Hap notlar içinde yönetmeliklere linkler verilmiştir. Muhakkak yönetmeliği de okuyunuz.
📘
Bu konu hakkında REHBER okumayı unutmayın
🖥️
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik
💻📘
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi
Kapsam Dışı
🚜 Hareketli Makine
a) Hareketli makine ve araçların kumanda kabinlerinde ve sürücü mahallinde
Bu tür araçlarda ekranlı araç hükümleri uygulanmaz. Araç içi sistemler farklı güvenlik kurallarına tabidir.
🚚 Taşıma Aracı
b) Taşıma araçlarında aracın kumandasındaki bilgisayar sistemlerinde
Taşıma ve sevkiyat araçlarında kullanılan kontrol ekranları bu kapsamda değerlendirilmez.
🏢 Toplum Kullanımı
c) Toplumun kullanımına açık bilgisayar sistemlerinde
Örneğin kütüphane, kiosk veya bankamatik gibi kamuya açık sistemler bu yönetmeliğe dahil değildir.
💼 Taşınabilir Sistem
ç) İşyerinde kullanımı sürekli olmayan taşınabilir sistemlerde
Dizüstü bilgisayar, tablet veya geçici kullanılan cihazlar yönetmelik kapsamı dışındadır.
🧮 Küçük Ekranlı Cihaz
d) Hesap makineleri, yazar kasa ve benzeri veri veya ölçüm cihazlarında
Küçük ekranlı ölçüm, hesap veya satış cihazları bu kapsama girmez.
⌨️ Daktilo
e) Ekranlı daktilolarda uygulanmaz
Ekranlı daktilolar, ekranlı araç yönetmeliği kapsamı dışındadır.
📅 2019 Aralık C🔵 Orta📌 Yönetmelik
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik hükümleri aşağıdakilerin hangisinde uygulanır?
A) Toplumun kullanımına açık bilgisayar sistemlerinde
B) Ekranlı daktilolarda
C) Taşıma araçlarının kumandasındaki bilgisayar sistemlerinde
D) Hareketli makinelerin sürücü mahallerinde
E) İşyerinde veri akışının izlendiği kontrol merkezlerindeki bilgisayar sistemlerinde
✅ Doğru Cevap: E) İşyerinde veri akışının izlendiği kontrol merkezlerindeki bilgisayar sistemlerinde
📖 Açıklama: Yönetmelik Madde 2 (Kapsam)'ye göre, işyerinde veri akışının izlendiği kontrol merkezlerindeki bilgisayar sistemleri (E) yönetmelik kapsamındadır. Toplumun kullanımına açık sistemler (A), ekranlı daktilolar (B), taşıma araçları (C) ve hareketli makineler (D) kapsam dışındadır.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Madde 2
📅 2019 Aralık B🔵 Orta📌 Yönetmelik
I. Hesap makinesi, yazar kasa vb. veri veya ölçüm sonuçlarını gösteren küçük ekranlı cihazlar
II. Taşıma araçlarının kumandasındaki bilgisayar sistemleri
III. Ekranlı daktilolar
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik hükümleri yukarıdakilerin hangilerinde uygulanmaz?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
📖 Açıklama: Yönetmelik Madde 2 (Kapsam)'ye göre; hesap makineleri, yazar kasalar (I), taşıma araçlarındaki sistemler (II) ve ekranlı daktilolar (III) kapsam dışındadır. Dolayısıyla I, II ve III'te uygulanmaz.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Madde 2
📅 2019 Mayıs C🟠 Orta📌 Yönetmelik
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik hükümleri aşağıdakilerin hangisinde uygulanmaz?
A) Esas işi bilgisayarda metin yazmak olan sekreter
B) Esas işi bilgisayarda çizim yapmak olan grafik tasarımcı
C) Esas işi bir fabrikada üretim girdi ve çıktılarını değerlendirmek olan endüstri mühendisi
D) Esas işi hareketli bir aracın sürücü mahallinde aracı sevk ve idare etmek olan sürücü
E) Esas işi bir kontrol merkezinde kamera kayıtlarını izlemek olan güvenlik görevlisi
✅ Doğru Cevap: D) Esas işi hareketli bir aracın sürücü mahallinde aracı sevk ve idare etmek olan sürücü
📖 Açıklama: Yönetmelik Madde 2 (Kapsam)'ye göre, hareketli araçların sürücü mahallerindeki sistemler (D) kapsam dışıdır. Sekreter (A), grafik tasarımcı (B), endüstri mühendisi (C) ve güvenlik görevlisi (E) ise operatör olarak kapsama girer.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Madde 2
Tanımlar
🖥️ Ekranlı araç
Uygulanan işlemin içeriğine bakılmaksızın ekranındaharf, rakam, şekil, grafik ve resim gösteren her türlü araç.
🏦 Operatör
Esas işi ekranlı araçlarla çalışmak olan normal çalışmasının önemli bir bölümünde ekranlı araç kullanan kişi.
🏢 Çalışma merkezi
Operatörün 🪑 oturduğu sandalye, 🖥️ ekranlı aracın konulduğu masa ya da yüzey, 💻 operatör-makine arayüzü, 🖥️ monitör, ⌨️ klavye, 🖨️ yazıcı, 📞 telefon, 📠 faks, 🌐 modem ve 🧩 benzeri aksesuar ve ekranlı araç.
