Kazı işlerinde deliklere doldurulmuş olan patlayıcı maddelerin patlatılması.
Patlayıcı madde kullanılması koşullarını yerine getirmek üzere, yeterlik belgesine sahip kişi.
Maden içerisinde iki galeri arasında cephe halinde üretim yapılan yer.
Maden içerisinden sürülen galeri.
Yeraltında yangın, su, zararlı gaz ve diğer tehlikeleri önleyici engeller.
Yerüstüyle bağlantısı olmayan kuyu.
Galeri, varagel ve vinç dip ve başlarıyla ara katlarında ve ızgaralarda görevli çalışanların ve ateşleme görevlilerinin korunmaları amacıyla serbestçe sığınabilecekleri biçimde yapılan yuvalar.
Ana kütleden ayrılmış, her an düşebilecek parçalar.
Bir kademenin kazı işlerinin devamı sırasında ana kitleden ayrılmış, düşebilecek durumdaki parçaların temizlenmesi.
Varagel üzerinde taşımayı sağlayan sistem.
Metanın havayla karışımı.
Açık işletmelerde belirli aralık, kot ve eğimlerle meydana getirilen basamak şeklindeki çalışma yerleri.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
Taş içerisinde sürülen galeri.
Ocak havasının giriş ve çıkış yolu.
Kuyuları ve giriş çıkış yollarıyla yeraltındaki bütün kazıları, bu kazılardan çıkan pasanın çıkartıldığı yatımlı ve düz galerileri, diğer yolları ve üretim yerlerini, çıkarma, taşıma, havalandırma tesislerini, yeraltında kullanılan enerjinin sağlanmasında ve iletilmesinde kullanılan sabit tesisleri, açık işletmelerde giriş çıkış yolları ile tüm maden kazıları, bu kazılardan çıkan pasanın döküldüğü döküm sahalarını kapsar.
Kuyu ve başaşağıların dip ve başlarının katlardaki yatay yollarla olan bağlantı yerleri.
Lağım deliklerine patlayıcı madde konulduktan sonra kalan boşluğun gerektiği biçimde doldurulması.
Madenlerin sondaj kuyuları açılarak çıkarılması, arama amacıyla sondaj yapılması, çıkarılan madenlerin işlenmesi hariç satışa hazırlanması işleri.
Kademe, alın ve yüzlerindeki eğim.
İşletmelerde güvenlik için bırakılan maden kısımları.
Dolu araba aşağıya inerken boş arabanın yukarıya çıkmasını sağlayan ve karşılıklı ağırlık esasına göre, eğimli düzey üzerinde fren ve halat kullanılarak yapılan taşıma yeri.
Madenlerin yeraltı veya yerüstünden çıkarılması, madenlerin çıkarma amacıyla araştırılması, çıkarılan madenlerin işlenmesi hariç, satışa hazırlanması işleri.
İşyerleri tasarlanır, inşa edilir, teçhiz edilir, hizmete alınır, işletilir ve bakımı yapılır
Her türlü çalışma yetkili kişinin nezaretinde ve sorumluluğu altında yapılır
Özel riskli işler ehil kişiler tarafından ve talimatlara uygun yapılır
Güvenlik talimatları çalışanların anlayacağı şekilde hazırlanır
Yeterli ilk yardım donanımı sağlanır, 6 ayda bir tatbikat yapılır
(RG-24/3/2016-29663)Kanunun 4, 10, 14 ve 16 ncı maddeleri doğrultusunda sağlık ve güvenlik dokümanı hazırlanır ve güncellenir
Dokümanda risklerin belirlenmesi, uygun tedbirler, yönergeler/planlar, ekipmanın güvenli kullanımı yer alır
Doküman çalışmaya başlanılmadan önce hazırlanır, değişiklik/kaza/ramak kala sonrası gözden geçirilir ve revize edilir
Kanunun 14 üncü maddesi uyarınca gerekli kayıt ve bildirimleri yapar.
Çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği bakımından, ilgili mevzuatın öngördüğü esaslara uymak zorundadırlar.
İşverenin mevzuata uygun olarak vereceği emir ve talimata uymak zorundadırlar.
İşveren, patlama ve yangın çıkmasını ve bunların olumsuz etkilerini önlemek üzere;
İşveren, bir tehlike anında çalışanların çalışma yerlerini en kısa zamanda ve güvenli bir şekilde terk edebilmeleri için uygun kaçış ve kurtarma araçlarını sağlar ve kullanıma hazır bulundurur.
(1) İşveren; yeraltı kömür madenlerinde faaliyet alanının herhangi bir yerinde iş sağlığı ve güvenliğini etkileyecek olayın (göçük, gaz ve toz patlaması, zehirli veya boğucu gaz intişarı ve benzeri) meydana gelmesi durumunda tüm çalışanların acil durum planında belirtilen kaçış güzergâhlarına uygun olarak sağlıklı ve güvenli bir şekilde yer üstüne intikalini sağlamak için;
| Eğim (Derece) | Çıkışta Kaçış Hızı (m/dk) | İnişte Kaçış Hızı (m/dk) |
|---|---|---|
| 0 – 10 | 40 | 45 |
| 10 – 20 | 25 | 30 |
| 20 – 45 | 15 | 20 |
| > 45 (Kuyu, Bür) | 4 | 8 |
| Eğim | Damar Kalınlığı | İniş (m/dk) | Çıkış (m/dk) |
|---|---|---|---|
| 0 – 20 | 0,50 – 1,00 | 8 | 8 |
| Sulu | 1,00 – 1,40 | 10 | 10 |
| 0 – 20 | 1,40 – 1,80 | 15 | 15 |
| 0 – 20 | > 1,80 | 20 | 25 |
| 20 – 45 | > 1,00 | 10 | 15 |
| > 45 (Kelebe, Fere) | > 1,00 | 4 | 8 |
Kirli hava akımının bulunduğu nefeslik ve benzeri yollarda çalışanların seçilecek oksijenli ferdi kurtarıcı ile sağlıklı ve güvenli bir şekilde yeryüzüne ulaşamayacak mesafede bulunmaları durumunda, seçilecek oksijenli ferdi kurtarıcının özelliği ve nefeslik yollarının şartları dikkate alınarak uygun yerlerde değişim istasyonu kurulur.
