama sistemleri risk arttırıyorsa kullanılmamalıdır.
👥
Diğer Kişiler İçin Konumlar
Kullanım koşulları sürücüden başka kişilerin makine ile taşınmasını gerektiriyorsa, tehlikesiz konumlar sağlanmalıdır.
Kumanda Sistemleri
🎛️
Kumanda Sistemleri
Gerekiyor ise, kumandaların izinsiz kullanılmasını önlemek için gerekli önlemler alınmalıdır.
Uzaktan kumanda olması durumunda, her bir kumanda birimi bu birimden kontrol edilecek makinayı açık bir biçimde belirtmelidir.
⚙️ İlgili makinayı
🔧 İlgili işlevleri
Uzaktan kumanda edilen makinalar sadece amaçlanan kumanda biriminden gelen sinyallere cevap verecek şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidir.
🚜
Çalıştırma / Hareket Ettirme
Üzerinde sürücünün bulunduğu kendinden tahrikli makinaların bütün gezinti hareketleri sadece sürücü kumanda başında iken mümkün olmalıdır.
Çalışma amaçlarıyla makinalara çalışma bölgesini aşan tertibatlar takıldığı durumlarda, sürücü için makinayı hareket ettirmeden önce, bu tertibatın güvenli bir şekilde hareket etmeye imkân verecek belirli bir konumda olduklarını kolayca kontrol edebileceği araçlar temin edilmelidir.
🛑
Önemli Kurallar
Motor çalıştırılırken, makina istem dışı hareket edememelidir.
Sürücü kendinden tahrikli makinaları bir ana tertibat vasıtasıyla yavaşlatabilmeli ve durdurabilmelidir.
Uzaktan kumandalı makinalar, çalışmayı otomatik olarak ve derhal durduracak tertibatlarla teçhiz edilmelidir:
Sürücü kontrolü kaybettiğinde
Makina durdurma sinyali aldığında
Sistemin güvenlikle ilgili bir kısmında hata tespit edildiğinde
Belirlenmiş süre içerisinde hiçbir onay sinyali tespit edilmediğinde
🕹️ Kumanda Tertibatları
🕹️
Sürücü Konumu ve Pedallar
Sürücü, yalnızca başka yerlerde bulunan kumanda tertibatlarını kullanmak suretiyle güvenli bir şekilde çalıştırabilecek işlevler hariç, makinaları sürücü konumundan çalıştırmak için gerekli bütün kumanda tertibatlarını çalıştırabilmelidir.
👣 Pedal bulunan durumlarda, pedallar sürücünün asgari hatalı çalışma riski ile güvenli bir biçimde çalışmasına imkân verecek şekilde tasarımlanmalı, imal edilmeli ve takılmalıdır. Bunlar kaymaya dirençli bir yüzeye sahip olmalı ve kolayca temizlenebilir olmalıdır.
⚠️
Tehlikeli Hareketler ve Direksiyon
Kumanda tertibatlarının dikkate değer tehlikeli hareketlere yol açabileceği durumlarda, önceden ayarlanmış konuma sahip olanlar hariç olmak üzere, operatör tarafından serbest bırakıldıktan hemen sonra derhal ilk konumlarına dönmelidirler.
🚜 Tekerlekli makinalarda, direksiyon sistemi, kılavuz tekerleklerin maruz kaldığı şokların meydana getirdiği direksiyon simidi ya da dönüş kumanda levyesinin kolunun ani hareketlerinin kuvvetini azaltacak şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
🔒
Diferansiyel Kilidi ve Uyarı Sinyalleri
🔒 Diferansiyeli kilitleyen herhangi bir kumanda, makina hareket ettiği zaman diferansiyelin kilitlemeden çıkmasına izin verecek şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
🔔 Not: Sesli ve/veya görsel uyarı sinyalleri sadece geri yönde hareket için geçerlidir.
🛣️ Seyir İşlevi
🚦
Genel Seyir Kuralları
Karayolu trafik kurallarını ihlal etmeksizin, kendinden tahrikli makinalar ve römorkları, bütün müsaade edilen çalışma, yük, hız, zemin ve rampa koşulları altında yavaşlama, durma, frenleme, hareketsiz kalma kurallarını karşılamalıdır.
Sürücü kendinden tahrikli makinaları bir ana tertibat vasıtasıyla yavaşlatabilmeli ve durdurabilmelidir.
🛑
Acil Durdurma ve Park Tertibatı
Güvenliğin gerektirdiği durumlarda, ana tertibat arızalanırsa veya enerji kesilirse, yavaşlatmak ve durdurmak için tamamıyla bağımsız ve kolay erişilebilir bir acil durum tertibatı bulunmalıdır.
Duran makinayı hareketsiz tutmak için bir park tertibatı sağlanmalıdır. Bu tertibat, tamamen mekanik olması koşuluyla, ana durdurma tertibatı ile birleştirilebilir.
