İş Sağlığı ve Güvenliği – Kapsam ve Uygulama Alanları
📋 Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'nin kapsamına giren tesis türleri aşağıda sınıflandırılmıştır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisleri Sınıflandırması
Yapıların veya kümelerinin içinde, bitişiğinde ya da bu yapılara ek olarak bunların dışında sürekli kullanılmak için kurulan asansör tesisleri dışındaki alçak gerilimli her türlü tesislerdir.
Tesisi yaptıran kimsenin arazisi ile sınırlı, enerji nakil hattı içermeyen bağımsız alçak gerilimli elektrik tesisleridir.
Sürekli tesisin işletmeye açılmasına kadar geçici olarak kurulan ve sürekli kullanılmayan alçak gerilimli her türlü tesislerdir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Kapsam ve Uygulama Alanları
Bu Yönetmelik, elektrik kuvvetli akım tesislerinin kurulmasının, işletilmesinin ve bakımının can (insan hayatı) ve mal emniyeti bakımından güvenlikle yapılmasına ilişkin hükümleri kapsar.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisleri Kapsam Dışı
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği kapsamındaki tesisler bu Yönetmeliğin kapsamına girmez.
Elektrikle işleyen taşıtlara ilişkin besleme ve cer hatları bu Yönetmeliğin kapsamına girmez.
Maden işletmelerindeki elektrik tesisleri bu Yönetmeliğin kapsamına girmez.
Elektrikle ilgili öteki yönetmeliklerde karşıt bir hüküm bulunmadıkça bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
İlgili Türk standartları bu Yönetmeliğin tamamlayıcı ekidir. Yönetmelikte bulunmayan hükümler için EN, HD, IEC, VDE gibi standartlar göz önüne alınır.
Çelişmeler durumunda sıralamaya göre öncelik verilir.
Herhangi bir tesisin bu Yönetmelik kapsamına girip giremeyeceği konusunda kararsızlık ortaya çıkarsa, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın vereceği karar geçerlidir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Kapsam ve Uygulama Alanları
Bu Yönetmelik esas itibariyle, frekansı 100 Hz'in altındaki alternatif akım (a.a.) ve doğru akım (d.a.) elektrik tesislerine ilişkin topraklama tesislerinin kurulması, işletilmesi, denetlenmesi, can ve mal güvenliği bakımından güvenlikle yapılmasına ilişkin hükümleri kapsar.
Özelliklerinin farklı olması nedeniyle, yüksek gerilimli elektrik kuvvetli akım tesislerine ve alçak gerilimli elektrik tesislerine ilişkin topraklama kuralları ile bilgi işlem ve iletişim donanımlarının topraklanmasına ilişkin kurallar ayrı bölümler halinde verilmiştir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisleri Kapsam Dışı
Elektrikle işleyen taşıtlara ilişkin besleme hatları bu Yönetmeliğin kapsamına girmez.
Elektrikle ilgili öteki yönetmelikler kapsamındaki tesisler, karşıt bir hüküm bulunmadıkça bu Yönetmelik hükümlerine tabidir.
Yönetmeliğin Ek'leri ve ilgili Türk Standartları bu Yönetmeliğin tamamlayıcı ekidir.
Yönetmelikte olmayan hükümler için EN, HD, IEC, VDE gibi standartlar göz önüne alınır.
Çelişmeler durumunda sıralamaya göre öncelik verilir.
Herhangi bir tesisin bu Yönetmeliğin kapsamına girip girmeyeceği konusunda kararsızlık ortaya çıkarsa, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın vereceği karar geçerlidir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisleri Terimler
Elektrik tesisleri ile ilgili temel terimler aşağıda tanımlanmıştır.
İnsanlar, diğer canlılar, bitkiler ve eşyalar için bazı durumlarda (yaklaşma, dokunma vb.) tehlikeli olabilecek; elektrik enerjisinin üretilmesi, iletilmesi, dağıtılması ve farklı enerji türlerine dönüştürülerek kullanılmasını sağlayan tesislerdir.
Normal çalışma koşullarında insanlar ve eşyalar için tehlikeli akımların meydana gelmediği tesislerdir.
Akım kaynağından tüketim araçlarının bağlantı ucuna kadar olan hava hatları ve kabloların tümüdür.
Akım kaynağından tüketici tesisine kadar uzanan hava hatları ve kabloların bütünüdür.
Yapı bağlantı kutusundan sonra ya da bunun gerekli olmadığı durumlarda tüketim araçlarından önceki son dağıtım tablosu ile çıkış uçlarından sonraki elektrik işletme araçlarının tümüdür.
Dağıtım şebekesi ile yapı giriş hattı arasında bulunan bağlantı hattıdır.
Hava hatlarında, yapıya bağlı bir konsol ya da dam direğine konan izolatörler ile yapı bağlantı kutusu arasına çekilen hatlardır. Yeraltı kablo şebekelerinde ise bağlantı noktasından bağlantı kutusuna kadar olan kablodur.
Bir yapının enerji dağıtımında, ana tablo veya sayaçtan kat tablolarına kadar uzanan ana besleme hattıdır.
Tüketiciye ait ilk dağıtım noktası ile diğer dağıtım noktaları veya tablolar arasındaki hatlardır.
Dağıtım kablosundan son aydınlatma aygıtı (armatür) ya da prizin bağlandığı kutuya (buat) kadar olan hatlardır.
Linye hattı ile aydınlatma aygıtı veya priz arasındaki bağlantı hattıdır.
Yapıların elektrik tesisini şebekeye bağlayan, sigortaların tesis edilmesini ve genel elektrik şebekesinden tüketim tesisine enerji verilmesini sağlayan bir düzendir.
Ev, ticarethane, büro vb. yerlerde yapılan ve toprağa karşı gerilimi 250 V'a kadar olan elektrik kuvvetli akım tesisleridir.
Elektrik enerji tesislerini oluşturan generatör, motor, kesici, ayırıcı, anahtarlama (bağlama) hücresi vb. cihazlardır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği
Elektrik tesislerinde gerilim seviyeleri, transformatör merkezleri ve şebeke türleri ile ilgili temel terimler aşağıda tanımlanmıştır.
Etkin değeri 1000 volt ya da 1000 voltun altında olan fazlar arası gerilimdir.
İki veya daha fazla yüksek gerilim seviyesi kullanılan şebekelerde enerjiyi bir yüksek gerilim seviyesinden diğerine dönüştüren transformatör merkezleridir.
Etkin değeri 1000 voltun üstünde olan fazlar arası gerilimdir.
Yüksek gerilimli elektrik enerjisini alçak gerilimli elektrik enerjisine dönüştüren transformatör merkezleridir.
Etkin değeri, alçak gerilimde 50 voltun üstünde olan; yüksek gerilimde ise hata süresine bağlı olarak değişen gerilimdir.
Santrallerin birbiri ile bağlantısını sağlayan gözlü şebekedir.
Yerel koşullar nedeniyle belli yerlerde üretilebilen ve ağ şebeke ile en üst düzeyde toplanan enerjiyi, tüketicinin yakınına ileten kablo ve/veya hava hattı şebekeleridir.
İletilerek tüketilecek bölgeye taşınmış olan enerjiyi, tüketiciye kadar götüren şebekedir.
Gerek enterkonnekte şebekeden alınan enerjiyi daha küçük seviyeli iletim şebekelerine; gerekse iletilerek dağıtım bölgesine taşınan enerjiyi seçilmiş dağıtım gerilimi seviyesine dönüştüren transformatör merkezleridir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Şebeke (Sistem) Tipleri
Elektrik tesisatlarında kullanılan şebeke (sistem) tipleri; topraklama noktasının durumu ve gövdelerin toprağa bağlanma şekline göre sınıflandırılır.
Şebeke topraklama noktasının toprağa doğrudan bağlı olduğu ve tesisatta gövdelerin koruma iletkenleri ile şebeke topraklamasına bağlantılı olduğu sistemdir.
Koruma ve nötr iletkenleri ortak (PEN)
Koruma ve nötr iletkenleri ayrı (PE + N)
Kısmen ortak (PEN), kısmen ayrı (PE+N)
Şebeke topraklama noktasının toprağa doğrudan bağlı olduğu ve gövdelerin şebeke topraklama elektrotlarından ayrı topraklama elektrotlarına bağlandığı sistemdir.
Nötr ve koruma güvenliğinin tek iletken üzerinden birleştirilmesi
Şebeke topraklama noktasının toprağa bağlı olmadığı veya bir empedans (direnç veya endüktans bobini) üzerinden bağlı olduğu ve gövdelerin ayrı veya direnç ya da endüktans bobinlerinin topraklama elektrotlarına bağlı olduğu sistemdir.
Şebeke (sistem) topraklama noktasının toprağa göre durumu:
Elektrik tesisatında gövdelerin toprağa göre durumu:
İş Sağlığı ve Güvenliği – EKAT Belgesi
Elektrik kuvvetli akım tesislerinde yüksek gerilim altında çalışabilmek için ilgili fen adamlarına, yetkili kurum ve kuruluşlarca düzenlenen eğitimler sonucunda EKAT Belgesi verilir.
Elektrik kuvvetli akım tesislerinde yüksek gerilim altında çalışabilmek için ilgili fen adamlarına, yetkili kurum ve kuruluşlarca düzenlenen eğitimler sonucunda verilen belgedir.