İşveren, istasyonlarda bulunacak donanım sayısı ve ekipmanını, acil durumlarda o istasyondan yararlanması beklenen çalışan sayısının en az %10 fazlası olacak şekilde belirler.
Bu madde kapsamında alınacak önlemlerin, gerek işletme ruhsatı başvurusunda düzenlenen maden işletme projesinde gerekse de maden işletme projelerinin revize edilmesinde projede bulunması ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünce onaylanması sağlanır.
İşyerleri tehlikelere karşı yeterli koruma sağlanacak şekilde organize edilir. Tehlikeli veya atık maddeler uzaklaştırılır veya kontrol altında tutulur.
Çalışma mahalleri, çalışanların işlerini kolayca yapabilmeleri için ergonomik esaslara uygun şekilde tasarlanır ve kurulur.
İşyerleri, muhtemel çevre şartlarına dayanabilecek şekilde tasarlanır, inşa edilir, kurulur, işletilir, kontrol edilir ve bakımı yapılır. Kullanım amacına uygun sağlamlıkta olur.
Çalışma mahallinde çalışanın yalnız çalışması durumunda, uygun gözetim yapılır.
İşyerinin varsa ocağını da kapsayacak şekilde gerekli haberleşme ve iletişim, uygun yollarla sağlanır.
İşyerlerinde çalışanlara dair kayıtlar tutulur. Giriş-çıkışlar ve bulundukları yerler kayıt altına alınır. Yeraltı ocaklarında takip sistemi kurulur. Kayıtlar en az bir yıl saklanır.
Yazılı izin verilmemiş kimseler ocağa giremez. İzin alanlar, yetkili bir çalışan eşliğinde girebilir.
Kayıtların tutulmasından ve saklanmasından işveren sorumludur.
Her işyerinde işveren tarafından atanmış, çalışmanın devam ettiği sürece görev yapacak, yeterli beceri ve uzmanlığa sahip yetkili kişi veya kişiler bulunur.
Tüm çalışmalarda, yetkili kişi veya kişiler tarafından gözetim ve denetim yapılır. Gerekli görülmesi halinde çalışılan yerler her vardiyada en az bir defa kontrol edilir.
Tek vardiyayla çalışılan işyerlerinde veya ara verilmesinden sonra, çalışanlar ocağa girmeden önce ocağın her yeri denetlenir; uygun şartlar tespit edilmeden giriş izni verilmez.
Her işyerinde kendilerine verilen işi yapabilmek için gerekli beceri, tecrübe ve eğitime sahip yeterli sayıda kalifiye çalışan bulundurulur.
Her işyeri için çalışanların sağlık ve güvenliklerinin korunması, patlayıcı maddelerin taşınması, depo edilmesi ve iş ekipmanlarının güvenli kullanımı için gerekli kuralları belirleyen yazılı talimatlar hazırlanır. Bu talimatlar, acil durum ekipmanlarının kullanımına ve acil durumlarda nasıl hareket edileceğine ilişkin bilgileri de kapsar.
Girilmesi yasaklanan kısımlar uyarı levhalarıyla belirtilir. Levhalar kolayca görülecek ve anlaşılacak biçimde hazırlanır.
Kuyu içi ve benzeri yerlerde çalışanlar tek başına çalıştırılamaz.
Her işyerinde veya işte güvenli çalışma yöntemleri uygulanır. Tesis, tahkim ve onarım işleri için gerekli güvenlik tedbirleri alınır.
İşveren, olağan ve olağanüstü durumlarda çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak üzere alınması gerekli tüm tedbirlerin sağlık ve güvenlik dokümanında yer almasını sağlar.
Sağlık ve güvenlik dokümanı düzenli olarak güncelleştirilir ve denetim için işyerinde bulundurulur. Çalışmalar dokümana uygun olarak yürütülür.
Sağlık ve güvenlik dokümanında, gerekli görülmesi halinde, tehlikeli işlerin yapılmasında ve ciddi tehlikelere neden olabilecek rutin işlerin yapılmasında bir çalışma izin sistemi uygulanır. Yapılacak işten önce, iş sırasında ve iş bitiminde uyulacak şartları ve alınacak tedbirleri belirten çalışma izni, çalışmaya başlanmadan önce yetkili bir kişi tarafından yazılı olarak verilir.
İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi dahil olmak üzere çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumak için alınan tedbirleri, bu Yönetmeliğe uygunluğunu sağlamak için, düzenli aralıklarla gözden geçirir.
Mekanik ve elektrikli ekipmanın seçimi, kurulması, uygun yerlere yerleştirilmesi, hizmete alınması, işletilmesi ve bakımında, çalışanların sağlık ve güvenliği için, bu Yönetmelik hükümleri ile Makina Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği hükümleri dikkate alınır.
Yangın/patlama riski olan ortamlarda kullanılacak iş ekipmanları, bu tür ortamlarda kullanmaya uygun özellikte olmalıdır. İş ekipmanları, gerektiğinde uyumlaştırılmış ulusal standartlara sahip, uygun koruma tertibatları ve arıza durumunda ekipmanın güvenli kalmasını sağlayacak sistemler ile donatılır.
İşyerinde, elektrik şebekesini ve şebekedeki sabit aygıt ve tesislerin yerlerini gösteren, ölçekli, ayrıntılı ve güncel bir plan bulundurulur. Talimatlar hazırlanır ve uygun yerlere asılır.
Elektrik tesisleri, uygun ölçü, kontrol, gösterge, uyarı ve kumanda aygıtlarıyla donatılır.
Elektrikli aygıtlar, çevrenin sıcaklığı da hesaba katılarak, önceden tespit edilmiş en yüksek sıcaklıkta çalışabilecek biçimde kurulur ve kullanılır.
Gerektiğinde kullanılmak üzere, uygun yerlere, herhangi bir şebeke kısmının akımını tamamen kesecek devre kesiciler yerleştirilir.
Yeraltı kömür ocaklarında kullanılacak ekipman ve tesisatlar ile grizu gazı ve/veya yanıcı tozlar tarafından muhtemel tehlike oluşturabilecek yerüstü tesislerinde kullanılan parçalar Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (94/9/AT)'te belirtilen I. Grup Teçhizatın uygun kategorisinde olmalıdır.