📅 2022 Aralık B🔵 Orta📌 Yönetmelik
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'e göre, "esas işi ekranlı araçlarla çalışmak olan ve normal çalışmasının önemli bir bölümünde ekranlı araç kullanan kişi" nasıl ifade edilir?
A) Tekniker
B) Erişimci
C) Bilişim uzmanı
D) Operatör
E) Bilgisayar işletmeni
✅ Doğru Cevap: D) Operatör
📖 Açıklama: Yönetmelik Madde 4 (Tanımlar) hükümlerine göre, esas işi ekranlı araçlarla çalışmak olan ve normal çalışmasının önemli bir bölümünde ekranlı araç kullanan kişi "operatör" olarak tanımlanır. Diğer seçenekler (Tekniker, Erişimci, Bilişim uzmanı, Bilgisayar işletmeni) yönetmelikte bu tanım için kullanılmamaktadır.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Madde 4
🖥️ Çalışma merkezlerinde ekranlı araçların kullanımından kaynaklanan riskleri (özellikle görme, fiziksel sorunlar ve mental stresle ilgili riskleri dikkate alarak),
⚠️ Bu risklerin etkilerini,
🧩 Risklerin bir arada olmasından kaynaklanabilecek olumsuz etkilerin ortadan kaldırılması veya en aza indirilmesi için her türlü sağlık ve güvenlik önlemlerini alır.
💰 Bu Yönetmelik kapsamında alınacak önlemlerin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz.
📘 Çalışanların Bilgilendirilmesi ve Eğitimi
👷 İşveren, çalışanlara ve temsilcilerine sağlık ve güvenlik konularında bilgi verir:
⚙️ İşverenin yükümlülükleri,
🕒 Günlük çalışma düzeni,
👁️🗨️ Gözlerin korunması hususlarında bilgi verir.
🎓 İşveren; ekranlı araçlarla çalışanlara, işe başlamadan önce ve çalışma koşullarında önemli bir değişiklik olduğunda gerekli eğitimi verir.
🔁 Eğitimler mevzuatta belirtilen periyotlarda ve risk değerlendirmesi sonuçlarının gerektirdiği durumlarda tekrarlanır.
📘
Çalışanların Bilgilendirilmesi ve Eğitimi
Ekranlı araçlarla çalışmalarda, çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi ile ilgili olarak aşağıdaki hususlara uyulur.
📢 a) Bilgi Verme
İşveren, çalışanlara ve temsilcilerine çalışma yerlerinde sağlık ve güvenlik ile ilgili bütün konularda ve özellikle
5, 7 ve 9
maddelerde belirtilen hususlarda bilgi verir.
🎓 b) Eğitim Verme
İşveren; çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilişkin mevzuat hükümlerini dikkate alarak ekranlı araçlarla çalışanlara,
işe başlamadan önce ve çalışma koşullarında önemli bir değişiklik olduğunda gerekli eğitimi verir.
🔁 Eğitimler, ilgili mevzuatta belirtilen periyotlarda ve risk değerlendirmesi sonuçlarının gerektirdiği durumlarda tekrarlanır.
📋 Eğitim Konuları
⚠️
a) Riskler ve Korunma Yolları
Ekranlı araçlarla çalışmalarda karşılaşılabilecek görme, kas-iskelet ve mental riskler ile bunlardan korunma yöntemleri.
👁️ Görme🦴 Kas-İskelet🧠 Mental
🪑
b) Doğru Oturuş
Ergonomik oturuş pozisyonu; sırt, boyun, kol ve bacak açılarının doğru ayarlanması.
💡 90° açı · Ayaklar yere basar · Bel destekli
👁️
c) Gözlerin Korunması
Göz yorgunluğunu önlemek için ekran mesafesi, aydınlatma, parlama ve düzenli göz muayenesi.
📏 50-70 cm💡 Uygun Işık🔄 20-20-20 Kuralı
🎨
ç) Yazı Karakterleri ve Renkler
Gözleri en az yoran yazı tipi, boyut ve renk kontrastı seçimleri.
Arial 12Siyah / BeyazYüksek Kontrast
🔄
d) Gözleri Dinlendirme
Çalışma sırasında gözleri kısa sürelerle dinlendirme alışkanlığı kazandırılır.
👀 20-20-20 Kuralı: Her 20 dakikada, 20 feet (6 m) uzağa, 20 saniye bak
🧘
e) Kas ve İskelet Dinlendirme
Boyun, omuz, sırt ve bilek kaslarının düzenli olarak dinlendirilmesi ve esnetilmesi.
🧘 Esneme🚶 Yürüme💆 Masaj
⏸️
f) Ara Dinlenmeleri ve Egzersizler
🕒 Ara Dinlenmeleri
Her 1 saatte 10-15 dakika mola
Ekran başında uzun süreli oturumlardan kaçınılması
Mola sırasında pozisyon değiştirme
🧘 Egzersizler
Boyun esnetme hareketleri
Omuz çevirme ve germe
Bilek ve el egzersizleri
Göz dinlendirme egzersizleri
💡 Düzenli molalar ve egzersizler, kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarını önlemede etkilidir.
📌
Özet:
İşveren, ekranlı araçlarla çalışanları
işe başlamadan önce ve
önemli değişikliklerde eğitmelidir.
Eğitim; riskler, doğru oturuş, göz koruması, ergonomi, molalar ve egzersizler konularını kapsar.
👁️
Gözlerin Korunması
Ekranlı araçlarla çalışmalarda, çalışanların göz sağlığının korunması için aşağıdaki göz muayenesi kurallarına uyulur.