TEDAŞ tarafından verilir.
TEİAŞ tarafından verilir.
EÜAŞ tarafından verilir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Gerilim ve İletken Türleri - Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
Elektrik tesislerinde kullanılan gerilim ve iletken ile ilgili temel terimler aşağıda tanımlanmıştır.
Genellikle kısa süreli olarak iletkenler arasında yada iletkenlerle toprak arasında meydana gelen, işletme geriliminin izin verilen en büyük sürekli değerini aşan, fakat işletme frekansında olmayan bir gerilimdir.
Aygıtların gövdeleri arasında yada bu gövdelerle referans toprağı arasında hata durumunda meydana gelen gerilimdir.
Bir topraklayıcı yada topraklama tesisi üzerinden akım geçmesi durumunda bunlarla referans toprağı arasında meydana gelen gerilimdir.
Topraklama geriliminin, insan tarafından köprülenebilen bölümüdür.
Alternatif gerilimlerde (AC) 50 Volt'un üstü
Doğru akımda (DC) 120 Volt'tur.
Nemli, ıslak yerlerde ve açık havada kullanılmaya elverişli iletkenlerdir.
Topraklama geriliminin, insanın 1 m'lik adım açıklığı ile köprülenebilen bölümüdür.
Elektrik enerji kaynaklarını tüketicilere bağlayan, fakat orta noktadan ya da yıldız noktasından çıkmayan iletkenlerdir (Faz iletkeni - L1,L2,L3).
Elektrik akımını, öngörülen bir sınır değeri aşması durumunda kendiliğinden kesen aygıt ve düzenlerdir.
Akım kaynaklarını tüketicilere bağlayan fakat orta noktadan yada yıldız noktasından çıkmayan iletkenlerdir.
Bir doğru akım sisteminin yada bir fazla alternatif akım sisteminin orta noktasından çıkan iletkenlerdir. Çok fazlı sistemde yıldız noktasından çıkana Nötr denir.
Şebekenin orta noktasına veya yıldız noktasına bağlanan, elektrik enerjisinin iletilmesine katkıda bulunan bir iletkendir.
İşletme araçlarının gövdesini topraklayıcıya, sıfır iletkenine veya birbirlerine bağlayan iletkenlerdir. Güvenlik amaçlıdır.
Doğrudan doğruya topraklanmış bir iletken olup genellikle sıfırlamada koruma iletkeni olarak kullanılabilen orta iletkendir.
İşletme araçlarını normal işletme şartlarında gerilim altında bulunan iletkenleri ve iletken bölümleridir (nötr dahil, PEN hariç).
İşletme araçlarının her an dokunulabilen, aktif bölüm olmayan fakat bir arıza durumunda gerilim altına girebilen iletken bölümleridir.
Anma gerilimi, anma akımı, anma gücü, anma frekansı gibi işletme araçları ile tesislerin boyutlandırılmasında temel alınan değerlerdir.
Alternatif gerilimde etken değerler, doğru gerilimde ise aritmetik ortalama değerler göz önüne alınır.
Şebekeyi adlandıran ve belirli işletme karakteristikleri için referans gösterilen gerilimdir.
Normal işletme şartları altında şebekenin herhangi bir noktasında ve anda var olan en yüksek gerilimdir. Geçici gerilimler dahil değildir.
Bir işletme aracının yalıtkanının boyutlandırılmasında temel alınan standart gerilimdir.
Bir işletme aracının veya tesis bölümünün iletkenleri arasında işletme sırasında var olan gerilimdir.
Topraklanmış şebekelerde bir faz iletkeninin toprak noktasına karşı gerilimidir. Arıza halinde fazlar arası gerilime eşit olabilir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Uzaklık, Yerler ve Hatalar - Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
Elektrik tesislerinde ulaşma uzaklığı, çalışma yerleri, arıza türleri ve akım çeşitleri ile ilgili temel terimler aşağıda tanımlanmıştır.
İnsan elinin yardımcı araç kullanmadan ulaşabileceği mesafedir: yukarı 2.5 m, yanlara 1.25 m, aşağıya doğru aynı uzaklık varsayılır.
Gerilim altındaki tesis bölümleriyle gerilim altında olmayan bölümler arasında yalıtkanlık gerilimi için öngörülen yalıtkanlıktır.
Akım kaynağı ile tüketim aracı arasındaki kapalı akım yoludur.
Elektrik tesislerinde topraklamalara ilişkin hükümler, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğine göre yapılır.
Elektrik tesislerinin işletilmesine ait yerlerdir. Yalnız ilgili işletme personeli girebilir (santral daireleri, kumanda bölümleri).
Yalnız görevlilerce açılabilen, kilit altında tutulan yerlerdir. Trafo hücreleri, asansör makine daireleri.
Yoğuşmanın olmadığı, havanın su buharı ile doymadığı yerlerdir. Konut odaları, bürolar, iyi havalandırılan bodrumlar.
Nem, yoğunlaşma veya kimyasal etkilerle güvenliğin azaldığı yerlerdir. Banyo, kazan dairesi, araba yıkama, çamaşırhaneler.
Kolay tutuşabilen maddelerin, elektrik işletme araçlarına yakın bulunma tehlikesi olan yerlerdir. Kağıt, tekstil, kereste fabrikaları, yağ yakma tesisleri.
Kibrit alevine 10 saniye tutulduktan sonra kendiliğinden yanabilen maddeler. Kuru ot, saman, talaş, magnezyum talaşı, pamuk, selüloz lifleri.
Hava ile patlayıcı karışım oluşturabilen gaz, buhar, buğu veya tozların tehlikeli oranda toplanabildiği yerlerdir. Aseton, benzin, metan, hidrojen, kömür tozu.
İnşaat ve çelik montaj işlerinde kullanılan elektrik tesisleridir. Genişletme, değiştirme, onarım, yıkım işleri de kapsar. El aletleri hariç.
Tarım işleri ve benzeri amaçlarla kullanılan yerler. Nem, toz, kimyasal buhar, asit veya tuzlar nedeniyle kaza veya yangın tehlikesi olabilir. Ahırlar, kümesler, samanlıklar.
Yalıtkanın hatalı durumudur.
Bir hata sonucunda elektrik aracının gövdesi ile aktif bölümler arasında iletken bağlantının oluşmasıdır.
Gerilim altında olan iletkenler arasında bir arıza sonucu oluşan iletken bağlantıdır. Faydalı direnç bulunmadığında kısa devre sayılır.
Kısa devre olayının geçtiği akım devresi üzerinde faydalı direnç varsa bu olaya hat teması denir.
Bir faz iletkeni veya yalıtılmış orta iletken ile toprak veya topraklanmış bölümler arasında iletken bağlantıdır.
Yalıtkanlık hatası sonucunda geçen akımdır. Hata akımı kısa devre akımı veya toprak teması akımı olabilir.
Gerilim altında olmayan iletken bölümlere yalıtkan üzerinden geçen akım. Orta nokta veya toprak üzerinden sisteme bağlı olabilir.
Tesiste yapılabilecek değişiklikler, yetki sınırları içinde kalmak koşulu ile kurulu gücün %20'sini geçmeyip, mevcut proje üzerinde proje müellifi tarafından yapılacak değişiklikler, işletmece onaylanıp tesisatçı tarafından denetim kuruluşuna bildirildikten sonra bu bölümlerin yapılmasına başlanacaktır. Zorunlu nedenlerle tesiste yapılacak değişikliklerin %20'yi geçmesi durumunda uygulama projesi yeniden hazırlanacak ve Periyodik Kontrolü yaptırılacak.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisleri Temel Kavramlar - Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği
Elektrik tesislerinde işletme elemanları, topraklama iletkenleri, transformatörler ve işletme yerleri ile ilgili temel terimler aşağıda tanımlanmıştır.
Elektrik enerjisinin üretilmesi, dönüştürülmesi, iletilmesi, dağıtılması ve kullanılması amacına hizmet eden (makineler, transformatörler, bağlama cihazları, ölçü aletleri, koruma düzenleri, kablolar, hatlar ve tüketici cihazları) bütün elemanlardır.
Şekilleri ve alışılagelmiş kullanımları açısından işletme sırasında bulundukları yere bağlanmamış elemanlardır. Gerilim altındayken hareket ettirilebilen işletme elemanları da dahildir.
Elektrik işletme elemanlarının her an dokunulabilen, aktif bölüm olmayan, fakat bir arıza durumunda gerilim altında kalabilen (örneğin gövde gibi) iletken bölümleridir.
Yalnızca fonksiyon topraklaması için kullanılan bir topraklama iletkenidir.
Hem fonksiyon topraklaması hem de koruma topraklaması için birlikte kullanılan tek bir topraklama iletkenidir.
İletişim tesislerinde besleme şebekesinden kaynaklanan işlev bozulmalarını önlemek için kullanılan, sargıları elektriksel (galvanik) olarak ayrılmış bir transformatördür. Dolaylı dokunmada tehlikeli vücut akımlarına karşı koruma sağlar.
Taşıma sırasında işletme dışı olan elektrik veya iletişim tesislerini bulunduran işletme yerleridir. İşletme sırasında sınırlı olarak hareket ettirildiklerinden sabit işletme elemanı sayılırlar.