Çalışma gerilimi 42 voltun üzerinde ise, elektrik kaçağı yapabilecek elektrikli aygıtlar ve madeni kısımlar, topraklamayla güvenlik altına alınır. Topraklama iletkenlerinde kesiklik veya kopukluk bulunmayacak; kablo ekleme kutuları veya başlıklarında, güvenli biçimde köprüleme yapılır. Bağlantı yerlerinde boya, oksit ve pas nedeniyle topraklama direncinin yükselmesine izin verilmez.
Elektrik tesisatıyla ilgili mevzuat, başka bir topraklama sistemine izin vermedikçe, ocak içi şebekesinin herhangi bir noktasındaki topraklama, ancak ocak dışındaki bir topraklama tesisiyle birleştirilerek yapılabilir.
Bant konveyörler ve tahrik grupları ortaya çıkabilecek herhangi bir yangını durduracak şekilde donatılmalıdır. Soğutma/söndürme sistemleri ile ısınmayı veya tutuşmayı tespit etmek üzere kullanılan sensörlerle donatılıp donatılmaması, söz konusu donanımların bulundurulması halinde sayıları ve konumları işyeri özellikleri dikkate alınarak sağlık ve güvenlik dokümanında belirtilir.
Yeraltındaki tesis ve aygıtları, gerilimin aşırı yükselmelerine karşı korumak amacıyla, yerüstünde gerekli yerlere parafudr vb. koruyucular yerleştirilir.
Her şebeke ve devredeki akımın nominal değeri üstüne çıkmasına karşı gerekli otomatik koruma aygıtları (devre kesiciler) kullanılır.
Deney ve kontrol aletleri, normal kullanışları sırasında tehlike meydana getirmeyecek biçimde yapılmış olmalıdır.
Her türlü elektrik kullanımı ve elektrik tesisatının işletilmesiyle ilgili olarak, bu Yönetmelik hükümleri yanında ilgili diğer mevzuat hükümleri de uygulanır.
Ortam havasında sağlığa zararlı ve/veya patlayıcı maddelerin bulunup bulunmadığının tespit edilmesi ve bu maddelerin konsantrasyonunun ölçülmesi için gerekli tedbirler alınır.
Patlayıcı ortam oluşmasına ve birikmesine karşı gerekli tüm tedbirler alınır.
Patlama riski bulunan yerlerde, patlayıcı ortamın tutuşmasını önlemek için gerekli tüm tedbirler alınır.
Alınması gerekli tedbir ve kullanılacak ekipmanı ayrıntılı olarak belirten patlamayı önleme planı hazırlanır.
Zararlı maddelerin ortam havasına karıştığı veya karışabileceği yerlerde;
Kaynağında engellenmesi
Kaynağından emilmesi veya uzaklaştırılması
Yoğunluğunun azaltılması
Çalışanların, ortam havasında bulunan tozun zararlı etkilerinden korunması için bu Yönetmelik hükümleri ile beraber Bakanlıkça çıkarılan tozla mücadeleyle ilgili mevzuat hükümleri de dikkate alınır.
Ortam havasında zehirli gazların bulunduğu veya bulunabileceği yerlerde, alınan tedbirler ve mevcut koruyucu donanımla ilgili detayları kapsayan bir koruma planı hazır bulundurulur.
İşyerleri, uygun yangın söndürme ekipmanları ve gereken hallerde yangın detektörleri ve alarm sistemleri ile donatılır.
Yangından korunma planı çalışılan yerlerde bulundurulur.
Patlayıcı madde depolarında, patlayıcı madde ve bu maddelerin tüketim kaydı tutulur.
Gerekli çevre güvenliği alınmadan ateşleme yapılmaz.
Patlayıcı maddelerin taşınması ve depo edilmesine ilişkin esaslar hususunda, ilgili mevzuat hükümlerinin de göz önünde tutulduğu ve aşağıdaki ayrıntıları kapsayan bir yönerge hazırlanır. Bu Yönergede;
Patlayıcı madde depolarının yerini gösterir planlar
Ateşleyiciler ile patlayıcı madde depolarına girmeye yetkili çalışanların listesi
Patlayıcıları nem, bozulma ve donmaya karşı korumak için alınacak tedbirler
Patlayıcı madde tüketim planı
Tecrit (ayırma) tedbirleri
Havalandırma
Patlama ve yangına karşı alınacak tedbirler
Yangın halinde gaz ve dumanların boşaltılması
Kimyasal maddelerin kullanıldığı çalışmalarda çalışanların sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için, bu Yönetmelik hükümleri ile 12/8/2013 tarihli ve 28733 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Tedbirleri Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınır.
Radyoaktif maden ve minerallerin arama, üretim ve çıkarılmasıyla ilgili çalışmalarda bunların zararlı etkilerini giderici önleyici ya da koruyucu tedbirler alınır.
Çalışma yerlerine güvenli ulaşım ve acil durumda hızlı ve güvenli terk için ulaşım yolları sağlanır.
Araç trafiğine açık yollar ile kapılar, yaya geçiş yolları, koridorlar ve merdivenler arasında yeterli mesafe bulunur.
Motorlu taşıtlar ve araç trafiği bulunması durumunda, trafik kurallarına uygun düzenleme yapılır.
Yaya yolları ve taşıma yolları dahil tüm ulaşım yollarında gidiş gelişi zorlaştırıcı engeller ve malzeme döküntüleri bulunmaması sağlanır.
Açık çalışma yerleri, yollar ve diğer açık alanlar yaya ve araç trafiğinin güvenli şekilde yapılmasını sağlayacak şekilde düzenlenir.
Açık çalışma alanları gün ışığının yeterli olmadığı hallerde uygun şekilde aydınlatılır.
Malzeme veya çalışanların düşmesi dahil risk bulunan tehlikeli alanlara, görevli olmayan kişilerin girmesi uygun araç ve gereçlerle engellenir.
Merdivenler ve yüksekte çalışma gerektiren yerlerde çalışanların güvenliğini sağlamak üzere gerekli bütün tedbirler alınır.