👀
(1) Göz Muayenesi Zorunluluğu
İşyerinde, ekranlı araçlarla çalışmaya başlamadan önce ve ekranlı araçlarla çalışmadan kaynaklanabilecek görme zorlukları yaşandığında çalışanların göz muayeneleri yapılır.
📋
(2) Göz Muayenesi Yapılma Durumları
🆕
a) İşe Başlamadan Önce
Ekranlı araçlarla çalışmaya başlamadan önce göz muayenesi yapılır.
⏳ Yeni işe başlayan tüm operatörler için zorunlu
📊
b) Düzenli Aralıklarla
Yapılan risk değerlendirmesi sonuçlarına göre işyeri hekimince belirlenecek düzenli aralıklarla göz muayenesi yapılır.
📋 Risk Analizi👨⚕️ Hekim Kararı
⚠️
c) Görme Zorluğu Yaşandığında
Ekranlı araçlarla çalışmadan kaynaklanabilecek görme zorlukları yaşandığında göz muayenesi yapılır.
😣 Bulanık Görme🤯 Baş Ağrısı👀 Göz Yorgunluğu
📌
Özet:
Ekranlı araçlarla çalışanların göz muayeneleri
işe başlamadan önce,
düzenli aralıklarla ve
görme zorluğu yaşandığında
yapılmalıdır. Bu muayeneler, erken teşhis ve koruyucu sağlık açısından kritik öneme sahiptir.
📅 2026 Mayıs A🔵 Orta📌 Yönetmelik
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik kapsamında, ekranlı araçlarla çalışanlara verilecek eğitim aşağıdaki konulardan hangilerini içerir?
I. Gözlerin korunması
II. Ara dinlenmeler ve egzersizler
III. Çalışma sırasında gözleri kısa sürelerle dinlendirme alışkanlığı
A) Yalnız II
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
📖 Açıklama: Yönetmelik Madde 8 (Eğitim) hükümlerine göre, ekranlı araçlarla çalışanlara verilecek eğitim; gözlerin korunması, ara dinlenmeler ve egzersizler ile çalışma sırasında gözleri kısa sürelerle dinlendirme alışkanlığını içerir. Bu nedenle I, II ve III doğrudur.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Madde 8
📅 2026 Mayıs C🟢 Kolay📌 Yönetmelik
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik’e göre; çalışanlara verilecek eğitim içeriği, aşağıdakilerden hangisini kapsamaz?
A) Ara dinlenmeleri ve egzersizler
B) Doğru oturuş
C) Gözlerin korunması
D) Gözleri dinlendirme
E) Üretim verimliliğini artırma teknikleri
✅ Doğru Cevap: E) Üretim verimliliğini artırma teknikleri
📖 Açıklama: Yönetmelik Madde 8'de sayılan eğitim konuları arasında "üretim verimliliğini artırma teknikleri" yer almaz. Bu konu iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin kapsamı dışındadır. Diğer şıklar (A, B, C, D) doğrudan yönetmelikte belirtilmiştir.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Madde 8
📅 2025 Aralık A-C🟠 Orta-Zor📌 Yönetmelik
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'te aşağıdakilerden hangisi ekranlı araçlarla çalışanlara işe başlamadan önce verilmesi gereken eğitimin özellikle içermesi gereken konular arasında sayılmamıştır?
A) Doğru oturuş
B) Gözlerin korunması
C) Ara dinlenmeleri ve egzersizler
D) Gözleri en az yoran yazı karakterleri ve renkler
E) Ekranlı araçlarla çalışmalarda oluşan hastalıklar ve tedavi yolları
✅ Doğru Cevap: E) Ekranlı araçlarla çalışmalarda oluşan hastalıklar ve tedavi yolları
📖 Açıklama: Yönetmelik Madde 8'de eğitim konuları arasında "hastalıklar ve tedavi yolları" yer almaz. Eğitim; doğru oturuş, gözlerin korunması, ara dinlenmeler, egzersizler ve gözleri en az yoran yazı karakterleri ile renkleri kapsar. Tedavi yolları eğitim kapsamı dışındadır.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Madde 8
📅 2025 Mayıs B🔵 Orta📌 Yönetmelik
I. Ekranlı araçlarla çalışmaya başlamadan önce
II. Yapılan risk değerlendirmesi sonuçlarına göre iş yeri hekimince belirlenecek düzenli aralıklarla
III. Ekranlı araçlarla çalışmadan kaynaklanabilecek görme zorlukları yaşandığında
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik’e göre, çalışanların gözlerinin korunması için göz muayeneleri, yukarıdaki durumların hangilerinde yapılmaktadır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
📖 Açıklama: Yönetmelik Madde 7 hükümlerine göre göz muayeneleri; işe başlamadan önce (I), risk değerlendirmesi sonucu iş yeri hekimince belirlenen aralıklarla (II) ve görme zorluğu yaşandığında (III) yapılır. Dolayısıyla I, II ve III doğrudur.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Madde 7
📅 2017 Nisan C🔵 Orta📌 Yönetmelik
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'e göre, ekranlı araçlarla çalışan operatörlerin gözlerinin korunması için yapılacak göz muayeneleriyle ilgili;