Yalnızca elektrik tesislerinin işletilmesi için öngörülmüş, kilit altında tutulan kapalı hacim veya yerlerdir. Kilit yalnızca görevlendirilmiş kişiler tarafından açılabilir.
Bir tesisin iç ve dış yıldırım etkilerinden korunması için kullanılan düzenlerin bütünüdür.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Topraklama Terimleri - Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği
Elektrik tesislerinde toprak ve bağlantı elemanları ile ilgili temel terimler aşağıda tanımlanmıştır.
Elektrik potansiyelinin her noktada sıfır olduğu yeryüzünün madde ve yer olarak ifadesidir. Örnek: humuslu toprak, killi toprak, kumlu toprak, çamur, kayalık arazi.
Topraklayıcıdan yeterince uzak bulunan ve topraklama tesisinin etki alanı dışında kalan yeryüzü bölümüdür. Bu bölümdeki noktalar arasındaki gerilim ihmal edilecek kadar küçüktür.
Topraklanacak bir cihazı veya tesis bölümünü, topraklayıcıya bağlayan toprak dışında veya yalıtılmış olarak döşenmiş bir iletkendir. Nötr veya ana iletken ile topraklayıcı arasına ayırıcı, bobin veya direnç bağlanmışsa, cihazın toprak tarafındaki bağlantı ucu arasındaki kısım topraklama iletkenidir.
Birden fazla topraklama iletkeninin bağlandığı bara veya iletkendir. Üç fazlı düzenlerde her cihazın topraklanacak bölümlerini birleştiren iletkenler bu sınıfa girmez. Hücre biçimindeki tesislerde, bir hücrenin cihazlarının topraklanacak bölümlerini birleştiren iç bara da dahil değildir.
Birbirine iletken olarak bağlanan ve belirli bir alan içinde bulunan topraklayıcılar, metal parçalar ve topraklama iletkenlerinin tümüdür.
Elektriksel olarak iletken bir parçayı, bir topraklama tesisi üzerinden toprağa bağlamaktır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesislerinde Topraklama ve Koruma
🌍 İnsanları tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korumak için, işletme akım devresinde bulunmayan iletken bir bölümün topraklanmasıdır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Topraklama ve Aşırı Gerilim Koruma
Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği hükümleri uygulanır. Endirekt temasa karşı şebeke tiplerine göre Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ilgili hükümleri göz önüne alınır.
3 amper'den küçük kapasitif toprak temas akımlarında ark kendi kendine söner. Büyük değerlerde yıldız noktası topraklanmalıdır.
Uygun reaktans bobini ile ark sönmesi sağlanır. Geniş şebekelerde kalıcı akım büyükse şebekeyi bölerek sönme sağlanır.
Ark otomatik tekrar kapama ile söndürülür. Hava hatlarında kullanılır. Kablolu şebekelerde tekrar kapama yapılmamalıdır.
Boşta çalışan transformatörlerin aynı anda iki taraftan kesilmesi önlenir. Seri endüktif dirençler ayrı ayrı devreden çıkarılır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Rezonans ve Yıldırım Koruma
Yıldız noktası dirençsiz topraklanan şebekelerde rezonans oluşmaz. İletken kopmasında aşırı gerilimler iki taraflı beslenerek önlenir.
Hatlar ve transformatör merkezleri için yıldırım tehlikesi az yerler seçilir. Hatlar yamaç ve vadi gibi yerlerden geçirilir.
Hava hatları toprak iletkenleri ile korunur. 36 kV'a kadar yıldırım yoğunluğunun fazla olduğu yerler hariç kullanılmayabilir.
Parafudr, eklatör gibi koruyucu aygıtlar kullanılır. 400 kVA'ya kadar eklatör tavsiye edilir.
Topraklamalar Yönetmeliği'ne göre hesaplanan değer sağlanmalıdır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektromanyetik Etkileşim
Birbirini etkileyecek devreler arasında açıklık büyük tutulur. EM etkiler için devreler çaprazlanır.
Özel metal zırh ve yalıtım transformatörleri ile endüklenen gerilim küçültülür.
Yeter derecede yalıtım sağlanır. TS 855, TS 4238, TS 8800 uygulanır.
Gerilim atlama mesafeleri ve havada yalıtma aralıkları TS'lara uygun olmalıdır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Aşırı Akım Koruma
En büyük kısa devre akımına karşı insan, yangın ve tesis güvenliği sağlanır.
Her koruma elemanı anma değerlerine göre ayarlanır. Gerekirse yedek koruma görevi görür.
Toplam kademe zamanları, tip deneyleri ile kanıtlanmış dayanma sürelerini aşmamalıdır.
Röleler minimum arıza akımına göre ayarlanır. Toprak arızasında ayırt edici ölçme düzenleri kullanılır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Aşırı Akım Koruma Aygıtları
Aşırı akımlara karşı koruma sigortalar veya kesiciler ile yapılır.
Ulaşılabilecek en büyük kısa devre akımını güvenlikle kesebilecek değerde seçilir.
Tel sarılarak köprülenmiş veya yamanmış sigortalar kullanılmaz.
Akredite laboratuvarlardan alınmış tip deney raporları bulunmalıdır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Yerleştirme ve Topraklama
Koruma düzeni, arızada tehlike altındaki iletkenlerin akımını kesecek biçimde yerleştirilir.
Topraklama bağlantısı kesilmemeli, direnç yükseltilmemelidir.
Koruma çalışırken topraklama direnci yükseltilmemelidir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Topraklama Tesislerinin Boyutlandırılması
Topraklama tesislerinin kurulmasında dört temel koşul yerine getirilmelidir.
Çıplak bakır veya bakır kaplamalı çelik
İzin verilen değerler Şekil-6'da verilmiştir.
Dokunma gerilimi sağlandığında tehlikeli adım gerilimleri oluşmaz.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Sigortalar ve Koruma Esasları
Elektrik hatları eriyen telli sigortalar ya da kesiciler ile korunmalıdır. Sigortalar, iletkenlerin ve aygıtların tehlikeli biçimde ısınmalarını önleyecek nitelikte seçilmelidir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Sigorta ve Kesici Kuralları
Elektrik hatları eriyen telli sigortalar ya da kesiciler ile korunmalıdır.
Sigortalar, iletkenlerin ve aygıtların tehlikeli biçimde ısınmalarını önleyecek nitelikte seçilmelidir.
YASAK Yamanmış veya üzerine tel sarılarak köprülenmiş sigortalar kullanılamaz.
İletken kesitlerinin akım tüketilen yerlere doğru küçüldüğü noktalara sigorta konulmalıdır.
Sigortalar korunacak hattın başına konulmalıdır. Şebekeden sigortaya gelen faz iletkeni alt kontağa bağlanmalıdır.
Bakır: ≥ 6 mm² Alüminyum: ≥ 10 mm²
Bakır kesit: ≥ 4 mm²
Sorti: ≥ 1.5 mm² Linye: ≥ 2.5 mm²
Sorti ve linye: ≥ 2.5 mm²
Aydınlatma gücü hesap sonucu belirlenir. Hesap yoksa 12 W/m²
Tek fazlı priz: ≥ 300 W Üç fazlı priz: ≥ 600 W
Uygun vidalı kontak Yay, vida, para benzeri kullanılamaz.
Tablolardaki ev tipi devre kesiciler kumanda anahtarı olarak kullanılamaz.
Bıçaklı sigortalar rasgele dokunmaya karşı tedbir alınmadan kullanılamaz.
YASAK Topraklanmış iletkenlere sigorta konulamaz.
YASAK Sıfır iletkenine sigorta konulamaz.
Hava hatlarından ayrılan bağlantı hatlarının ayrılma noktalarına veya yapı girişlerine sigorta konulmalıdır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Topraklama Sistemleri
Topraklama sistemleri, çeşitlerine ve amaçlarına göre sınıflandırılır. Aşağıda bu iki ana sınıflandırma karşılaştırmalı olarak verilmiştir.
Topraklama direncinden başka hiçbir direnç içermez.
Ohmik, endüktif veya kapasitif dirençler eklenir.
Parafudr veya eklatör bağlanarak yapılır.
İnsanları dokunma gerilimlerine karşı korur.
Devrenin bir noktasını cihazların normal çalışması için topraklar.
İletişim tesisinin fonksiyonunu yerine getirmesi için yapılır.
Aynı iletken hem fonksiyon hem koruma amacıyla kullanılır.
Bilgi işlem donanımlarında bozucu etkileri engeller.
Yıldırım akımını toprağa iletir ve atlamaları önler.
Raylı sistemlerde geri dönüş iletkeni görevi yapan raylarla yapılan dolaysız veya dolaylı bağlantıdır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Topraklama Sistemleri
Topraklama sistemleri, bağlantı şekillerine göre aşağıdaki gibi sınıflandırılır.
İşletme elemanı veya cihazın yalnızca kendine ait bir topraklayıcıya bağlı olduğu topraklamadır.
Birçok işletme elemanı veya cihazın topraklama iletkenlerinin, topraklanmış tek bir noktada yıldız şeklinde birleştiği topraklamadır.
Bir işletme elemanının veya cihazın birden fazla iletkene (PE, FE) bağlı olduğu topraklamadır. Bu iletkenler aynı bara veya farklı topraklayıcılara bağlanabilir.
