Mekanik · Elektrikli · Pnömatik · Hidrolik el aletleri | Sınava hazırlık
Konu anlatımı · Çıkmış sorular ve tam çözümleri
Çeşitli maddeleri sıkıştırmak, kesmek, delmek, şekil vermek ve çevirmek için kullandığımız; basit bir tornavidadan enerjiyle çalışan makinelere kadar uzanan ekipmanlardır.
Kas gücüyle çalışır: pense, çekiç, eğe, anahtar.
Elektrikle çalışır: matkap, spiral, havya.
Basınçlı hava ile çalışır: havalı zımba, sökme.
Sıvı basıncıyla çalışır: kriko, pres, tork anahtarı.
Aşağıdakilerden hangileri el aletleri sınıflarındandır?
✅ Doğru Cevap: D) I, II, III ve IV
📖 Açıklama: El aletleri dört ana sınıfa ayrılır: mekanik, elektrikli, pnömatik ve hidrolik. Dolayısıyla tüm şıklar doğrudur.
El aletlerinin kontrolünde aşağıdakilerden hangileri yapılmalıdır?
✅ Doğru Cevap: D) I, II, III ve IV
📖 Açıklama: El aletlerinin kontrolünde işe uygunluk, doğru kullanım, güvenlik koşulları ve güvenli yerleştirme hepsi yapılmalıdır.
Çalışma prensiplerine göre aşağıdaki el aletlerinden hangisi mekanik sınıfta YER ALMAZ?
✅ Doğru Cevap: B) Kalem havya
📖 Açıklama: Kalem havya elektrikle çalışır, bu nedenle mekanik değil elektrikli sınıfta yer alır.
El aletlerinin güvenli kullanımına ilişkin aşağıdakilerden hangisi YANLIŞTIR?
✅ Doğru Cevap: C) Alet işçi deneyerek seçilmez
📖 Açıklama: Alet işçi deneyerek seçilmez, işe uygun alet işveren tarafından temin edilmelidir.
Uçtaki dişlerle tutma, çekme, bükme; ortadaki kesicilerle kablo soyma/kesme. Sapları yalıtılmıştır.
Uç kısmı daha uzun ve sivridir. Pensenin ulaşamadığı yerlere ve elektronik devre elemanlarına ulaşır.
Uçta diş yoktur. Tel ve kablo kesme, izole soyma, yumuşak metallerin kesilmesinde kullanılır.
Çivi çıkarma; ince tel ve çivileri kesme; tel uçlarını burarak bağlama işlerinde kullanılır.
TS 60'a göre genel amaçlı penselerde TUTMA işlemini yapan uç kısım aşağıdakilerden hangisidir?
✅ Doğru Cevap: B) Burun
📖 Açıklama: Pensenin tutma işlemini yapan uç kısmına burun denir.
Çivi çıkarmaya, ince tel ve çivileri kesmeye, tel uçlarını burarak bağlamaya yarayan el aleti hangisidir?
✅ Doğru Cevap: A) Kerpeten
📖 Açıklama: Kerpeten, çivi çıkarma, tel/çivi kesme ve tel uçlarını burarak bağlama işlerinde kullanılır.
Çivi çıkarmak, ince tel ve çivileri kesmek, tel uçlarını burarak bağlamak için hangi el aleti uygundur?
✅ Doğru Cevap: C) Kerpeten
📖 Açıklama: Kerpeten, çivi çıkarma ve tel/çivi kesme işlemleri için uygun olan alettir.
Pense ile yapılacak çalışmalarda aşağıdakilerden hangisi DOĞRUDUR?
✅ Doğru Cevap: A) İşe uygun büyüklükte seçilir
📖 Açıklama: Pense işe uygun büyüklük ve biçimde seçilmelidir; çekiçlenmez, cıvata/somun sökmede kullanılmaz.
Tahta, metal, taş gibi maddelere şekil vermek için; çekiçle kuvvet uygulanır.
Sac/levhaya delik–havşa açma, perçin çıkarma ve noktalama işlerinde kullanılır.
Delinecek yeri işaretler; matkap ucu kaymadan iz açar (yassı ucuna çekiçle vurulur).
Elle tutulamayacak kadar küçük malzemeleri tutar; elektronik ve optikte kullanılır.
Metal keski için hangi ifadeler doğrudur?
✅ Doğru Cevap: D) II ve III
📖 Açıklama: Metal keski bakır çubuktan yapılmaz; tutma kısmı koruyucu boyalı ve yüzeyi kusursuz olmalıdır.
Tabanına vurularak ince metal parçaları kesmek ve talaş kaldırarak kaba işleme yapmak için hangi alet kullanılır?