⚠️
Uzaktan Kumandalı Makinalar
Uzaktan kumandalı makinalar, çalışmayı otomatik olarak ve derhal durduracak tertibatlarla teçhiz edilmelidir:
Sürücü kontrolü kaybettiğinde
Makina durdurma sinyali aldığında
Sistemin güvenlikle ilgili bir kısmında hata tespit edildiğinde
Belirlenmiş bir süre içerisinde hiçbir onay sinyali tespit edilmediğinde
📌 Not: Durdurma maddesi (1.2.4) seyir işlevi için geçerli değildir.
🚶 Yaya Kumandalı Makinalar
🚶
Genel Kurallar
Yaya olarak kumanda edilen kendinden tahrikli makinaların hareketleri, sürücünün ilgili kumanda tertibatı üzerinde sürekli etki uygulaması ile mümkün olmalıdır.
Motor çalıştırılırken hareket meydana gelmemelidir.
⚠️
Riskler ve Hız Uyumu
Kumanda sistemleri, makinanın yanlışlıkla hareket etmesinden doğan riskleri (özellikle ezilme ve döner takımlardan yaralanma) asgariye indirecek şekilde tasarlanmalıdır.
Makinaların seyir hızı, sürücünün yaya olarak hareket hızı ile uyumlu olmalıdır.
🔄
Döner Takım, Geri Dönüş ve Arıza
Döner takım takılabilecek makinalarda, geri dönüş kumandası devreye girdiğinde, takım hareket ettirilememelidir (makine hareketi takım hareketinden kaynaklanmadıkça).
Geri yönde hareket hızı, sürücü için tehlike oluşturmayacak şekilde olmalıdır.
Kumanda devresi arızası: Güç destekli dümenleme sisteminin güç beslemesindeki arıza, makinanın durdurma için gerekli süre boyunca dümenlenmesini engellememelidir.
⚙️ Hareketli Makinalar – Mekanik Tehlikelere Karşı Korunma
Kontrolsüz Hareketler
Makinalar hareket ettiklerinde ağırlık merkezlerinin kontrolsüz salınımları kararlılıklarını etkilemeyecek şekilde tasarımlanmalıdır.
Hareketli Aktarma Parçaları
Motorlar için, motor bölmesindeki hareketli parçalara erişimi önleyen hareketli mahfazaların, bir alet ya da anahtar kullanılarak veya sürüş konumunda bulunan bir kontrolle açılmaları gerekiyorsa, bu kontrolün izinsiz erişimi engelleyecek bir kilidi bulunan tamamen kapalı bir kabin içinde olması kaydıyla, birbirini kilitleyen tertibatları bulunması gerekmez.
Yuvarlanma ve Devrilme
Üzerinde sürücü, operatör/operatörler ya da başka kişinin/kişilerin olduğu kendinden tahrikli makinalarda, yuvarlanma ya da devrilme riski olduğunda, riski artırmaması koşuluyla, makinaya uygun bir koruyucu yapı takılmalıdır. Bu yapı, kendisi üzerine yuvarlanma veya devrilme durumunda, makina üzerindeki kişi/kişiler için yeterli bir sapma sınırlayıcı hacim sağlaması gerekir.
🪨
Düşen Nesneler
Sürücü, operatör veya diğer kişilerin üzerinde olduğu kendinden tahrikli makinalarda düşen nesne/malzeme riski varsa, makina bu risk göz önünde bulundurularak tasarlanmalı ve uygun koruyucu yapı ile teçhiz edilmelidir.
Bu yapı, düşme durumunda kişiler için yeterli sapma sınırlayıcı hacim sağlamalıdır.
🪜
Erişim Vasıtaları
El tutamakları ve basamaklar, operatörün bunları içgüdüsel olarak kullanabileceği şekilde tasarlanmalıdır.
Erişime yardım için kumanda tertibatlarını kullanmaya gerek kalmamalıdır.
🔗
Çekme Tertibatları
Çekme/çekilme amaçlı makinalar, kolay ve güvenli bağlama/çözme sağlayacak ve kullanım sırasında istenmeyen çözülmeyi önleyecek tertibatlarla teçhiz edilmelidir.
Çekme çubuğu yükü gerektiğinde, yüke ve zemine uygun taşıma yüzeyli destek takılmalıdır.
Kendinden Tahrikli Makina (veya Çekici) ile Çekilen Makina Arasındaki Güç Aktarımı
🔧
Aktarma Tertibatları
Sökülebilir mekanik aktarma tertibatları, çalışma esnasında hareket eden bir parça, bütün uzunluğu boyunca korunacak şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
🛡️
Güç Çıkışı Koruması
Çekici tarafında, sökülebilir aktarma tertibatının bağlandığı güç çıkışı, makinaya tespit edilen bir mahfaza veya eşdeğer koruma ile korunmalıdır.