İşletme elemanlarının, ağ şeklinde birbirine bağlanarak koruma veya fonksiyon topraklamasına dahil edildiği topraklama türüdür.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Topraklama Sistemleri
Topraklama sistemlerinin temel bileşeni olan topraklayıcı (topraklama elektrodu) aşağıda tanımlanmıştır.
Toprağa gömülü, toprakla iletken teması olan veya beton içinde geniş yüzeyli bağlantı oluşturan iletken parçalardır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Topraklama Sistemleri
Topraklayıcılar, konumlarına ve biçim/profillerine göre sınıflandırılır.
0,5–1 m derinliğe yerleştirilen, galvanizli şerit veya yuvarlak iletkenden yapılır.
1 m'den daha derine düşey olarak yerleştirilen galvanizli boru veya profil malzemedir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisatları
Elektrik iç tesislerinde kullanılan yalıtılmış iletkenler ve kablolar ile ilgili standartlar, kesit bilgileri ve renk kodları aşağıda verilmiştir.
Elektrik iç tesislerinde ilgili Türk Standartlarına uygun bakır tellerden yapılan yalıtılmış iletkenler veya kablolar kullanılır. Yapı bağlantı hatlarında çıplak veya yalıtılmış alüminyum iletkenler kullanılabilir.
Atölye, işyerleri, sanayi tesisleri vb. yerlerdeki kuvvet hatlarında, en küçük iletken kesiti 6 mm² olmak ve bağlantılar alüminyum kablo pabuçları ile yapılmak şartı ile TS veya tanınan öteki standartlara uygun alüminyum iletkenli kablolar kullanılabilir.
| İletken Türü | Renk | Renk Kodu | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Faz L1 | Siyah | BK | Birinci faz iletkeni |
| Faz L2 | Kahverengi | BN | İkinci faz iletkeni |
| Faz L3 | Gri | GY | Üçüncü faz iletkeni |
| Nötr (N) | Açık Mavi | BU | Nötr iletken (orta iletken) |
| Koruma (PE) | Sarı-Yeşil | GNYE | Koruma iletkeni (topraklama) |
| PEN | Mavi-Sarı-Yeşil | PEN | Koruma ve nötr birleşik (TN-C sistemi) |
İş Sağlığı ve Güvenliği – Kablo Seçimi, Döşeme ve Koruma Esasları
Türk Standartlarına uygun kablolar kullanılacaktır. Bunlar bulunmadığında Madde 1'de belirtilen standartlara uygun kablolar kullanılacaktır.
Kablo kesitleri, yük akımına bağlı olarak kablo tipi, döşeme durumu ve ortam koşullarına göre standartlardaki çizelgeler kullanılarak belirlenir.
PVC: 160°C XLPE: 250°C
YG Dağıtım: %7 Ring Arıza: %10 AG Tesis: %5
Çekiye çalışan kablolar zırhlı olmalı, eğimli yerlerde kelepçelerle tutturulmalıdır.
Kablo maliyeti, hat kayıpları, enerji fiyatı, amortisman süresi göz önüne alınarak ekonomik kesite çıkılması tavsiye edilir.
Yüksek gerilimli ve uzun kablolarda dielektrik kaybı düşük olan kablolar (XLPE gibi) seçilmelidir.
Kablolar döşendikleri yerdeki kimyasal etkilere, su, rutubet ve hava koşullarına dayanacak tipte seçilmelidir.
Hastaneler, tüneller, alışveriş merkezleri, yüksek katlı binalar, tiyatrolar, okullar gibi yerlerde az duman çıkaran, halojensiz kablolar kullanılmalıdır.
Kablolar yanıcı maddeler üzerine döşenmemeli, jüt tabakaları soyulmalıdır.
Kablolar boru içine alınmalı, boşluk elastik silikonla doldurulmalıdır. Çimento yasak
Sokaklarda 80 cm Diğer yerlerde 60 cm
Mekanik darbelerde çelik borular kullanılmalıdır. 3 faz aynı boruda
Tek damar kablo durumunda anti manyetik malzeme kullanılmalıdır.
YG kablolarına dahilde ve hariçte kablo başlığı yapılacaktır. Su/nem girmesine karşı
Özel ek aksesuarları veya ek kutularında yapılmalıdır. Su ve nem sızmamalıdır.
10 cm kum → Tuğla → 30 cm üzeri uyarı şeridi
En az 7 cm veya kablo çapı kadar
En az 30 cm
Yol yüzeyinden 1 m aşağıda
Tek damarlı kabloların tespitinde kullanılan elemanlar manyetik halka oluşturmamalıdır.
Açık havada döşenen kablolar güneş ışınlarının etkilerinden korunmalıdır.
Delikli tavalara döşenmelidir. Deliksiz tavalar tavsiye edilmez
Kablolar uçlarına konacak parafudrlarla korunabilir.
Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
100 m'de bir, ek ve branşman yerleri işaretlenmelidir. TS 6429
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisatları
Elektrik tesisatlarında aydınlatma renk kodları, eşzamanlı güç hesaplamaları, aşırı yük ve kısa devre koruma sistemleri ile ilgili kurallar aşağıda verilmiştir.
Anahtardan geçen iletkenin kırmızı, anahtarın bacakları arasındaki iletkenlerin pembe renkli olması tavsiye edilir.
Eşzamanlı güç = Kurulu güç × Eşzamanlılık katsayısı
Kurulu yük = Aydınlatma + Priz + (Mekanik tesisat kış-yaz büyük olan) + Asansör + Mutfak
| Yük Türü | Katsayı |
|---|---|
| Aydınlatma | %80 |
| Priz | %50 |
| Asansör | %100 (en büyük motor) |
Kesme yetenekleri beklenen kısa devre akımından küçük olan, akıma bağımlı gecikmeli koruma organlarıdır. Örnek: Yalnız aşırı akım koruyucusu bulunan kontaktörler.
Küçük muayene akımları ile beklenen kısa devre akımları arasındaki her akımı sağlayabilen, geçirebilen ve kesebilen organlardır. Örnek: Eriyen telli sigortalar, otomatik sigortalar, kesiciler.
Uygun sigortalar kullanılmalı. Koruma anahtarlarında otomatik açma düzeni, izin verilen akımın bir alt basamağına ayarlanmalı.
25 °C'a kadar, kesite uygun eriyen telli sigorta veya otomat kullanılmalı. Isıl gecikmeli anahtarlarda açma akımı en çok değerlere uygun ayarlanmalı.
Aşırı akım koruma aygıtlarının anma akımları ve açma akımları, kablolar için izin verilen sürekli yük akımlarından büyük olmamalı.
Paralel hatlar ortak koruma ile korunuyorsa yük akımı toplam olur. Ancak hatlar aynı özellikte ve dallanmasız olmalı.
Aşırı yüklenmeye karşı koruma aygıtları, akım devrelerinin başında ve iletkenler için izin verilen yük akımının azaldığı her yere konulmalıdır. (iv.2 istisnadır.)
Akım devresinin kesilmesi tehlike doğuruyorsa koruma organı tesis edilemez.
I) Kısa devre akımı geçtiğinde, toplam açma süresi iletkenlere zarar vermeyecek kadar kısaysa koruma sağlanır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
Elektrik tesisatlarında iletken ve kablo döşeme ile ilgili genel hükümler, koruma yöntemleri, bağlantı kuralları ve özel durumlar aşağıda verilmiştir.
İletkenlerin korunma biçimi, bağlantı yerlerinde de sürdürülmelidir.
Kuvvetli akım tesislerinde dönüş iletkeni olarak yalnızca toprak kullanılamaz. Her zaman özel bir iletken kullanılmalıdır.
Kuvvetli akım ve iletişim (haberleşme) hatları arasında, bunların birbirine yaklaştıkları ve birbirinin üzerinden aştıkları yerlerde en az 16 mm'lik bir açıklık bulunmalı veya bu iki hattın arasına yalıtkan bir parça konulmalıdır.
Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği – Madde 46-a
Madde 46-a: Hava hatlarında kullanılacak iletkenlerin en büyük zorlanmaları ile ilgili kurallar aşağıda belirtilmiştir.
İletkenlerin en büyük salgı (sehim) yaptığı anda minimum güvenlik mesafeleri
| 📍 İletkenlerin Üzerinden Geçtiği Yer | 0-1 (1 dahil) | 1-17,5 | 36 | 72,5 | 170 | 420 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 🌊 Üzerinde trafik olmayan sular (suların en kabarık yüzeyine göre) | 4,5* | 5 | 5 | 5 | 6 | 8,5 |
| 🌾 Araç geçmesine elverişli çayır, tarla, otlak vb. | 5* | 6 | 6 | 6 | 7 | 9,5 |
| 🏘️ Araç geçmesine elverişli köy ve şehir içi yolları | 5,5* | 7 | 7 | 7 | 8 | 12 |
| 🛣️ Şehirlerarası karayolları | 7 | 7 | 7 | 7 | 9 | 12 |
| 🌳 Ağaçlar | 1,5 | 2,5 | 2,5 | 3 | 3 | 5 |
| 🏠 Üzerine herkes tarafından çıkılabilen düz damlı yapılar | 2,5 | 3,5 | 3,5 | 4 | 5 | 8,7 |
| 🏚️ Üzerine herkes tarafından çıkılmayan eğik damlı yapılar | 2 | 3 | 3 | 3,5 | 5 | 8,7 |
| ⚡ Elektrik hatları | 2 | 2 | 2 | 2 | 2,5 | 4,5 |
| 🛢️ Petrol ve doğal gaz boru hatları | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 |
| 🚢 Üzerinde trafik olan sular ve kanallar (suların en kabarık düzeyinden geçebilecek taşıtların en yüksek noktasından) | 4,5 | 4,5 | 5 | 5 | 6 | 9 |
| 📡 İletişim (haberleşme) hatları | 1 | 2,5 | 2,5 | 2,5 | 3,5 | 4,5 |
| 🚂 Elektriksiz demiryolları (ray demirinden ölçülecektir) | 7 | 7 | 7 | 7 | 8 | 10,5 |
| 🛣️ Otoyollar | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 |
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisatları
Yalıtılmış ve çıplak iletkenlerin kullanım sınırlamaları, döşeme koşulları, aralık mesafeleri ve özel durumlar aşağıda verilmiştir.
Yalıtılmış iletkenler yapı içerisinde açık olarak çekileceklerse:
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisatları
Elektrik tesislerinde kullanılan metal ve plastik borular, boru tesisleri ile ilgili kurallar aşağıda verilmiştir.
Elektrik tesislerinde ancak Türk Standartlarına uygun metal ve plastik elektrik tesisat boruları ve boru donanımları kullanılabilir.
Boru iç çapları, uygun olarak seçilmelidir.
Borular, içlerine su girmeyecek ve toplanmayacak biçimde yerleştirilmelidir.
Peşel ve çelik boruların kutu/kasa girişlerinde, iletken yalıtkanlarının zedelenmemesi için ağızlık (entül) takılması vb. tedbirler alınmalıdır.
Bir kattan öteki kata açıkta geçecek peşel, bergman ve PVC borular, zeminden 80 cm yüksekliğe kadar metal boru içerisinde geçirilmelidir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisatları
Yer altı kablolarının döşenmesi, korunması, ek ve bağlantı kuralları ile ilgili hükümler aşağıda verilmiştir.
Yeraltı kabloları döşendikleri yerlerdeki kimyasal ve mekanik etkilere karşı korunmuş olmalıdır.
Ek ve bağlantı yerlerinde, iki parçanın birbirine göre yalıtılması söz konusu değilse eşmerkezli (konsantrik) iletkenler, siperler ve zırhlar birbirlerine iletken olarak iyice bağlanmalıdır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik İletim Hatları Temel Kavramlar
İş Sağlığı ve Güvenliği – Hava Hatları Teknik Kavramlar
📋 Kuvvetli akım iletimini sağlayan hava hatlarına ait temel tanımlar ve teknik kavramlar aşağıda gruplandırılmıştır.
Kuvvetli akım iletimini sağlayan mesnet noktaları, direkler, temeller, iletkenler, izolatörler ve topraklamalardan oluşan tesisin tümüdür.
Gerilim altında olup olmamasına bakılmaksızın hava hattının mesnet noktaları arasındaki çıplak veya yalıtılmış örgülü ya da tek tellerdir.
Yalıtılmış faz iletkenleri ile yalıtılmış veya yalıtılmamış nötr iletkenin birbirine bükülerek sarıldığı kablolardır.
Bir faz iletkeni yerine iki veya daha çok iletken kullanılan ve iletkenler arasında hat boyunca yaklaşık olarak aynı uzaklık bulunan düzendir.
İletkenlerin standartlarda belirtilen kesit değeridir.
Örgülü iletkenlerin, yapım toleransları dikkate alınmaksızın net kesit değerleridir.
İletkenlerin hesapla bulunan teorik kopma değerinin %95'i veya kataloglarda "kopma yükü" olarak belirtilen değerdir.
-5°C'da ek yükte, en küçük sıcaklıkta ek yüksüz veya +5°C'da rüzgar yükünde oluşan gerilmelerin en büyük yatay bileşenidir.
Yıllık ortalama sıcaklıkta (+15°C) rüzgarsız durumda oluşan iletken çekme gerilmesinin yatay bileşenidir.
İletken ile iletkenin iki askı noktasını birleştiren doğru arasındaki en büyük düşey uzaklıktır.
İletkenle doğrudan temasta olan ve iletkenlerin bağlanması, gerilmesi ve taşınmasına yarayan parçalardır.
İzolatörleri mesnet noktalarına ve iletken donanımlarına, izolatör elemanlarını birbirine bağlamaya yarayan parçalardır.
Direğe gelen rüzgar yükü dışında, tepeye indirgenmiş öteki kuvvetlerin izin verilen yatay bileşenidir.
İki komşu direk arasındaki yatay uzaklıktır.
Direğin iki yanındaki açıklıkların aritmetik ortalamasıdır.
Direğin iki yanındaki iletkenlerin yatay teğetli noktaları arasındaki yatay açıklıktır.
İki direk arası açıklık çıplak iletkenlerde 50 m, yalıtılmış iletkenlerde 60 m'yi aşmayan hatlardır.
İki direk arası açıklık çıplak iletkenlerde 50 m, yalıtılmış iletkenlerde 60 m'yi aşan hatlardır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Hava Hatları ve Ekipmanları
Hava hatlarında kullanılan çıplak ve yalıtılmış iletkenler, ekler, bağlantılar, donanımlar ve izolatörler ile ilgili teknik kurallar aşağıda verilmiştir.
| İletken Türü | Alçak Gerilim (AG) | Yüksek Gerilim (YG) |
|---|---|---|
| Bakır | 10 mm² | 16 mm² |
| Tam Alüminyum | 21 mm² | — |
| Çelik/Alüminyum | — | 21/4 mm² |
| Çelik | 16 mm² | 16 mm² |
| Bronz | 16 mm² | 16 mm² |
Donanımlardan akım geçer, iletkenden daha yüksek sıcaklık oluşmamalı, kısa devreye dayanmalı.
Dış yükleri taşımalı, iletkenleri bileşke çekme kuvvetlerine karşı güvenli tutmalı.
Traversler bileşke kuvvet doğrultusunda olmalı.
Dayanım: 2,5 × çekme veya kopma %90 (küçük olan).
Dış yükleri ≥ 2,5 emniyet katsayısı ile karşılamalı, bileşke çekme kuvvetlerini taşımalı.
Çelik/temper/çelik döküm donanımlar paslanmaya karşı korunmuş tipte olmalı.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Bakır İletken Kesitleri ve Kullanım Alanları
📋 Elektrik tesislerinde kullanılan bakır iletkenlerin kesitleri, kullanım yerlerine göre standartlaştırılmıştır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – İletken Kesitleri
Kolon hatları için kullanılacak bakır iletkenlerin kesiti en az 4 mm² olmalıdır.
Aydınlatma sortileri için en az 1,5 mm² kesitli bakır iletkenler kullanılacaktır.
Aydınlatma linyeleri için en az 2,5 mm² kesitli bakır iletkenler kullanılacaktır.
Priz sortileri ve linyeleri için en az 2,5 mm² kesitli yalıtılmış bakır iletkenler kullanılacaktır.
Sıfırlamanın 10 mm²'nin altındaki bakır iletkenlerle yapılması durumunda, ayırma klemensleri kullanılmalıdır.
Potansiyel dengeleme iletkeni olarak en az 4 mm² kesitinde bakır iletken kullanılmalıdır.
Potansiyel dengeleme iletkeni olarak en az 2,5 mm × 20 mm kesitinde galvanizli çelik şerit kullanılabilir.
Koruma iletkeni kullanılmışsa, potansiyel dengeleme iletkeni dağıtım tablosunda merkezi bir yerde en az 4 mm² bakır iletkenle bağlanmalıdır.
Koruma düzeni olarak "koruma iletkeni" kullanılmışsa, potansiyel dengeleme iletkeni koruma iletkeni merkezi bir yerde bağlanmalıdır.
İzolatörler, ilgili Türk Standartlarına uygun olmalıdır. Hava etkilerine ve işletme sırasında oluşacak elektrik, mekanik ve elektrodinamik zorlanmalara dayanacak nitelikte olmalıdır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Hava Hatları Tesisatları
Direklerdeki iletkenler arası mesafeler, buz sıçraması, gerilim seviyeleri, topraklanmış bölümler ve yıldırım koruması dikkate alınarak belirlenir.
Aynı direk üzerinde bulunan yüksek ve alçak gerilim iletkenlerinin bağlantı noktaları arasındaki düşey uzaklık en az 1,5 m olacaktır.
Alçak gerilimli küçük aralıklı hatlarda iletkenler arası uzaklık 0,40 m'den az olmayacaktır.
Toprak iletkeni ile faz iletkenleri arasındaki uzaklık, toprak iletkeninin faz iletkenlerini yıldırıma karşı maksimum 30°'lik açı altında koruyabileceği biçimde hesaplanacaktır.
Elektrik tesislerinde güvenlik mesafeleri
Not: Tablodaki değerler, hattın izin verilen en yüksek sürekli işletme gerilimine göre belirlenmiş minimum yatay güvenlik mesafeleridir. Daha yüksek gerilimler için mesafeler artar.
Her tip yüksek gerilim direğine zeminden en az 2,5 m yükseklikte ve kolayca sökülmeyecek biçimde bir ÖLÜM TEHLİKE LEVHASI takılacaktır.