✅ Doğru Cevap: A) Keski
📖 Açıklama: Keski, tabanına vurularak ince metal kesme ve talaş kaldırarak kaba işlemede kullanılır.
Soğuk/sıcak sac ve levhaya delik–havşa açma, perçin çıkarma ve noktalamada kullanılan el aleti hangisidir?
✅ Doğru Cevap: D) Zımba
📖 Açıklama: Zımba, sac ve levhaya delik–havşa açma, perçin çıkarma ve noktalamada kullanılır.
Soğuk/sıcak metal sac ve levhaya delik–havşa açma, perçin çıkarma ve noktalamada kullanılan alete ne ad verilir?
✅ Doğru Cevap: A) Zımba
📖 Açıklama: Zımba, metal sac ve levhaya delik açma, perçin çıkarma ve noktalamada kullanılır.
Dişleri yardımıyla talaş kaldırarak iş parçasını istenen biçim ve ölçüye getirir, yüzeyleri düzeltir ve biler. Sapsız kullanılmaz.
İşlenmiş yüzeylerin son talaş kaldırma aşamasında düzgünleştirilmesi için kullanılır; kazıma yoluyla çok ince talaş kaldırır.
Kesitleri çeşitli geometrik biçimlerde olan, yüzeyindeki dişlerle talaş kaldırarak metal yüzeyleri işleyen el aleti hangisidir?
✅ Doğru Cevap: E) Eğe
📖 Açıklama: Eğe, yüzeyindeki dişlerle talaş kaldırarak metal yüzeyleri işleyen alettir.
Dişleri yardımıyla talaş kaldırarak iş parçasını istenen biçim ve ölçüye getiren, yüzeyleri düzelten ve bileyen el aleti hangisidir?
✅ Doğru Cevap: D) Eğe
📖 Açıklama: Eğe, dişleriyle talaş kaldırarak iş parçasını şekillendirir ve yüzeyleri düzeltir.
Metal parça yüzeylerinin kazıma yoluyla talaş kaldırılarak işlenmesinde kullanılan el aleti hangisidir?
✅ Doğru Cevap: A) Raspa
📖 Açıklama: Raspa, kazıma yoluyla ince talaş kaldırarak metal yüzeyleri işler.
Raspa ile çalışmada aşağıdakilerden hangisi YANLIŞTIR?
✅ Doğru Cevap: D) Vücuda doğru raspalanmaz
📖 Açıklama: Raspa vücuda doğru değil, vücuttan uzaklaşacak şekilde kullanılmalıdır.
Metal ya da ahşap parçaları kesmek için kullanılır. Kesmeden önce düzleme iz açılır; kısa hareketlerle çalışılır.
İki kesici ağzıyla sac, tel ve ince malzemeleri keser.
Çivi çıkarma işlerinde ve kesme–yarma işlerinde kullanılır; tek elle kullanılır.
Kesme işini yapan kenarına 'ağız', karşı kenarına 'sırt' denir (TS 748).
Aşağıdaki setlerden hangisi tamamen KESİCİ el aletlerinden oluşur?
✅ Doğru Cevap: B) Testere, makas, keser
📖 Açıklama: Testere, makas ve keser kesici el aletleridir. Diğer seçeneklerdeki çekiç, kumpas, işkence, mengene, planya kesici değildir.
TS 686'ya göre keser için hangileri doğrudur?
✅ Doğru Cevap: E) II ve III
📖 Açıklama: Keser çivi çıkarır ve tek elle kullanılır. Kalın metal kesme özelliği yoktur.
TS 748'e göre balta, nacak ve satır gibi aletlerin kesmeyi yapan kenarını ifade eden bölüm hangisidir?
✅ Doğru Cevap: A) Ağız
📖 Açıklama: Balta, nacak ve satırda kesmeyi yapan kenara 'ağız' denir.
Çakma, dövme, doğrultma işlerinde kullanılır; işe uygun tip seçilir.
Çekicin kullanılmadığı yerde; metal/ahşap/lastik gibi yumuşak başlıdır (yüzeye zarar vermez).
Çekiç sapının alnındaki yarığa çakılıp sapın yerinden çıkmasını önleyen parça.
Beton yüzeyleri parçalamak ve delinecek yere iz açmak için kullanılır.
Çakma, dövme, şişirme, sıkıştırma ve doğrultma işleri için İSG bakımından hangi el aletinin kullanımı uygundur?
✅ Doğru Cevap: C) Çekiç
📖 Açıklama: Çekiç, çakma, dövme, şişirme, sıkıştırma ve doğrultma işlerinde kullanılan temel alettir.