⚙️
Mahfaza Erişimi ve Alan
Mahfaza, aktarma tertibatına erişim için açılabilir olmalıdır.
Takıldığında, tahrik milinin mahfazaya hasar vermemesi için yeterli alan bulunmalıdır.
📏
Üniversal Mafsallı Elemanlar
Sadece tahrik eden taraftan takılabilir.
Uygun işaretleme yapılmalıdır.
Çekilen makinalar, tertibat ayrıldığında hasar görmemesi için bağlantı sistemine sahip olmalıdır.
🚫
Mahfaza Tasarımı
Dış parçalar, aktarma tertibatı ile birlikte dönmemelidir.
Mahfaza, mafsal tipine göre iç çene uçlarına veya dış mafsalların orta noktasına kadar kapatmalıdır.
Şaft mahfazaları merdiven olarak kullanılmamalıdır.
⚠️ Diğer Tehlikelere Karşı Korunma
🔋
Aküler
Akü gövdeleri, devrilme veya yuvarlanma sırasında operatörü korumalıdır.
Kolay erişilebilen bir tertibat ile akü bağlantısı kesilebilir olmalıdır.
🔥
Yangın
Kolay erişilebilen yangın söndürücülerin takılmasına izin verilmelidir.
Veya makineyle bütünleşik yangın söndürücü sistemler teçhiz edilmelidir.
💨
Tehlikeli Madde Emisyonları
Operatör, püskürtme yapan makinelerde zararlı emisyonlardan korunmalıdır.
Gerektiğinde ek güvenlik önlemleri alınmalıdır.
Bilgilendirme ve Gösterimler
🛑
İşaretler ve Talimat Plakaları
Bütün makinalarda, gerekli olan yerlerde, kişilerin sağlık ve güvenliği sağlamaya yönelik olarak kullanma, ayarlama ve bakım ile ilgili işaretler ve/veya talimat plakaları bulunmalıdır. Bunlar açıkça görülebilir ve silinemez şekilde tasarımlanmalı ve yapılmalıdır.
Makinalar, uyarı ve sinyal tertibatları yanlışlıkla devreden çıkarılamayacak şekilde imal edilmelidir. Güvenlik için zorunlu ise düzgün çalıştıklarını kontrol etme araçları bulunmalı ve arızaları operatöre bildirilmelidir.
📢 Makinaların veya takımlarının hareketleri tehlikeli ise, makinaya yaklaşmayı engellemek için uyarılar konulmalıdır. İşaretler yeterli mesafeden okunabilir olmalıdır.
🚜
Kara Yolu ve Uzaktan Kumanda
Kara yolu trafik kurallarını ihlal etmeksizin, çalışma sırasında sürücünün üzerinde sürerek kullandıkları makinalarda aşağıdaki ekipmanlar bulunmalıdır:
🔊 Kişileri uyarmak için sesli bir uyarı tertibatı
💡 Amaçlanan kullanım koşulları ile ilgili ışıklı sinyal sistemi (yeraltı çalışmaları hariç)
🔗 Gerektiğinde, römork ile makina arasında sinyallerin çalışması için uygun bağlantı
⚙️ Normal kullanımda kişileri çarpma ve ezilme riskine maruz bırakan uzaktan kumandalı makinalar, hareketleri bildirecek araçlarla veya kişileri koruyacak sistemlerle donatılmalıdır.
🛡️ Makinalar, uyarı ve sinyal tertibatları yanlışlıkla devreden çıkarılamayacak şekilde imal edilmelidir.
İşaretleme
📋
Zorunlu İşaretlemeler
⚡ Kilovat (kW) cinsinden anma gücü
⚖️ Kilogram (kg) cinsinden en çok kullanılan konfigürasyonun kütlesi
🔗
Uygun Olduğunda
🔧 Newton (N) cinsinden azami çekme çubuğu çekme kuvveti
⬆️ Newton (N) cinsinden azami düşey yük
📅 2023 Aralık C
Üzerindeki işaretlemelerin Makina Emniyeti Yönetmeliği hükümlerine uygun olacak şekilde yapıldığı bir makinede 10 kW şeklinde işaretlenmiş bir bilgi bu makinenin aşağıdaki özelliklerinden hangisini belirtiyor olabilir?