Tehlikeli alanlara girme yetkisi olan kişilerin korunması için uygun tedbirler alınır.
Ocaklara kesici ve yaralayıcı alet, silah veya alkollü içki sokulamaz.
İşletmelerin yeraltı çalışmalarında suların meydana getireceği tehlikelere karşı gerekli sağlık ve güvenlik tedbirleri alınır.
İşletmelerin yerüstü çalışmalarında suların meydana getireceği tehlikelere karşı gerekli sağlık ve güvenlik tedbirleri alınır.
Herhangi bir tehlike durumunda, tüm çalışanların işyerini derhal ve güvenli şekilde terk edebilmeleri için tedbirler alınır.
Aydınlatılması gereken acil çıkış yolları ve kapılarında elektrik kesilmesi halinde yeterli aydınlatmayı sağlayacak yedek aydınlatma sistemi bulunur.
Acil çıkış yolları ve kapıları Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği'ne uygun şekilde işaretlenir.
Her işyerinin yeteri kadar aydınlık olması sağlanır.
Çalışanların, gürültü, titreşim ve tozun zararlı etkilerinden korunması için aşağıdaki mevzuat hükümleri dikkate alınır:
28/7/2013 · 28721 sayılı RG
22/8/2013 · 28743 sayılı RG
Bakanlıkça çıkarılan tozla mücadele mevzuatı
Kadınlar ve erkekler için ayrı soyunma yerleri olmalıdır.
Soyunma yeri gerekmeyen işyerlerinde elbise koymak için uygun yer sağlanır.
Çalışma, dinlenme, soyunma, duş yerlerine yakın
Yeterli sayıda · Kadın/erkek ayrı
Yeraltı ocaklarının sıhhi tesisleri yerüstünde olabilir
İşyerleri, muhtemel çevre şartlarına dayanabilecek şekilde tasarlanır, inşa edilir, kurulur, işletilir, kontrol edilir ve bakımı yapılır. Kullanım amacına uygun sağlamlıkta olur.
Taban alanı, yükseklik ve hava hacmi, çalışanların rahat çalışması ve sağlık/güvenliğini riske atmadan işlerini yürütebilmeleri için yeterli olmalıdır.
Çalışanın işini yaptığı yerde rahat hareket edebilmesi ve işini güvenli bir şekilde yapabilmesi için yeterli serbest alan bulunur.
Pencereler ve tavan pencereleri, risk meydana getirmeyecek şekilde temizlenebilir olmalıdır.
Kapıların yeri, sayısı, boyutları ve malzemesi; kullanıldıkları odalara, alanlara, kullanım amaçlarına ve çalışanların rahatça girip çıkmalarına uygun olmalıdır.
Saydam kapıların üzeri kolayca görünür şekilde işaretlenir.
Her iki yöne açılabilen kapılar saydam malzemeden yapılır veya karşı tarafın görülmesini sağlayan saydam kısımları bulunur.
Saydam/yari saydam kapı yüzeyleri güvenli malzemeden veya kırılmalara karşı korunmalı.
Raylı kapılarda raydan çıkmayı ve istenmeyen devrilmeyi önleyecek güvenlik sistemi bulunur.
Yukarı açılan kapılarda istenmeyen aşağı düşmeyi önleyecek güvenlik sistemi bulunur.
Çalışılan ortamın sıcaklığı çalışma şekline ve çalışanların harcadıkları güce uygun olmalıdır.
Sigara içmeyenleri sigara dumanından korumak üzere gerekli düzenleme yapılır.
16/8/2013 tarihli ve 28737 sayılı RG'de yayımlanan Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik hükümleri dikkate alınır.
Düz ve meyilli yüzeylerdeki çalışmalar, zeminin sağlamlığını ve dengesini bozmayacak şekilde yapılır.
Her kademeye ait en az bir çalışma yolu olur.
Döküm sahası, kademe gibi düşme tehlikesi olan yerlerde güvenlik bariyerleri yapılır.
Ters ıskarpa (askıya alma) suretiyle çalışılması yasaktır.
Kazıcı ve doldurucu makinaların çalıştırıldığı veya derin lağım deliklerinin uygulandığı işyerlerinde ilgili mevzuat hükümlerinin de göz önünde tutulduğu ve aşağıdaki ayrıntıları kapsayan yönerge hazırlanır. Bu Yönergede;
Kademelere verilecek en çok yükseklik
Güvenle çalışmaya imkan verecek kademe düzlüğü, genişliği
Çalışılan yerin özelliğine göre şev derecesi
Lağım derinliği, aralıkları, patlayıcı madde miktarı
Ateşleme sırasında çalışanlar ve makinalar için güvenlik tedbirleri
Makinaların çalışma koşulları, manevra, yükleme, taşıma, boşaltma güvenliği
Patlayıcı madde doldurma, sıkılama ve ateşleme güvenlik tedbirleri
Çalışma yerlerine görevlilerden başkalarının girmesine karşı tedbirler
Yeraltı çalışmalarının yapıldığı yerler, çalışanların en az riskle çalışabilecekleri ve hareket edebilecekleri şekilde yapılır, işletilir, teçhiz edilir ve bakımı sağlanır.
Yollar, çalışanların gidecekleri yerleri kolayca bulabilecekleri şekilde işaretlenir.
Yaya yolu yüksekliği
≥ 180 cm
Araç- duvar arası mesafe
≥ 60 cm
Yeraltı tesislerinde uygun işaretleşme sistemi kurulur.
Ocaklarda kullanılacak mekanik taşıt sistemine, sistemin çalışmasına, özel işaretleşme kurallarına, arabaların yönetimine ve durdurulmasına, arabalara binmesine izin verilen kancacıların uymak zorunda oldukları kurallara, yoldan çıkan ve devrilen arabaların yola konulmasında uygulanacak esaslara, asılacak uyarı levhalarına ilişkin aşağıdaki ayrıntıları kapsayan ve ilgili mevzuat hükümlerinin de göz önünde tutulduğu bir yönerge hazırlanır. Yönerge ve yönergenin öngördüğü uyarı levhaları uygun yerlere asılır ve tüm ocak personeline öğretilir. Çalışanların görebileceği yerlere asılır. Bu Yönergede;
Yer altı maden işyerlerinde kullanılan bant konveyörler, TS EN 14973 standardına uygun olmalıdır.
Halatların veya bağlama düzeninin kopması, kayması vb. durumlarda, kafeslerde ani düşmeleri önlemek üzere gerekli tedbirler alınır.
Taşıma halatıyla kafes arasındaki bağlayıcı parçaların (koşum düzeni) maruz kalabilecekleri dinamik çarpma ve gerilmeler de hesaba katılmış olmak koşuluyla, yapımda uygulanacak güvenlik katsayısı, kafesin taşıyacağı en çok statik yüke nazaran en az 12 olmalıdır. Güvenlik zincirleri kullanılması gerektiğinde, zincirler merkez askı çubuğunun kopması olasılığına karşı, kafesin maruz kalacağı çarpmanın olabildiğince hafif olmasını sağlayabilecek boyda olmalıdır. Halatların ve karşı ağırlıkla kafes arasındaki bağlayıcı parçaların güvenliğini sağlayacak gerekli tedbirler ayrıca alınır.
Taşıyıcı halatla kafes arasındaki koşum düzeni, altı ayda en az bir kez, zincirler, ayırma kancaları ve diğer parçalar sökülmek, parçaların kesitleri uygun aletlerle ölçülmek suretiyle aşınma, pas ve çatlak bulunup bulunmadığı yönünden muayene edilir. Muayeneler ve parça değiştirmeleri yetkililerin gözetimi altında yapılır. Bütün bağlama düzeni, yapımcı firmanın taahhüt ettiği süre ve esaslar içerisinde kalmak üzere, işletmenin çalışma koşullarına göre, sorumlu kişiler tarafından belirlenecek bir devreden sonra değiştirilir. Bağlama ve koşum parçalarının tamamının veya bir kısmının değiştirilmeleri halinde, hizmete konmadan önce, uygun ve yeterli bir yükleme deneyiyle dayanıklılıkları ölçülür. Muayene ve deneylerin sonuçları rapor defterine yazılır.
Doldurma istasyonu ve lokomotif garajı, taşıma yollarından ayrı olarak, yanmaz maddelerden yapılır. İstasyonlar, yeterli biçimde aydınlatılır ve havalandırılır. Buraların açık alevli ışık kaynaklarıyla aydınlatılması yasaktır.
Doldurma istasyonlarının hava dönüş yolu, yangın anında zararlı gazların doğrudan ana hava dönüş yoluna gidebileceği biçimde düzenlenir.
Akümülatörlü lokomotiflerin akümülatörlerinin ocak içerisinde doldurulmaları ve değiştirilmeleri aşağıda belirtilen koşullarda ve doldurma istasyonlarında yapılır:
Doldurma odaları ve istasyonları amaca uygun biçimde donatılır.
Buralar iyice havalandırılır ve çıkan hava doğrudan ana hava dönüş yoluna verilir.
Oda ve istasyonlar yanmaz malzemeden yapılır.
Elektrolitle yapmalara karşı koruma tedbirleri alınır.
Elektrik tesisatı bu gibi yerler için kabul edilir tipten olur.
Aydınlatma armatörlerinin bakımı düzenli olarak yapılır.
Bütün yeraltı işlerinde, taş, toprak, kömür, cevher vb. maddelerin kayma ve düşmelerini önlemek üzere, uygun ve yeterli tahkimat yapılır. Tavanlar, yan duvarlar ve tahkimat düzenli olarak muayene edilir. Çalışılan yerin güvenilir şekilde tahkimini, gereğinde derhal onarımını, değiştirilmesini veya takviyesini sağlayacak tedbirler alınır.
Tahkimat, planlara ve yazılı talimatlara uygun olarak yapılır ve bu talimatlar sorumlu kişilerin rapor defterinde bulundurulur.
Galeriler zeminin sağlamlığı ve dayanıklılığı açısından düzenli olarak kontrol edilir ve tahkimatların bakımı düzenli olarak yapılır.
Tahkimatın onarımı, değiştirilmesi, ileri alınması ve sökülmesi sırasında gerekli güvenlik tedbirleri alınır.
Tavanlarda ve yanlardaki boşluklar doldurulur ve sıkıştırılır. Bir daha kullanılmayacak olan yollarda dolgu ile ilgili gerekli tedbirler alınır.
Ocak grizulu veya damar kendi kendine yanmaya elverişli ise ayak arkası, tavan veya yanlarda meydana gelen boşluklar sıkıca doldurulur ve diğer sağlık ve güvenlik tedbirleri alınır.
Yeraltı maden ocaklarında açık tutulması gereken her yerde tavan kendini taşıyacak kadar sağlam olmadıkça tahkimat yapılması zorunludur. Tahkimat yapılması zorunlu olan ocaklarda aşağıdaki ayrıntıları kapsayan ve ilgili mevzuat hükümlerinin de göz önünde tutulduğu bir yönerge hazırlanır ve çalışanların görebileceği yerlere asılır. Bu Yönergede;
Ocakta tahkimat gerektiren her kısımda (ayak, tavan vb.) tahkimattan sorumlu çalışanın belirlenmesi
Tahkimatın yapılması sırasında çevre güvenliğinin alınması
Çalışma yapılan her ayakta uygun nitelik, miktar ve ebatlarda tahkimat malzemesinin bulunması
Çalışılan yerin özelliğine, jeolojik, tektonik yapısına ve fiziksel ve kimyasal özelliğine göre kademelere uygun tahkimat yapılması ile ilgili gerekli tedbirler
Kendiliğinden yanmaya meyilli ve grizulu ocaklarda tahkimat yapılması ile ilgili gerekli tedbirler
Güvenle çalışmaya imkan verecek arın düzlüğü ile ayak baş ve dibi arasındaki hiza genişliği ilgili tedbirler
Tavan tahkimatının geri kazanılması
Ayak arkasının düşürülmesi ile ilgili hususlar
Çalışma yapılan bütün yeraltı işletmelerinde uygun havalandırma sağlanır. Üretime başlamadan önce, her ocakta, uygun bir havalandırma sistemi kurulur. Ocaklarda;
Sağlığa uygun solunabilir hava sağlanması
Ortamdaki patlama riski ve solunabilir toz konsantrasyonunun kontrol altında tutulması
Kullanılan çalışma yöntemi ve çalışanların fiziki faaliyetleri dikkate alınarak çalışma şartlarına uygun hava özelliklerinin sağlanması ve bu durumun sürdürülebilmesi için sürekli havalandırma yapılması
İnsan ve malzeme taşımasında kullanılan kuyularda, lağımlarda, ana nefeslik yollarında, eğimli ve düz yollarda, hava hızı;
Havasında aşağıdaki değerlerin üzerinde gaz bulunan yerlerde gerekli güvenlik önlemleri alınarak mevcut olan tehlikeyi bertaraf etmek amacıyla önleyici faaliyetler ve kurtarma çalışmaları dışında çalışılmaz.
Havalandırma ile ilgili aşağıdaki ayrıntıları kapsayan ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda hazırlanan bir yönerge hazırlanır ve çalışanların görebileceği yerlere asılır. Bu Yönergede;
Havalandırma sisteminin doğal ya da cebri olarak sağlandığına dair bilgi
Havalandırma planı hakkında bilgi
Havalandırmayı etkileyebilecek durumlar
Havalandırmanın yapılmadığı bölgeler
Hava ölçümlerinin kim tarafından, hangi aralıklarla ve nerelerde yapılacağı
Yapılacak gaz ölçümleri
Ölçümler sonrasında alınacak tedbirler
Patlayıcı madde aşağıda belirtilen durumlarda kesinlikle kullanılmaz:
Emniyet lambası veya metan detektörleriyle yapılan ölçümlerde % 1 veya daha çok metan bulunan kısımlarda
Grizu bulunması muhtemel yerler, grizu kontrolü yapılamayan eski veya yeni imalat boşlukları veya çatlakları olan yerlerde
Tıkanmış kömür, bür ve siloların açılmasında
Kapatılmış yangın barajlarının açılmasında
Yeraltı çalışmalarında yanıcı veya patlayıcı ortam oluşması riski meydana getirecek miktarda metan gazı çıkma ihtimalinin olduğu yerler grizulu kabul edilir.
Havalandırma bir veya daha fazla mekanik sistemle sağlanır.
Çalışmalar metan gazı çıkışı dikkate alınarak yürütülür. Metan gazından kaynaklanacak riskleri mümkün olduğunca ortadan kaldıracak tedbirler alınır.
Hazırlık işleri veya grizu birikimlerini dağıtmak amacıyla yapılan işler dışında, bölmeyle veya borularla havalandırma yapılmaz.
Grizu birikintileri, tehlike doğurmayacak biçimde temizlenir.
Aynı hava akımı üzerinde bulunan ve aynı anda çalışılan yerlerin sayısı, hava miktarına ve grizu çıkışına göre düzenlenir. Metan oranları aşağıdaki sınırları geçemez:
Grizulu veya yangına elverişli kömür damarlarının bulunduğu ocaklarda, tüm çalışanlar çalışma süresince, yanlarında Ek-1'deki tabloda belirtilen kaçış sürelerini ve TS-EN 13794 sayılı standartta belirtilen kriterleri sağlayacak oksijenli ferdi kurtarıcı bulundurur ve gerektiğinde kullanır.
Bütün grizulu ocaklarda her biri tek başına ocağın havalandırılmasını sağlayacak güçte, birinin herhangi bir nedenle durması halinde diğeri derhal çalışacak durumda iki havalandırma grubu bulunur.
Grizulu maden ocaklarında yalnız bu tür ocaklar için uygun olan patlayıcı maddeler ve ateşleyiciler kullanılır.
Sigara içmek, içmek amacıyla tütün mamulleri ile alev ve kıvılcım çıkarabilecek her türlü maddeyi taşımak ve bulundurmak yasaktır.
Alevle kesme, kaynak yapma ve benzeri diğer işlemlere, çalışanların sağlık ve güvenliklerini korumaya yönelik özel tedbirler alınması kaydıyla sadece istisnai durumlarda izin verilir.
Yerüstünde ocaktan çıkan grizu veya diğer zararlı gazların tehlike oluşturmasını önlemek üzere gerekli güvenlik tedbirleri alınır.
Havalandırma sistemi acil hallerde ve ihtiyaç halinde kullanılabilmesi için hava yönünü ters çevirebilecek özellikte olur.
I. Grup Teçhizat, yeraltı maden işlerinde kullanılmak üzere tasarlanmış ve Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (94/9/AT) kapsamında gruplandırılmış ekipmanları ifade eder.
II. Grup Teçhizat, yerüstü tesislerinde (maden işletmeleri hariç) ve patlayıcı ortam oluşma riski bulunan diğer endüstriyel alanlarda kullanılmak üzere tasarlanmış ekipmanları ifade eder. Bu grup, Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (94/9/AT) kapsamında 1, 2 ve 3 olmak üzere üç kategoriye ayrılır:
Çok yüksek güvenlik
Sürekli, uzun süreli veya sık sık patlayıcı ortam
Yüksek güvenlik
Zaman zaman patlayıcı ortam oluşabilir
Normal güvenlik
Nadiren veya kısa süreli patlayıcı ortam oluşabilir
Açılan bütün maden damarlarında oluşabilecek tozun, patlamanın yayılmasına neden olmayacağı sağlık ve güvenlik dokümanında belirtilmedikçe, kömür madenleri yanıcı toz bulunan maden ocakları olarak kabul edilir.
Yanıcı toz bulunan maden ocaklarında 10.19 ve 10.20 numaralı maddelerde belirtilen hükümler uygulanır.
Sigara ve Alev Yasağı: Sigara içmek, içmek amacıyla tütün mamulleri ile alev ve kıvılcım çıkarabilecek her türlü maddeyi taşımak ve bulundurmak yasaktır.
Alevle Kesme ve Kaynak: Alevle kesme, kaynak yapma ve benzeri işlemlere, çalışanların sağlık ve güvenliğini korumaya yönelik özel tedbirler alınması kaydıyla sadece istisnai durumlarda izin verilir.
Ani gaz geliri veya göçük veya su baskını ihtimali olan bölgelerde çalışanların korunması ve güvenli bir çalışma ortamı sağlanması için yürütülecek faaliyetler sağlık ve güvenlik dokümanında belirtilerek planlanır ve uygulanır.
Tehlikeli miktarda su veya akıcı malzeme bulunduran veya eski imalat tabakaları arasında kazılmakta olan kuyularda, çalışanların gerektiğinde kuyudan derhal çıkmalarını sağlayacak tedbirler alınır.
Tespit edilen riskli bölgelerin yakınında çalışanlar ile bu bölgelerden geçen galerilerdeki çalışanların korunması sağlanır ve risklerin kontrol altına alınması için gerekli tedbirler alınır.
Çalışılmakta olan yerler yakınında, basınç altında birikmiş tehlikeli ve zararlı gazların veya yeraltı suyunun tehlikeye neden olabileceği durumlarda veya eski çalışma yerlerinde su veya gaz birikme ihtimalinde kontrol sondajı yapılır.
Yeraltı kömür ocaklarında gaz degajı riskinin değerlendirilerek sağlık ve güvenlik dokümanında yer alması esastır. Degaj riskinin değerlendirilmesinde asgari olarak aşağıdaki hususlar dikkate alınarak sağlık ve güvenlik dokümanında belirtilir.
Kömür damarlarının gaz içerikleri
Kömürün desorbsiyon kapasitesi
Gaz yayılımının (a) ve (b) alt bentlerinde belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak bilimsel bir metotla değerlendirilmesi
Sağlık ve güvenlik dokümanına göre degaj riskinin olmadığı yerlerde bu durumun sürekliliği gaz ölçümleri ve sürekli gözlemlerle kontrol altında tutulur. Degaj riskinin olduğu belirlenen yerlerde ise aşağıdaki önlemlerden en az biri uygulanır.
Gaz drenajı
50 m'den az olmamak kaydıyla uygun topuk bırakılması
Ayrı bir çalışma yöntemi uygulanarak önceden belirlenmiş sağlık ve güvenlik dokümanı çerçevesinde kontrol sondajları ile ilerlenmesi
Yeraltı kömür ocaklarında, gaz degaj riskinin belirlenemediği durumlarda veya yeraltı suyu ile eski çalışma yerlerinde biriken su akışlarının önlenmesi amacıyla; lağım, galeri ve bacalarda ilerleme yönünde kontrol sondajları yapılır.
Prosedür: 25 metrelik kontrol sondajları, 15 metre topuk bırakılacak şekilde 10 metre ilerleme gerçekleştirildikten sonra her seferinde tekrarlanır. Ancak bu şekilde yapılan sondajın kömür damarı veya fayı kesmesi durumunda dört yönlü olacak şekilde ilave sondajlar yapılır.
Yeraltı kömür ocaklarında, taşta açılan galerilerde, kömür damarı veya fay kesilmesi durumlarında, dört yönde olacak şekilde ve sağlık ve güvenlik dokümanında belirlenen sayılarda kontrol sondajları yapılır.
Diğer yeraltı maden işletmelerinde ise muhtemel su ve gaz degajları göz önünde bulundurularak sağlık ve güvenlik dokümanında gerekli görülmesi halinde, 12.5.3'te belirtilen şartlara uygun kontrol sondajlarının yapılması sağlanır.
Kendiliğinden tutuşmanın önlenmesi veya erken fark edilmesi için gerekli tedbirler alınır. (RG-10/3/2015-29291)
Jeoloji ve damar yapısı müsaade ettiği müddetçe, ana yollar ve havalandırma yollarının kömür içerisinden sürülmemesi esastır. Bunun sağlanamadığı durumlarda kömürün hava ile temasını tamamen kesecek tedbirler alınır.
Zorunlu ihtiyaçtan daha fazla yanıcı madde yeraltına indirilmez.
Çalışanlara gerektiğinde güvenli bir şekilde dışarı çıkabilmeleri için, her zaman kolay ulaşabilecekleri yerlerde bulunacak kişisel solunum koruma cihazları verilir.
Çalışanlara uygun kişisel lambalar verilir.
Her ocakta arama, kurtarma ve tahliye ile görevli destek elemanlarının yararlanması için belli başlı kapıları, barajları, hava köprülerini, hava akımını ayarlayan düzeni ve telefon istasyonları gibi ihtiyaç duyulacak hususların yerlerini gösteren bir plan bulundurulur.
Suyla dolu olduğu bilinen veya bundan kuşkulanılan arazi tabakaları altındaki ocaklarda, suyun bu ocaklarda herhangi bir tehlike oluşturmasını önlemeye ve çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamaya yönelik bir emniyet topuğu bırakılır.
Yeraltı madenlerinde, hazırlık faaliyetlerinin yapıldığı alanlar ve üretim panoları gibi yeraltı maden işletmesinin bütün bölümlerini kapsayacak şekilde ve çalışanların yerüstüne çıkmalarını kolaylaştıran; yanmaya, kopmaya ve aşınmaya karşı dayanıklı bir hayat hattı kurulur. Bu hatlar acil durum planlarına uygun olarak yerleştirilir.
Hayat hatlarının acil durumlarda kullanımına ilişkin, çalışanlarda davranış değişikliği sağlayacak şekilde eğitimler verilir.
Konik gösterge ve reflektör levha, yanmaz, yıpranma ve aşınmaya dayanıklı polipropilen malzemeden imâl edilir.
Ana hayat hattına eklenecek bağlantı hatları iki konik göstergenin aynı yöne bakacak şekilde arka arkaya konumlandırılması ile gösterilir.
Kesişim noktalarına yanmaz ve dayanıklı küre şeklindeki göstergeler yerleştirilir. Bu göstergeler başka çalışanların gelebileceğini ifade eder.
Kömür ve türevleri hariç olmak üzere yeraltı maden işyerlerinde, acil durumlarda kullanılmak amacıyla sığınma odaları kurulur.
Sığınma odalarının teknik özelliklerine dair usul ve esaslar Bakanlıkça altı ay içerisinde çıkarılacak tebliğle belirlenir.
Henüz hazırlık aşamasında olan ve üretim aşamasına geçmemiş yeraltı maden işyerleri, sığınma odalarını üretim aşamasına geçtiklerinde kurar.