I. İşyerinde ekranlı araçlarla çalışmaya başlamadan önce göz muayeneleri yapılır.
II. İki yılda en az bir kez göz muayeneleri yapılır.
III. Ekranlı araçlarla çalışmadan kaynaklanabilecek görme zorlukları yaşandığında göz muayeneleri yapılır.
İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız II
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: C) I ve III
📖 Açıklama: Yönetmelik Madde 7 hükümlerine göre göz muayeneleri; işe başlamadan önce (I) ve görme zorluğu yaşandığında (III) yapılır. Ancak iki yılda bir (II) zorunluluğu yönetmelikte yer almaz. Bu süre iş yeri hekimince risk değerlendirmesine göre belirlenir. Bu nedenle doğru cevap I ve III'tür.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Madde 7
🖥️
Ekranlı araçlarla çalışmalarda meydana gelebilecek sağlık problemleri (REHBER)
İSG mevzuatı kapsamında ekranlı araçlarla çalışanlarda görülen sağlık sorunları
🦴 Kas/İskelet Sistemi
Karpal Tünel Sendromu
Bel Fıtığı
Boyun/Omurilik Problemleri
Parmak Sendromu
Sırt/Göğüs Ağrısı
❤️ Dolaşım Sistemi
Varisler
👁️ Görme Bozuklukları
Göz Enfeksiyonları
Bulanık Görme
Gözlerde Yorgunluk
Geçici Kısa Görüşlülük
🧠 Psikolojik Bozukluklar
Uykusuzluk
Zihin Bozuklukları
⚡ Sinir Sistemi
Stres, Gerginlik
Anti Tepkisel Hareketler
🍽️ Sindirim Sistemi
Kabızlık
Şişkinlik
📅 2023 Mayıs C🔵 Orta📌 Rehber
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi'ne göre aşağıdakilerden hangisi, ofislerde yürütülen ekranlı araçlarla çalışmalar sonucu meydana gelebilecek başlıca sağlık sorunları arasında yer almaz?
A) Dolaşım sistemi bozuklukları
B) Görme bozuklukları
C) İşitme bozuklukları
D) Kas-iskelet sistemi bozuklukları
E) Sindirim sistemi bozuklukları
✅ Doğru Cevap: C) İşitme bozuklukları
📖 Açıklama: Ekranlı araçlarla çalışmalarda görülen başlıca sağlık sorunları; kas-iskelet sistemi, görme, dolaşım, sindirim ve psikolojik bozukluklardır. İşitme bozuklukları bu kapsamda yer almaz. Ekranlı araçlar işitme kaybına neden olmaz; bu sorun daha çok gürültülü işyerleriyle ilişkilidir.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi
• Operatörün çalışma pozisyonuna uygun mesafede ve göz hizasında olmalıdır.
• Ekranda görünen karakterler kolayca seçilir şekil ve formda, uygun büyüklükte olmalı, satır ve karakterler arasında yeterli boşluk bulunmalıdır.
• Görüntü stabil olmalı, görüntü titrememelidir.
• Parlaklık ve karakterler ile arka plan arasındaki kontrast, operatör tarafından kolaylıkla ayarlanabilmelidir.
• Ekran, operatörün ihtiyacına göre kolaylıkla döndürülerek ayarlanabilir olmalıdır.
Klavye
• Klavye, operatörün el ve kollarının yorulmaması ve rahatça çalışabilmesi için ekrandan ayrı ve hareketli olmalıdır.
• Klavyenin ön tarafına, operatörün/çalışanın bileklerini dayayabileceği özel destek konulmalıdır.
• Operatörün elleri ve kolları için klavyenin önünde yeterli boşluk olmalıdır.
• Klavye tuşlarının özellikleri ve yerleri kullanımını kolaylaştırmalıdır.
• Klavye tuşları üzerindeki semboller, çalışma pozisyonuna göre kolaylıkla okunabilir ve seçilebilir nitelikte olmalıdır.
Çalışma Masası / Yüzeyi
• Çalışma masası veya çalışma yüzeyi; ekran, klavye, dokümanlar ve diğer ilgili malzemelerin rahat bir şekilde düzenlenebilmesine olanak sağlayacak şekilde, yeterli büyüklükte ve ışığı yansıtmayacak nitelikte olmalıdır.
• Çalışanın rahat bir pozisyonda olması için yeterli alan olmalıdır.
Çalışma Sandalyesi
• Sandalye dengeli ve operatörün rahat bir pozisyonda oturabileceği ve kolaylıkla hareket edebileceği şekilde olmalıdır.
• Oturma yerinin yüksekliği ayarlanabilir olmalıdır.
• Sırt dayama yeri öne-arkaya ve yukarı-aşağı ayarlanabilir, sırt desteği bele uygun ve esnek olmalıdır.
• İstendiğinde operatöre/çalışana uygun bir ayak desteği sağlanmalıdır.
2. Çalışma Ortamı
Gerekli Alan
Operatörün/çalışanın oturma şeklini değiştirebilmesi ve rahatça hareket edebilmesi için çalışma merkezi yeterli genişlikte olmalı ve uygun şekilde düzenlenmelidir.
Aydınlatma
• Operatörün/çalışanın gereksinimleri ve yapılan işin türü dikkate alınarak uygun aydınlatma şartları sağlanmalı, arka planla ekran arasında uygun kontrast bulunmalıdır.
• Yapay aydınlatma kaynaklarının yeri ve teknik özellikleri ekrandaki ve diğer ekipman üzerindeki parlama ve yansımalar önlenecek şekilde olmalıdır.
• Çalışma merkezlerinde yansımalara ve parlamalara neden olabilecek ışık gelmesini önlemek amacıyla tedbirler alınmalıdır.