İstisna: Yalnızca beton direkler üzerine gömme ya da yağlı boya ile çıkmayacak biçimde ölüm tehlikesi işareti yapılabilir.
Hava alanı pist orta noktasından 5 km uzağına kadar olan yerlerde ve hava seyrüsefer cihazlarının bulunduğu yerlerde havacılıkla ilgili kuruluşların kurallarına AYNEN UYULUR.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisatları (Madde 20-34)
Elektrik tesislerinin düzenlenmesi, aydınlatması, akümülatör güvenliği ve görevli koruma ile ilgili temel kurallar aşağıda verilmiştir.
Yüksek gerilim tesislerine ayrılan yerler, güvenlik gereçlerinden (manevra çubuğu, izole eldiven vb.) başka eşyaları depolamak veya başka bir amaçla kullanılamaz.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisleri
Elektrik tesislerinde geçit ve kapı düzenlemeleri ile ilgili temel kurallar aşağıda verilmiştir.
Kilitli elektrik işletme yerlerinde geçitler üzerindeki gerilim altındaki çıplak, korunmamış bölümlerin yerden yüksekliği en az 2500 mm (0,4 kV - 1 kV) olmalıdır.
Kilitli yapı tipi işletme yerlerinde herhangi bir koruma düzeni yoksa, topraklanmış izolatör taban demirinin üst kenarı yerden en az 2300 mm yükseklikte olmalıdır.
Kapı önündeki alan genel trafiğe açık ise, kapılar ateşe dayanıklı ya da yanmayan gereçlerden yapılmış olmalıdır.
Çıkış hatlarını topraklayan topraklama donatımı, hücre içindeki başka aygıtları topraklamıyorsa, sabit bağlantı için çıplak bölümler bırakılmalıdır.
Mesnet ve portalların dayanım hesabı ile açık hava bağlama tesislerinde germe için kullanılan çekmeye zorlanan iletken donanımları, izolatörler ve izolatör bağlantı parçaları hava hatları ilkelerine göre boyutlandırılır.
İzolatörler ve bağlantı parçaları, elektriksel ve mekanik zorlanmalara dayanacak nitelikte olmalı, hava hatları için uygulanan güvenlik katsayıları esas alınmalıdır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Transformatör Tesisatları
Transformatör merkezlerinde havalandırma, yağ çukurları, odalar, elektriksel bağlantılar, boyutlar ve deprem yükleri ile ilgili kurallar aşağıda verilmiştir.
Yabancı madde ve canlıların girmesini engellemek için tel kafes gözleri en fazla 0,5×0,5 cm² olmalıdır.
Transformatörlerin elektriksel bağlantıları tesadüfen temas edilmeyecek şekilde yapılacaktır.
Yüksek gerilim geçit izolatörlerinin elektriksel bağlantılarının yalıtımı, uygulama gerilimine uygun malzeme veya geçmeli tip ile sağlanmalıdır.
İnsanların yoğun bulunduğu, panik yaşanabilecek yapılarda (hastaneler, tiyatrolar, AVM'ler, okullar, bodrumlar, yüksek katlı binalar) kuru tip transformatör kullanılmalıdır.
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
İşletme yalıtkanlığına ek olarak yapılan ve gerilim altında olmayan iletken tesis bölümlerinin: işletme yalıtımının görev yapmaması durumunda gerilim altında kalmalarını önleyecek yada bunları dıştan örtecek biçimde yapılan yalıtmadır.
İnsanın, üzerinde bulunduğu yer aracılığı ile toprağa ve el ulaşma uzaklığı içindeki toprakla temasta olan gerilim altında olmayan iletken tesis bölümlerine ve öteki iletken bölümlere karşı yalıtıldığı bir koruyucu yalıtma biçimidir.
Bir yalıtım hatasında yüksek dokunma gerilimi baş göstermemesi için, anma gerilimleri 42 volta kadar olan akım devrelerinin topraklanmadan çalıştığı bir korunma tedbiridir.
Bir yalıtım hatasında (tam gövde teması) elektrik devresinin aşırı akım koruma aygıtları ile açılmasını sağlamak için, gerilim altında olmayan iletken tesis bölümlerinin topraklayıcılara yada topraklanmış bölümlere doğrudan bağlanmasıdır.
İnsanları tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korumak için, işletme akım devresinde bulunmayan iletken bir bölümün topraklanmasıdır. (Topraklama Yönetmeliği)
Bir yalıtım hatasında (tam gövde teması) elektrik devresini aşırı akım koruma aygıtları ile açılmasını sağlamak için, gerilim altında olmayan iletken tesis bölümlerini sıfır iletkenine yada buna iletken olarak bağlanmış olan bir koruma iletkenine aynı biçimde bağlanmasıdır.
Yalıtım hatalarında yüksek dokunma geriliminin meydana gelmesini önlemek için gerilim altında olmayan tüm iletken tesis bölümlerini birbirine ve dokunulabilen iletken yapı bölümlerine, boru şebekeleri ve benzeri tesis bölümleri ile yıldız noktaları topraklanmamış şebekelerin topraklayıcılarına iletken olarak bağlanmasını sağlayan bir düzendir.
Gerilim altında olmayan iletken tesis bölümleri ile bir yardımcı topraklayıcı arasında yüksek bir dokunma geriliminin meydana gelmesi durumunda bir hata gerilim koruma anahtarının elektrik devresini kendiliğinden açtığı bir bağlantı biçimidir.
Gerilim altında olmayan iletken tesis bölümleri üzerinde yada topraktan anahtarın anma hata akımını aşan bir hata akımının geçmesi durumunda, bir hata akımı koruma anahtarının elektrik devresini kendiliğinden açtığı bir bağlantı biçimidir.
Bir yalıtım hatasında dokunma gerilimi meydana gelmemesi için bir akım tüketim aygıtının bir ayırma transformatörü aracılığı ile besleme şebekesinden iletken olarak ayrılmasını sağlayan bir koruma düzenidir.
Bu Yönetmeliğin kapsamına giren tesislerle ilgili diğer tarifler için bu tesislerle ilgili standartlardaki ve ilgili bakanlıklarca onaylanmış teknik şartnamelerdeki tarifler göz önünde bulundurulmalıdır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisleri
Kuvvetli akım tesislerinde giriş, çalışma, güvenlik önlemleri, denetim ve iletişim ile ilgili temel kurallar aşağıda verilmiştir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Kuvvetli Akım Tesislerinde Çalışma Esasları
Kuvvetli akım tesislerinde çalışan görevlilere, çalıştığı kuruluş tarafından yapacağı iş ve yükümlülükler konusunda bilgi verilecek ve gerekli açıklamalar yapılacaktır. Geçici veya gözetim altında tehlikesiz işlerde çalışanlara yönerge verilmesi gerekir.
Yaptırılan iş sağlık ve yaşam için tehlikeli ise, iş yaptıran çalışanları gerekli koruyucu malzemelerle donatmak zorundadır.
Bir tesisin sahibi başkalarının tesisine zarar verebilecek ya da onu tehlikeye sokabilecek çalışmalar yaptırmak durumunda ise; öteki tesisin sahiplerine önceden haber verecektir.
Önemli elektrik üretim ve dağıtım tesisleri her an genel ya da özel telefon iletişim tesisleri aracılığı ile birbirine bağlanacaktır.
7/24 İletişimTesisi bitirilen hava hatlarına ilk gerilim uygulanmasından en az üç gün önce aşağıdaki bilgileri kapsayan bildiriler yayınlanacaktır:
Bir hava hattında iletkenlerin kesitinin arttırılması ya da hatta yeni iletkenlerin çekilmesi durumlarında direklerin ve temellerinin o sıradaki gerçek dayanımlarının artan yüke göre yeterliliği doğrulanacaktır.
📐 Dayanım Kontrolüİşletme tarafından belirli sürelerde hava hatları ve direkler, topraklamalar dahil denetlenmeli ve yoklanmalıdır.
Hava hatları dışındaki kuvvetli akım tesisleri, tesisin özelliklerine göre belirli aralıklarla denetlenmelidir.
Devre dışı edilen kullanılmayacak hatlar topraklanmalıdır.
Uzun süre işletme dışında bırakılacak hava hatları tamamen sökülecek ya da işletmedeki hatlar gibi düzenli bakımı yapılacaktır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesislerinde Yangın Önlemleri
⚠️ Elektrik tesislerinde yangın tehlikesi oluşturan durumlar ve alınması gereken koruma önlemleri aşağıda gruplandırılmıştır.
Yalıtılmış iletkenler veya kablolarda tesis edilen sabit hatlarda, kısa devre ve toprak teması noktasındaki aşırı ısınma sonucunda çıkacak yangınları önlemek için (i), (ii) veya (iii) tedbirlerinden biri alınmalıdır.
Kısa devre ve toprak teması sonucunda yangın çıkmasını önleyen koruma düzenleri kullanılmalıdır.
İletken kesitleri, kısa devrede en yakın aşırı akım koruma aygıtından i ≤ k · In akımı geçebilecek büyüklükte seçilmelidir.
PVC gibi alevlenmeyen plastik kılıflı kablolar veya ≤ 0,5 A hata akımı koruma anahtarları ile denetlenen metal kılıflı kablolar kullanılmalıdır.
Ortak kılıf içinde ayrı bir denetim iletkeni kullanılmalıdır. Hata akımı koruma anahtarlarının anma hata akımı en çok 1 A olabilir.
İletkenler birbirinden ve toprağa temas eden bölümlerden ayrılmış olarak döşenmelidir. Nemli yer iletkenleri borular içinde veya plastik boru içinde INV iletkeni kullanılabilir.
Yangın tehlikesi olan yerin dışındaki son dağıtım tablosundan başlayarak koruma iletkeni olarak ayrı bir iletken çekilmelidir.
Sıfırlama 10 mm² altındaki bakır iletkenlerle yapılıyorsa, orta iletkenlerin toprağa karşı yalıtkanlık dirençlerinin ölçülmesini sağlayan tedbirler alınmalıdır.
Konutlardaki ayrı garajlar veya yakıt yağı ile çalışan ısıtma tesislerinde kullanılan 10 mm² ve üstündeki bakır iletkenler için a.2 ve a.3 tedbirleri gerekmez.
Çelik yapılar, metal borular gibi dokunulabilen büyük iletken yapı bölümleri birbirine ve dağıtım tablolarında koruma iletkenlerine bağlanmalıdır.
İletkenler açık olarak (izolatörler üzerine) çekilemez. İplik fabrikaları gibi yanıcı maddelerin tehlikeli toplanma imkanı olmayan yerler hariçtir.
Bükülebilen iletkenler en azından lastik kılıflı kordon veya benzeri iletken olmalıdır.
Toz ve lifli maddeler nedeniyle yanma tehlikesi olan yerlerdeki anahtarlar, prizler, buatlar kapalı veya su damlalarına karşı korunmuş tipte olmalıdır.
Fiş ve prizlerin gövdeleri yalıtkan maddeden yapılmalıdır. Tehlikeli yerlerdeki duvar prizleri mekanik darbelere karşı korunmalıdır.
Yangın tehlikesi olan yerlerde açık iletken kullanımı yasaktır. Tüm iletkenler ve tesis gereçleri uygun koruma seviyesinde olmalıdır.
Tablolar, bağlama aygıtları, sigortalar, yol vericiler, transformatörler yarı kapalı tipte; toz/lifli yerlerde tamamen kapalı tipte olmalıdır.
Elektrik makineleri yarı kapalı tipte olmalıdır. Toz ve lifli maddeler nedeniyle yanma tehlikesi olan yerlerdeki klemens kutuları tamamen kapalı tipte olmalıdır.
Otomatik uzaktan kumandalı veya sürekli denetim altında olmayan motorlar, motor koruma anahtarları veya eşdeğer düzenlerle korunmalıdır.
Yangın tehlikesi olan yerlerde tüm bağlama tesisleri ve makineler toz ve liflere karşı uygun koruma seviyesinde olmalıdır.
Tüm bağlama tesisleri yangına dayanıklı malzemelerden yapılmalı ve periyodik olarak kontrol edilmelidir.
Aydınlatma aygıtlarının gövdeleri zor tutuşan gereçlerden yapılmış olmalıdır.
Toz ve lifli maddeler nedeniyle yanma tehlikesi olan yerlerde kullanılacak aydınlatma aygıtları tamamen kapalı tipte olmalıdır.
Mekanik darbeye açık yerlerdeki lambalar ve aydınlatma aygıtları koruyucu kafes ve camlarla korunmalıdır.
Yanıcı maddelerin yakınında kullanılan ısıtma aygıtlarında, ısıtma iletkenlerinin bu maddelere dokunmasını önleyici düzenler bulunmalıdır.
Isıtma aygıtları ateşe dayanıklı altlıklar üzerine tespit edilmelidir. Koruncağın sıcaklığı hiçbir yerde 115°C geçmemelidir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Tarım Tesislerinde Elektrik Güvenliği
⚠️ Tarımsal işletmelerde elektrik tesisatı, hayvan sağlığı ve iş güvenliği açısından özel önlemler gerektirir.
Elektrik tesisi, yapının veya yapı bölümlerinin tümünde her zaman kolaylıkla ulaşılabilen belirli yerlere konulan ve işaretlenen anahtarla devre dışı edilebilir.
Ana anahtar olarak hata gerilimi koruma anahtarı veya hata akımı koruma anahtarı kullanılabilir.
Harman zamanı gibi yılın yalnız belirli sürelerinde kullanılan devreler için yazı veya işaretlerle belirtilen ayrı anahtarlar konulmalıdır.
Büyük baş hayvanların bulunduğu ahırlarda su pompaları, su ısıtıcıları, gübre vinçleri gibi araçlarda arıza durumunda 24 V'tan yüksek dokunma gerilimi sürekli kalmamalıdır.
Hata akımı koruma sisteminde korunacak işletme araçlarının topraklama direnci 24V / Ih değerinden büyük olmamalıdır.
Hata gerilimi koruma sisteminde yardımcı topraklayıcının topraklama direnci 200 ohm'dan daha büyük olmamalıdır.
Ahırlara giren metal borulara yalıtkan ara parçalar konulmalıdır: Düşey borularda ahırdan en az 0,2 m, yatay borularda en az 1 m açıklıkta.
Tarımsal işletme yerlerinde ancak anma hata akımları en fazla 0,5 A'e kadar olan hata akımı koruma anahtarları kullanılabilir.
İletkenleri aşırı yüklere karşı korumak için aşırı akım koruma aygıtları hat başlarına konulmalıdır.
Aydınlatma ve priz akım devreleri için Yalıtılmış İletkenler ve Yer altı kabloları hükümleri uygulanır.
Tesis iletkenleri sabit olarak çekilecekse, nemli yer iletkenleri ve plastik kılıflı kablolar kullanılmalıdır.
Bahçe ve avlularda yalnızca yer altı kablosu kullanılabilir. Açık havada ise yerden en az 5 m yükseklikte yalıtkan kılıflı iletkenler asılabilir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Şantiye Elektrik Tesisleri
⚠️ İnşaat şantiyelerinde elektrik tesisatı, geçici ve değişken koşullara göre özel güvenlik önlemleri gerektirir.
İnşaat şantiyelerinde bulunan elektrik işletme araçları, özel olarak ayrılmış olan besleme noktalarından beslenmelidir.
Şantiyelerdeki elektrik bağlantı ve dağıtım kutuları, sabit dağıtım tablolarından ayrılan besleme çıkış hatları ve sargıları ayrılmış transformatörler besleme noktası olarak kabul edilir.
Şantiye elektrik bağlantı ve dağıtım kutularından beslenen işletme araçlarında koruyucu yalıtma, küçük gerilim, hata akımı koruma bağlaması veya koruyucu ayırma tedbirlerinden biri uygulanmalıdır.
Şantiye tesisleri, her zaman kolaylıkla ulaşılabilen yazı veya işaretlerle belirtilen bir veya birkaç anahtarla devre dışı edilebilmelidir. Anahtarların açık/kapalı durumunu gösteren düzenleri bulunmalıdır.
Bağlama tesisleri ve tablolar, 0,5 m²'ye kadar en az 1 mm, daha büyük kesitlerde en az 2 mm kalınlıktaki sacdan yapılmalı, kapalı tipte, kilitli ve dış etkenlere karşı yalıtılmış olmalıdır.
Bu tesislerde tahta, ancak koruma parmaklığı veya ek örtü ve çerçeve olarak kullanılabilir.
Bükülebilen iletken olarak ancak iki kat lastik kılıflı, çok damarlı iletkenler kullanılmalıdır. Mekanik zorlamalarda askı düzeni ile korunmalıdır.
Elektrikli el aletleri ve el lambaları için mekanik orta zorlamalara dayanıklı, lastik kılıflı iletkenler kullanılmalıdır.
Asli durumdaki hatlara bağlantı yapılırken, bağlantı yerlerine çekme kuvveti gelmemelidir.
Şantiye tesislerinde kullanılan hava hattı direkleri, yüksek mekanik zorlamalara karşı dayanıklı olmalıdır.
42 V'tan daha yüksek gerilimlerde çıplak ve yalıtılmış bir damarlı açık hava iletkenlerine, iskele ve yapı bölümlerinden dokunulamamalıdır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Elektrik Tesisleri ve Yangın Güvenliği
⚠️ Tiyatro, sinema ve toplantı yerlerinde elektrik tesisatı, seyirci güvenliği ön planda olacak şekilde özel önlemler gerektirir.
Tiyatro, sinema ve toplantı yerlerinde toprağa karşı 250 V'u geçen gerilimler kullanılamaz.
Ana ve ikinci dağıtım tabloları güvenlik altına alınacak ve kolayca ulaşılabilecek bir yere yerleştirilecektir. Yangın durumunda ulaşım engellenmemelidir.
Transformatör ve yağlı anahtarlar, yanma veya patlama durumunda izleyicilerin kesinlikle tehlikeye düşmeyeceği bir yere konulacaktır.
Elektrik hatları ana tabloda kümelere ayrılacaktır. Çok fazlı tesislerde aydınlatma hatları tek fazlı hatlara ayrılacaktır.
Üçten fazla lamba bulunan yerlerde hol, merdiven ve kapılardaki lambalar ayrı sigortalı en az iki devreye bağlanacaktır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Özel Mekanlarda Elektrik Güvenliği
📋 Elektrik iç tesisleri, kullanıldıkları yerlerin cinsine ve şartlarına göre genel hükümlere ek olarak bu bölümdeki özel hükümlere de uygun olmalıdır.
Elektrik işletme yerleri işaretlenmelidir.
Elektrik işletme yerleri kapı, metal halat veya engellerle sınırlandırılmalıdır. Kapılar kilitlenebilecek biçimde yapılmalıdır.
Çıplak ve gerilim altındaki bölümlere doğrudan dokunmayı önlemek için koruyucu çıta, parmaklık veya engel konulmalıdır.
Kilitli elektrik işletme yerleri işaretlenmelidir.
Bu yerlere ancak kilitlenebilen kapılar veya özel geçitlerden girilebilmelidir.
Kapılar dışarı açılmalıdır.
Kapı kilidi görevli olmayan personelin girişine engel olacak, tesisteki personelin giriş-çıkışına engel olmayacak biçimde olmalıdır.
Çıplak ve gerilim altındaki bölümlere dokunmayı önlemek için koruyucu çıta, parmaklık veya engel konulmalıdır.
Sabit tesis için yalnızca plastikle kaplı nemli yer iletkenleri veya kablolar kullanılabilir.
Elektrik işletme araçları en azından su damlalarına karşı korunmuş tipte olmalıdır. Yoğuşma suyu toplanmayacak biçimde yapılmalıdır.
Fiş-priz düzenleri yalıtkan korunaklı olmalıdır. Gerektiğinde metal korunaklı fiş-priz kullanılmalıdır.
El lambaları su demetlerine (sıçramalara) karşı korunaklı tipte olmalıdır.
Temizlik amacıyla su fışkırtılan yerlerdeki işletme araçları su demetlerine karşı korunaklı tipte olmalıdır.
Yıpratıcı buhar ve dumana açık metal parçalar koruyucu boya veya dayanıklı gereçlerle korozyona karşı korunmalıdır.
Açık hava tesisleri için ıslak yerlere dair hükümler geçerlidir. Tüm işletme araçları püskürtme suya karşı korunmuş tipte olmalıdır.
Açık hava aydınlatma aygıtları en azından yağmura karşı korunmuş tipte olmalıdır.
Açık olarak çekilen hatlar için madde 58'deki hükümler uygulanır.
Nemli, ıslak ve açık hava tesislerinde su ve neme karşı tüm önlemler alınmalı, korozyona dayanıklı malzemeler kullanılmalıdır.
Yalnızca çok damarlı termoplastik kılıflı yalıtılmış iletkenler veya metal olmayan borular içinde çekilen iletkenler sıva altına tesis edilebilir.
Koruma bölgesinde (yerden 2,25 m yükseklikte, küvet kenarlarından 60 cm uzaklıkta) sıva altından ve duvar örtülerinin arkasından iletken geçirilemez.
Başka yerleri besleyen hatlar banyo veya duş yerlerinden geçirilemez.
Koruma bölgesinde iletkenler duvar arkasına döşendiğinde, iletkenlerle duvar iç yüzü arasında en az 6 cm duvar kalınlığı kalmalıdır.
Koruma bölgesinde priz ve anahtar tesis edilemez. Anahtarlar banyonun dışına tesis edilmelidir.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Enerji İletim ve Dağıtım Direkleri
📋 Enerji iletim ve dağıtım tesislerinde kullanılan direklerin sınıflandırılması, cıvatalar, beton direkler, ağaç direkler, lenteler ve temeller hakkında teknik bilgiler.
Görevleri yalnızca iletkenleri taşımak olan ve iletkenlerin taşıyıcı bağ ile bağlandığı doğrusal güzergahta ya da köşede kullanılan direklerdir.
Görevleri hem hat iletkenlerini taşımak hem de durdurucu bağ ile bunları tespit etmek olan, doğrusal güzergahta ya da köşede kullanılan direklerdir.
Hattın başlangıcında ya da sonunda kullanılan direklerdir.
Bir ya da daha çok hattın ayrıldığı yerlerde kullanılan direklerdir.
Mekanik olarak zorlanan cıvataların çaplarına göre köşebentlerin uçlarında, kenarlarında ve cıvata merkezleri arasında bulunması gerekli en küçük uzaklıklar Çizelge-15'de gösterilmiştir.
Delikler, gereçlerin dayanımını zayıflatmayacak ve yırtılma, çatlama, ezilme ve çapak oluşturmayacak biçimde açılacaktır. Sürekli çekmeye zorlanan elemanlardaki deliklerin zımba ile delinmesine izin verilmez.
Demir direklerde çapı 12 mm'den küçük cıvata kullanılmamalı ve somunların gevşememesi için gerekli önlemler alınmalıdır.
Enerji iletim ve dağıtım tesislerinde savurmalı (santrifüjlü) ve titreşimli tiplerde kullanılabilir.
Enerji iletim ve dağıtım tesislerinde savurmalı (santrifüjlü) ve titreşimli tiplerde kullanılabilir.
Üç yıldan fazla kullanılacak ağaç direkler çürümeye karşı etkili şekilde (emprenye vb.) korunmalıdır.
Ağaç direklerin tepesi yağmur sularının çürütücü etkisine karşı etkili biçimde korunmalıdır.
Çift ve A tipi ağaç direklerde bağlantılar yağmur sularının birikmesini önleyecek biçimde yapılmalıdır. Çift direkler bütün uzunlukları boyunca en az 4-6 takoz ile donatılacaktır.
Toprağa gömülü direklerde burkulma uzunluğu, direğin ortasındaki takozdan gömülme derinliğinin yarısına kadar olan uzaklıktır.
Zorunlu haller dışında, ormanlık alanlarda ağaç direk kullanılmamalıdır.
Lente halatı olarak sıcak galvanizli, içinde lifli bölüm bulunmayan çelik halatlar kullanılacaktır.
Çelik lente halatının teorik kopma emniyeti 2,5'dan küçük olmamalıdır. Zemin üzerinde kesit 25 mm², zemin içinde 50 mm²'den az olmayacaktır.
Lente bağlantı parçalarında etkin kopma ya da kayma yükü, halatın maruz kalacağı maksimum yükün 2,25 katı'ndan küçük olamaz.
Lente halatları tekrar gerilmeyi sağlayacak düzenlerle donatılacaktır. Bu düzenler yerden ulaşılabilecek yükseklikte bulunacaktır.
Lenteler, fazlar arası anma geriliminin en az iki katı kuru atlama ve bir katı yaş atlama gerilim değeri olan izolatörler ile yalıtılmalıdır. İzolatör yerden yüksekliği en az 2,40 m olmalıdır.
Direkler, devrilmeye karşı en ağır yüklenme koşuluna göre hesaplanacaktır. Temel hesaplarında direk tasarımına esas olan emniyet değerlerinin üzerinde ek emniyet sağlanacaktır.
Demir direklerde toprak içinde kalan metal bölümler korozyon ve çürümeye karşı korunacaktır. Beton temelli direklerde beton içindeki parçalar için önlem gerekmez.
Ağaç direklerin toprak içinde kalacak bölümü: 8 m'ye kadar direklerde 130 cm, 8 m'yi geçen her metre için 10 cm eklenir.
Ağaç direklerin toprak içinde ve toprak üstündeki 30 cm'lik bölümü çürümeye karşı korunacaktır. Temelde su çıkarsa en elverişsiz su düzeyi dikkate alınacaktır.
Temel hesaplarında demirsiz beton yoğunluğu en çok 2200 kg/m³, demirli beton yoğunluğu ise 2400 kg/m³ alınacaktır.
İş Sağlığı ve Güvenliği – Genel Bilgiler ve Uygulama Esasları - Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
Koruma tedbirleri, toprağa göre gerilimi 50 Volt'un üzerinde olan tesislerde ve işletme araçlarında uygulanır. Mahalli şartlar göz önünde bulundurularak seçim yapılır.
Toprağa göre gerilimi 50 Volt'un üzerinde olan tesisler ve işletme araçları.
Kurulu tesislerin genişletilmesinde ve genişletme sırasında kurulu tesislerde.
Sonradan tesis edilen su, gaz, ısıtma gibi düzenlerle yalıtım özelliğini kaybetmiş tesisler.
Toprağa göre gerilimi 50 Volt'a kadar olan tesisler.
250 V'a kadar elektrik sayaçları, tarife aygıtları (koruyucu yalıtım önerilir).
Zeminleri yalıtılmış, toprak bağlantılı su/gaz/boru bulunmayan yerler.
Ayrıca: Yalıtıcı kılıflı metal borular, kablo zırhları, toprak içine döşenmemiş kablo kılıfları ve dam direkleri için koruma gerekmez.
Fiş, priz ve ara prizler Türk Standartlarına uygun olmalıdır.
Koruyucu yalıtmalı araçlar hariç topraklama kontağı bulunmalıdır.
Daha yüksek gerilim prizlerine sokulamayacak özellikte olmalıdır.
YASAK Koruma iletkeni bulunmayan uzatma kordonları, aygıt kordonları veya topraklama kontağı olmayan ara fişlerle koruma düzenleri kaldırılamaz ve etkisiz duruma getirilemez.
Potansiyel dengeleme iletkenleri, koruma iletkenleri gibi işaretlenebilir.