Sağlık ve güvenlik dokümanında teknik olarak gerekli görülmesi halinde, her işyerinde;
İşyerinin insan bulunan bütün bölümlerine alarm işaretini iletebilecek kapasiteye sahip sesli veya ışıklı sistem
İşyerinin çoğu zaman çalışan bulunan bütün kısımlarından açıkça işitilebilecek kapasiteye sahip sesli sistem
Denizlerdeki tesislerde kıyı ve kurtarma servisleri ile sürekli haberleşmeyi sağlayacak sistem
Alarm kumandaları uygun yerlerde bulunur.
Normal olarak çalışanların bulunmadığı yerlerde, çalışanların kullanabilecekleri uygun haberleşme sistemi bulunur.
Tahliye yolları ve güvenli toplanma yerleri, çalışma yerlerinden ve diğer tesislerden kolay ulaşılabilir yerlerde olur.
Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi hükmü saklı kalmak kaydı ile bu bölüm kapsamına giren işyerinden sorumlu olan işveren aşağıdaki hususların da sağlık ve güvenlik dokümanında yer almasını sağlar;
Çalışanların sağlık ve güvenliği için ciddi sonuçlar doğuracak kazalara neden olabilecek, birbirleriyle bağlantılı olarak yürütülen işler dahil, işyeri ile ilgili özel tehlike kaynaklarını belirler.
Yukarıda belirtilen özel tehlike kaynakları ile ilgili riskleri değerlendirilir.
(a) bendinde belirtilen kazaların önlenmesi, yayılmasının sınırlandırılması ve acil durumlarda işyerinin tahliyesinin uygun ve kontrollü bir şekilde yapılması için alınmış olan önlemler belirtilir.
Yönetim sisteminin, hem olağan hem de olağanüstü durumlarda Kanun ile bu Yönetmelik hükümlerine uygun yapılandırıldığı gösterilmelidir.
İşveren, bu Yönetmelik kapsamında yapılacak işlerin her aşamasının planlanması ve uygulanmasında sağlık ve güvenlik dokümanında belirtilen prosedür ve düzenlemelere uyar.
Birden fazla işverenin farklı çalışma yerlerinden sorumlu olması halinde, sağlık ve güvenlik dokümanının hazırlanmasında ve gerekli iş sağlığı ve güvenliğini sağlayacak önlemlerin alınmasında işverenler işbirliği yaparlar.
Sağlık ve güvenlik dokümanında riskli olarak belirlenen tüm yerler, uygun yangın algılama ve yangından korunma, yangınla mücadele ve alarm sistemleri ile donatılır. Bu sistemler en az aşağıdakileri kapsar:
Yangın algılama sistemleri
Yangın alarmları
Yangın için ana su borusu
Yangın vanaları ve hortumları
Basınçlı su sistemleri ve göstergeleri
Otomatik sprink sistemleri
Gazlı söndürme sistemleri
Köpük sistemleri
Taşınabilir yangın söndürücüler
İtfaiyeci ekipmanları
Yangının algılanması, yangınla ve yangının yayılması ile mücadele konusunda alınacak önlemlerle ilgili detayları içeren yangın planı işyerinde bulundurulur.
Genel acil durum eğitimine ek olarak, çalışanlara sağlık ve güvenlik dokümanında belirlenen işyerinin özelliğine uygun eğitim verilir.
Sağlık ve güvenlik dokümanında belirtilen kriterler göz önünde bulundurularak, çalışanlara hayatta kalma teknikleri ile ilgili uygun eğitim verilir.
Her işyerinde acil durumlar için uygun ve yeterli tahliye araçları ile denize doğru kaçış imkanları bulunur.
Cankurtaran sandalı, botu, can simidi ve yeleği ile ilgili asgari gerekler aşağıda belirtilmiştir:
Yeterli bir süre hayatta kalmayı sağlayacak uygunlukta ve donanımda olur.
Bütün çalışanlara yetecek sayıda olur.
İşyerine uygun özellikte olur.
İşlevleri ve kullanılacakları koşullar dikkate alınarak uygun malzemeden yapılmış olur ve kullanım için hazır bulundurulur.
Kullanıldıklarında dikkat çekici renklerde olacak ve kurtarma ekibinin dikkatini çekmekte kullanılacak araçlarla donatılır.
Acil kullanım için yeterli can kurtarma araç, gereç hazır bulundurulur.
Tatbikatlarda, cankurtaran teknelerinin de operasyon için hazır olduğu teyit edilir.
Yapılan işin doğası, büyüklüğü ve süresi gerektiriyorsa, işveren çalışanlara uygun barınma imkanları sağlar. Bu barınaklar aşağıdaki özelliklere sahip olur.
Sağlık ve güvenlik dokümanında belirtildiği şekilde, patlamaların etkisine, duman ve gaz sızmalarına ve yangın çıkmasına ve yangının yayılmasına karşı uygun şekilde korunur.
Uygun havalandırma, ısıtma ve aydınlatma sistemleri ile donatılır.
Her katta, kaçış yollarına açılan birbirinden bağımsız en az iki çıkış yeri bulunur.
Diğer alanlardan gelebilecek, sağlığa zararlı gürültü, koku ve dumana ve sert hava koşullarına karşı korunmalı olur.
Tehlikeli alanlardan uzakta ve çalışma yerlerinden ayrı olur.
Barınakların ve buralardaki tüm malzemelerin her zaman uygun hijyenik şartlarda olması sağlanır.
Helikopterlerin müdahalesini gerektirecek herhangi bir kazada kullanımına ihtiyaç duyulacak malzemeler, helikopterin konacağı alanın yakınlarında depolanır.
Çalışanların ikamet ettikleri işyerlerinde, helikopter hareketleri esnasında yeterli sayıda, amaca uygun eğitimli destek elemanı helikopter pistinde hazır bulunur.
Sondajla maden çıkartma işletmelerinin açık denizde konuşlandırılması esnasında, çalışanların sağlık ve güvenliklerini korumak için gerekli olan bütün önlemler alınır.
İşyerlerinin açık denizde konuşlandırılması ile ilgili çalışmalar, güvenliği ve sağlamlığı sürekli kılacak şekilde yapılır.