Gürültü
Çalışma merkezlerinde kullanılan ekipmanın gürültüsü çalışanların dikkatini dağıtmayacak ve karşılıklı konuşmayı engellemeyecek düzeyde olmalıdır.
Isı
Çalışma merkezindeki ekipman çalışanları rahatsız edecek düzeyde ortama ısı vermemelidir.
Radyasyon
Çalışma merkezindeki görünür ışık dışındaki tüm radyasyonların sağlığa zarar vermeyecek düzeylerde olması için gerekli önlemler alınmalıdır.
Nem
Çalışma ortamında nem, uygun düzeyde tutulmalı ve bu düzey korunmalıdır.
3. Operatör-Bilgisayar Arayüzü
Kullanıcı Dostu Arayüz
• Programların işe uygun olması sağlanır.
• Programların kolay kullanılabilir ve eğer uygunsa operatörün bilgi düzeyine ve deneyimine göre ayarlanabilir olması sağlanır.
• Sistemler çalışanların verimini artıracak ve kolaylık sağlayacak şekilde geri beslemeli olmalıdır.
• Sistemler operatöre uygun hız ve formatta bilgi verecek şekilde olmalıdır.
• Programların, özellikle verilerin algılanması ve kullanılması konusunda yazılım ergonomisi prensiplerine uygun olmalıdır.
Ekranlı Araçlar - REHBER
💼 Meslek
Rutin Çalışma Düzeninde Aralıksız En Az 1 Saat Kullanım
Günlük Kullanım
Yüksek Konsantrasyon
Ekranlı Araç Zorunluluğu
Özel Eğitim Gerektirir
Karar
🧑💻 Sekreter / Veri Giriş Operatörü
Evet
Evet
Bazen
Bazen
Evet
EA Kullanıcısı
📰 Editör
Evet
Evet
Bazen
Evet
Evet
EA Kullanıcısı
🧾 Gazeteci
Evet
Bazen
Bazen
Bazen
Evet
EA Kullanıcısı
🛫 Hava Trafik Kontrolörü
Evet
Evet
Evet
Evet
Evet
EA Kullanıcısı
🎨 Grafik Tasarımcısı
Evet
Evet
Bazen
Evet
Evet
EA Kullanıcısı
📚 Kütüphaneci
Evet
Evet
Bazen
Evet
Evet
EA Kullanıcısı
🏦 Banka Çalışanı
Evet
Evet
Bazen
Evet
Evet
EA Kullanıcısı
🎧 Çağrı Merkezi Çalışanı
Evet
Evet
Evet
Evet
Evet
EA Kullanıcısı
🎞️ Görüntü Montaj Çalışanı
Evet
Evet
Evet
Evet
Evet
EA Kullanıcısı
📺 CCTV Kontrol Odası Çalışanı
Evet
Evet
Bazen
Evet
Bazen
EA Kullanıcısı
📅 2026 Mayıs B🔵 Orta📌 Yönetmelik
I. Monitörün uygun mesafede ve göz hizasında olması
II. Klavyenin ekranla bütünleşik, sabit yapıda olması
III. Klavyenin ön tarafında özel desteğin bulunması
IV. Oturma yeri yüksekliğinin ayarlanabilir olması
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik kapsamında; ekipman açısından değerlendirildiğinde yukarıdakilerden hangileri aranacak asgari gereklilerdendir?
A) I ve II
B) II ve III
C) I, III ve IV
D) II, III ve IV
E) I, II, III ve IV
✅ Doğru Cevap: C) I, III ve IV
📖 Açıklama: Yönetmelik Madde 6 (Ekipman) ve Ek-2'de belirtilen asgari gerekliliklere göre klavyenin ekranla bütünleşik ve sabit olma zorunluluğu yoktur (II yanlış). Monitörün uygun mesafe/göz hizası (I), klavye önünde özel destek (III) ve oturma yeri yüksekliğinin ayarlanabilir olması (IV) gereklidir. Dolayısıyla I, III ve IV doğrudur.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Madde 6, Ek-2
📅 2024 Mayıs A🟢 Orta📌 Rehber
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi'ne göre ekranlı araçlarla çalışmalarda aydınlatma için uyulması gereken temel prensiplerle ilgili hangi ifadeler doğrudur?
I. Arka planla ekran arasında uygun kontrast bulunmalıdır.
II. Çalışma masası, pencereden gelen doğal ışığı önden alacak şekilde konumlandırılmalıdır.
III. Ekrana gelen gün ışığının kontrol edilebilmesi için yatay ve dikey ayarlanabilir perdeler kullanılmalıdır.
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: C) I ve III
📖 Açıklama: Rehberde aydınlatma prensipleri arasında arka planla ekran arasında uygun kontrast bulunması (I doğru) ve gün ışığının kontrolü için ayarlanabilir perdeler kullanılması (III doğru) yer alır. Ancak çalışma masasının pencereden gelen ışığı önden alacak şekilde konumlandırılması (II) yanlıştır; doğru olan ışığın yandan veya arkadan gelmesidir. Bu nedenle I ve III doğrudur.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi – Aydınlatma Bölümü
📅 2023 Mayıs A🟠 Orta📌 Yönetmelik
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'te operatörün rahatsız edici göz ve baş hareketi ihtiyacını en aza indirecek şekilde yerleştirilmiş ve ayarlanabilir özellikte doküman tutucu kullanılması hangi başlık altında düzenlenmiştir?
