Makinaların Tasarımı ve İmali ile İlgili Temel Sağlık ve Güvenlik Kuralları
❌
Kapsam Dışı
- ⚙️ Orijinal makinaların emniyet aksamları
- 🎡 Fuar alanları ve eğlence parklarında kullanılan özel makinalar
- ☢️ Nükleer amaçlı, radyoaktivite yayabilecek makinalar
- 🔫 Ateşli silahlar ve diğer silahlar
- 🚜 Tarım/orman traktörleri, motorlu araç ve römorklar (üzerlerine monte edilenler hariç)
- 🏁 Yarış amaçlı motorlu taşıtlar
- ⛴️ Denizde hareket eden tekneler ve açık deniz tertibatları
- 🪖 Askeri veya polisiye amaçlı özel makinalar
- 🧪 Laboratuvarlarda araştırma amaçlı geçici kullanım makinaları
- 🛠️ Maden kuyusu asansörleri
- 🎭 Sanatsal gösterilerde sanatçıyı taşıyan makinalar
- 💡 Ev aletleri, ofis makineleri ve belirli gerilim sınırları dahilindeki elektrikli teçhizat
📁
Teknik Dosya
- 🛠️ Makinenin genel tarifi, işleyişi ve genel çizimi
- ⚡ Kumanda devrelerinin çizimi, hesaplamalar, deney sonuçları ve yapılan testler
- 📊 Risk değerlendirmesi ve takip edilen işlemler
- ✔️ Temel sağlık ve güvenlik gereklilikleri ve uygulanmış koruyucu önlemler
- 📑 Kullanılan standartlar, teknik şartnameler ve test raporları
- 📝 Makine talimatları ve uygunluk beyanları
📘
Talimatlar (TS EN 12100-1 Madde 6.4.5)
- 🚚 Nakledilmesi, taşınması ve depolanmasıyla ilgili bilgiler
- ⚙️ Kurulması ve işletmeye alınmasıyla ilgili bilgiler
- 🏭 Makinenin kendisiyle ilgili bilgiler
- 👷 Makinenin kullanılmasıyla ilgili bilgiler
- 🛠️ Bakım bilgileri
- ♻️ Sökme, devreden çıkarma ve hurdaya atma bilgileri
- 🚨 Acil durumlarla ilgili bilgiler
- 🔧 Uzman kişiler için bakım talimatları ve uzman olmayanlar için ayrı talimatlar
Genel İlkeler
📌
Genel İlkeler - 1
- 🛠️ Makinalara uygulanacak sağlık ve güvenlik kuralları için risk değerlendirmesi yapılmalıdır.
- 📊 Risk değerlendirmesi sonuçları göz önünde bulundurularak makinalar tasarlanmalı ve imal edilmelidir.
- ⚠️ Risk değerlendirme ve azaltma süreci tekrarlamalı olarak yürütülmelidir.
- ✅ Makinaların amaçlanan kullanımı ve öngörülebilecek yanlış kullanımları belirlenmelidir.
- ⚙️ Makinalardan kaynaklanabilecek tehlikeler veya tehlikeli durumlar tanımlanmalıdır.
- 🔍 Muhtemel yaralanmaların ciddiyeti ve olasılığı göz önünde bulundurularak riskler tahmin edilmelidir.
- 🛡️ Risklerin değerlendirilmesi sonucunda gerekli risk azaltma ve koruyucu tedbirler uygulanmalıdır.
- 📌 Öncelik sırasına göre, koruyucu tedbirlerle tehlikeler ortadan kaldırılmalı veya riskler azaltılmalıdır.
📘
Genel İlkeler - 2
- 🛡️ Güvenlik bütünlüğü ilkeleri uygulanmalıdır.
- ⚙️ Makinalar, öngörülen şartlar ve makul ölçüde öngörülebilir yanlış kullanımlar dikkate alınarak tasarlanmalıdır.
- 🛠️ Makinalar, kişileri riske atmadan çalıştırılabilir, ayarlanabilir ve bakımı yapılabilir olmalıdır.
- ⚠️ Alınan tedbirler, makinanın tüm ömrü boyunca nakliye, montaj, demontaj ve hurdaya çıkarma aşamalarındaki riskleri kapsamalıdır.
- ✅ Riskleri bertaraf etmek veya azaltmak için en uygun metotlar uygulanmalıdır.
- 🔧 Bertaraf edilemeyen riskler için koruyucu tedbirler alınmalıdır.
- 📢 Kullanıcılar, uygulanmış koruyucu tedbirlerin yetersizliğinden kaynaklanan riskler hakkında bilgilendirilmelidir.
- 📝 Talimatlar, makinanın yanlış kullanımlarına karşı uyarılar içermelidir.
- 🛡️ Makinalar, kişisel koruyucu ekipmanın kullanımından kaynaklanan kısıtlamaları dikkate alacak şekilde tasarlanmalıdır.
- 🔧 Makinalar, ayarlama, bakım ve kullanım için gerekli tüm aksesuar ve özel teçhizatla birlikte tedarik edilmelidir.
Tanımlar
(a) Tehlike
Muhtemel bir yaralanma veya sağlık üzerinde oluşturabileceği hasar kaynağı.
(b) Tehlike Bölgesi
Kişinin makina çevresinde sağlığına veya güvenliğine karşı risk altında olabileceği alan.
(c) Tehlikeye Maruz Kalan Kişi
Kısmen veya tamamen bir tehlike bölgesinde bulunan kişi.
(d) Operatör
Makinaları kuran, çalıştıran, ayarlayan, bakımını yapan, temizleyen veya tamir eden kişi.
(e) Risk
Tehlikeli durumda meydana gelebilecek yaralanma veya hasarın olasılık ve derecesinin birleşimi.
(f) Mahfaza
Fiziksel engel vasıtasıyla koruma sağlayan makinanın parçası.
(g) Koruyucu Tertibatı
Yalnız başına veya mahfaza ile birlikte riski azaltmak amacıyla kullanılan tertibat.
(h) Amaçlanan Kullanım
Makinaların kullanım talimatlarına uygun olarak yapılan kullanım.
(i) Makul Şekilde Öngörülebilir Yanlış Kullanım
Talimatlarda amaçlanmadığı, ancak kolayca öngörülebilen insan davranışlarından kaynaklanan kullanım.
⚙️ Güvenlik Bütünlüğü İlkeleri
(a) Güvenli Tasarım
Makinalar işlevlerine uygun olacak şekilde ve öngörülebilir yanlış kullanımlar dikkate alınarak, işletmeye alındığında riske atmadan çalıştırılabilir, ayarlanabilir ve bakımı yapılabilir olmalıdır. Tedbirler, makinanın ömrü boyunca tüm riskleri bertaraf etmeyi hedeflemelidir.
(b) Risk Yönetimi İlkeleri
- Riskleri bertaraf etmek.
- Kalan riskler için koruyucu tedbirler.
- Kullanıcıları bilgilendirmek.
- Gerekiyorsa özel eğitim ve KKE.
(c) Yanlış Kullanımın Önlenmesi
Tasarımda yalnızca amaçlanan kullanım değil, yanlış kullanım da dikkate alınmalıdır. Normal olmayan kullanım risk oluşturuyorsa, makina bunu önleyecek şekilde tasarlanmalıdır. Talimatlarda, makinanın nasıl kullanılmaması gerektiği vurgulanmalıdır.
(d) KKE ile Uyum
Makinalar, kişisel koruyucu ekipmanın kullanımından kaynaklanabilecek operatör kısıtlamalarını dikkate alarak tasarlanmalıdır.
(e) Özel Teçhizat ve Aksesuarlar
Makinalar, güvenli ayarlama, bakım ve kullanım için gerekli tüm özel teçhizat ve aksesuarlarla birlikte verilmelidir.
Malzemeler ve Ürünler
Kullanılan malzemeler ve ürünler, sağlığı tehlikeye atmamalıdır. Özellikle akışkanlarda, dolum, kullanım ve tahliye riskleri önlenmelidir.
Aydınlatma
Makinalar, normal yoğunluktaki ortam aydınlatması olsa bile, muhtemel bir riske sebep olabilecek bir aydınlatma yetersizliği olduğu yerlerde, ilgili işlemler için uygun olan yekpare bir aydınlatma ile teçhiz edilmelidirler. Makinalar bir rahatsızlığa neden olabilecek hiçbir gölgelik alan, rahatsızlık yaratıcı göz kamaşması ve aydınlatma nedeniyle hareketli parçalarda tehlikeli flaşör etkisi olmayacak şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidirler. Sık muayene ve ayarlama gerektiren iç parçalar ve bakım alanları uygun aydınlatmayla donatılmalıdır.