TS 5-1'e göre doğrultma–düzeltme işlerinde çekiç yerine kullanılan; metal, ahşap, lastik, plastikten yapılan alet hangisidir?
✅ Doğru Cevap: B) Tokmak
📖 Açıklama: Tokmak, doğrultma-düzeltme işlerinde çekiç yerine kullanılır ve metal, ahşap, lastik, plastikten yapılabilir.
Çekiç gözüne takılmış sapın alnındaki yarığa çakılan, sapın çıkmasını önleyen parça hangisidir?
✅ Doğru Cevap: A) Kama
📖 Açıklama: Kama, çekiç sapının çıkmasını önleyen parçadır.
El aletlerinde ahşap sapların korunmasıyla ilgili hangi ifade YANLIŞTIR?
✅ Doğru Cevap: C) Yatay saklanmalı, dikey değil
📖 Açıklama: Ahşap saplar raflara yatay olarak yerleştirilmeli, dikey değil.
Çatal ve yıldızın birleşimi; somun–cıvatayı her yönden kavrar, en iyi korumayı sağlar.
Yuvarlak yumuşak demir boruları ve bağlantı parçalarını döndürmek için kullanılır.
Ayarlanabilir çene; sadece doğru boyutlu anahtar bulunamadığında kullanılmalıdır.
Altıgen soket vidalar ve dar/gömülü cıvatalarda döndürme işini yapar.
Vida boyutuna ve işe uygun tip seçilir. Ucu keski gibi bilenmez; levye/keski yerine kullanılmaz.
Devrede gerilim olup olmadığını anlamaya yarayan bir test aletidir; vida sıkma aleti değildir.
Aşağıdakilerden hangisi el aletleri için YANLIŞTIR?
✅ Doğru Cevap: A) Anahtar çekerek kullanılır
📖 Açıklama: Anahtarlar çekerek kullanılır, iterek değil. Bu nedenle A şıkkı yanlıştır.
Anahtarlarla çalışırken aşağıdakilerden hangisi YANLIŞTIR?
✅ Doğru Cevap: B) Anahtar çekerek değil iterek kullanılmalı
📖 Açıklama: Anahtar çekerek kullanılır, iterek değil. B şıkkı yanlıştır.
Tornavida ile çalışmada aşağıdakilerden hangisi YANLIŞTIR?
✅ Doğru Cevap: B) Ucu keski gibi bilenmez
📖 Açıklama: Tornavida ucu keski gibi bilenmez. Bu nedenle B yanlıştır.
Aşağıdakilerden hangisi el aletleri için YANLIŞTIR?
✅ Doğru Cevap: C) Sert çelikten yapılmaz
📖 Açıklama: Manivela ve sökme aletleri sert çelikten yapılmaz, uygun malzemeden imal edilir.
Delme, kesme, vidalama ve eğeleme işlerinde iş parçasını tutmak/sabitlemek için kullanılır; biri sabit iki çenesi vardır.
Sıkma ve bağlama işlerinde; sabit + hareketli çene, lama gövde, vida ile sıkılıp ayarlanır.
Rulman, burç ve yağ conta halkalarının çıkarılmasında kullanılır.
Sıkma–bağlamada kullanılan; sabit ve hareketli çeneli, lama gövdeli, vidayla sıkılıp ayarlanabilen el aleti hangisidir?
✅ Doğru Cevap: B) İşkence
📖 Açıklama: İşkence, sabit ve hareketli çeneli, lama gövdeli, vidayla sıkılıp ayarlanabilen bir alettir.
Sıkma–bağlamada kullanılan; bir ucunda sabit, üzerinde hareketli çene bulunan, lama gövdeli, vidayla ayarlanan el aleti hangisidir?
✅ Doğru Cevap: B) İşkence
📖 Açıklama: İşkence, sabit ve hareketli çeneli, lama gövdeli, vidayla ayarlanan sıkma–bağlama aletidir.
Yumuşak malzemeler mengeneye nasıl bağlanmalıdır?
✅ Doğru Cevap: A) Fazla sıkmadan, dikkatli
📖 Açıklama: Yumuşak malzemeler mengeneye fazla sıkılmadan, malzeme özelliğine göre dikkatli bağlanmalıdır.
Duvar, tahta ve metale çeşitli çaplarda delik açar; uçlar malzeme cinsine göre seçilir.
Metal, plastik veya ahşaba şekil verir ve keser; koruyucusu çıkarılmaz.
Kalem ve tabanca tipleri lehimleme işlerinde kullanılır; uygun havalandırma şarttır.