A) Yansıma ve parlama
B) Çalışma masası veya çalışma yüzeyi
C) Monitör
D) Aydınlatma
E) Operatör-bilgisayar arayüzü
✅ Doğru Cevap: B) Çalışma masası veya çalışma yüzeyi
📖 Açıklama: Yönetmelik Ek-2 (Asgari Gereklilikler) içinde "Çalışma masası veya çalışma yüzeyi" başlığı altında, operatörün rahatsız edici göz ve baş hareketi ihtiyacını en aza indirecek şekilde yerleştirilmiş ve ayarlanabilir özellikte doküman tutucu kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Diğer şıklar (A, C, D, E) bu düzenlemenin kapsamına girmez.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Ek-2 (Çalışma masası veya çalışma yüzeyi)
📅 2025 Aralık C🔵 Orta📌 Yönetmelik
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'e göre klavyelerle ilgili hangi ifadeler doğrudur?
I. Yüzeyi mat olmalıdır.
II. Ekrana bitişik ve sabit olmalıdır.
III. Ön tarafında bilek desteği bulunmalıdır.
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: C) I ve III
📖 Açıklama: Yönetmelik Madde 6 (Klavye)'ya göre klavyenin yüzeyi mat olmalı (I), ön tarafında bilek desteği bulunmalıdır (III). Ancak klavyenin ekrana bitişik ve sabit olması (II) zorunlu değildir; hareket ettirilebilir olması tercih edilir.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Madde 6
📅 2022 Aralık A🟢 Orta📌 Yönetmelik
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'te hangi ekipmanlarla ilgili asgari gerekler yer alır?
I. Monitör
II. Fare
III. Çalışma sandalyesi
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: D) I ve III
📖 Açıklama: Yönetmelik Ek-I'de asgari gerekler monitör (I) ve çalışma sandalyesi (III) için belirlenmiştir. Fare (II) için asgari gerekler yönetmelikte yer almaz; ancak klavye için belirlenmiştir.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Ek-I
📅 2022 Aralık B🟠 Orta📌 Yönetmelik
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'e göre aşağıdakilerden hangisi klavyede aranan asgari gereklerden biri değildir?
A) Klavyenin ön tarafına bileklerin dayanabileceği özel destek konulması
B) Klavyenin kablosuz bağlantı özelliğine sahip olması
C) Klavye yüzeyinin mat olması
D) Klavye tuşlarının kolay kullanılır yapıda olması
E) Klavye tuşları üzerindeki sembollerin çalışma pozisyonuna göre kolaylıkla okunabilir olması
✅ Doğru Cevap: B) Klavyenin kablosuz bağlantı özelliğine sahip olması
📖 Açıklama: Yönetmelik Madde 6 (Klavye)'da asgari gerekler arasında; yüzeyin mat olması (C), bilek desteği (A), tuşların kolay kullanılır olması (D) ve sembollerin okunabilir olması (E) yer alır. Kablosuz bağlantı (B) ise bir zorunluluk değil, tercihtir. Bu nedenle asgari gerekler arasında değildir.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – Madde 6
📘
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi
İş Sağlığı ve Güvenliği – Ekranlı Araçlar Ders Notlar
📌 REHBER
⚖️
İşverenin Yükümlülükleri
İşverenler, ekranlı araçlardan kaynaklanan riskleri en aza indirmek için işyerlerinin ve işin kişiye uygun bir şekilde düzenlenmesini sağlamalı, çalışanlarına riski azaltma konusunda bilgilendirme yapmalı ve yeterli ara dinlenmelerini planlamalıdır.
🏢
Çalışma Merkezi Uygunluğu
Çalışma merkezinin iş sağlığı ve güvenliği açısından uygunluğu değerlendirilmelidir.
📐 Ergonomik Değerlendirme
🖥️
Uygun Ekipman ve Yazılım
Uygun ekipman, çalışma ortamı ve yazılım sağlanmalıdır.
💻 Donanım & Yazılım Desteği
📋
İş Organizasyonu
Sağlık ve güvenlik risklerini en aza indirmek için gereken iş organizasyonu yapılmalıdır.
⏳ İş Yükü & Mola Düzeni
👁️
Göz Muayeneleri
Gözlerin korunması için gerekli göz muayeneleri yaptırılmalıdır.
🩺 Düzenli Sağlık Kontrolü
📘
Eğitim ve Bilgilendirme
Gerekli eğitim ve bilgilendirme sağlanmalıdır.
🎓 ZORUNLU
🔍
Risk Değerlendirme Süreci
1
Tehlikeleri Belirler
İşyerindeki tüm tehlikeleri tespit eder.
⚠️ Fiziksel · Ergonomik · Psikososyal
2
Etkilenenleri Tespit Eder
Hangi çalışanların etkileneceğini belirler.
👥 Operatörler · Ofis Çalışanları
3
Değerlendirir ve Önlem Belirler
Tehlikeleri değerlendirir, önlemleri belirler.
📊 Risk Analizi · Kontrol Tedbirleri
4
Önleyici Tedbirleri Uygular
Belirlenen önleyici tedbirleri uygular.
🛡️ Mühendislik · İdari · KKD
5
Gözden Geçirir ve Günceller
Risk değerlendirmesini belirli aralıklarla gözden geçirir ve günceller.
🔄 Periyodik · Değişiklik Durumunda
📌
Özet:
İşveren, ekranlı araçlarla çalışmalarda
ergonomik çalışma merkezi,
uygun ekipman,
iş organizasyonu,
göz muayenesi ve
eğitim sağlamalı;
5 adımlı risk değerlendirme sürecini uygulamalıdır.