A) Bağlantı kancası üzerindeki azami düşey yük
B) Bağlantı kancasındaki azami çekme çubuğu çekme kuvveti
C) En çok kullanılan konfigürasyonun kütlesi
D) Makinenin anma gücü
E) El-kol sisteminin maruz kaldığı toplam titreşim değeri
✅ Doğru Cevap: D) Makinenin anma gücü
📖 Açıklama:
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre, makine üzerinde kilovat (kW) cinsinden anma gücü işaretlenmelidir. A seçeneği (azami düşey yük) Newton (N) cinsinden, B seçeneği (azami çekme kuvveti) Newton (N) cinsinden, C seçeneği (kütle) kilogram (kg) cinsinden, E seçeneği (titreşim) ise m/s² cinsinden işaretlenir. Bu nedenle 10 kW işaretlemesi makinenin anma gücünü belirtir.
Talimatlar
🔊
3.6.3.1 Titreşimler – Değerler
Talimatlar aşağıdaki bilgileri vermelidir:
✋ 2,5 m/s² yi geçiyorsa, el-kol sisteminin maruz kaldığı toplam titreşim değeri. (Geçmiyorsa belirtilir)
👤 0,5 m/s² yi geçiyorsa, bütün vücudun maruz kaldığı ağırlıklı ivmelenmenin en yüksek kök ortalama kare değeri. (Geçmiyorsa belirtilir)
📏 Ölçme belirsizliği
💡 Bu değerler fiilen ölçülen veya kıyaslanabilir makinalara göre oluşturulmalıdır.
📏
Ölçüm Yöntemleri
Uyumlaştırılmış standartlar yoksa, titreşim değerleri en uygun yöntemle ölçülmelidir.
Ölçümler sırasında kullanılan çalışma koşulları ve ölçüm yöntemleri açıklanmalıdır.
⚠️ Uyumlaştırılmış standart yoksa en uygun yöntem kullanılır.
🔧
Çoklu Kullanımlar
Talimatlarda aşağıdaki bilgilere yer verilmelidir:
⚙️ Ana makina ile değiştirilebilir ekipmanların güvenli montajı
🛠️ Bu ekipmanların doğru kullanımı
📌 Değiştirilebilir ekipman talimatları da bu bilgileri içermelidir.
Kaldırma İşlemleri – Tanımlar
Kaldırma işlemleri nedeniyle meydana gelebilecek tehlikelerin bertaraf edilmesine yönelik ilave temel sağlık ve güvenlik gerekleri
📦
(a) Kaldırma işlemi
Mallardan ve/veya kişilerden oluşan birim yüklerin, belli bir anda, seviye değişikliğini gerektiren hareketi.
🎯
(b) Güdümlü yük
Toplam hareketin, konumu sabit noktalarla belirlenen rijit ya da esnek kılavuzlar boyunca yapıldığı yük.
⚙️
(c) Çalışma kat sayısı
İmalatçı veya yetkili temsilcisi tarafından garanti edilmiş olan aksamın kaldırabileceği üst yük sınır değeri ile aksam üzerinde işaretli azami çalışma yük değeri arasındaki aritmetik oran.
🔬
(d) Deney kat sayısı
Kaldırma makinaları veya bir kaldırma aksesuarı üzerinde statik ya da dinamik deneyleri yapmak için kullanılan yük ile kaldırma makinası veya kaldırma aksesuarı üzerinde işaretli azami çalışma yükü arasındaki aritmetik oran.
⚖️
(e) Statik deney
Kaldırma makinalarının veya bir kaldırma aksesuarının önce muayene edilip, uygun bir statik deney kat sayısı ile çarpılmış azami çalışma yüküne maruz bırakıldığı, daha sonra yük kaldırılarak hasar görüp görmediğini tespit etmek için tekrar muayene edildiği deneyi.
🔄
(f) Dinamik deney
Kaldırma makinasının, dinamik davranışı açısından, düzgün çalışıp çalışmadığını kontrol etmek üzere, olası bütün konfigürasyonlarında, uygun bir dinamik deney kat sayısı ile çarpılmış azami çalışma yükü altında çalıştırıldığı, kaldırma makinasının işlevini doğru bir şekilde yaptığını kontrol etmek için dinamik davranışının hesaplandığı deneyi.
🏗️
(g) Taşıyıcı
Makinenin, üstünde ya da içinde, kaldırılacak kişilerin ve/veya eşyaların taşındığı parçası.
📅 2024 Mayıs B
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre bir kaldırma makinesinde, imalatçı veya yetkili temsilcisi tarafından garanti edilmiş olan aksamın kaldırabileceği üst yük sınır değeri ile aksam üzerinde işaretli azami çalışma yük değeri arasındaki aritmetik oran aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?
A) Çalışma katsayısı
B) Deney katsayısı
C) Beyan yükü
D) Güvenlik düzeyi oranı
E) Asgari çalışma yük oranı
✅ Doğru Cevap: A) Çalışma katsayısı
📖 Açıklama:
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre, imalatçı veya yetkili temsilcisi tarafından garanti edilmiş olan aksamın kaldırabileceği üst yük sınır değeri ile aksam üzerinde işaretli azami çalışma yük değeri arasındaki aritmetik orana çalışma katsayısı denir. Bu katsayı, kaldırma ekipmanlarının güvenlik marjını belirler.