Taşıma Kolaylığı & Ergonomi
📦
Makinaların Taşımalarını Kolaylaştırma
- Güvenli şekilde taşınmalı ve nakledilebilmeli,
- Güvenli ve hasarsız bir şekilde stoklanacak şekilde paketlenmeli veya tasarlanmalı.
- Makinaların ve/veya aksam parçalarının nakliyesi sırasında, makinaların ve/veya aksam parçalarının talimatlara uygun olarak taşındıkları sürece, kararsızlıktan kaynaklanan hiçbir ani hareket ve tehlike olasılığı olmamalıdır.
- Makinaların ve/veya çeşitli aksam parçalarının ağırlık, boyut veya biçimi, el ile hareket ettirilmesini engellediği durumda makinalar ve/veya aksam parçaları aşağıdaki şekilde olmalıdır:
- Kaldırma düzeni için ataşmanlara sahip olmalı
- Bu tür ataşmanlar takılabilecek şekilde tasarımlanmalı
- Standart kaldırma düzeninin kolayca bağlanabileceği bir şekilde olmalı.
- Makinaların veya aksam parçalarının el ile taşınması gerektiği durumlarda, bunlar aşağıdaki şekilde olmalıdır:
- Kolaylıkla taşınabilir olmalı
- Güvenli bir şekilde kaldırılıp taşınabilecek şekilde teçhiz edilmeli.
- Tehlikeli parçalar için özel taşıma düzenekleri yapılmalı.
🧍
Ergonomi
- Operatörün ölçü, kuvvet ve dayanıklılığına uygun olmalı,
- Yeterli hareket alanı sağlamalı,
- Çalışma aralığı sınırlandırılmamalı,
- Uzun süre dikkat gerektiren izlemelerden kaçınmalı,
- Arayüz operatörün özelliklerine uyarlanmalı.
🛠️
Çalışma Konumları
Çalışma konumu egzoz gazları ve/veya oksijen yetersizliğinin sebep olacağı riski önleyecek şekilde tasarlanmalıdır. Tehlikeli ortamlarda operatörün korunması için yeterli tedbirler alınmalı, gerekiyorsa kabin eklenmelidir. Çıkış hızlı tahliye imkânı sağlamalı, ayrıca mümkünse farklı yönde bir acil çıkış bulunmalıdır.
💺
Oturma Yerleri
Uygun olduğunda, makinaya çalışma yerleri için koltuk yerleştirilmelidir. Koltuk operatöre kararlı bir konum sağlamalı, kumanda aygıtlarına olan mesafe ayarlanabilir olmalı, titreşimleri en aza indirecek şekilde tasarlanmalıdır. Gerekirse kaymaz malzemeden yapılmış ayak dayamaları sağlanmalıdır.
Kumanda Sistemleri
⚡
Kumanda sistemlerinin güvenliği ve güvenilirliği
- 🔌 Tasarlandıkları çalışma gerilimlerine ve dış etkilere dayanabilme
- 🖥️ Donanım veya yazılım arızasının tehlikeli duruma yol açmaması
- ⚙️ Mantık devrelerindeki hataların tehlikeli duruma yol açmaması
- 👷 İnsan hatalarının tehlikeli duruma yol açmaması
- Özel önem: Makine beklenmedik şekilde çalışmaya başlamamalı, parametre değişiklikleri kontrolsüz olmamalı, durdurma komutu engellenmemeli, hareketli parçalar düşmemeli, kablosuz kumandada iletişim kaybında otomatik durdurma devreye girmelidir.
🎛️
Kumanda Tertibatları
- 📍 Uygun yerlerde resimli gösterimler kullanılarak açıkça ve görünür ve tanınabilir olmalı
- 📌 Tereddüde mahal vermeden veya zaman kaybına ve belirsizliğe yol açmadan güvenli bir şekilde çalıştırılacak şekilde konumlandırılmalı
- ⚙️ Hareketi ile etkisi tutarlı olmalı
- 📡 Acil durdurma veya uzaktan kumandalı programlama cihazı (teach pendant) gibi bazı kumanda tertibatlarının gerekli olduğu durumlar haricinde, tehlike alanları dışına yerleştirilmeli
- 🛠️ İlave risk oluşturmamalı
- 🔒 Bir tehlike söz konusu olduğunda, istenen hareketin sadece maksatlı bir eylem ile başarılabileceği şekilde tasarımlanmalı veya korunmalı
- 💪Öngörülebilir kuvvetlere dayanacak şekilde yapılmalı; kayda değer kuvvetlere maruz olma eğilimindeki acil durdurma tertibatlarına özel önem gösterilmelidir.
Çalıştırma
- Makinaları sadece bu amaçla sağlanmış olan bir kumanda teçhizatının, bilinçli bir eylem ile devreye sokulması halinde çalıştırmak mümkün olmalıdır.
- Aynı gereklilik makinanın duruştan sonra yeniden çalıştırıldığında ve çalışma koşullarında önemli bir değişiklik yapıldığında da geçerlidir.
- Otomatik modda çalışan makinalar için duruş sonrası yeniden çalıştırma, tehlike oluşturmaması koşulu ile müdahalesiz mümkün olmalıdır.
- Birden fazla çalıştırma kumanda teçhizatı varsa, operatörlerin birbirini tehlikeye atmaması için ilave güvenlik teçhizatları bulunmalıdır.
Durdurma
- Normal Durdurma: Makinaya güvenli şekilde durduracak bir kumanda teçhizatı takılmalıdır. Durdurma kumandası, başlatma kumandasına öncelikli olmalıdır. Durdurulduğunda harekete geçiricilere enerji beslemesi kesilmelidir.
- Operasyonel Durdurma: Enerji kesmeyen durdurma kumandası gerekli olduğunda, durdurma durumu izlenmeli ve sürdürülmelidir.
- Makinaların montajı: Durdurma kumandaları sadece makinayı değil, çalışmaya devam etmesi tehlikeli olacaksa ilgili bütün donanımı durdurabilecek şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidir.
Acil Durum Durdurması
- Makinalara, fiili veya olası bir tehlikenin bertarafı için bir veya daha fazla acil durum durdurma tertibatı takılmalıdır.
- İstisnalar: Duruş süresini azaltmayacak makinalar, taşınabilir elde tutulan ve/veya el ile yönlendirilen makinalar.
- Tertibat şu özelliklere sahip olmalıdır: açıkça tanınabilen, görülebilen ve çabucak ulaşılabilen kumanda tertibatı; ilave risk oluşturmadan en hızlı şekilde durdurma; koruyucu tertibatları gerektiğinde tetikleyebilme.
- Acil durdurma devreden çıkarıldığında, makine kendiliğinden çalışmamalı; sadece yeniden çalıştırmaya izin vermelidir.
- Acil durdurma her çalışma modunda mevcut ve çalışır durumda olmalıdır. Acil durdurma diğer koruyucu tedbirleri destekler, onların yerine geçmez.
⚙️
Kumanda veya Çalışma Modunun Seçimi
Seçilen çalışma veya kumanda modu, acil durum durdurma hariç olmak üzere, diğer bütün modları devre dışı bırakmalıdır. Makina, farklı koruyucu tedbirler ve/veya çalışma işlemleri gerektiren çeşitli modlarda kullanılabiliyorsa, makinaya her bir konumda kilitlenebilen bir mod seçici takılmalıdır. Seçici, her bir konumu açıkça ayırt edilebilir olmalı ve yalnızca tekli bir çalışma moduna karşılık gelmelidir.
Özel çalışmalar için seçici eş zamanlı olarak şunları sağlamalıdır: Diğer tüm modları devreden çıkarmalı, tehlikeli işlevlerin sadece sürekli eylem gerektiren kumanda tertibatlarıyla çalışmasına izin vermeli, bağlantılı çalışma sırasında gelen tehlikeleri önlerken sadece azaltılmış risk koşullarında çalışmaya izin vermeli, algılayıcılarla istem dışı çalışmayı tamamen önlemeli. Eğer bu koşullar eş zamanlı sağlanamıyorsa, seçici ek koruyucu tedbirleri devreye sokmalıdır.
Güç Kaynağı Arızası
- Makinaları besleyen güç kaynağındaki kesinti, enerjinin yeniden gelmesi veya beslemedeki dalgalanmalar tehlikeli bir duruma yol açmamalıdır.
Özel önem verilmesi gereken hususlar:
- Makinalar beklenmedik bir şekilde çalışmaya başlamamalı,
- Makinaların parametreleri tehlikeli durum yaratacak şekilde kontrolsüz değişmemeli,
- Komut daha önceden verilmişse, makinanın durdurulması engellenmemeli,
- Hareketli parçalar veya tutulan parça düşmemeli ya da yerinden çıkmamalı,
- Hareketli parçaların otomatik veya manuel olarak durdurulması engellenmemeli,
- Koruyucu tertibatlar bütünüyle etkin kalmalı veya durdurma komutu vermelidir.
Mekanik Tehlikelere Karşı Koruma (Tüm Makinalar)
Kararlılık Kaybı Riski
- Makinalar taşıma, montaj, demontaj sırasında devrilmeye ve kontrolsüz hareketlere karşı yeterli kararlılığa sahip olmalıdır.
- Şekil veya montaj şekli yeterli değilse, talimatlarda uygun bağlama araçları belirtilmelidir.
Düşen veya fırlayan parçalar
Düşen veya fırlayan parçalardan kaynaklanan risklere engel olmak için tedbirler alınmalıdır.
Çalışma sırasında kırılma riski
- Makina parçaları maruz kaldıkları gerilimlere dayanabilmelidir.
- Malzemeler, yorulma, yaşlanma, korozyon ve aşınmaya uygun seçilmelidir.
- Talimatlarda gerekli bakım ve muayene sıklığı belirtilmelidir.
- Kırılma riski varsa parçalar kopma halinde tehlike yaratmamalıdır.
- Basınçlı borular dayanıklı olmalı ve kopma halinde risk oluşturmamalıdır.
- Besleme hareketi alet hareketi ile uyumlu olmalıdır.
Yüzeyler, kenarlar veya köşeler
Amaçları izin verdiği sürece, makinaların erişilebilir parçaları yaralanmalara sebep olabilecek keskin kenar, köşe ve pürüzlü yüzeylere sahip olmamalıdır.
Çok İşlevli Makinalar
- Çok işlevli makinalar, farklı işlemler sırasında korumasız elemanların risk oluşturmasını engelleyecek şekilde tasarlanmalıdır.
- Bu amaçla, elemanlar ayrı ayrı çalıştırılıp durdurulabilmelidir.
Çalışma şartlarındaki değişikliklerle ilgili riskler
Makinaların farklı kullanım şartları altında çalıştırıldığı durumlarda, makinalar bu şartların seçimi ve ayarlanmaları güvenli ve güvenilir şekilde yapılabilecek biçimde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Kontrol dışı hareketlerle ilgili riskler
Makinaların bir parçası durdurulduğunda, kumanda tertibatlarındaki bir işlem dışında herhangi bir sebeple durma konumundan kayma engellenmeli veya bu durum bir tehlike oluşturmamalıdır.
Hareketli parçalarla ilgili riskler
- Makinaların hareketli parçaları bir kazaya neden olabilecek temas etme risklerini önleyecek biçimde tasarımlanmalı ve imal edilmeli veya riskin devam ettiği durumlarda, mahfazalar veya koruyucu tertibatlarla teçhiz edilmelidir.
- Çalışmaya dahil olan hareketli parçaların yanlışlıkla bloke olmasını önleyecek gerekli bütün tedbirler alınmalıdır. Blokaj durumunda güvenli çıkarma için özel koruyucu tertibatlar ve takımlar sağlanmalıdır.
- Talimatlarda ve mümkün olduğunda, makina üzerindeki bir işaret ile bu özel koruyucu tertibatlar ve bunların nasıl kullanılacağı tanımlanmalıdır.
Hareketli parçalardan kaynaklanan risklere karşı koruma seçimi
Hareketli aktarma parçaları
Sabit mahfazalar
Ara kilitlemeli hareketli mahfazalar
Erişimi kısıtlayan ayarlanabilen mahfazalar
İşlemde yer alan hareketli parçalar
Sabit mahfazalar
Ara kilitlemeli hareketli mahfazalar
Kumanda sistemine bağlı mahfazalar
Hareketli parçaların tamamen erişilemez hale getirilememesi
Sabit mahfazalar veya birbirini kilitleyen hareketli mahfazalar
Erişimi kısıtlayan ayarlanabilen mahfazalar
🛡️ Mahfazalar ve Koruma Tertibatları
🏗️ Genel Kurallar
- Mahfazalar ve koruyucu tertibatlar sağlam bir yapıda olmalı
- Yerlerine sağlam bir şekilde sabitlenmeli
- İlave herhangi bir tehlike oluşturmamalı
- Kolayca devreden çıkarılamamalı veya by-pass edilememeli
- Tehlike bölgesinden yeterli uzaklığa yerleştirilmeli
- Üretim işlemin izlenmesini asgari engel olmalı
- Çalışmanın yapılması gereken alana erişim kısıtlanmalı, mahfazayı devre dışı bırakmadan alet takılabilmeli ve bakım yapılabilmeli
- Mümkünse mahfazalar malzeme ve nesnelerin fırlamasına veya düşmesine ve makinalardan kaynaklanan emisyonlara karşı koruma sağlamalı
⚙️ Erişimi Kısıtlayan Ayarlanabilen Mahfazalar
- Çalışma için gerekli hareketli parçalar bölgesine erişimi kısıtlamalı
- Manuel veya otomatik olarak ayarlanabilir olmalı
- Alet kullanmaya gerek olmadan kolayca ayarlanabilir olmalı
🛡️ Koruyucu Tertibatlar & Kontrol Dışı Hareketler
- Hareketli parçalar operatör erişimindeyken çalışmaya başlamamalı
- Parçalar hareket halindeyken kişiler erişememeli
- Aksamlarından birisinin olmaması veya arızalanması durumunda hareket durmalı veya durdurulmalı
- Koruyucu tertibat yalnızca bilinçli eylemle ayarlanabilir olmalı
- Bunların aksamlarından birisinin olmaması veya arızalanması durumunda hareketli parçaların çalışmaya başlamasını önlemeli veya bunları durdurmalıdır.
- Kumanda dışı hareketler tehlike oluşturmayacak şekilde engellenmeli
Sabit mahfazalar
- Sadece aletlerle açılabilen veya sökülebilen sistemlerle takılmalı
- Bağlama sistemleri, mahfazalar veya koruyucular söküldüğünde makinalara bağlı kalmalı
- Mümkünse bağlantıları olmaksızın mahfazalar yerinde kalamamalı
Ara kilitlemeli hareketli mahfazalar
- Mümkün olduğunca, kilitli olmadıklarında makinalara tespit edilmiş halde kalmalı
- Bilinçli bir eylemle ayarlanabilmeli
Birbirini kilitleyen hareketli mahfazalar
- Kapanana kadar makinaların tehlikeli işlevlerinin harekete geçmesini önleyen
- Kapanmaları durumunda bir durdurma komutu veren birbirini kilitlemeyen tertibatla birlikte çalışmalıdır
Mahfaza kilitleme tertibatı
- Mahfaza kapanana ve kilitlenene kadar tehlikeli makina işlevlerinin harekete geçmesini önlemeli
- Makinenin tehlikeli işlevinden kaynaklanan yaralanma riski ortadan kaldırılana kadar, mahfaza kapalı ve kilitli olmalıdır
- Makinenin aksamlarından birinin olmaması veya arızalanması durumunda tehlikeli işlevler durmalı
Diğer Tehlikelerden Kaynaklanan Riskler – Elektrik
🔌 Elektrik Beslemesi
- Makinenin elektrik beslemesi varsa, tüm tehlikeler önlenmelidir.
- Belirli Gerilim Sınırları Yönetmeliği güvenlik hedefleri uygulanır.
- Uygunluk değerlendirmesi yalnızca bu yönetmelikle düzenlenir.
⚡ Statik Elektrik
- Makinalar, elektrostatik yük birikimini önleyecek şekilde tasarlanmalıdır.
- Gerekirse bir boşaltma sistemi ile donatılmalıdır.
🔋 Elektrik Dışındaki Enerji Beslemesi
- Makineler elektrik dışı enerji kaynaklarından beslendiğinde, tüm riskler önlenmelidir.
- Tasarım, imalat ve teçhizat güvenli olacak şekilde yapılmalıdır.
Bağlantı Hataları
- Risk kaynağı olabilecek belirli parçaları takarken veya tekrar takarken meydana gelebilecek hatalar bu parçaların tasarım veya imalâtında ortadan kaldırılmalı veya bu başarılamıyor ise, parçanın üzerinde ve/veya mahfazası üzerinde bu konuda bilgi verilmelidir.
- Gerekli olduğunda, talimatlarda bu risklerle ilgili bilgi yer almalıdır.
- Hatalı bağlantıların önlenmesi için parçaların üzerinde veya bağlantı vasıtaları üzerinde bilgi bulunmalıdır.
Uç Sıcaklıklar
- Çok yüksek ya da çok düşük sıcaklıktaki makina parçalarına veya malzemelerine temastan kaynaklanan yaralanma riskini ortadan kaldıracak önlemler alınmalıdır.
- Makinadan çıkan sıcak veya çok soğuk malzemelerin oluşturacağı risklere karşı korunma sağlanmalıdır.
Yangın
- Makinalar, makinanın kendisinin veya makinanın kullandığı veya ürettiği gaz, akışkan, toz, buhar veya başka herhangi bir maddenin neden olabileceği herhangi bir yangın ya da aşırı ısınma riskine engel olacak şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Patlama
- Makinalar, kullandığı veya ürettiği akışkan, gaz, toz, buhar vb. maddelerin neden olabileceği patlama riskine karşı tasarlanmalıdır.
- Muhtemel patlayıcı ortamda kullanım söz konusu olduğunda, ATEX Yönetmeliği hükümlerine uygun olmalıdır.
Gürültü
- Makinalar, havada yayılan gürültü emisyonunun neden olacağı riskleri en düşük seviyeye indirilecek şekilde, teknik ilerleme ve gürültüyü özellikle kaynağında azaltma yollarının varlığı dikkate alınarak tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
- Gürültü emisyon düzeyi, benzer makinalara ait karşılaştırmalı emisyon verileri ile ilişkili olarak değerlendirilebilir.
Titreşim
- Makinalar, makinanın kendisinden kaynaklanan riskler en düşük seviyeye indirilecek şekilde, teknik ilerleme ve titreşimi özellikle kaynağında azaltma yollarının varlığı dikkate alınarak tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
- Titreşim emisyon düzeyi, benzer makinalara ait karşılaştırmalı emisyon verileri ile ilişkili olarak değerlendirilebilir.
Işıma (radyasyon)
- Makinalardan kaynaklanan istenmeyen ışıma emisyonları ortadan kaldırılmalı veya kişiler üzerinde olumsuz bir etki oluşturmayacak düzeylere düşürülmelidir.
- İyonize radyasyon emisyonu ayarlama, çalışma ve temizlik sırasında en düşük düzeyle sınırlanmalıdır. Risk durumunda koruyucu önlemler alınmalıdır.
- İyonize olmayan radyasyon emisyonları, kişiler üzerinde olumsuz etkisi olmayacak seviyelerle sınırlanmalıdır.
Harici ışıma (radyasyon)
- Makinalar, harici ışıma makinanın çalışmasına müdahale etmeyecek şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Lazer ışıması (radyasyonu)
- Makinaların üzerindeki lazer teçhizatı herhangi bir şekilde istenmeyen ışımayı önleyecek şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmeli,
- Makinaların üzerindeki lazer teçhizatı, etkin ışıma, yansıma ya da yayılmadan kaynaklanan ışıma ve ikincil ışıma sağlığa zarar vermeyecek şekilde korunmalı,
- Makinaların üzerindeki lazer teçhizatının ayarlanması veya gözlemlenmesi için kullanılan optik teçhizat lazer ışıması tarafından bir sağlık riski oluşturmayacak şekilde olmalıdır.
Yıldırım
- Kullanılırken yıldırım etkisine karşı koruma ihtiyacı olan makinalara meydana gelen elektrik yükünün toprağa iletimini sağlayabilecek bir iletim sistemi takılmalıdır.
Bakım
- Makinaların bakımı: Ayar ve bakım noktaları tehlike bölgelerinin dışına yerleştirilmiş olmalıdır. Ayar, bakım, onarım, temizlik ve servis işlemleri, makina duruyorken yapılabilmelidir. Teknik nedenlerle mümkün değilse, bu işlemlerin güvenli bir şekilde yapılabilmesi için tedbirler alınmalıdır. Otomatik makinalarda ve gerektiğinde diğer makinalarda, arıza teşhis cihazı takılması için bir bağlantı tertibatı bulunmalıdır. Sıkça değiştirilmesi gereken otomatik makina aksamları kolay ve güvenli bir şekilde sökülüp takılabilmelidir.
- Çalışma konumlarına ve servis noktalarına erişim: Makinalar, makinaların çalışması, ayarlaması ve bakımı esnasında müdahalenin gerekli olan bütün alanlarına güvenli bir şekilde erişimine imkân verecek şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidir.
- Enerji kaynaklarının yalıtılması: Makinalar, bütün enerji kaynaklarından yalıtımı sağlanacak şekilde teçhiz edilmelidir. Yalıtıcılar açıkça tanımlanmalıdır ve tehlike oluşturuyorsa kilitlenebilir olmalıdır. Operatörün güvenliğini sağlamak için özel önlemler alınmalıdır.
- Operatörün müdahalesi: Makinalar, operatörün müdahalesine ihtiyaç sınırlı olacak şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidir. Operatörün müdahalesi kaçınılmazsa, bu müdahaleler kolayca ve güvenli bir şekilde yapılabilmelidir.
- Dahili parçaların temizlenmesi: Makinalar, tehlikeli madde ya da preparat ihtiva etmiş dahili parçalar içeri girmeden temizlenebilecek şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidir. Blokajın kaldırılması gerektiğinde bu işlem dışarıdan yapılabilmelidir. Makina içine girmek kaçınılmaz ise, temizlik işlemi güvenli bir biçimde yapılabilecek şekilde tasarlanmalıdır.
Bilgilendirme
Makina üzerindeki bilgi ve uyarılar
Makinalar üzerinde yer alan bilgi ve uyarılar tercihen sembol veya şemalardan oluşmalıdır. Yazılı uyarılar Türkçe hazırlanmalıdır.
Bilgilendirme ve Bilgilendirme Tertibatları
- Makina kumandası ile ilgili bilgiler açık ve anlaşılır olmalıdır.
- Operatörü aşırı yormamalıdır.
- Görüntülü ekranlar kolay anlaşılır ve kullanımı basit olmalıdır.
Uyarı Tertibatları
- Denetimsiz çalışmada tehlike olursa ses veya ışık sinyali vermelidir.
- Tertibatlar belirgin ve kolay algılanabilir olmalıdır.
- Operatör bu uyarıların çalışıp çalışmadığını kontrol edebilmelidir.
- Renkler ve güvenlik sinyalleri yönetmeliklere uygun olmalıdır.
Giderilemeyen Risklerle İlgili Uyarılar
Tasarım ve koruyucu tedbirlere rağmen giderilemeyen risklerde, uygun uyarı tertibatları kullanılmalıdır.
Makinaların İşaretlenmesi
🏷️
Zorunlu Bilgiler
👁️ İmalatçı ticari unvanı ve adresi
📍 Makinanın tanımı
🔒 CE İşaretlemesi (Ek III)
👷♂️ Seri veya tip tanımlaması
🔊 Varsa seri numarası
💡 İmalat yılı
📌
Not
- Makinaya CE işareti iliştirilirken tarih öne veya ileriye alınamaz.
- Muhtemel patlayıcı ortamlarda kullanılmak üzere tasarımlanmış makinalar buna göre işaretlenmelidir.
- Kaldırma ekipmanı ile işlem gören parçaların kütlesi okunur, silinmez ve belirgin olarak gösterilmelidir.
📘 Talimatların İçeriği
🏭 (a) İmalatçı ve yetkili temsilcisinin adı ve tam adresi
🔖 (b) Seri numarası hariç olmak üzere, makina üzerinde işaretlenmiş halde makinanın tanımı
📜 (c) AT Uygunluk Beyanı veya içeriğini gösteren, seri numarası ve imza gerekmez belge
📝 (d) Makinanın genel tarifi
📊 (e) Kullanım, bakım, onarım için gerekli çizimler, şemalar, tarifler ve açıklamalar
👷 (f) Operatörlerin bulunacakları muhtemel iş istasyonlarının tarifi
🎯 (g) Makinanın kullanım amacının tarifi
⚠️ (h) Deneyimlerle ortaya çıkan yanlış kullanım şekilleri ile ilgili uyarılar
🔧 (i) Montaj, takma ve bağlama talimatları ile tesisat/şasi tanımları
🔊 (j) Gürültü ve titreşimi azaltmaya yönelik kurulum/montaj talimatları
📘 (k) Kullanım, hizmete sunma ve operatör eğitimi ile ilgili talimatlar
🛡️ (l) Tasarım ve koruma tedbirleri sonrası giderilemeyen riskler hakkında bilgilendirme
👷♀️ (m) Kullanıcı tarafından alınması gereken koruyucu tedbirler (KKD dahil)
🛠️ (n) Makinaya takılabilecek takımların temel karakteristikleri
⚙️ (o) Kullanım, nakliye, montaj, sökme, test ve arızada kararlılık şartı
📦 (p) Taşıma, elleçleme ve depolama için kütle bilgisi
🚨 (q) Kaza/arıza durumunda çalıştırma ve güvenli blokajdan kurtarma yöntemi
🔧 (r) Kullanıcı tarafından yapılacak ayarlama/bakım çalışmaları ve tedbirler
🔒 (s) Ayarlama/bakım sırasında güvenliğe yönelik koruyucu tedbir talimatları
⚙️ (t) Operatörün sağlığını etkileyen yedek parçaların özellikleri
🔊 (u) Hava ile taşınan gürültü emisyonları (70 dB, 63 Pa, 80 dB seviyeleri ve ölçüm yöntemleri)
🌐 (v) İyonize-olmayan ışıma yayma ihtimali varsa, operatör ve maruz kalanlar için bilgi
Makinaların hareketliliği nedeniyle meydana gelebilecek tehlikeleri önlemek amacıyla gerekli ilave temel sağlık ve güvenlik kuralları
🧑💼
Tehlike Arz Eden Makine
- Çalışırken hareket etmeyi veya sabit iş istasyonları arasında sürekli veya yarı sürekli hareket gerektiren makina
- Hareket ettirilmeden çalıştırılan, ancak bir yerden başka bir yere daha kolay bir şekilde hareket ettirilebilecek şekilde teçhiz edilebilen makina
🧑💼
Sürücü
Makinanın hareketinden sorumlu olan operatör. Sürücü, makina ile taşınabilir, makinaya eşlik edebilir veya uzaktan kumanda edebilir.
🚜
Sürüş Konumu
Sürüş konumundan görülebilirlik, sürücünün makinayı güvenli şekilde çalıştırabileceği şekilde olmalıdır. Gerekirse uygun tertibat sağlanmalıdır.
🪑
Koltuklar
Operatör veya taşınan personel için oturaklar, devrilme veya parçalarla temas riskine göre tasarlanmalıdır. Bağlama sistemleri risk arttırıyorsa kullanılmamalıdır.
👥
Diğer Kişiler İçin Konumlar
Kullanım koşulları sürücüden başka kişilerin makine ile taşınmasını gerektiriyorsa, tehlikesiz konumlar sağlanmalıdır.
Kumanda Sistemleri
🎛️
Kumanda Sistemleri
- Gerekiyor ise, kumandaların izinsiz kullanılmasını önlemek için gerekli önlemler alınmalıdır.
- Uzaktan kumanda olması durumunda, her bir kumanda birimi bu birimden kontrol edilecek makinayı açık bir biçimde belirtmelidir.
- ⚙️ İlgili makinayı
- 🔧 İlgili işlevleri
- Uzaktan kumanda edilen makinalar sadece amaçlanan kumanda biriminden gelen sinyallere cevap verecek şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidir.
🚜
Çalıştırma / Hareket Ettirme
- Üzerinde sürücünün bulunduğu kendinden tahrikli makinaların bütün gezinti hareketleri sadece sürücü kumanda başında iken mümkün olmalıdır.
- Çalışma amaçlarıyla makinalara çalışma bölgesini aşan tertibatlar takıldığı durumlarda, sürücü için makinayı hareket ettirmeden önce, bu tertibatın güvenli bir şekilde hareket etmeye imkân verecek belirli bir konumda olduklarını kolayca kontrol edebileceği araçlar temin edilmelidir.
🛑
Önemli Kurallar
- Motor çalıştırılırken, makina istem dışı hareket edememelidir.
- Sürücü kendinden tahrikli makinaları bir ana tertibat vasıtasıyla yavaşlatabilmeli ve durdurabilmelidir.
- Uzaktan kumandalı makinalar, çalışmayı otomatik olarak ve derhal durduracak tertibatlarla teçhiz edilmelidir:
- Sürücü kontrolü kaybettiğinde
- Makina durdurma sinyali aldığında
- Sistemin güvenlikle ilgili bir kısmında hata tespit edildiğinde
- Belirlenmiş süre içerisinde hiçbir onay sinyali tespit edilmediğinde
🕹️ Kumanda Tertibatları
🕹️
Sürücü Konumu ve Pedallar
- Sürücü, yalnızca başka yerlerde bulunan kumanda tertibatlarını kullanmak suretiyle güvenli bir şekilde çalıştırabilecek işlevler hariç, makinaları sürücü konumundan çalıştırmak için gerekli bütün kumanda tertibatlarını çalıştırabilmelidir.
- 👣 Pedal bulunan durumlarda, pedallar sürücünün asgari hatalı çalışma riski ile güvenli bir biçimde çalışmasına imkân verecek şekilde tasarımlanmalı, imal edilmeli ve takılmalıdır. Bunlar kaymaya dirençli bir yüzeye sahip olmalı ve kolayca temizlenebilir olmalıdır.
⚠️
Tehlikeli Hareketler ve Direksiyon
- Kumanda tertibatlarının dikkate değer tehlikeli hareketlere yol açabileceği durumlarda, önceden ayarlanmış konuma sahip olanlar hariç olmak üzere, operatör tarafından serbest bırakıldıktan hemen sonra derhal ilk konumlarına dönmelidirler.
- 🚜 Tekerlekli makinalarda, direksiyon sistemi, kılavuz tekerleklerin maruz kaldığı şokların meydana getirdiği direksiyon simidi ya da dönüş kumanda levyesinin kolunun ani hareketlerinin kuvvetini azaltacak şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
🔒
Diferansiyel Kilidi ve Uyarı Sinyalleri
- 🔒 Diferansiyeli kilitleyen herhangi bir kumanda, makina hareket ettiği zaman diferansiyelin kilitlemeden çıkmasına izin verecek şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
- 🔔 Not: Sesli ve/veya görsel uyarı sinyalleri sadece geri yönde hareket için geçerlidir.
🛣️ Seyir İşlevi
🚦
Genel Seyir Kuralları
- Karayolu trafik kurallarını ihlal etmeksizin, kendinden tahrikli makinalar ve römorkları, bütün müsaade edilen çalışma, yük, hız, zemin ve rampa koşulları altında yavaşlama, durma, frenleme, hareketsiz kalma kurallarını karşılamalıdır.
- Sürücü kendinden tahrikli makinaları bir ana tertibat vasıtasıyla yavaşlatabilmeli ve durdurabilmelidir.
🛑
Acil Durdurma ve Park Tertibatı
- Güvenliğin gerektirdiği durumlarda, ana tertibat arızalanırsa veya enerji kesilirse, yavaşlatmak ve durdurmak için tamamıyla bağımsız ve kolay erişilebilir bir acil durum tertibatı bulunmalıdır.
- Duran makinayı hareketsiz tutmak için bir park tertibatı sağlanmalıdır. Bu tertibat, tamamen mekanik olması koşuluyla, ana durdurma tertibatı ile birleştirilebilir.
⚠️
Uzaktan Kumandalı Makinalar
- Uzaktan kumandalı makinalar, çalışmayı otomatik olarak ve derhal durduracak tertibatlarla teçhiz edilmelidir:
- Sürücü kontrolü kaybettiğinde
- Makina durdurma sinyali aldığında
- Sistemin güvenlikle ilgili bir kısmında hata tespit edildiğinde
- Belirlenmiş bir süre içerisinde hiçbir onay sinyali tespit edilmediğinde
-
📌 Not: Durdurma maddesi (1.2.4) seyir işlevi için geçerli değildir.
🚶 Yaya Kumandalı Makinalar
🚶
Genel Kurallar
- Yaya olarak kumanda edilen kendinden tahrikli makinaların hareketleri, sürücünün ilgili kumanda tertibatı üzerinde sürekli etki uygulaması ile mümkün olmalıdır.
- Motor çalıştırılırken hareket meydana gelmemelidir.
⚠️
Riskler ve Hız Uyumu
- Kumanda sistemleri, makinanın yanlışlıkla hareket etmesinden doğan riskleri (özellikle ezilme ve döner takımlardan yaralanma) asgariye indirecek şekilde tasarlanmalıdır.
- Makinaların seyir hızı, sürücünün yaya olarak hareket hızı ile uyumlu olmalıdır.
🔄
Döner Takım, Geri Dönüş ve Arıza
- Döner takım takılabilecek makinalarda, geri dönüş kumandası devreye girdiğinde, takım hareket ettirilememelidir (makine hareketi takım hareketinden kaynaklanmadıkça).
- Geri yönde hareket hızı, sürücü için tehlike oluşturmayacak şekilde olmalıdır.
- Kumanda devresi arızası: Güç destekli dümenleme sisteminin güç beslemesindeki arıza, makinanın durdurma için gerekli süre boyunca dümenlenmesini engellememelidir.
⚙️ Hareketli Makinalar – Mekanik Tehlikelere Karşı Korunma
Kontrolsüz Hareketler
Makinalar hareket ettiklerinde ağırlık merkezlerinin kontrolsüz salınımları kararlılıklarını etkilemeyecek şekilde tasarımlanmalıdır.
Hareketli Aktarma Parçaları
Motorlar için, motor bölmesindeki hareketli parçalara erişimi önleyen hareketli mahfazaların, bir alet ya da anahtar kullanılarak veya sürüş konumunda bulunan bir kontrolle açılmaları gerekiyorsa, bu kontrolün izinsiz erişimi engelleyecek bir kilidi bulunan tamamen kapalı bir kabin içinde olması kaydıyla, birbirini kilitleyen tertibatları bulunması gerekmez.
Yuvarlanma ve Devrilme
Üzerinde sürücü, operatör/operatörler ya da başka kişinin/kişilerin olduğu kendinden tahrikli makinalarda, yuvarlanma ya da devrilme riski olduğunda, riski artırmaması koşuluyla, makinaya uygun bir koruyucu yapı takılmalıdır. Bu yapı, kendisi üzerine yuvarlanma veya devrilme durumunda, makina üzerindeki kişi/kişiler için yeterli bir sapma sınırlayıcı hacim sağlaması gerekir.
🪨
Düşen Nesneler
- Sürücü, operatör veya diğer kişilerin üzerinde olduğu kendinden tahrikli makinalarda düşen nesne/malzeme riski varsa, makina bu risk göz önünde bulundurularak tasarlanmalı ve uygun koruyucu yapı ile teçhiz edilmelidir.
- Bu yapı, düşme durumunda kişiler için yeterli sapma sınırlayıcı hacim sağlamalıdır.
🪜
Erişim Vasıtaları
- El tutamakları ve basamaklar, operatörün bunları içgüdüsel olarak kullanabileceği şekilde tasarlanmalıdır.
- Erişime yardım için kumanda tertibatlarını kullanmaya gerek kalmamalıdır.
🔗
Çekme Tertibatları
- Çekme/çekilme amaçlı makinalar, kolay ve güvenli bağlama/çözme sağlayacak ve kullanım sırasında istenmeyen çözülmeyi önleyecek tertibatlarla teçhiz edilmelidir.
- Çekme çubuğu yükü gerektiğinde, yüke ve zemine uygun taşıma yüzeyli destek takılmalıdır.
Kendinden Tahrikli Makina (veya Çekici) ile Çekilen Makina Arasındaki Güç Aktarımı
🔧
Aktarma Tertibatları
Sökülebilir mekanik aktarma tertibatları, çalışma esnasında hareket eden bir parça, bütün uzunluğu boyunca korunacak şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
🛡️
Güç Çıkışı Koruması
Çekici tarafında, sökülebilir aktarma tertibatının bağlandığı güç çıkışı, makinaya tespit edilen bir mahfaza veya eşdeğer koruma ile korunmalıdır.
⚙️
Mahfaza Erişimi ve Alan
- Mahfaza, aktarma tertibatına erişim için açılabilir olmalıdır.
- Takıldığında, tahrik milinin mahfazaya hasar vermemesi için yeterli alan bulunmalıdır.
📏
Üniversal Mafsallı Elemanlar
- Sadece tahrik eden taraftan takılabilir.
- Uygun işaretleme yapılmalıdır.
- Çekilen makinalar, tertibat ayrıldığında hasar görmemesi için bağlantı sistemine sahip olmalıdır.
🚫
Mahfaza Tasarımı
- Dış parçalar, aktarma tertibatı ile birlikte dönmemelidir.
- Mahfaza, mafsal tipine göre iç çene uçlarına veya dış mafsalların orta noktasına kadar kapatmalıdır.
- Şaft mahfazaları merdiven olarak kullanılmamalıdır.
⚠️ Diğer Tehlikelere Karşı Korunma
🔋
Aküler
- Akü gövdeleri, devrilme veya yuvarlanma sırasında operatörü korumalıdır.
- Kolay erişilebilen bir tertibat ile akü bağlantısı kesilebilir olmalıdır.
🔥
Yangın
- Kolay erişilebilen yangın söndürücülerin takılmasına izin verilmelidir.
- Veya makineyle bütünleşik yangın söndürücü sistemler teçhiz edilmelidir.
💨
Tehlikeli Madde Emisyonları
- Operatör, püskürtme yapan makinelerde zararlı emisyonlardan korunmalıdır.
- Gerektiğinde ek güvenlik önlemleri alınmalıdır.
Bilgilendirme ve Gösterimler
🛑
İşaretler ve Talimat Plakaları
Bütün makinalarda, gerekli olan yerlerde, kişilerin sağlık ve güvenliği sağlamaya yönelik olarak kullanma, ayarlama ve bakım ile ilgili işaretler ve/veya talimat plakaları bulunmalıdır. Bunlar açıkça görülebilir ve silinemez şekilde tasarımlanmalı ve yapılmalıdır.
Makinalar, uyarı ve sinyal tertibatları yanlışlıkla devreden çıkarılamayacak şekilde imal edilmelidir. Güvenlik için zorunlu ise düzgün çalıştıklarını kontrol etme araçları bulunmalı ve arızaları operatöre bildirilmelidir.
📢 Makinaların veya takımlarının hareketleri tehlikeli ise, makinaya yaklaşmayı engellemek için uyarılar konulmalıdır. İşaretler yeterli mesafeden okunabilir olmalıdır.
🚜
Kara Yolu ve Uzaktan Kumanda
Kara yolu trafik kurallarını ihlal etmeksizin, çalışma sırasında sürücünün üzerinde sürerek kullandıkları makinalarda aşağıdaki ekipmanlar bulunmalıdır:
- 🔊 Kişileri uyarmak için sesli bir uyarı tertibatı
- 💡 Amaçlanan kullanım koşulları ile ilgili ışıklı sinyal sistemi (yeraltı çalışmaları hariç)
- 🔗 Gerektiğinde, römork ile makina arasında sinyallerin çalışması için uygun bağlantı
⚙️ Normal kullanımda kişileri çarpma ve ezilme riskine maruz bırakan uzaktan kumandalı makinalar, hareketleri bildirecek araçlarla veya kişileri koruyacak sistemlerle donatılmalıdır.
🛡️ Makinalar, uyarı ve sinyal tertibatları yanlışlıkla devreden çıkarılamayacak şekilde imal edilmelidir.
İşaretleme
📋
Zorunlu İşaretlemeler
- ⚡ Kilovat (kW) cinsinden anma gücü
- ⚖️ Kilogram (kg) cinsinden en çok kullanılan konfigürasyonun kütlesi
🔗
Uygun Olduğunda
- 🔧 Newton (N) cinsinden azami çekme çubuğu çekme kuvveti
- ⬆️ Newton (N) cinsinden azami düşey yük
Talimatlar
🔊
3.6.3.1 Titreşimler – Değerler
Talimatlar aşağıdaki bilgileri vermelidir:
- ✋ 2,5 m/s² yi geçiyorsa, el-kol sisteminin maruz kaldığı toplam titreşim değeri. (Geçmiyorsa belirtilir)
- 👤 0,5 m/s² yi geçiyorsa, bütün vücudun maruz kaldığı ağırlıklı ivmelenmenin en yüksek kök ortalama kare değeri. (Geçmiyorsa belirtilir)
- 📏 Ölçme belirsizliği
💡 Bu değerler fiilen ölçülen veya kıyaslanabilir makinalara göre oluşturulmalıdır.
📏
Ölçüm Yöntemleri
- Uyumlaştırılmış standartlar yoksa, titreşim değerleri en uygun yöntemle ölçülmelidir.
- Ölçümler sırasında kullanılan çalışma koşulları ve ölçüm yöntemleri açıklanmalıdır.
⚠️ Uyumlaştırılmış standart yoksa en uygun yöntem kullanılır.
🔧
Çoklu Kullanımlar
Talimatlarda aşağıdaki bilgilere yer verilmelidir:
- ⚙️ Ana makina ile değiştirilebilir ekipmanların güvenli montajı
- 🛠️ Bu ekipmanların doğru kullanımı
📌 Değiştirilebilir ekipman talimatları da bu bilgileri içermelidir.
Kaldırma İşlemleri – Tanımlar
Kaldırma işlemleri nedeniyle meydana gelebilecek tehlikelerin bertaraf edilmesine yönelik ilave temel sağlık ve güvenlik gerekleri
📦
(a) Kaldırma işlemi
Mallardan ve/veya kişilerden oluşan birim yüklerin, belli bir anda, seviye değişikliğini gerektiren hareketi.
🎯
(b) Güdümlü yük
Toplam hareketin, konumu sabit noktalarla belirlenen rijit ya da esnek kılavuzlar boyunca yapıldığı yük.
⚙️
(c) Çalışma kat sayısı
İmalatçı veya yetkili temsilcisi tarafından garanti edilmiş olan aksamın kaldırabileceği üst yük sınır değeri ile aksam üzerinde işaretli azami çalışma yük değeri arasındaki aritmetik oran.
🔬
(d) Deney kat sayısı
Kaldırma makinaları veya bir kaldırma aksesuarı üzerinde statik ya da dinamik deneyleri yapmak için kullanılan yük ile kaldırma makinası veya kaldırma aksesuarı üzerinde işaretli azami çalışma yükü arasındaki aritmetik oran.
⚖️
(e) Statik deney
Kaldırma makinalarının veya bir kaldırma aksesuarının önce muayene edilip, uygun bir statik deney kat sayısı ile çarpılmış azami çalışma yüküne maruz bırakıldığı, daha sonra yük kaldırılarak hasar görüp görmediğini tespit etmek için tekrar muayene edildiği deneyi.
🔄
(f) Dinamik deney
Kaldırma makinasının, dinamik davranışı açısından, düzgün çalışıp çalışmadığını kontrol etmek üzere, olası bütün konfigürasyonlarında, uygun bir dinamik deney kat sayısı ile çarpılmış azami çalışma yükü altında çalıştırıldığı, kaldırma makinasının işlevini doğru bir şekilde yaptığını kontrol etmek için dinamik davranışının hesaplandığı deneyi.
🏗️
(g) Taşıyıcı
Makinenin, üstünde ya da içinde, kaldırılacak kişilerin ve/veya eşyaların taşındığı parçası.
🏗️ Kaldırma Makinaları – Mekanik Tehlikelere Karşı Korunma
Dengesizlik ve Kararlılık
Makinalar, bütün nakliye, montaj ve demontaj işlemlerinin her aşamasında, öngörülebilir aksam arızaları ve talimat el kitabına uygun olarak yapılan deneyler sırasında da dahil olmak üzere, hizmette ve hizmet dışı iken, kararlılık muhafaza edilecek şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Kılavuz Raylar ve Raylı Yollar
Makinalar, kılavuz raylar veya raylı yollar üzerinde etkiyerek raydan çıkmayı önleyen tertibatlarla teçhiz edilmelidir. Eğer risk devam ediyorsa, ekipmanların düşmesini veya makinanın devrilmesini önleyen tertibatlar konmalıdır.
Mekanik Dayanım
- Makinalar, atmosferik faktörler ve insanların uyguladığı kuvvetler dikkate alınarak, kaldırma aksesuarları ve aksamları kullanım sırasında ve gerektiğinde kullanım dışında öngörülen montaj ve çalışma koşullarına göre dayanıklı olmalıdır.
- Yorulma ve aşınmadan ileri gelen arızaları önleyecek şekilde tasarlanmalıdır.
- Kullanılan malzeme, çalışma ortamına göre korozyon, aşınma, darbe, aşırı sıcaklık, yorulma, kırılganlık ve yaşlanma gibi faktörler dikkate alınarak seçilmelidir.
- Statik deney katsayıları: Manuel çalıştırılan makinalar ve kaldırma aksesuarları: 1,5; Diğer makinalar: 1,25
- Dinamik deney katsayısı: 1,1
Kasnak, tambur, dişli çark, halat ve zincirler
- Kasnak, tambur ve dişli çarklar, kendilerine takılacak halat veya zincirlerin boyutu ile orantılı bir çapa sahip olmalıdır.
- Tambur ve dişli çarklar, gevşemeksizin sarılabilecek şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
- Doğrudan yükü kaldırmak için kullanılan halatlar, uçları dışında ek bağı içermemelidir.
- Halatlar için genel çalışma katsayısı 5, zincirler için 4'tür.
Kaldırma aksesuarları
- Yorulma ve yaşlanma süreçlerine göre ölçülendirilmelidir.
- Tel-halat/halat-halat ucu kombinasyonları: 5
- Kaynaklı baklalı zincirler: 4
- Dokuma halat veya sapanlar: 7
- Metalik aksamlar: 4
- Çok bacaklı sapanın azami çalışma yükü; en zayıf bacağın katsayısı, bacak sayısı ve sapan konfigürasyonuna bağlı belirlenir.
Hareketlerin kumandası
- Kumanda tertibatları makinaları güvenli durumda tutmalıdır.
- Hareket sınırları aşılmamalıdır, gerekirse uyarı sinyali verilmelidir.
- Aynı mekânda çalışan makinalar çarpışmayı önleyecek sistemlerle donatılmalıdır.
- Güç kesilse bile yükler tehlikeli şekilde düşmemelidir.
- Yük yalnızca sürtünmeli frenle indirilemez (istisnalar hariç).
- Tutucu tertibatlar yüklerin yanlışlıkla düşmesini önlemelidir.
Taşıma sırasında yüklerin hareketleri
- Makinalar, hareketli parçaların en geniş açıdan görülebileceği şekilde yerleştirilmelidir.
- Çalışma konumunda çarpışma riski olmamalıdır.
- Yükü yönlendiren makinalar, yükün veya denge ağırlığının hareketinden dolayı kişilerin yaralanmasını önleyecek şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
Taşıyıcının Hareketleri
Sabit iniş mahallerine servis yapan makinaların taşıyıcıları, iniş mahallerine doğru ve mahallerinde iken rijit şekilde yönlendirilmelidir. Makas sistemleri de rijit kılavuzlama olarak kabul edilir.
Taşıyıcıya Erişim
Kişilerin taşıyıcıya erişimi varsa, makinalar erişim sırasında, özellikle yüklenirken veya boşaltılırken taşıyıcı hareketsiz kalacak şekilde tasarlanmalıdır.
Hareket Halindeki Taşıyıcıya Temas
Muayene veya bakım sırasında taşıyıcının altında/üstünde yer alan kişiler için fiziki sığınma alanı veya mekanik tertibatlar sağlanmalıdır.
Taşıyıcıdan Düşen Yük
Taşıyıcıdan düşen yük nedeniyle oluşabilecek riskler, makinaların tasarımı ve imalatı ile önlenmelidir.
İniş Mahalli
İniş mahallerinde kişilerin hareketli taşıyıcılara veya diğer hareketli parçalara temasından doğan riskler önlenmelidir. Taşıyıcı iniş mahallinde yokken, seyir alanına düşme riski varsa, mahfazalar takılmalı ve kilitleninceye kadar taşıyıcının hareketi engellenmelidir.
🔄 Amaca Uygunluk🔄
İniş mahallerinde kişilerin hareketli taşıyıcılara veya diğer hareketli parçalara temasından doğan riskler önlenmelidir.
Taşıyıcı iniş mahallinde yokken, seyir alanına düşme riski varsa, mahfazalar takılmalı ve kilitleninceye kadar taşıyıcının hareketi engellenmelidir.
🔋 Güç kaynağı manuel olmayan makinalarla ilgili kurallar 🔋
🎮
Hareketlerin kumandası
Makinaların veya ekipmanlarının hareketlerini kumanda etmek için, çalışır konumda tutulduğu sürece çalışan kumanda tertibatları kullanılmalıdır. Bununla birlikte yüklerin ya da makinaların çarpma riskinin bulunmadığı kısmi veya tam hareket durumlarında, bu tertibatların yerine, operatörün çalışır konumda tutulduğu sürece çalışan kumanda tertibatı kullanmasına gerek kalmadan, önceden seçilmiş konumlarda otomatik durdurmaya izin veren kumanda tertibatları konabilir.
🕹️
Yükleme kumandası
1000 kg'dan az olmayan azami çalışma yüklerine ya da 40.000 Nm'den az olmayan devrilme momentlerine sahip olan makinalar, aşağıdaki durumlarda sürücüyü uyaracak ve tehlikeli hareketleri engelleyecek tertibatlarla teçhiz edilmelidir:
- Azami çalışma yükünün ya da azami çalışma momentinin yükleme nedeniyle aşılmış olması sonucu, aşırı yükleme durumları
- Devrilme momentinin aşılmış olması durumu
📊 1000 kg & 40.000 Nm
🪢
Halatlarla Kılavuzlanan Kurulumlar
Halatlı taşıyıcılar, çekiciler veya çekici taşıyıcıları, denge ağırlıkları ile veya gerilmenin sürekli kontrolü sağlayan tertibat ile tutulmalıdır.
ℹ️🪧 Bilgi ve işaretler
⛓️
Zincir, Halat ve Şeritler
Kaldırma zincirleri, halatları ya da şeritlerin grubun bir parçasını oluşturmayan her boyu, bir işaret veya bunun mümkün olmadığı durumlarda imalâtçıyı veya yetkili temsilcisini ve ilgili belgeye atıf yaparak tanımlayan bir plaka ya da sökülemeyen bir halka taşımalıdır.
Belge aşağıdaki bilgileri göstermelidir:
- (a) İmalâtçı veya yetkili temsilci adı ve adresi
- (b) Zincir/halat tanımı:
- Anma boyutu
- Yapısı
- Malzeme
- Metalurjik işlem
- (c) Kullanılan deney yöntemi
- (d) Azami yük: maksimum yük
⛓️
Kaldırma Aksesuarları
Kaldırma aksesuarları aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır:
- Gerekli durumlarda malzemenin tanımı
- Azami çalışma yükü: yük değeri
Fiziksel olarak işaretleme mümkün değilse, plaka veya eşdeğer malzeme ile aksesuara iliştirilmelidir. Okunaklı ve dayanıklı olmalıdır.
🏗️ Kaldırma Makinaları
- Azami çalışma yükü makine üzerine belirgin şekilde işaretlenmelidir. İşaretleme okunaklı ve silinemez olmalıdır.
- Konfigürasyona bağlı durumlarda her çalışma pozisyonu için izin verilen yük plakası veya diyagram takılmalıdır.
- Eşya taşımaya yönelik ve kişilere erişim imkânı olan taşıyıcıya sahip makinalarda, insanların taşınmasını önlemek amacıyla açık ve silinmez uyarı bulunmalıdır.
🪝 Kaldırma Aksesuarları ve Makinaları
🪝
Kaldırma Aksesuarları
Her bir kaldırma aksesuarı veya ticari olarak bölünemeyen her parti kaldırma aksesuarı ile birlikte asgari olarak aşağıdaki bilgiler verilmelidir:
- (a) Kullanım amacı
- (b) Kullanım sınırları (özellikle manyetik veya vakumlu tutucular gibi kaldırma aksesuarları için)
- (c) Montaj, kullanım ve bakım talimatları
- (d) Kullanılan statik deney kat sayısı
🏗️
Kaldırma Makinaları
Kaldırma makinaları ile birlikte aşağıdakiler hakkında bilgi içeren talimatlar verilmelidir:
- (a) Makinaların teknik özellikleri ve özellikle:
- Azami çalışma yükü ve uygun durumlarda, yük plakası veya yük çizelgesinin kopyası
- Destekler veya bağlantı parçalarındaki reaksiyonlar ile uygun olduğunda rayların karakteristikleri
- Uygun olduğu durumlarda balast kurulum tanımları ve araçları
- (b) Kayıt kütüğü kapsamı (makina ile birlikte verilmemişse)
- (c) Operatör için kullanım tavsiyeleri (yükten kaynaklanan görüş azalmasını gidermek için)
- (d) Deney raporu (imalâtçı veya yetkili temsilcisi tarafından yapılan statik ve dinamik deneyler)
- (e) Önlem talimatları (ilk defa hizmete sunulmadan önce, montajı yapılmayan makinalar için)
⛏️ Yeraltı çalışmalarına yönelik makinalarla ilgili ilave temel sağlık ve güvenlik gerekleri
⚖️
Dengesizlik ve Hareket
- Güç tahrikli çatı destekleri kaymayacak şekilde tasarlanmalıdır.
- Müstakil hidrolik direklerin tepe plakaları bağlantı parçalarıyla teçhiz edilmelidir.
- Destekler, kişilerin engelsiz hareket etmesine izin vermelidir.
- Raylar üzerinde çalışan makinelerin hızlandırıcı ve fren kumandaları el ile çalıştırılabilir, etkinleştirme tertibatları ayak ile çalıştırılabilir.
- Kumanda tertibatları, yanlışlıkla boşalmaya karşı korunmalıdır.
🔥
Durdurma, Yangın ve Egzoz
- Kendinden tahrikli makineler, sürücünün kontrol kaybı durumunda hareketi durduracak şekilde tasarlanmalıdır.
- Frenleme sistemleri kıvılcım yaratmayacak ve yangına neden olmayacak şekilde tasarlanmalıdır.
- İçten yanmalı motorlar sadece düşük buharlaşma noktalı yakıt kullanmalı ve kıvılcım içermemelidir.
- Egzoz emisyonları yukarı doğru tahliye edilmemelidir.
Kişilerin kaldırılması nedeniyle belli tehlikeler oluşturan makinalarla ilgili ilave temel sağlık ve güvenlik kuralları
⚙️
Mekanik Dayanım
- Taşıyıcı, kapak şeklindeki kapıları dahil olmak üzere, müsaade edilen kişi sayısı ve azami çalışma yüküne karşılık gelen dayanım ve alanı sağlayacak şekilde tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.
- Kişileri kaldırmaya yönelik makinelerde iki katı alınmalıdır.
- Askı/destek sistemi taşıyıcının düşmesini önleyecek şekilde olmalı, zincir/halat kullanıldığında en az iki bağımsız bağlantı gereklidir.
İnsan gücünden başka güç ile hareket ettirilen makinaların yükleme kumandası: Aşırı yükleme veya devrilme momenti aşımı durumlarında uyarı ve engelleme tertibatları bulunmalıdır.
🕹️
Yükleme Kumandası
İmalatçı aşırı yükleme veya devrilme riskinin olmadığını göstermedikçe, azami yük ve devrilme momenti gözetilmeksizin Yükleme kumandası hükümleri uygulanır.
Kumanda Tertibatları
- Taşıyıcı içindekiler, yukarı-aşağı hareketlere kumanda edebilmeli,
- Acil durdurma hariç, diğer kumandaları iptal etmeli,
- Kumandalar sürekli tutulduğu sürece çalışmalı (kapalı tip hariç).
Taşıyıcının Hareketleri
Taşıyıcı hızlanma veya yavaşlama sırasında kişiler için risk oluşturmamalıdır.
⛑️
Kişilerin Düşme Riskleri
- Taşıyıcı tehlikeli derecede eğimlenmemeli,
- İş istasyonu olarak tasarlandıysa kararlılık önlemleri alınmalı,
- Yeterli bağlantı noktaları bulunmalı,
- Kapaklar yanlışlıkla açılmayı önlemeli.
İniş Mahallindeki Kumandalar
Acil durumlar hariç, taşıyıcı içerisindeki kumanda çalıştırıldığında veya taşıyıcı iniş mahallinde olmadığında iniş mahalli kumandaları devreye girmemelidir.
Nesne Düşmesi Riski
Taşıyıcı üzerine nesne düşme riski varsa, koruyucu çatı ile donatılmalıdır.
📦
Sabit İniş Mahalleri
- Taşıyıcı kapılar kapalı olmadıkça tehlikeli hareket olmamalı,
- Kontrolsüz hareketi önleyici tertibat olmalı,
- Durdurma eylemi zarar verici olmamalı.
Taşıyıcıya Erişim
İniş mahalleri ve taşıyıcı üzerindeki mahfazalar, insan ve eşya transferini güvenli sağlayacak şekilde olmalıdır.
İşaretlemeler
- Taşıyıcıda izin verilen kişi sayısı,
- Azami çalışma yükü.