🔄
Risk Değerlendirmesinin Yenilenme Durumları
Yönetmelik hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda belirtilen durumlarda risk değerlendirmesi tamamen veya kısmen yenilenir:
🆕
Yeni Çalışma Merkezi
Yeni çalışma merkezi kurulduğunda risk değerlendirmesi yenilenir.
🏢 Yeni Ofis · Yeni İstasyon
👤
Yeni Çalışan
Yeni bir çalışan işe başladığında risk değerlendirmesi yenilenir.
🆕 İşe Başlangıç
🔄
Çalışma Merkezinde Değişiklik
Mevcut çalışma merkezinde değişiklik olduğunda ya da kullanım şekli değiştiğinde risk değerlendirmesi yenilenir.
🪑 Ekipman Değişimi · Yeni Düzen
🩺
Sağlık Şikayeti
Operatörler/çalışanlar ekranlı araç kullanımına bağlı (kas-iskelet, göz vb.) ağrı veya rahatsızlık duyduğunda risk değerlendirmesi yenilenir.
😣 Kas Ağrısı · 👁️ Göz Yorgunluğu
📌
Özet:
Risk değerlendirmesi aşağıdaki durumlarda yenilenir:
Yeni çalışma merkezi,
Yeni çalışan,
Değişiklik,
Sağlık şikayeti.
Erken müdahale ile çalışan sağlığı korunur.
🛡️
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Riskler ve Korunma Yolları
Kas-iskelet · Yorgunluk · Göz Sağlığı
📌 RİSK
Ekranlı araçlarla çalışmalarda yaygın olarak kabul edilen temel riskler; sırt ağrısı, üst ekstremite bozuklukları gibi kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, göz problemleri, yorgunluk ve strestir.
🦴
Kas-İskelet Sistemi Rahatsızlıkları
Kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları; ergonomik önlemler, ekipmanı yeniden konumlandırma veya sandalyeyi ayarlama gibi çalışma merkezinde yapılan basit ayarlamalar ve çalışanlara verilecek doğru el pozisyonu, doğru duruş gibi konulardaki eğitimler ile büyük ölçüde önlenebilmektedir. İşyerinde belirli aralıklarla yapılabilecek basit ofis egzersizleri de yer almaktadır.
🪑 Doğru Oturuş🧘 Esneme⚙️ Ergonomik Düzenleme
😰
Yorgunluk ve Stres
Ekranlı araç kullananlarda yorgunluk ve stres sıklıkla görülebilmektedir. Stres; fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklara, iş tatminsizliği ve performans sorunlarına neden olabilmekte, çalışanların işten ayrılmasını ve devamsızlığını artırabilmekte, depresyon ve kaygı yaratabilmekte ve çeşitli fiziksel rahatsızlıklara yol açabilmektedir.
📌 Yorgunluk ve Strese Neden Olan Faktörler:
Çalışanın iş üzerindeki kontrolünün az olması / kararlarda söz sahibi olamaması
İş yükünün neden olduğu baskı
Yüksek tempolu tekrarlayan çalışmalar
Sürekli aynı duruşta çalışmak
Yetersiz molalar
Çalışanın niteliğine uygun iş verilmemesi
💡 Çalışma merkezindeki bazı hususları düzeltmek, yazılımın göreve uygun olmasını sağlamak, görevleri çalışanın niteliğine ve iş yüküne göre vermek, çalışanın belirli aralıklarla mola vermesini sağlamak ve farklı bir çalışma faaliyeti yapmak ile yorgunluk ve stres hafifletilebilir.
👁️
Göz Rahatsızlıkları
Ekranlı araç kullananlarda sıklıkla görülebilmektedir. Ekranlı araçlarla çalışmak, gözlerde kalıcı hasara neden olmaz ancak uzun süre çalışmalar aşağıda belirtilen rahatsızlıklara sebep olabilir:
😣 Gözlerde yorgunluk ve ağrı
🤕 Rahatsızlık
🩸 Gözlerde kanlanma, kuruluk, yanma
🌫️ Bulanık görme
👀 Geçici (periferal) görüş kaybı
🤯 Baş ağrısı vb.
🛡️
Gözlerin Korunması
🎨 Yazı Karakterleri ve Renkler
Gözleri en az yoran yazı karakterleri ile renkler seçilmeli ve gözlerin dinlendirilmesi için düzenli molalar verilmelidir.
🧘 Göz Egzersizleri
Belirli aralıklarla ofisten veya pencereden dışarı bakarak gözler için egzersiz yapılmalıdır. Bu basit, yeniden odaklama egzersizi göz yorgunluğunu önlemeye yardımcı olur.
💡 Aydınlatma
Çalışma ortamında uygun ve yeterli aydınlatma sağlanır. Aydınlatmada TS EN 12464-1 esas alınır. Yüksek parlak yansımalarından kaçınılmalıdır.
💧 Göz Nemlendirme
Ekran karşısındayken göz kırpma sayısı azalarak göz kuruluğuna yol açabilir. Sık göz kırparak, gerekirse damlalarla göz yüzeyi nemlendirilmelidir.
📐 Monitör Konumu
Monitörün üst kenarı göz hizasında, bifokal gözlük kullananlarda ise biraz daha aşağıda olmalıdır. Göz ve ekran uzaklığı monitör boyutlarına göre ayarlanmalıdır.