Metal levhadan parça çıkarma ve vida söküp takma işlerinde kullanılır.
Talimat: kravat/kolye takılmamalı, tozlar için gözlük/siper, patlayıcı ortamda kullanılmamalı, yalıtkan yüzey kontrol edilmeli. Bu talimat hangi alet içindir?
✅ Doğru Cevap: D) Elektrikli matkap
📖 Açıklama: Bu talimatlar elektrikli matkap gibi döner aletler için geçerlidir.
Metal, plastik, beton, tahta gibi malzemelere delik delmek için hangi el aleti kullanılmalıdır?
✅ Doğru Cevap: D) Matkap
📖 Açıklama: Matkap, metal, plastik, beton, tahta gibi malzemelere delik delmek için kullanılır.
Elektrikli el aletlerinde uyulması gereken İSG önlemlerinden hangisi DEĞİLDİR?
✅ Doğru Cevap: A) Döner alette eldiven giyilmez
📖 Açıklama: Döner alet kullananlar iş eldiveni dışında eldiven giymemelidir. Bu nedenle A bir önlem değildir.
Bileme ve taşlama çarklarında oluşabilecek kazaların sebeplerinden hangisi DEĞİLDİR?
✅ Doğru Cevap: B) Koruyucu gözlük kullanılması
📖 Açıklama: Koruyucu gözlük kullanılması bir önlemdir, kaza sebebi değil. Bu nedenle B değildir.
Matkap kullanımında oluşabilecek iş kazaları ve sebepleri arasında hangisi YER ALMAZ?
✅ Doğru Cevap: C) Bu bir kaza değil, önlemdir
📖 Açıklama: Titreşim ve sese karşı korunma bir önlemdir, kaza sebebi değil. Bu nedenle yer almaz.
Elektrikli el aletlerinde alınan emniyet tedbirlerinden hangisi YANLIŞTIR?
✅ Doğru Cevap: B) Topraklamalı motor kullanılır
📖 Açıklama: Topraklaması yapılmış motorlar kullanılmalıdır. Bu nedenle B yanlıştır.
Elektrikli testere kullanımında aşağıdakilerden hangisi YANLIŞTIR?
✅ Doğru Cevap: A) Güç ileri yönde verilir
📖 Açıklama: Elektrikli testerede güç ileri yönde verilir, geriye değil. Bu nedenle A yanlıştır.
Havyalarla çalışmada aşağıdakilerden hangisi YANLIŞTIR?
✅ Doğru Cevap: C) İş parçası elle tutulmaz
📖 Açıklama: Havya ile çalışırken iş parçası elle tutulmaz, uygun aparatla sabitlenir. Bu nedenle C yanlıştır.
Basınçlı hava ile çalışır: çivi/zımba tabancası, havalı sökme, zımpara. Ana tehlike: aletin fırlattığı cisim veya bağlantı parçası. Hortum tel/kilit ile emniyete alınır; ayırırken hava kesilip basınç boşaltılır. Gözlük/yüz maskesi kullanılır; basınçlı hava ile elbise temizliği yapılmaz.
Sıvı (yağ) basıncı ile büyük kuvvet üretir. Hidrolik sıkma pensesi, beton kesici, pompa. Lokmalı hidrolik tork anahtarları. Hortum ve bağlantı sızdırmazlığı düzenli kontrol edilir.
Havalı el aletleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi bir iş güvenliği tedbiridir?
✅ Doğru Cevap: D) Tel/kilit ile emniyete alınmalı
📖 Açıklama: Havalı aletlerde hortum bağlantısı tel veya kilit ile emniyete alınmalıdır. Bu bir güvenlik tedbiridir.
Patlayıcı ortamlarda kullanılan el aletleri hangi malzemeden yapılmalıdır?
✅ Doğru Cevap: C) Kıvılcım çıkarmayan
📖 Açıklama: Patlayıcı ortamlarda kıvılcım çıkarmayan malzemeden yapılmış aletler kullanılmalıdır.
Elektrikli alet ve makinelere ait temel koruma prensipleri hangileridir?
✅ Doğru Cevap: C) II ve III
📖 Açıklama: Elektrikli aletlerde temel koruma prensipleri uzaklaştırma ve korunmadır. Tehlikeyi yok etme bu kapsamda değildir.
Aşağıdakilerden hangisi el aletleri için YANLIŞTIR?
✅ Doğru Cevap: B) Raspa diğer aletlerle birlikte saklanmalı
📖 Açıklama: Raspalar diğer aletlerden ayrı saklanmalıdır. Bu nedenle B yanlıştır.