🏗️ Kaldırma Makinaları – Mekanik Tehlikelere Karşı Korunma
Dengesizlik ve Kararlılık
Makinalar, bütün nakliye, montaj ve demontaj işlemlerinin her aşamasında, öngörülebilir aksam arızaları ve talimat el kitabına uygun olarak yapılan deneyler sırasında da dahil olmak üzere, hizmette ve hizmet dışı iken, kararlılık muhafaza edilecek şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Kılavuz Raylar ve Raylı Yollar
Makinalar, kılavuz raylar veya raylı yollar üzerinde etkiyerek raydan çıkmayı önleyen tertibatlarla teçhiz edilmelidir. Eğer risk devam ediyorsa, ekipmanların düşmesini veya makinanın devrilmesini önleyen tertibatlar konmalıdır.
Mekanik Dayanım
Makinalar, atmosferik faktörler ve insanların uyguladığı kuvvetler dikkate alınarak, kaldırma aksesuarları ve aksamları kullanım sırasında ve gerektiğinde kullanım dışında öngörülen montaj ve çalışma koşullarına göre dayanıklı olmalıdır.
Yorulma ve aşınmadan ileri gelen arızaları önleyecek şekilde tasarlanmalıdır.
Kullanılan malzeme, çalışma ortamına göre korozyon, aşınma, darbe, aşırı sıcaklık, yorulma, kırılganlık ve yaşlanma gibi faktörler dikkate alınarak seçilmelidir.
Statik deney katsayıları: Manuel çalıştırılan makinalar ve kaldırma aksesuarları: 1,5; Diğer makinalar: 1,25
Dinamik deney katsayısı:1,1
Kasnak, tambur, dişli çark, halat ve zincirler
Kasnak, tambur ve dişli çarklar, kendilerine takılacak halat veya zincirlerin boyutu ile orantılı bir çapa sahip olmalıdır.
Tambur ve dişli çarklar, gevşemeksizin sarılabilecek şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Doğrudan yükü kaldırmak için kullanılan halatlar, uçları dışında ek bağı içermemelidir.
Halatlar için genel çalışma katsayısı 5, zincirler için 4'tür.
Kaldırma aksesuarları
Yorulma ve yaşlanma süreçlerine göre ölçülendirilmelidir.
Tel-halat/halat-halat ucu kombinasyonları: 5
Kaynaklı baklalı zincirler: 4
Dokuma halat veya sapanlar: 7
Metalik aksamlar: 4
Çok bacaklı sapanın azami çalışma yükü; en zayıf bacağın katsayısı, bacak sayısı ve sapan konfigürasyonuna bağlı belirlenir.
Hareketlerin kumandası
Kumanda tertibatları makinaları güvenli durumda tutmalıdır.
Hareket sınırları aşılmamalıdır, gerekirse uyarı sinyali verilmelidir.
Aynı mekânda çalışan makinalar çarpışmayı önleyecek sistemlerle donatılmalıdır.
Güç kesilse bile yükler tehlikeli şekilde düşmemelidir.
Yük yalnızca sürtünmeli frenle indirilemez (istisnalar hariç).
Makinalar, hareketli parçaların en geniş açıdan görülebileceği şekilde yerleştirilmelidir.
Çalışma konumunda çarpışma riski olmamalıdır.
Yükü yönlendiren makinalar, yükün veya denge ağırlığının hareketinden dolayı kişilerin yaralanmasını önleyecek şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
📅 2025 Aralık C
Kaldırma amacıyla kaldırma makinesi veya kaldırma aksesuarlarının bir parçası olarak tasarlanıp imal edilen halatların bütünü ve uçları, yeterli güvenlik düzeyi sağlayacak şekilde seçilmiş bir çalışma katsayısına sahip olmalıdır. Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre genel bir kural olarak bu katsayı kaçtır?
A) 3
B) 4
C) 5
D) 6
E) 7
✅ Doğru Cevap: C) 5
📖 Açıklama:
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre, kaldırma halatları için genel çalışma katsayısı 5'tir. Bu katsayı, halatın kopma mukavemeti ile çalışma yükü arasındaki güvenlik oranını ifade eder. Farklı kullanım koşulları için bu katsayı değişebilir, ancak genel kural 5'tir.
📅 2023 Mayıs A
Makineler, dinamik deney katsayısı ile çarpılmış azami çalışma yükü kullanılarak yapılan dinamik deneylerden bir arıza meydana gelmeden geçecek şekilde tasarımı yapılıp imal edilmelidir.
Yeterli bir güvenlik düzeyini garanti etmek amacıyla seçilen bu dinamik deney katsayısının değeri, genel bir kural olarak kaçtır?
A) 1,1
B) 1,5
C) 2
D) 2,25
E) 2,5
✅ Doğru Cevap: A) 1,1
📖 Açıklama:
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre, dinamik deney katsayısı genel kural olarak 1,1'dir. Bu katsayı, dinamik deney sırasında uygulanacak yükün azami çalışma yükünün 1,1 katı olması gerektiğini ifade eder. Statik deney katsayısı ise elle işletilen makineler için 1,5, diğer makineler için 1,25'tir.
📅 Çıkmış Soru
Makina Emniyeti Yönetmeliği kapsamındaki kaldırma ekipmanlarında, genel bir kural olarak kaldırma zincirleri için yeterli bir güvenlik düzeyi sağlayacak şekilde seçilen çalışma katsayısı kaçtır?
A) 1,1
B) 1,25
C) 1,5
D) 2
E) 4
✅ Doğru Cevap: E) 4
📖 Açıklama:
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre, kaldırma zincirleri için genel çalışma katsayısı 4'tür. Bu katsayı, zincirin kopma mukavemeti ile çalışma yükü arasındaki güvenlik oranını ifade eder. Halatlar için bu katsayı 5, kişi kaldırmaya yönelik zincirler için ise 8'dir.
Taşıyıcının Hareketleri
Sabit iniş mahallerine servis yapan makinaların taşıyıcıları, iniş mahallerine doğru ve mahallerinde iken rijit şekilde yönlendirilmelidir. Makas sistemleri de rijit kılavuzlama olarak kabul edilir.
Taşıyıcıya Erişim
Kişilerin taşıyıcıya erişimi varsa, makinalar erişim sırasında, özellikle yüklenirken veya boşaltılırken taşıyıcı hareketsiz kalacak şekilde tasarlanmalıdır.
Hareket Halindeki Taşıyıcıya Temas
Muayene veya bakım sırasında taşıyıcının altında/üstünde yer alan kişiler için fiziki sığınma alanı veya mekanik tertibatlar sağlanmalıdır.
Taşıyıcıdan Düşen Yük
Taşıyıcıdan düşen yük nedeniyle oluşabilecek riskler, makinaların tasarımı ve imalatı ile önlenmelidir.
İniş Mahalli
İniş mahallerinde kişilerin hareketli taşıyıcılara veya diğer hareketli parçalara temasından doğan riskler önlenmelidir. Taşıyıcı iniş mahallinde yokken, seyir alanına düşme riski varsa, mahfazalar takılmalı ve kilitleninceye kadar taşıyıcının hareketi engellenmelidir.
🔄 Amaca Uygunluk
İniş mahallerinde kişilerin hareketli taşıyıcılara veya diğer hareketli parçalara temasından doğan riskler önlenmelidir. Taşıyıcı iniş mahallinde yokken, seyir alanına düşme riski varsa, mahfazalar takılmalı ve kilitleninceye kadar taşıyıcının hareketi engellenmelidir.
🔋 Güç kaynağı manuel olmayan makinalarla ilgili kurallar 🔋
🎮
Hareketlerin kumandası
Makinaların veya ekipmanlarının hareketlerini kumanda etmek için, çalışır konumda tutulduğu sürece çalışan kumanda tertibatları kullanılmalıdır. Bununla birlikte yüklerin ya da makinaların çarpma riskinin bulunmadığı kısmi veya tam hareket durumlarında, bu tertibatların yerine, operatörün çalışır konumda tutulduğu sürece çalışan kumanda tertibatı kullanmasına gerek kalmadan, önceden seçilmiş konumlarda otomatik durdurmaya izin veren kumanda tertibatları konabilir.
🕹️
Yükleme kumandası
1000 kg'dan az olmayan azami çalışma yüklerine ya da 40.000 Nm'den az olmayan devrilme momentlerine sahip olan makinalar, aşağıdaki durumlarda sürücüyü uyaracak ve tehlikeli hareketleri engelleyecek tertibatlarla teçhiz edilmelidir:
Azami çalışma yükünün ya da azami çalışma momentinin yükleme nedeniyle aşılmış olması sonucu, aşırı yükleme durumları
Devrilme momentinin aşılmış olması durumu
📊 1000 kg & 40.000 Nm
🪢
Halatlarla Kılavuzlanan Kurulumlar
Halatlı taşıyıcılar, çekiciler veya çekici taşıyıcıları, denge ağırlıkları ile veya gerilmenin sürekli kontrolü sağlayan tertibat ile tutulmalıdır.
ℹ️🪧 Bilgi ve işaretler
⛓️
Zincir, Halat ve Şeritler
Kaldırma zincirleri, halatları ya da şeritlerin grubun bir parçasını oluşturmayan her boyu, bir işaret veya bunun mümkün olmadığı durumlarda imalâtçıyı veya yetkili temsilcisini ve ilgili belgeye atıf yaparak tanımlayan bir plaka ya da sökülemeyen bir halka taşımalıdır.
Belge aşağıdaki bilgileri göstermelidir:
(a) İmalâtçı veya yetkili temsilci adı ve adresi
(b) Zincir/halat tanımı:
Anma boyutu
Yapısı
Malzeme
Metalurjik işlem
(c) Kullanılan deney yöntemi
(d) Azami yük: maksimum yük
⛓️
Kaldırma Aksesuarları
Kaldırma aksesuarları aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır:
Gerekli durumlarda malzemenin tanımı
Azami çalışma yükü: yük değeri
Fiziksel olarak işaretleme mümkün değilse, plaka veya eşdeğer malzeme ile aksesuara iliştirilmelidir. Okunaklı ve dayanıklı olmalıdır.
🏗️ Kaldırma Makinaları
Azami çalışma yükü makine üzerine belirgin şekilde işaretlenmelidir. İşaretleme okunaklı ve silinemez olmalıdır.
Konfigürasyona bağlı durumlarda her çalışma pozisyonu için izin verilen yük plakası veya diyagram takılmalıdır.
Eşya taşımaya yönelik ve kişilere erişim imkânı olan taşıyıcıya sahip makinalarda, insanların taşınmasını önlemek amacıyla açık ve silinmez uyarı bulunmalıdır.
📅 Çıkmış Soru
Makina Emniyeti Yönetmeliği kapsamındaki bir kaldırma makinesinin azami çalışma yükünü gösteren işaretlemelerle ilgili,
I. Okunaklı olmalıdır.
II. Silinemez olmalıdır.
III. Kodlanmış olmalıdır.
Yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: C) I ve II
📖 Açıklama:
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre, kaldırma makinelerinin azami çalışma yükünü gösteren işaretlemeler okunaklı (I) ve silinemez (II) olmalıdır. İşaretlemelerin kodlanmış olması (III) ise zorunlu değildir. Bu nedenle doğru cevap C) I ve II'dir.
🪝 Kaldırma Aksesuarları ve Makinaları
🪝
Kaldırma Aksesuarları
Her bir kaldırma aksesuarı veya ticari olarak bölünemeyen her parti kaldırma aksesuarı ile birlikte asgari olarak aşağıdaki bilgiler verilmelidir:
(a)Kullanım amacı
(b)Kullanım sınırları (özellikle manyetik veya vakumlu tutucular gibi kaldırma aksesuarları için)
(c)Montaj, kullanım ve bakım talimatları
(d)Kullanılan statik deney kat sayısı
🏗️
Kaldırma Makinaları
Kaldırma makinaları ile birlikte aşağıdakiler hakkında bilgi içeren talimatlar verilmelidir:
(a)Makinaların teknik özellikleri ve özellikle:
Azami çalışma yükü ve uygun durumlarda, yük plakası veya yük çizelgesinin kopyası
Destekler veya bağlantı parçalarındaki reaksiyonlar ile uygun olduğunda rayların karakteristikleri
Uygun olduğu durumlarda balast kurulum tanımları ve araçları
(b)Kayıt kütüğü kapsamı (makina ile birlikte verilmemişse)
(c)Operatör için kullanım tavsiyeleri (yükten kaynaklanan görüş azalmasını gidermek için)
(d)Deney raporu (imalâtçı veya yetkili temsilcisi tarafından yapılan statik ve dinamik deneyler)
(e)Önlem talimatları (ilk defa hizmete sunulmadan önce, montajı yapılmayan makinalar için)
📅 2023 Aralık A
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerden hangisi her bir kaldırma aksesuarı veya ticari olarak bölünemeyen her parti kaldırma aksesuarı ile birlikte verilmesi gereken talimatlarda asgari olarak bulunması gereken bilgilerden biri değildir?
A) Kullanım amacı
B) Montaj, kullanım ve bakım talimatları
C) Kullanılan statik deney katsayısı
D) Kullanılan dinamik deney katsayısı
E) Kullanım sınırları
✅ Doğru Cevap: D) Kullanılan dinamik deney katsayısı
📖 Açıklama:
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre kaldırma aksesuarları ile birlikte verilen talimatlarda kullanım amacı (A), montaj/kullanım/bakım talimatları (B), kullanılan statik deney katsayısı (C) ve kullanım sınırları (E) bulunması zorunludur. Dinamik deney katsayısı (D) ise talimatlarda yer alması gereken bilgiler arasında sayılmamıştır. Bu nedenle doğru cevap D)'dir.
⛏️ Yeraltı çalışmalarına yönelik makinalarla ilgili ilave temel sağlık ve güvenlik gerekleri
⚖️
Dengesizlik ve Hareket
Güç tahrikli çatı destekleri kaymayacak şekilde tasarlanmalıdır.
Müstakil hidrolik direklerin tepe plakaları bağlantı parçalarıyla teçhiz edilmelidir.
Destekler, kişilerin engelsiz hareket etmesine izin vermelidir.
Raylar üzerinde çalışan makinelerin hızlandırıcı ve fren kumandaları el ile çalıştırılabilir, etkinleştirme tertibatları ayak ile çalıştırılabilir.
Kumanda tertibatları, yanlışlıkla boşalmaya karşı korunmalıdır.
🔥
Durdurma, Yangın ve Egzoz
Kendinden tahrikli makineler, sürücünün kontrol kaybı durumunda hareketi durduracak şekilde tasarlanmalıdır.
Frenleme sistemleri kıvılcım yaratmayacak ve yangına neden olmayacak şekilde tasarlanmalıdır.
İçten yanmalı motorlar sadece düşük buharlaşma noktalı yakıt kullanmalı ve kıvılcım içermemelidir.
Egzoz emisyonları yukarı doğru tahliye edilmemelidir.
📅 Çıkmış Soru
Makina Emniyeti Yönetmeliği kapsamındaki raylar üzerinde çalışan makinelerin hareketlerini kontrol eden;
📖 Açıklama:
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre raylar üzerinde çalışan makinelerde hızlandırıcı ve fren tertibatları elle çalıştırılır. Etkinleştirme tertibatı (III) ise ayakla çalıştırılabilir. Bu nedenle doğru cevap B) Yalnız III'tür.
Kişilerin kaldırılması nedeniyle belli tehlikeler oluşturan makinalarla ilgili ilave temel sağlık ve güvenlik kuralları
⚙️
Mekanik Dayanım
Taşıyıcı, kapak şeklindeki kapıları dahil olmak üzere, müsaade edilen kişi sayısı ve azami çalışma yüküne karşılık gelen dayanım ve alanı sağlayacak şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Kişileri kaldırmaya yönelik makinelerde iki katı alınmalıdır.
Askı/destek sistemi taşıyıcının düşmesini önleyecek şekilde olmalı, zincir/halat kullanıldığında en az iki bağımsız bağlantı gereklidir.
İnsan gücünden başka güç ile hareket ettirilen makinaların yükleme kumandası: Aşırı yükleme veya devrilme momenti aşımı durumlarında uyarı ve engelleme tertibatları bulunmalıdır.
🕹️
Yükleme Kumandası
İmalatçı aşırı yükleme veya devrilme riskinin olmadığını göstermedikçe, azami yük ve devrilme momenti gözetilmeksizin Yükleme kumandası hükümleri uygulanır.
Taşıyıcı üzerine nesne düşme riski varsa, koruyucu çatı ile donatılmalıdır.
📦
Sabit İniş Mahalleri
Taşıyıcı kapılar kapalı olmadıkça tehlikeli hareket olmamalı,
Kontrolsüz hareketi önleyici tertibat olmalı,
Durdurma eylemi zarar verici olmamalı.
Taşıyıcıya Erişim
İniş mahalleri ve taşıyıcı üzerindeki mahfazalar, insan ve eşya transferini güvenli sağlayacak şekilde olmalıdır.
İşaretlemeler
Taşıyıcıda izin verilen kişi sayısı,
Azami çalışma yükü.
Önemli Kural
İNSAN KALDIRMA
İnsan kaldırılacağı zaman tüm güvenlik katsayıları 2 ile çarpılır.
×2
🪢
İp Halatlar
3×2=6
Yeni Katsayı
🔗
Zincirler
4×2=8
Yeni Katsayı
⚙️
Çelik Tel Halatlar
5×2=10
Yeni Katsayı
🎗️
Dokuma Halat
7×2=14
Yeni Katsayı
🔩
Metalik Aksamlar
4×2=8
Yeni Katsayı
✋
El ile Kancalar
3×26
⚙️
Mekanik Kancalar
4×28
☢️
Tehlikeli Yük Kancaları
5×210
📅 Çıkmış Soru
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre kişileri kaldırmaya yönelik kaldırma zincirlerinde yeterli güvenlik düzeyi sağlamak amacıyla seçilecek çalışma katsayısı genel bir kural olarak kaçtır?
A) 4
B) 5
C) 7
D) 8
E) 10
✅ Doğru Cevap: D) 8
📖 Açıklama:
Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre, kişileri kaldırmaya yönelik kaldırma zincirlerinde çalışma katsayısı genel kural olarak 8'dir. Bu, zincirlerin kopma mukavemeti ile çalışma yükü arasındaki güvenlik oranını ifade eder. Yük kaldırmaya yönelik zincirlerde bu katsayı 4, halatlarda ise 5'tir. Kişi kaldırmada güvenlik öncelikli olduğu için katsayı daha yüksektir.