🖥️ Ekran Ayarları
Ekranda, açık renk zemin üzerine koyu renk ve uygun büyüklükte yazı karakterleri kullanılmalıdır.
📌
Özet:
Ekranlı araçlarla çalışmalarda
kas-iskelet riskleri ergonomi ile,
yorgunluk/stres iş organizasyonu ile,
göz riskleri ise aydınlatma, mola ve egzersiz ile önlenebilir.
Erken müdahale ile çalışan sağlığı korunur.
🛡️
Alınabilecek Önlemler
Ekranlı araçlarla çalışmalarda oturarak ve ayakta çalışma durumlarına göre alınabilecek önlemler aşağıda verilmiştir.
🪑
Oturarak Çalışma
💡1. Yeterli aydınlatma
🪞2. Parlama veya rahatsız edici yansımaların engellenmesi
🔇3. Yazıcı, faks makinesi vb. dikkat dağıtıcı gürültünün en aza indirilmesi
🦵4. Bacakları rahat hareket ettirmek için boşluk
🪟5. Parlamayı en aza indirmek için gerekirse perde
💻6. Yazılım: göreve uygun, kullanıcıya uyarlanmış yazılım
🖥️7. Ekran: ayarlanabilir, okunabilir, sabit görüntü, uygun kontrast ve parlaklık
📋9. Çalışma yüzeyi: ekipman ve araç gereçleri rahat şekilde düzenleyebilecek, ışığı yansıtmayan yüzey
🪑10. Ayarlanabilir sandalye
🦶11. Çalışan ihtiyaç duyarsa ayak dayayacak yükseklik
📌 11 maddede ergonomik oturma düzeni
🧍
Ayakta Çalışma
📐1. Ayakta durarak çalışırken, omuzların gevşek haldeyken dirsekler 90 dereceye bükülerek masanın yüksekliği belirlenir.
📏2. Masa yüksekliği, kolların hemen altına ayarlanır.
🦵3. Bacak yorgunluğunu en aza indirmek için, vücut ağırlığının sürekli tek bir bacağa yüklenmesini önleyecek şekilde çalışılır.
🧘4. Çalışma süresi boyunca duruş düzeltilir.
⏸️5. Bilgisayarla çalışmaya sık sık ara verilir.
🏋️6. Düzenli aralıklarla esneme egzersizleri yapılır.
📌 6 maddede ayakta ergonomik çalışma
📌
Özet:
Oturarak çalışmada aydınlatma, parlaklık, ergonomik ekipman;
ayakta çalışmada ise masa yüksekliği, duruş, mola ve egzersiz ön plandadır.
Her iki durumda da düzenli molalar ve vücut hareketi önemlidir.
📅 2022 Aralık C🔵 Orta📌 Rehber
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi'ne göre aşağıdakilerden hangisi, ekranlı araçlarla ayakta çalışmalarda dikkat edilecek hususlar arasında yer almaz?
A) Masa yüksekliğinin, ayakta çalışanın kalça yüksekliğinden az olacak şekilde ayarlanması
B) Vücut ağırlığının sürekli tek bir bacağa yüklenmesini önleyecek şekilde çalışılması
C) Çalışma süresi boyunca duruşun düzeltilmesi
D) Ayakta çalışmaya sık sık ara verilmesi
E) Düzenli aralıklarla esneme egzersizleri yapılması
✅ Doğru Cevap: A) Masa yüksekliğinin, ayakta çalışanın kalça yüksekliğinden az olacak şekilde ayarlanması
📖 Açıklama: Rehberde ayakta çalışmada masa yüksekliğinin dirsek yüksekliğinde olması gerektiği belirtilir. Kalça yüksekliğinden az olması (A) doğru değildir. Diğer seçenekler (B, C, D, E) rehberde yer alan doğru hususlardır.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi
📅 2025 Mayıs C🔵 Kolay📌 Rehber
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi'ne göre ekranlı araçlarla çalışmalarda verilecek eğitim hangi konuları içermelidir?
I. Ekranlı araçlarla çalışmalarda riskler ve korunma yolları
II. Gözleri en az yoran yazı karakterleri ve renkler
III. Ara dinlenmeleri ve egzersizler
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: E) I, II ve III
📖 Açıklama: Rehberde eğitim konuları arasında; riskler ve korunma yolları (I), gözleri en az yoran yazı karakterleri ve renkler (II), ara dinlenmeler ve egzersizler (III) yer alır. Dolayısıyla I, II ve III doğrudur.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi
📅 2024 Mayıs A🟢 Orta📌 Rehber
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi'ne göre ekranlı araçlarla çalışmalarda aydınlatma için uyulması gereken temel prensiplerle ilgili hangi ifadeler doğrudur?
I. Arka planla ekran arasında uygun kontrast bulunmalıdır.
II. Çalışma masası, pencereden gelen doğal ışığı önden alacak şekilde konumlandırılmalıdır.
III. Ekrana gelen gün ışığının kontrol edilebilmesi için yatay ve dikey ayarlanabilir perdeler kullanılmalıdır.
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
✅ Doğru Cevap: C) I ve III
📖 Açıklama: Rehbere göre aydınlatmada arka planla ekran arasında kontrast olmalı (I) ve gün ışığını kontrol için ayarlanabilir perdeler kullanılmalıdır (III). Ancak çalışma masası pencereden gelen ışığı önden değil, yandan alacak şekilde konumlandırılmalıdır (II yanlıştır). Bu nedenle doğru cevap I ve III'tür.
📌 Kaynak: Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi
