💡 Asbest Yönetmeliği 💡 Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik

Biyoloji

⚠️

Tanımlar – Madde 4 Biyolojik Risk Etmenleri

🦠
Biyolojik Etkenler
Madde 4 / (1) – b
Herhangi bir enfeksiyona, alerjiye veya zehirlenmeye neden olabilen, genetik olarak değiştirilmiş olanlar da dâhil mikroorganizmaları, hücre kültürlerini ve insan endoparazitlerini ifade eder.
🧬
Hücre Kültürü
Madde 4 / (1) – c
Çok hücreli organizmalardan türetilmiş hücrelerin in-vitro olarak geliştirilmesini ifade eder.
🔬
Mikroorganizma
Madde 4 / (1) – ç
Genetik materyali replikasyon veya aktarma yeteneğinde olan hücresel veya hücresel yapıda olmayan mikrobiyolojik varlığı ifade eder.
📅 2023 Aralık C 🔵 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'te herhangi bir enfeksiyona, alerjiye veya zehirlenmeye neden olabilen genetik olarak değiştirilmiş olanlar da dâhil mikroorganizmalar, hücre kültürleri ve insan endoparazitleri aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanmıştır?

A) Virüsler
B) Biyolojik etkenler
C) Laboratuvar kültürleri
D) Parazitler
E) Bakteriler
⚠️

Risk Düzeyi – Madde 5 Biyolojik Risk Etmenleri

🟢
Grup 1
Madde 5 / (1) – a
İnsanda hastalığa yol açma ihtimali bulunmayan biyolojik etkenler.
🟡
Grup 2
Madde 5 / (1) – b
İnsanda hastalığa neden olabilen, çalışanlara zarar verebilecek, ancak topluma yayılma olasılığı olmayan, genellikle etkili korunma veya tedavi imkânı bulunan biyolojik etkenler.
🔴
Grup 3
Madde 5 / (1) – c
İnsanda ağır hastalıklara neden olan, çalışanlar için ciddi tehlike oluşturan, topluma yayılma riski bulunabilen ancak genellikle etkili korunma veya tedavi imkânı olan biyolojik etkenler.
☠️
Grup 4
Madde 5 / (1) – ç
İnsanda ağır hastalıklara neden olan, çalışanlar için ciddi tehlike oluşturan, topluma yayılma riski yüksek olan ancak etkili korunma ve tedavi yöntemi bulunmayan biyolojik etkenler.
📅 2026 Mayıs B 🔵 Orta 📌 Yönetmelik
Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre; "insanda hastalığa neden olabilen, çalışanlara zarar verebilecek, ancak topluma yayılma olasılığı olmayan, genellikle etkili korunma veya tedavi imkânı bulunan biyolojik etkenler" hangi grup biyolojik etkenleri tanımlar?
A) Grup 1
B) Grup 2
C) Grup 3
D) Grup 4
E) Grup 5
📅 2024 Mayıs A/B/C 🟢 Kolay 📌 Yönetmelik
Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre insanda hastalığa yol açma ihtimali bulunmayan biyolojik etkenlerin risk grubu nedir?
A) Grup 1
B) Grup 2
C) Grup 3
D) Grup 4
E) Sınıflandırılmaz.
📅 2024 Aralık A/B 🟣 Zor 📌 Yönetmelik
Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre insanda ağır hastalıklara neden olan, çalışanlar için ciddi tehlike oluşturan, topluma yayılma riski bulunabilen ancak genellikle etkili korunma veya tedavi imkânı olan biyolojik etkenler enfeksiyon risk düzeyine göre hangi risk grubunda yer alır?
A) Grup 1
B) Grup 2
C) Grup 3
D) Grup 4
E) Sınıflandırılmaz.
📅 2023 Mayıs C 🟡 Orta 📌 Yönetmelik
Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre insanda hastalığa neden olabilen, çalışanlara zarar verebilecek, ancak topluma yayılma olasılığı olmayan, genellikle etkili korunma veya tedavi imkânı bulunan biyolojik etkenler hangi risk grubunda yer alır?
A) Grup 1
B) Grup 2
C) Grup 3
D) Grup 4
E) Sınıflandırılamaz.
📅 2022 Aralık B-A 🔴 Zor 📌 Yönetmelik
Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre Mycobacterium tuberculosis aşağıdaki biyolojik etken gruplarından hangisinde yer alır?
A) Grup 1
B) Grup 2
C) Grup 3
D) Grup 4
E) Sınıflandırılmaz.
📅 2021 Aralık A 🟡 Orta 📌 Yönetmelik
Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre insanda hastalığa neden olabilen, çalışanlara zarar verebilecek, ancak topluma yayılma olasılığı olmayan, genellikle etkili korunma veya tedavi imkanı bulunan biyolojik etkenler; enfeksiyon risk düzeyi sınıflamasına göre aşağıdaki gruplardan hangisinde yer alır?
A) Grup 1
B) Grup 2
C) Grup 3
D) Grup 4
E) Sınıflandırılamaz.
📅 2021 Aralık C 🟡 Orta 📌 Yönetmelik
Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre biyolojik etkenler, enfeksiyon risk düzeyine göre kaç grupta sınıflandırılır?
A) 3
B) 4
C) 5
D) 6
E) 7
📅 2021 Mayıs B 🟡 Orta 📌 Yönetmelik
Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre; biyolojik etkenler, enfeksiyon risk düzeyine göre dört risk grubunda sınıflandırılır. Buna göre Grup 1 aşağıdakilerden hangisidir?
A) İnsanda hastalığa yol açma ihtimali bulunmayan biyolojik etkenler
B) İnsanda hastalığa neden olabilen, çalışanlara zarar verebilecek, ancak topluma yayılma olasılığı olmayan biyolojik etkenler
C) İnsanda ağır hastalıklara neden olan, çalışanlar için ciddi tehlike oluşturan, topluma yayılma riski bulunabilen biyolojik etkenler
D) Etkili korunma ve tedavi yöntemi bulunmayan biyolojik etkenler
E) Tedavi imkânı bulunan biyolojik etkenler

📊 Risk Düzeyleri

Grup Hastalık Yapma Çalışana Zarar Topluma Yayılma Korunma/Tedavi Örnek Hastalıklar
1 🟢 Yok Yok Yok + Hastalık Yapmaz
2 🟡 Var Var Düşük Hepatit A, Tetanos, Kızamık, Kolera
3 🔴 Var Var Orta/Yüksek + Hepatit B, C, Tüberküloz, Brusella, Şarbon
4 ☠️ Var Var Çok Yüksek Kırım Kongo, Lassa, Ebola, Marburg

🛡️ Maruziyet Olabilecek İşler

🏭 Gıda üretilen fabrikalarda çalışma
🌾 Tarımda çalışma
🐄 Hayvanlarla ve/veya hayvan kaynaklı ürünlerle çalışma
🏥 Sağlık hizmetleri (Karantina, morglar vb.)
🔬 Klinik, veterinerlik ve teşhis laboratuvarları
♻️ Atıkları yok eden fabrikalarda çalışma
💧 Kanalizasyon ve arıtma tesislerinde çalışma
📅 2026 Mayıs A 🔴 Zor 📌 Yönetmelik 🦠 Maruziyet

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre, aşağıdakilerden hangisi biyolojik etkenlere maruziyetin olabileceği işler listesinde yer almaz?

A) Atıkları yok eden fabrikalarda çalışma
B) Gıda üretilen fabrikalarda çalışma
C) İnorganik laboratuvarlarda çalışma
D) Kanalizasyon arıtma tesislerindeki çalışma
E) Tarımda çalışma
🧬

Madde 6 – Risklerin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi

🔹 Biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan çalışmalarda maruziyetin türü, düzeyi ve süresi belirlenir.
🧫 Birden fazla biyolojik etken grubuna maruziyet varsa, tüm etkenlerin oluşturduğu tehlike dikkate alınır.
🔍 Maruziyet koşullarını etkileyen değişikliklerde risk değerlendirmesi yenilenir.
📋 Risk değerlendirmesi yapılırken İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği esas alınır.
🧠 İnsan sağlığına zararlı olabilecek biyolojik etkenlerin sınıflandırılması dikkate alınır.
⚙️ Yetkili makamların biyolojik etkenlerin denetimiyle ilgili önerileri göz önünde bulundurulur.
💉 Çalışanların yaptıkları işler sonucunda ortaya çıkabilecek hastalıklarla ilgili bilgiler değerlendirilir.
🌿 Alerjik veya toksik etkiler analiz edilir, gerekli koruma tedbirleri belirlenir.
🧍‍♂️ Çalışanların yaptıkları işle doğrudan bağlantılı olarak yakalandıkları hastalıklarla ilgili bilgiler toplanır.
🛡️

Madde 8 – Risklerin Azaltılması

🔸 İşveren, risk değerlendirmesi sonucunda çalışanların maruziyetini önler veya en aza indirir.
⚙️ Çalışan sayısı mümkün olan en az düzeyde tutulur.
💨 Çalışma prosesleri, biyolojik etkenlerin yayılmasını önleyecek şekilde düzenlenir.
🧍‍♀️ Öncelikle toplu koruma önlemleri alınır, gerekirse kişisel korunma uygulanır.
🧴 Hijyen önlemleri, biyolojik etkenlerin taşınmasını önlemeye uygun şekilde planlanır.
⚠️ Uyarı işaretleri ve biyolojik risk sembolleri işyerinde görünür şekilde bulundurulur.
🗂️ Kazaların önlenmesi için özel planlar hazırlanır.
🧪 Biyolojik etkenlerin ortam dışında bulunup bulunmadığı düzenli olarak kontrol edilir.
🚮 Atıklar güvenli kaplarda toplanır, uygun şekilde depolanır ve uzaklaştırılır.
🚚 Biyolojik etkenlerin işyeri içinde güvenli taşınması için gerekli düzenlemeler yapılır.
🔄 İkâme MADDE 7
İşveren, yapılan işin özelliğine göre zararlı biyolojik etkenleri kullanmaktan kaçınır ve mevcut bilgiler ışığında, biyolojik etkenleri kullanım şartlarında durumuna uygun olarak çalışanların sağlığı için tehlikeli olmayan veya daha az tehlikeli olanlar ile ikame eder.
📅 2025 Aralık C 🔴 Zor 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre işveren, yapılan risk değerlendirmesi sonucunda çalışanların sağlık ve güvenliği için risk olduğu ortaya çıkarsa çalışanların maruziyetini önler.

Bunun teknik olarak mümkün olmadığı hâllerde, yapılan iş ve risk değerlendirmesi dikkate alınarak sağlık ve güvenlik yönünden yeterli korumayı sağlayacak şekilde, çalışanların maruziyet düzeyinin en aza indirilmesi için özellikle alınması gereken önlemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Maruz kalan veya kalabilecek çalışan sayısı mümkün olan en az sayıda tutulur.
B) Çalışma prosesleri ve teknik kontrol önlemleri, biyolojik etkenlerin ortama yayılmasını önleyecek veya ortamda en az düzeyde bulunmasını sağlayacak şekilde düzenlenir.
C) Toplu koruma önlemlerinden önce kişisel korunma önlemleri alınır ve çalışanlara kişisel koruyucu donanım sağlanır.
D) Hijyen önlemleri, biyolojik etkenlerin çalışma yerlerinden kazara dışarıya taşınması veya sızmasının önlenmesi veya azaltılmasını sağlamaya uygun olur.
E) Biyolojik etkenleri içeren kazaların önlenmesine yönelik plan hazırlanır.
📅 2025 Mayıs A/C 🟣 Zor 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre, aşağıdakilerden hangisi, iş yerinde biyolojik etkenlere maruziyet riskinin azaltılması için alınması gereken önlemlerden biri değildir?

A) Biyolojik etkenleri içeren kazaların önlenmesine yönelik plan hazırlanmalıdır.
B) Biyolojik etkenlerin çalışma yerlerinden kazara dışarıya taşınmasını önlemek için hijyen önlemleri alınmalıdır.
C) Çalışanların biyolojik etkenlere karşı doğal bağışıklık kazanması için düzenli olarak maruziyet sağlanmalıdır.
D) Çalışanların maruziyetini önlemek için çalışma prosesleri ve teknik kontrol önlemleri uygulanmalıdır.
E) Maruziyetin başka yollarla önlenemediği durumlarda kişisel korunma yöntemleri uygulanmalıdır.
📅 2021 Mayıs C 🟡 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre, biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan herhangi bir çalışmada, çalışanın sağlık ve güvenliğine yönelik risk değerlendirmesi yapılırken aşağıdakilerden hangisi dikkate alınacak hususlar arasında yer almaz?

A) İnsan sağlığına zararlı olan veya olabilecek biyolojik etkenlerin sınıflandırılması
B) Çalışanların aile bireylerinin kronik hastalıklarıyla ilgili bilgiler
C) Yetkili makamların, çalışanların sağlığını korumak için biyolojik etkenlerin denetim altına alınması hakkındaki önerileri
D) Çalışanların yaptıkları işler sonucunda ortaya çıkabilecek alerjik veya toksik etkiler
E) Çalışanların yaptıkları işler sonucunda ortaya çıkabilecek hastalıklarla ilgili bilgiler
📅 2020 Kasım A 🟢 Kolay 📌 Yönetmelik 🔄 İkame

Yapılan işin özelliğine göre, zararlı biyolojik etkenleri kullanmaktan kaçınarak mevcut bilgiler ışığında, biyolojik etkenlerin kullanım durumuna uygun olarak çalışanların sağlığı için tehlikeli olmayan veya daha az tehlikeli olanlarla değiştirilmesine ne ad verilir?

A) Yükümlülük
B) Maruziyet
C) İkame
D) Havalandırma
E) Prosedür
📅 2020 Kasım B 🔴 Zor 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre, biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunduğu herhangi bir çalışmada, çalışanın sağlık ve güvenliğine yönelik herhangi bir riskin değerlendirmesi yapılırken aşağıdaki hususlardan hangisi dikkate alınmaz?

A) İnsan sağlığına zararlı olan veya olabilecek biyolojik etkenlerin sınıflandırılması
B) Yetkili makamların, çalışanların sağlığını korumak için biyolojik etkenlerin denetim altına alınması hakkındaki önerileri
C) Çalışanların yaptıkları işler sonucunda ortaya çıkabilecek hastalıklarla ilgili bilgiler
D) Çalışanların yaptıkları işler sonucunda ortaya çıkabilecek alerjik veya toksik etkiler
E) Çalışanların yaptıkları işle doğrudan bağlantılı olmayan hastalıklarıyla ilgili bilgiler
📅 2019 Aralık C 🔵 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre, aşağıdakilerden hangisi işverenin işyerinde biyolojik etkenlere maruziyet riskinin azaltılması için alması gereken önlemlerden değildir?

A) Biyolojik etkenlerin işyeri içinde güvenli bir şekilde kullanılması ve taşınması için gerekli düzenlemeler yapılır.
B) Çalışma prosesleri ve teknik kontrol önlemleri, biyolojik etkenlerin ortama yayılmasını önleyecek veya ortamda en az düzeyde bulunmasını sağlayacak şekilde düzenlenir.
C) Biyolojik etkenlere maruz kalan veya kalabilecek çalışan sayısı, mümkün olan en fazla sayıda tutulur.
D) Biyolojik etkenleri içeren kazaların önlenmesine yönelik plan hazırlanır.
E) Çalışanların, biyolojik etkenlerin bulaşma riskinin olduğu çalışma alanlarında yapı işlemleri engellenir.
🏛️

Madde 9 – Bakanlığın Bilgilendirilmesi

📄 Risk değerlendirmesi sonuçları.
🧫 Çalışanların biyolojik etkenlere maruz kaldığı veya kalma ihtimali bulunan işler.
👥 Maruz kalan çalışan sayısı.
⚕️ İşyerinde görevli iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin bilgileri.
🧰 Alınan koruyucu ve önleyici tedbirler.
🚨 Grup 3 veya 4 biyolojik etkenlerde acil eylem planı.
🧾 Biyolojik etkenle ilgili kazalar derhal Bakanlığa ve Sağlık Bakanlığına bildirilir.
📋 Faaliyet sona erdiğinde çalışan listesi ve tıbbi kayıtlar il müdürlüğüne teslim edilir.
🧼

Madde 10 – Hijyen ve Kişisel Korunma

🚫 Biyolojik riskli alanlarda yemek ve içmek yasaktır.
🥼 Çalışanlara uygun koruyucu veya özel giysiler sağlanır.
🧴 Yeterli temizlik malzemeleri, göz yıkama sıvısı ve antiseptikler sağlanır.
🪣 Koruyucu ekipmanlar uygun yerde saklanır, her kullanımdan önce ve sonra kontrol edilir.
🔬 Numune alma, inceleme ve işlem yöntemleri belirlenir.
🧺 Kirli giysiler ayrı yerde muhafaza edilir, dekontaminasyon veya imha sağlanır.
💰 Alınan tüm önlemlerin maliyeti çalışana yansıtılmaz.
📅 2024 Mayıs B 🔴 Zor 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre aşağıdakilerden hangisi çalışanların biyolojik etkenlerle çalışmaya bağlı sağlık veya güvenlik riskleriyle karşılaştıkları bütün işlerde işveren tarafından yapılması gerekenlerden biri değildir?

A) Gerekli koruyucu donanım ve ekipmanların belirlenmiş bir yerde uygun olarak muhafaza edilmesi
B) İnsan ve hayvan kaynaklı numunelerin alınması, işlem yapılması ve incelenmesi yöntemlerinin belirlenmesi
C) Hijyen ve kişisel korunma kapsamında aldığı önlemlerin maliyetinin çalışanlara yansıtılması
D) Kirlenmiş giysilerin ve koruyucu ekipmanın dekontaminasyonunun ve temizliğinin sağlanması
E) Kirlenmiş giysiler ve koruyucu ekipmanın gerektiğinde imha edilmesi
📅 2023 Mayıs B 🔴 Zor 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre aşağıdakilerden hangisi işverenlerin, çalışanların biyolojik etkenlerle çalışmaya bağlı sağlık veya güvenlik riskleriyle karşılaştıkları bütün işlerde alacağı hijyen ve kişisel korunma önlemlerden biri değildir?

A) Çalışanların, biyolojik etkenlerin bulaşma riskinin olduğu çalışma alanlarında yiyip içmeleri engellenir.
B) Çalışanlara, göz yıkama sıvıları ve/veya cilt antiseptikleri de dâhil, uygun ve yeterli temizlik malzemeleri bulunan yıkanma ve tuvalet imkânları sağlanır.
C) Çalışanlara uygun koruyucu giysi veya diğer uygun özel giysi sağlanır.
D) Koruyucu donanım ve ekipman, kullanımdan önce bozuksa tamir edilir veya değiştirilir.
E) Kirlenmiş giysiler ve koruyucu ekipman, dekontaminasyonu ve gerektiğinde imhası için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderilir.
📅 2019 Mayıs A 🟢 Kolay 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre, aşağıdakilerden hangisi işverenlerin, çalışanlarının biyolojik etkenlerle çalışmaya bağlı sağlık veya güvenlik riskleriyle karşılaştıkları bütün işlerde alması gereken hijyen ve kişisel korunma önlemlerinden değildir?

A) Biyolojik etkenlerin bulaşma riskinin olduğu çalışma alanlarında yeme-içmenin engellenmesi
B) Çalışanlara koruyucu giysi ve uygun diğer giysilerin sağlanması
C) Herhangi bir biyolojik bulaş söz konusu olduğunda, çalışanların en yakın sağlık kuruluşuna götürülmesi
D) Gerekli koruyucu donanım ve ekipmanın belirli bir yerde uygun şekilde muhafaza edilmesi
E) Çalışanlara uygun ve yeterli temizlik malzemeleri bulunan yıkanma ve tuvalet imkânlarının sağlanması
📅 2018 Aralık C 🔴 Zor 📌 Yönetmelik 🧼 Hijyen & Korunma

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre aşağıdakilerden hangisi işverenlerin, çalışanların biyolojik etkenlerle çalışmaya bağlı sağlık veya güvenlik riskleriyle karşılaştıkları işlerde alması gereken önlemlerden değildir?

A) Gerekli koruyucu donanım ve ekipman, belirlenmiş bir yerde uygun olarak muhafaza edilir.
B) İnsan ve hayvan kaynaklı numunelerin alınması, işlem yapılması ve incelenmesi yöntemleri belirlenir.
C) Çalışma ortamına giriş çıkış yapılması sonucu oluşacak bulaşma riskini önlemek için, çalışanların çalışma ortamlarında yiyip içmelerine izin verilir.
D) Çalışanlara, göz yıkama sıvıları ve/veya cilt antiseptikleri de dâhil, uygun ve yeterli temizlik malzemeleri bulunan yıkanma ve tuvalet imkânları sağlanır.
E) Biyolojik etkenlerle kirlenmiş olabilecek iş giysileri ve koruyucu ekipmanın dekontaminasyonu ve temizliği sağlanır, gerektiğinde imha edilir.
📅 2018 Mayıs C 🔵 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre, maruziyetin tam olarak önlenemediği durumda, yapılan iş ve risk değerlendirmesi dikkate alınarak, sağlık ve güvenlik yönünden yeterli korumayı sağlayacak şekilde, çalışanların maruziyet düzeyinin en aza indirilmesi için alınacak önlemlerle ilgili,

I. Çalışma prosesleri ve teknik kontrol önlemleri, biyolojik etkenlerin ortama yayılmasını önleyecek veya ortamda en az düzeyde bulunmasını sağlayacak şekilde düzenlenir.

II. Öncelikle toplu koruma önlemleri alınır veya maruziyetin başka yollarla önlenemediği durumlarda kişisel korunma yöntemleri uygulanır.

III. Hijyen önlemleri, biyolojik etkenlerin çalışma yerlerinden kazara dışarıya taşınması veya sızmasının önlenmesi veya azaltılmasını sağlamaya uygun olur.

İfadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız II
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
📘
Çalışanların Eğitimi
Madde 11
İşveren, işyerinde çalışanların ve/veya çalışan temsilcilerinin uygun ve yeterli eğitim almalarını sağlar ve özellikle aşağıda belirtilen konularda gerekli bilgi ve talimatları verir:
a) Olası sağlık riskleri.
b) Maruziyeti önlemek için alınacak önlemler.
c) Hijyen gerekleri.
ç) Koruyucu donanım ve giysilerin kullanımı ve giyilmesi.
d) Herhangi bir olay anında ve/veya olayların önlenmesinde çalışanlarca yapılması gereken adımlar.
📌 Eğitim zamanı: Biyolojik etkenlerle teması içeren çalışmalara başlanmadan önce verilir. Değişen ve ortaya çıkan yeni risklere uygun olarak yenilenir. Gerektiğinde periyodik olarak tekrarlanır.
⚠️
Özel Durumlarda Bilgilendirme
Madde 12
(1) İşveren; biyolojik etkenlerle çalışma sırasında oluşan ciddi bir kaza veya olay durumunda veya grup 4 biyolojik etkenlerle yapılan çalışmalarda, işyerinde asgari takip edilecek prosedürleri içeren yazılı talimatları sağlar ve mümkün olduğu yerlerde uyarıları görünür şekilde asar.
(2) Çalışanlar, biyolojik etkenlerin kullanımı sırasında meydana gelen herhangi bir kaza veya olayı, işyerinde görevli iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya işveren veya işveren vekiline derhal bildirir.
(3) İşverenler, biyolojik etkenlerin ortama yayılmasından doğan ve insanda ciddi enfeksiyona ve/veya hastalığa neden olabilecek kaza veya olayı, çalışanlara ve/veya çalışan temsilcilerine derhal bildirir. İşverenler, kazanın sebeplerini ve durumu düzeltmek için alınan önlemleri de en kısa zamanda çalışanlara ve/veya çalışan temsilcilerine bildirir.
(4) Her çalışan, 13 üncü maddede belirtilen ve kişisel olarak kendisini ilgilendiren bilgilere ulaşma hakkına sahiptir.
(5) Çalışanların ve/veya çalışan temsilcilerinin, çalıştıkları konu ile ilgili ortak bilgilere ulaşabilmeleri sağlanır.
(6) İşverenler, 9 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen bilgileri istemeleri halinde çalışanlara ve/veya çalışan temsilcilerine verir.
📅 2025 Aralık A-B 🔵 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan herhangi bir iş yerinde işveren, çalışanların ve/veya çalışan temsilcilerinin uygun ve yeterli eğitim almalarını sağlar, gerekli bilgi ve talimatları verir.

Aşağıdakilerden hangisi bu düzenlemede belirtilen bilgi ve talimatlar arasında yer almaz?

A) Olası sağlık riskleri
B) Maruziyeti önlemek için alınacak önlemler
C) Hijyen gerekleri
D) Herhangi bir olay anında Sağlık Bakanlığı tarafından yapılması gerekenler
E) Koruyucu donanım ve giysilerin kullanımı ve giyilmesi
📅 2025 Mayıs B 🔴 Zor 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre aşağıdakilerden hangisi, çalışanların eğitimi ve bilgilendirilmesi konuları arasında yer almaz?

A) Hijyen gerekleri
B) Kişisel koruyucu donanım üretim yöntemleri
C) Maruziyeti önlemek için alınacak önlemler
D) Olası sağlık riskleri
E) Olayların önlenmesinde çalışanlarca yapılması gereken adımlar
📅 2021 Aralık B 🟡 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre çalışanların eğitimi ve bilgilendirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Eğitim, biyolojik etkenlerle teması içeren çalışmalara başlanıldığı ilk ayda tamamlanmalıdır.
B) Eğitim, değişen ve ortaya çıkan yeni risklere uygun olarak yenilenir ve gerektiğinde periyodik olarak tekrarlanır.
C) Eğitim konuları arasında olası sağlık riskleri olmalıdır.
D) Eğitim konuları arasında maruziyeti önlemek için alınacak önlemler olmalıdır.
E) Eğitim konuları arasında koruyucu donanım ve giysilerin kullanımı ve giyilmesi olmalıdır.
📅 2019 Aralık B 🟡 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre, aşağıdakilerden hangisi işverenin işyerinde çalışanlara özellikle vermesi gereken bilgi ve talimatlardan değildir?

A) Olası sağlık riskleri
B) Hijyen gerekleri
C) Herhangi bir olay anında ve/veya olayların önlenmesinde çalışanlarca yapılması gereken adımlar
D) İşe başladıktan en geç 15 gün içinde uygun ve yeterli bir eğitim alınması gerekliliği
E) Maruziyeti önlemek için alınacak önlemler
📅 2019 Aralık A 🟡 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre işveren, işyerinde çalışanların ve/veya çalışan temsilcilerinin uygun ve yeterli eğitim almalarını sağlar.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi, işverenin özellikle vermesi gereken bilgi ve talimatlardan değildir?

A) Olası sağlık riskleri
B) Herhangi bir olay sonrasında kurumlara yapılacak bildirimler
C) Maruziyeti önlemek için alınacak önlemler
D) Hijyen gerekleri
E) Koruyucu donanım ve giysilerin kullanımı ve giyilmesi
📋
Genel Esaslar ve Kayıt Süresi
Madde 13 / (1) – (2)
(1) İşverenler, grup 3 ve/veya grup 4 biyolojik etkenlere maruz kalan çalışanların listesini, yapılan işin türünü, mümkünse hangi biyolojik etkene maruz kaldıklarını ve maruziyetler, kazalar ve olaylarla ilgili kayıtları, uygun bir şekilde tutar.
(2) Bu liste ve kayıtlar, maruziyet sona erdikten sonra en az onbeş yıl saklanır;
🗄️
40 Yıl Saklama Gerektiren Durumlar
Madde 13 / (2) – (3)
...ancak aşağıda belirtilen enfeksiyonlara neden olabilecek biyolojik etkenlere maruziyet söz konusu olduğunda, bu liste, bilinen son maruziyetten sonra en az kırk yıl boyunca saklanır:
a) Kalıcı veya gizli enfeksiyona neden olduğu bilinen biyolojik etkenlere maruziyet.
b) Eldeki bilgi ve verilere göre, seneler sonra hastalığın ortaya çıkmasına kadar teşhis edilemeyen enfeksiyonlara sebep olan biyolojik etkenlere maruziyet.
c) Hastalığın gelişmesinden önce uzun kuluçka dönemi olan enfeksiyonlara sebep olan biyolojik etkenlere maruziyet.
ç) Tedaviye rağmen uzun süreler boyunca tekrarlayan hastalıklarla sonuçlanan biyolojik etkenlere maruziyet.
d) Uzun süreli ciddi hasar bırakabilen enfeksiyonlara sebep olan biyolojik etkenlere maruziyet.
📌 (3) İşyerinde görevli işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı veya bu konuyla ilgili diğer sorumlu kişilerin birinci fıkrada belirtilen listeye ulaşabilmeleri sağlanır.
📅 2024 Aralık C 🔴 Zor 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre işverenler grup 3 ve/veya grup 4 biyolojik etkenlere maruz kalan çalışanların listesini, yapılan işin türünü, mümkünse hangi biyolojik etkene maruz kaldıklarını ve maruziyetler, kazalar ve olaylarla ilgili kayıtları uygun bir şekilde tutar.

Bir iş yerinde hastalığın gelişmesinden önce uzun kuluçka dönemi olan enfeksiyonlara sebep olan biyolojik etkenlere maruziyet varsa bu liste ve kayıtların ne kadar süreyle saklanması gerekir?

A) 6 ay
B) 1 yıl
C) 5 yıl
D) 15 yıl
E) 40 yıl
📅 2020 Kasım A 🔵 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre, aşağıdaki durumların hangisinde, işveren tarafından hazırlanan biyolojik etkenlere maruziyet listesinin en az 40 yıl boyunca saklanmasına gerek yoktur?

A) Kalıcı veya gizli enfeksiyona neden olduğu bilinen biyolojik etkenlere maruziyet
B) Eldeki bilgilere göre seneler sonra hastalığın ortaya çıkmasına kadar teşhis edilemeyen enfeksiyonlara neden olan biyolojik etkenlere maruziyet
C) Hastalığın gelişmesinden önce uzun kuluçka dönemi olan enfeksiyonlara neden olan biyolojik etkenlere maruziyet
D) Tedavi edilmemesi durumunda uzun süreler boyunca tekrarlayan hastalıkla sonuçlanan biyolojik etkenlere maruziyet
E) Uzun süreli ciddi hasar bırakabilen enfeksiyonlara sebep olan biyolojik etkenlere maruziyet
📋
Bildirimin Usul ve Esasları
Madde 15 / (1) – (4)
(1) İşverenler, aşağıdaki biyolojik etkenlerin ilk kez kullanımında çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne ön bildirimde bulunur: Grup 2, 3 ve 4 biyolojik etkenler.
(2) Bu bildirim işin başlamasından en az otuz gün önce yapılır. Grup 4 ve geçici sınıflandırmaya göre Grup 3'te yer alan yeni biyolojik etkenler için de ön bildirim yapılır.
(3) Grup 4 biyolojik etkenlerle ilgili tanı hizmeti veren laboratuvarlar için, hizmetin içeriği hakkında başlangıçta bildirimde bulunulur.
(4) İşyerinde bildirimi geçersiz kılan, proses ve/veya işlemlerde sağlık veya güvenliği önemli ölçüde etkileyecek büyük değişiklikler olduğunda, bildirim yeniden yapılır.
📝
Bildirimin İçeriği
Madde 15 / (5) – a, b, c, ç, d
(5) Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda sözü edilen bildirim aşağıdakileri içerir:
a) İşyerinin unvan ve adresini,
b) İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunan iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin adı, soyadı, unvanı ve bu konudaki yeterliliğini,
c) Risk değerlendirmesinin sonucunu,
ç) Biyolojik etken türlerini,
d) Öngörülen korunma ve önleme tedbirlerini,
📅 2023 Mayıs A 🔵 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre işverenler; Grup 2, Grup 3 ve Grup 4 biyolojik etkenlerin ilk kez kullanımında çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne ön bildirimde bulunur.

Aşağıdakilerden hangisi yapılacak olan bu ön bildirimin içeriğinde yer almaz?

A) İş yerinin unvan ve adresi
B) Risk değerlendirmesinin sonucu
C) Biyolojik etken türleri
D) İş yerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunan iş güvenliği uzmanı, iş yeri hekimi ve diğer sağlık personelinin adı, soyadı, unvanı ve bu konudaki yeterliliği
E) Biyolojik etkenlerle teması içeren çalışmalara başlanmadan önce çalışanlara verilen eğitimin içeriği
📅 2023 Aralık İH 🟢 Kolay 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre işverenler; Grup 2, Grup 3, Grup 4 biyolojik etkenlerin ilk kez kullanımında Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne işin başlamasından en az kaç gün önce ön bildirimde bulunmak zorundadırlar?

A) 15
B) 20
C) 30
D) 45
E) 60
📅 2018 Aralık A/B 🟡 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre, işverenler grup 2, grup 3 ve grup 4'te bulunan biyolojik etkenlerin ilk kez kullanımında, işin başlamasından en az kaç gün önce çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne ön bildirimde bulunmalıdır?

A) 7
B) 15
C) 21
D) 30
E) 60
📅 2018 Mayıs B 🔴 Zor 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre işverenlerin, Grup 2, 3 ve 4 biyolojik etkenlerinin ilk kez kullanımında çalışma ve iş kurumu il müdürlüklerine yaptıkları ön bildirim aşağıdakilerden hangisini içermez?

A) İşyerinde çalışan işçilerin adı, soyadı ve unvanları
B) İşyerinde hizmet sunan iş güvenliği uzmanının adı, soyadı, unvanı ve bu konudaki yeterliliği
C) İşyerinde hizmet sunan işyeri hekiminin adı, soyadı, unvanı ve bu konudaki yeterliliği
D) Risk değerlendirmesinin sonucu
E) Öngörülen korunma ve önleme tedbirleri
📅 2020 Kasım B 🟣 Zor 📌 Yönetmelik 🏛️ Kurum Bildirimi

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre; risk değerlendirmesi sonuçları, çalışanların sağlığı ve güvenliği yönünden risk bulunduğunu ortaya koyuyorsa, Bakanlıkça istenmesi hâlinde, işverenin gerekli bilgileri aşağıdaki kurumlardan hangisine vermesi gerekir?

A) Sosyal Güvenlik Kurumu
B) İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü
C) Rehberlik ve Teftiş Kurulu Başkanlığı
D) İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanlığı
E) Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğü
🩺

Sağlık Gözetimi

🏥 İşveren, biyolojik etkenlerle yapılan çalışmalarda çalışanların işe başlamadan önce ve çalışma süresince düzenli aralıklarla sağlık gözetimine alınmasını sağlar.
🧬 Risk değerlendirmesi sonucunda, özel koruma önlemleri alınması gereken çalışanlar belirlenir.
💉 Bağışıklığı olmayan çalışanlara gerektiğinde Sağlık Bakanlığı ile iş birliği içinde uygun aşılar yapılır.
📋 İşverenler, aşı bulundurduklarında Ek-VII'de belirtilen hususları dikkate alır.
⚠️ Bir çalışanda maruziyete bağlı enfeksiyon saptanırsa, benzer biçimde maruz kalan diğer çalışanlar da sağlık gözetimine tabi tutulur.
🔁 Bu durumda maruziyet riski yeniden değerlendirilir.
👩‍⚕️ İşyeri hekimi, her çalışan için alınması gereken koruyucu ve önleyici tedbirleri belirler.
💬 Maruziyetin sona ermesinden sonra yapılacak sağlık gözetimi hakkında çalışanlara bilgi ve tavsiye verilir.
📋

Ek-IV Sağlık Gözetiminde Dikkat Edilecek Hususlar

1️⃣ Biyolojik etkenlere maruz kalan çalışanların sağlık gözetiminden sorumlu olan işyeri hekimi, çalışanların sağlık durumlarını ve maruziyet koşullarını bilmelidir.
2️⃣ Çalışanların sağlık gözetimi, işyeri hekimliğinin uygulama ve prensiplerine uygun olarak yürütülmeli ve aşağıdaki önlemleri içermelidir:
Çalışanların mesleki ve tıbbi özgeçmişleri ile ilgili kayıtlarının tutulması
Çalışanların kişisel sağlık durumunun değerlendirilmesi
Uygun ise, erken ve geri dönüşü olan etkilerin saptanmasının yanı sıra biyolojik ölçümleme
3️⃣ Sağlık gözetimi yapılırken, her çalışan için, işyeri hekimliğinde ulaşılabilen son bilgiler ışığında, konu ile ilgili daha ileri testler yapılmasına karar verilebilir.
💉

Ek-VII Koruyucu Aşı Uygulama Klavuzu

Aşağıdaki hususlar, koruyucu aşılamanın uygulanmasında hesaba katılacaktır.
1️⃣ Biyolojik etkenlere maruz kalanlar, etkene karşı etkili bir aşı varsa aşılanacaktır.
2️⃣ Aşılama, ilgili mevzuat ve uygulamalara uygun yürütülecektir. Çalışanlar, aşılanmanın ve aşılanmamanın sakıncaları ve yararları hakkında bilgilendirilecektir.
3️⃣ Aşılama bedeli çalışana yüklenmeyecektir.
4️⃣ İstendiğinde yetkililere gösterilmek üzere, ilgili her çalışan için bir aşılama belgesi düzenlenecektir.
📅 2023 Mayıs A 🟡 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre sağlık gözetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Biyolojik etkenlerle yapılan çalışmalarda işveren, çalışanların çalışmalara başlamadan önce ve işin devamı süresince düzenli aralıklarla sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar.
B) Yapılan risk değerlendirmesi, özel koruma önlemleri alınması gereken çalışanları tanımlar.
C) Maruziyetin sona ermesinden sonra yapılacak herhangi bir sağlık gözetimiyle ilgili olarak çalışanlara gerekli bilgi ve tavsiyeler verilir.
D) Biyolojik etkenlere mesleki maruziyet sonucu meydana gelen her hastalık veya ölüm vakaları işveren tarafından Sağlık Bakanlığına bildirilir.
E) Çalışanlar, kendileriyle ilgili sağlık gözetimi sonuçları hakkında bilgi edinebilir.
📅 2023 Aralık A 🟡 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre aşağıdakilerden hangisi çalışanların sağlık gözetiminde dikkat edilmesi gereken hususlardan biri değildir?

A) Sağlık gözetiminin, iş yeri hekimliğinin uygulama ve prensiplerine uygun olarak yürütülmesi
B) Uygun durumlarda erken ve geri dönüşü olan etkilerin saptanması ve biyolojik ölçümleme yapılması
C) Çalışanların mesleki ve tıbbi öz geçmişleriyle ilgili kayıtların tutulması
D) Çalışanların kişisel sağlık durumlarının değerlendirilmesi
E) Çalışanlar için sadece iş yerinde uygulanabilen standart tanı testleri yapılması
📅 2022 Aralık A 🟡 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre aşağıdakilerden hangisi çalışanların sağlık gözetiminde dikkat edilmesi gereken hususlardan değildir?

A) Sağlık gözetiminin, iş yeri hekimliğinin uygulama ve prensiplerine uygun olarak yürütülmesi
B) Uygun durumlarda erken ve geri dönüşü olan etkilerin saptanması ve biyolojik ölçümleme yapılması
C) Çalışanların mesleki ve tıbbi öz geçmişleriyle ilgili kayıtların tutulması
D) Çalışanların kişisel sağlık durumlarının değerlendirilmesi
E) Çalışanlar için sadece iş yerinde uygulanabilen standart tanı testleri yapılması
🏥
Madde 17 – Tanı Laboratuvarları Dışındaki Hizmetler
İnsan Sağlığı ve Veterinerlik
(1) Tanı laboratuvarları dışında kalan, insan sağlığı ve veterinerlik hizmeti verilen işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılırken, aşağıdaki hususlara özellikle dikkat edilir:
a) Hasta insanlarda veya hayvanlarda ve onlardan alınan maddelerde ve örneklerde biyolojik etkenlerin varlığı hakkındaki belirsizlikler.
b) Hasta insanlarda veya hayvanlarda ve onlardan alınan maddelerde ve örneklerde var olduğu bilinen veya var olduğundan şüphe edilen biyolojik etkenlerin oluşturduğu tehlike.
c) İşin doğasından kaynaklanan riskler.

(2) Çalışanları sağlık ve güvenlik yönünden korumak için aşağıdaki hususları da içeren uygun önlemler alınır:
a) Uygun dekontaminasyon ve dezenfeksiyon yöntemlerinin belirlenmesi.
b) Biyolojik etkenlerin bulaştığı atıkların risksiz bir şekilde işlenmesini ve ortadan kaldırılmasını sağlayacak uygun yöntemlerin kullanılması.

(3) Grup 3 veya grup 4 biyolojik etkenlerle enfekte olan veya olduğundan şüphelenilen hasta insanların veya hayvanların bulunduğu izolasyon yerlerinde, enfeksiyon riskini en aza indirmek için, Ek-V’in (A) sütununda belirtilen önlemler alınır.

(*) HEPA (High Efficiency Particulate Air) : Büyüklüğü 0,3 mikron olan aerosolları, maksimum 1,52 metre/dakika hava akım hızında, minimum % 99,97 oranında tutabilen özellikte kuru tip değiştirilebilir filtre.

📋
Ek-V Koruma Önlemleri ve Düzeyleri
Madde 17 / (3) – (A) Sütunu
Koruma Önlemi Koruma Düzeyleri (Grup 2 / 3 / 4)
1. Çalışma yeri, aynı bina içindeki diğer çalışmalardan ayrılmış olacaktır.
2
Gerekmez
3
Önerilir
4
Zorunlu
2. Çalışma yerine giren ve çıkan hava HEPA filtrelerle filtre edilecektir.
2
Gerekmez
3
Zorunlu (çıkan)
4
Zorunlu (çıkan/giren)
3. Çalışma yerine yalnızca görevli çalışanların girmesine izin verilecektir.
2
Önerilir
3
Zorunlu
4
Zorunlu (hava sızdırmaz)
4. Çalışma yeri, dezenfeksiyon yapılmasına olanak sağlayacak yapıda olmalıdır.
2
Gerekmez
3
Önerilir
4
Zorunlu
5. Özel dezenfeksiyon yöntemleri.
2
Zorunlu
3
Zorunlu
4
Zorunlu
6. Çalışma yerindeki hava negatif basınçta tutulmalıdır.
2
Gerekmez
3
Önerilir
4
Zorunlu
7. Etkili vektör kontrolü (kemirgenler ve böcekler).
2
Önerilir
3
Zorunlu
4
Zorunlu
8. Temizlemesi kolay ve su geçirmez yüzeyler.
2
Zorunlu (tezgah)
3
Zorunlu (zemin)
4
Zorunlu (tavan/duvar)
9. Asit, alkali, çözücü ve dezenfektanlara dayanıklı yüzeyler.
2
Önerilir
3
Zorunlu
4
Zorunlu
10. Biyolojik etken için güvenli depolama.
2
Zorunlu
3
Zorunlu
4
Zorunlu (emniyetli depolama)
11. Çalışma yerinde bulunanların görülebildiği gözetleme penceresi veya benzeri.
2
Önerilir
3
Önerilir
4
Zorunlu
12. Bir laboratuvarda yalnızca kendi malzemeleri kullanılmalıdır.
2
Gerekmez
3
Önerilir
4
Zorunlu
13. Herhangi bir hayvanın da dahil olduğu bütün enfekte maddeler bir güvenli kabin, yalıtılmış bir yerde veya uygun bir kapta işleme tabi tutulmalıdır.
2
Uygun olması hâlinde
3
Zorunlu (havayla bulaş)
4
Zorunlu
14. Hayvan ölülerinin yok edilmesi için yakma fırını.
2
Önerilir
3
Zorunlu (mevcutsa)
4
Zorunlu (alan içinde)
📅 2024 Mayıs A 🔵 Orta 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre araştırma, geliştirme, öğretim veya tanı amacıyla grup 3 biyolojik etkenlerle çalışmaların yürütüldüğü laboratuvarlarda enfeksiyon riskini asgariye indirmek için çalışma yerine giren ve/veya çıkan havanın filtre edilmesi işlemleriyle ilgili aşağıdaki uygulamalardan hangisinin yapılması zorunludur?

A) Herhangi bir filtre gerekmez.
B) Yalnızca çıkan hava HEPA veya benzeri filtrelerle filtre edilir.
C) Hem giren hem de çıkan hava HEPA veya benzeri filtrelerle filtre edilir.
D) Yalnızca giren hava HEPA veya benzeri filtrelerle filtre edilir.
E) Yalnızca yerel havalandırma uygulanır.
📅 2023 Aralık A 🔴 Zor 📌 Yönetmelik

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre HEPA (High Efficiency Particulate Air) filtrenin büyüklüğü 0,3 mikron olan aerosolları 1,52 metre/dakika hava akım hızında tutabilme oranı en az yüzde kaçtır?

A) 59,97
B) 69,97
C) 79,97
D) 89,97
E) 99,97
🧪
Madde 18 – Özel Önlemler
Endüstriyel İşlemler, Laboratuvarlar ve Hayvan Barınakları
(1) Teşhis laboratuvarları da dahil, laboratuvarlarda ve grup 2, grup 3 ve grup 4 biyolojik etkenlerle bilhassa enfekte edilmiş veya bunları taşıyan veya taşıdıklarından şüphe edilen laboratuvar hayvanlarının barınaklarında aşağıdaki önlemler alınır:
a) Araştırma, geliştirme, öğretim veya tanı amacıyla grup 2, grup 3 ve grup 4 biyolojik etkenlerle çalışmaların yürütüldüğü laboratuvarlarda, enfeksiyon riskini asgariye indirmek için Ek-V’te belirtilen önlemler alınır.
b) Risk değerlendirmesini takiben biyolojik etkenin risk derecesine göre fiziksel koruma düzeyi tespit edilir ve Ek-V’te belirtilen önlemler alınır. Aşağıda belirtilen biyolojik etkenlerle çalışmalar;
1) Grup 2 biyolojik etkenler için koruma düzeyi en az 2 olan,
2) Grup 3 biyolojik etkenler için koruma düzeyi en az 3 olan,
3) Grup 4 biyolojik etkenler için koruma düzeyi en az 4 olan, çalışma alanlarında yürütülür.
c) İnsanda hastalığa yol açabilecek fakat asıl amaçları kültür veya onların konsantre halinde bulunmaları gibi biyolojik etkenlerle çalışmak olmayan, biyolojik etkenleri içerip içermediği belirsiz olan maddelerle yapılan laboratuvar çalışmalarında koruma düzeyi en az 2 olan önlemler uygulanır. Bakanlıkça daha alt düzeydeki koruma önlemlerinin yeterli olduğu belirtilmedikçe, gerekli olduğu bilinen ya da şüphelenilen durumlarda koruma düzeyi 3 veya 4 olan önlemler uygulanır.

(2) Grup 2, grup 3 veya grup 4’te yer alan biyolojik etkenlerin kullanıldığı sanayi proseslerinde aşağıdaki önlemler alınır;
a) Birinci fıkranın (b) bendinde tanımlanan koruma ilkeleri, Ek-VI’da belirtilen uygulamaya yönelik önlemler ve uygun prosedürler esas alınarak sanayi proseslerine de uygulanır.
b) Grup 2, grup 3 veya grup 4’te yer alan biyolojik etkenlerin kullanılması ile ilgili risk değerlendirmesine göre, bu etkenlerin sanayide kullanılmasında alınması gereken önlemlerin neler olduğuna karar vermeye Bakanlık yetkilidir.

(3) Çalışanlar için ciddi sağlık riski oluşturabilecek, ancak kesin bir değerlendirme yapılamayan biyolojik etkenlerle çalışmaların yapıldığı tüm işyerlerinde koruma düzeyi en az 3 olan önlemler alınır.

Not: EK-V Koruma Düzeyleri yukarıda belirtilmiştir.

📋
Ek-VI Endüstriyel İşlemlerde Alınacak Önlemler
Madde 18 / (2) – (A) Sütunu
Grup 1 biyolojik etkenler: Canlı zayıflatılmış aşılar dahil Grup 1 biyolojik etkenlerle çalışmalar için genel mesleki güvenlik ve hijyen ilkelerine uyulacaktır.

Grup 2, 3 ve 4 biyolojik etkenler: İşlemin bir bölümü veya belirli bir işlemle ilgili risk değerlendirmesi sonucuna göre aşağıdaki farklı kategorilere karşılık gelen koruma önlemleri bir arada seçilerek uygulanabilir.
A- Alınacak Önlemler B- Koruma Düzeyi (Grup 2 / 3 / 4)
1. Canlı organizmalar, prosesi çevreden fiziksel olarak ayıran bir sistemde işleme tabi tutulacaktır.
2
Zorunlu
3
Zorunlu
4
Zorunlu
2. Kapalı sistemden çıkan ekzost gazlarının tahliyesi şu şekilde olacaktır.
2
En az düzeyde sızdırır
3
Sızdırmaz
4
Sızdırmaz
3. Numunelerin toplanması, kapalı bir sisteme materyallerin ilavesi ve transfer işlemleri şu şekilde olacaktır.
2
En az düzeyde sızdırır
3
Sızdırmaz
4
Sızdırmaz
4. Büyük miktardaki kültür sıvıları, canlı organizmalar için yandaki önlemler alınmadıkça kapalı sistemden uzaklaştırılmayacaktır.
2
Geçerli yollarla inaktive edilmeli
3
Geçerli fiziksel ve kimyasal yolla inaktive edilmeli
4
Geçerli fiziksel ve kimyasal yolla inaktive edilmeli
5. Sızdırmazlık sistemleri şöyle dizayn edilecektir.
2
En az düzeyde sızdırır
3
Sızdırmaz
4
Sızdırmaz
6. Kapalı sistemler kontrollü alanlarda olacaktır.
2
İsteğe bağlı
3
İsteğe bağlı
4
Zorunlu (ve bu amaçla oluşturulmuş)
a) Biyotehlike işareti yapıştırılacaktır.
2
İsteğe bağlı
3
Zorunlu
4
Zorunlu
b) Bu alanlara yalnızca görevli olan kişilerin girmesine izin verilecektir.
2
İsteğe bağlı
3
Zorunlu
4
Zorunlu (hava sızdırmaz araç ile)
c) Personel koruyucu giysi giyecektir.
2
Zorunlu (iş giysisi)
3
Zorunlu
4
Zorunlu (giriş-çıkışta tümüyle değiştirilecek)
d) Personel için dekontaminasyon ve yıkanma imkanları sağlanacaktır.
2
Zorunlu
3
Zorunlu
4
Zorunlu
e) Personel kontrollü alandan ayrılmadan önce duş alacaktır.
2
Gerekmez
3
İsteğe bağlı
4
Zorunlu
f) Lavabo ve duşlardan gelen atık sıvılar toplanacak ve tahliyeden önce inaktive edilecektir.
2
Gerekmez
3
İsteğe bağlı
4
Zorunlu
g) Kontrollü alan, ortam havasının kirlenmesini minimize etmek için yeterince havalandırılacaktır.
2
İsteğe bağlı
3
İsteğe bağlı
4
Zorunlu
h) Kontrollü alanın atmosferi negatif hava basıncında tutulacaktır.
2
Gerekmez
3
İsteğe bağlı
4
Zorunlu
i) Kontrollü alana giren ve çıkan hava HEPA özellikli filtre ile filtre edilecektir.
2
Gerekmez
3
İsteğe bağlı
4
Zorunlu
j) Kontrollü alan kapalı sistemin tümünü (bütün müştemilatı ile birlikte) içine alacak şekilde dizayn edilecektir.
2
Gerekmez
3
İsteğe bağlı
4
Zorunlu
k) Kontrollü alan buharla dezenfekte edilmesine uygun şekilde sızdırmaz olacaktır.
2
Gerekmez
3
İsteğe bağlı
4
Zorunlu
l) Atık sıvılar son tahliyeden önce işlemden geçirilecektir.
2
Geçerli yolla inaktive edilmeli
3
Geçerli fiziksel ve kimyasal yolla inaktive edilmeli
4
Geçerli fiziksel ve kimyasal yolla inaktive edilmeli
📌 HEPA: Yüksek verimli partikül hava filtresi.
📅 2023 Aralık B 🔵 Orta 📌 Yönetmelik 🧪 Laboratuvar

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre araştırma, geliştirme, öğretim veya tanı amacıyla hangi grup biyolojik etkenlerle çalışmaların yürütüldüğü laboratuvarlarda, enfeksiyon riskini asgariye indirmek için güvenli depolama yapılması gerekir?

A) Yalnız Grup 2
B) Yalnız Grup 4
C) Grup 2 ve Grup 3
D) Grup 3 ve Grup 4
E) Grup 2, Grup 3 ve Grup 4
📋

Ek-III Sınıflandırılmış Biyolojik Etkenler Listesi Açıklamalar

📌
Kapsam ve Temel İlkeler
Açıklama 1, 2, 5, 6
1. Listeye yalnızca insanı enfekte ettiği bilinen etkenler dâhil edilmiştir. Toksik ve alerji potansiyelleri belirtilmiştir. İnsanı etkilemeyen hayvan/bitki patojenleri ile genetik yapısı değiştirilmiş mikroorganizmalar hariç tutulmuştur.
2. Sınıflandırma, sağlıklı çalışanlarda o etkenlerin yaptığı etkilere dayandırılmıştır. Mevcut hastalık, ilaç, bağışıklık, gebelik/emzirme gibi özel durumlar değerlendirme dışı bırakılmıştır. Bu tür ek riskler, ayrıca yapılacak risk değerlendirmesi kapsamında ele alınır.
5-6. Listede kullanılan nomenklatür (bilimsel adlandırma), uluslararası taksonomi anlaşmalarına uygundur. Liste, oluşturulduğu tarihteki bilgileri yansıtır ve en güncel bilgiyi yansıtacak şekilde güncellenir.
🔬
Sınıflandırma ve İstisnalar
Açıklama 3, 4, 7
3. Herhangi bir biyolojik etkenin listedeki Grup 2, 3 veya 4'te yer almaması, o etkenin Grup 1'de yer aldığı anlamına gelmez.
4. Bir suş (strain) zayıflatıldığında veya virülans genlerini yitirdiğinde, ana suş için gerekli korumanın mutlak olarak uygulanması gerekmez. Bu durum, örneğin koruyucu veya tedavi edici ürünlerde geçerlidir.
7. Yeni izole edilen ve henüz değerlendirilmemiş olan tüm virüsler, hastalığa neden olmadığı kanıtlanmadıkça en az Grup 2'de sınıflandırılmış sayılır.
⚠️
Özel İşaretler ve Uygulama
Açıklama 8, 9
8. Grup 3'te sınıflandırılan ve karşılarında (**) işareti bulunan biyolojik etkenler, genel olarak hava yolu ile bulaşıcı olmadıklarından çalışanlar için sınırlı enfeksiyon riski taşır.
9. İşyerinde, parazitlerin sınıflandırılması sonucuna göre belirlenen koruma düzeyine uygun gerekler, sadece insanda enfeksiyona neden olabilecek parazitin yaşam döngüsünün evrelerine uygulanır.
🧬
Sembol Göstergeleri ve Aşı
Açıklama 10 / Ek-VII
10. Listede, biyolojik etkenlerin alerjik/toksik reaksiyon ihtimali, aşı durumu ve kayıt saklama süresi aşağıdaki harflerle gösterilir:
A
Olası alerjik etkileri olan.
D
Listesi bilinen son maruziyetten sonra 15 yıldan fazla saklanmalı.
T
Toksin üretimi olan.
V
Etkili aşısı bulunan.
➜ Koruyucu aşılamanın uygulanması Ek-VII'de verilen kılavuza göre yürütülür.
📅 2021 Mayıs A 🔴 Zor 📌 Yönetmelik ☣️ Grup 4

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'e göre, aşağıdakilerden hangisi Grup 4'te yer alan biyolojik etkenlerden biridir?

A) Hepatitis A virüsü
B) Herpes simplex virüsü Tip 1 ve 2
C) Mycobacterium tuberculosis
D) Bacillus anthracis
E) Ebola virüsü
🧬

Biyolojik Tehlike ve Koruma Sınıfları Tehlike Sınıfları

🧫

Bakteriler

Yapıları nedeniyle bakterilere benzeyen, hücre içi parazitlerdir. Bakterilerden daha küçüktür. İnsanlarda tifüs, Q humması vb. hastalıklara yol açar. Daha çok iyi kaynatılmamış sütlerle bulaşır.

🧬

Virüsler

Mikroorganizmalar içinde en küçük yapıya sahip canlılardır. Su ve gıdalar aracılığıyla bulaşarak hastalığa sebep olur. Kirli sularda avlanan deniz ürünleriyle de bulaşabilir. Sarılık (hepatitis), çocuk felci ve bağırsak hastalıklarına neden olurlar.

🍄

Küfler (Mantarlar)

Gıdalar üzerinde renkli, pamukçuk şeklinde görülen çok hücreli mikroorganizmalardır. Çabuk üreyen küflerin toksin üreten türleri insan sağlığı için tehlikelidir. 25–30 °C küflerin üremesi için en uygun sıcaklık derecesidir. Bağışıklık sistemini zayıflatarak ciddi sağlık problemlerine yol açarlar.

🪱

Parazitler

Beslenmek ve yaşamak için bir konakçıya ihtiyaç duyan en büyük mikroorganizmalardır. Konakçı olarak insan veya bazı hayvan türlerini seçen parazitler yerleştiği canlıya zarar verir ve genellikle bağırsaklara yerleşir. Kirli sular, çiğ veya iyi pişmemiş etler, dışkı ve kanalizasyon artıkları ile bulaşarak hastalıklara neden olur. İshal, amipli dizanteri ve kıl kurdu bu hastalıklardan bazılarıdır.

🦠

Mesleki Bulaşıcı Hastalıklar Yükümlülük Süreleri & Risk Grupları

D-1

🪱 Helminthiasis (Parazitler)

HastalıkSüreMaruziyet Sektörleri
Ankilostomiasis3 ay🏗️ Tünel ve yeraltı maden işleri
🌾 Pirinç tarlaları
🪣 Killi, nemli toprak zeminde işler
Necatoriasis3 ay
D-2

🌴 Tropik Hastalıklar

HastalıkSüreMaruziyet Sektörleri
Malarya40 gün🏥 Tropikal hastalıkların görüldüğü sağlık kurumları
🧪 Patojenlerle çalışan laboratuvarlar
👩‍⚕️ Sağlık çalışanları ve araştırmacılar
💉 Araştırma ve tedavi faaliyetleri
Amobiasis30 gün
Sarı humma10 gün
Veba10 gün
Rekürrent ateş12 gün
Dank10 gün
Leishmanioz7 ay
Frambosie7 hafta
Lepra25 yıl
Lekeli humma20 gün
Riketsiöz20 gün
D-3

🐄 Hayvanlardan Bulaşan Hastalıklar

HastalıkSüreMaruziyet Sektörleri
Bruselloz6 ay👩‍🌾 Hayvan bakımı, veterinerlik, mezbaha işleri
🐄 Hayvansal materyallerle temas
🚚 Taşıma, işleme, saklama
🧴 Deri, yün, kemik gibi ürün işlemleri
🔬 Laboratuvarda biyolojik materyalle çalışma
Tetanoz30 gün
Şarbon30 gün
Salmonella30 gün
Weil hastalığı14 gün
Kuduz2 yıl
Psittakoz30 gün
Q humması30 gün
Ekinokok humması1 yıl
Tüberküloz (bovin)1 yıl
D-4

🧬 Meslek Gereği Enfeksiyonlar

HastalıkSüreMaruziyet Sektörleri
Viral hepatit6 ay🏥 Hastane, dispanser, poliklinik ve laboratuvar ortamları
🧫 Hasta örnekleri veya enfekte materyalle temas
💉 KKD ve aşı önlemleri zorunludur
Tüberküloz1 yıl
🧬

Biyolojik Ajanlara Maruziyet Riski Taşıyan Meslek Grupları

🌾 Tarım & Hayvancılık ⚕️ Sağlık & Araştırma 🍽️ Gıda & Hizmet ⚙️ Endüstri & Altyapı
👨‍🌾 Çiftçiler
🐟 Balıkçılar
🐄 Veterinerler
🌲 Ormancılar
🩺 Doktorlar
💉 Hemşireler
🔬 Araştırmacılar
🧫 Laboratuvar çalışanları
🍳 Yemek işiyle uğraşanlar
🔪 Kasaplar
🧽 Temizlik işçileri
⛏️ Madenciler
🚇 Tünel işçileri
🚰 Kanalizasyon işçileri
⚓ Liman işçileri
👞 Deri işçileri
🚚 Nakliyeciler
🧱 Tuğla işçileri
🇹🇷

Türkiye'de Başlıca Mesleki Bulaşıcı Hastalıklar (D Grubu)

Grup Örnek Hastalıklar Yükümlülük Süresi
D-1Ankilostomiasis, Necatoriasis3 ay
D-2Malarya, Veba, Sarı humma, Lepra10 gün – 25 yıl
D-3Bruselloz, Şarbon, Kuduz, Q humması14 gün – 2 yıl
D-4Viral hepatit, Tüberküloz6 ay – 1 yıl
📋

ILO – Biyolojik Etkenlerden Kaynaklanan Meslek Hastalıkları ILO 1.3.1 – 1.3.10

BÖLÜM 1

ILO 1.3.1 – 1.3.5

No Hastalık Etken Tipik Mesleki Maruziyet
1.3.1 🐄 Bruselloz Brucella Hayvancılık, veterinerlik, mezbaha, süt ve süt ürünleri
1.3.2 🩸 Hepatit (HBV/HCV) Hepatit virüsleri Sağlık çalışanları, laboratuvarlar, kan ve vücut sıvılarıyla çalışma
1.3.3 🧬 HIV hastalıkları HIV Sağlık hizmetleri, laboratuvarlar, kan/vücut sıvılarıyla çalışma
1.3.4 🧫 Tetanoz Clostridium tetani Toprak, hayvancılık, tarım, yara ve kesici-delici yaralanmalar
1.3.5 🫁 Tüberküloz Mycobacterium tuberculosis Sağlık kuruluşları, laboratuvarlar, kapalı ve yüksek riskli çalışma ortamları
BÖLÜM 2

ILO 1.3.6 – 1.3.10

No Hastalık Etken Tipik Mesleki Maruziyet
1.3.6 🍄 Toksik/İnflamatuvar sendromlar Bakteri/mantar ürünleri Tarım, hayvancılık, atık, nemli ortamlar, biyolojik materyaller
1.3.7 🦟 Sıtma Plasmodium türleri Sivrisinek maruziyeti bulunan açık alan çalışmaları, tropikal bölgeler
1.3.8 🐑 Şarbon Bacillus anthracis Hayvancılık, veterinerlik, deri/yün, mezbaha ve hayvansal ürünler
1.3.9 💧 Leptospiroz Leptospira bakterileri Kanalizasyon, atık su, tarım, hayvancılık, kemirgenlerle temas, su işleri
1.3.10 ⚠️ Diğer Diğer biyolojik ajanlar Bilimsel olarak doğrudan mesleki maruziyet-hastalık ilişkisi kurulabilen işler
📅 2019 Aralık C 🔴 Zor 📌 ILO / Yönetmelik 🏛️ Meslek Hastalığı

Aşağıdakilerden hangisi, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) meslek hastalıkları listesindeki "biyolojik ajanlar ve bulaşıcı veya paraziter hastalıklar" sınıfında yer almaz?

A) Hepatit virüsleri
B) Şarbon
C) Tüberküloz
D) Siderozis
E) Brusellozis
🦠

Biyolojik Risk Etkenleri ve Sektörel Dağılım Meslek Hastalıkları Sektörleri

🌾
Tarım ve Hayvancılık
D-3 Grubu / Zoonotik Riskler
🔬 Örnek Hastalıklar:
Bruselloz, Şarbon, Kuduz, Q Humması, Leptospiroz, Tetanoz, Tüberküloz (Bovin), Ekinokok humması
👷 Maruziyet Sektörleri:
• Çiftçiler ve tarım işçileri
• Veteriner hekimler
• Mezbaha ve kesimhane çalışanları
• Hayvansal ürün (deri, yün, kemik) işleyenler
• Balıkçılar ve ormancılar
🏥
Sağlık ve Laboratuvar
D-4 Grubu / Kan ve Solunum Yolu
🔬 Örnek Hastalıklar:
Viral Hepatit (B ve C), Tüberküloz, HIV/AIDS, Kızamık, Kızamıkçık, SARS, Menenjit, COVID-19
👷 Maruziyet Sektörleri:
• Doktorlar, hemşireler ve sağlık teknisyenleri
• Klinik, veterinerlik ve teşhis laboratuvar çalışanları
• Araştırmacılar ve mikrobiyoloji uzmanları
• Hastane destek ve temizlik personeli
🍽️
Gıda ve Hizmet Sektörü
Fekal-Oral / Gıda Kaynaklı Riskler
🔬 Örnek Hastalıklar:
Salmonella, Hepatit A, Kolera, Tifo, Campylobacter, Gıda zehirlenmeleri, Bağırsak parazitleri
👷 Maruziyet Sektörleri:
• Gıda üretim ve işleme fabrikası çalışanları
• Aşçılar, fırıncılar ve mutfak personeli
• Kasaplar ve et işleme tesisleri işçileri
• Otel, lokanta ve yemek hizmeti çalışanları
• Genel temizlik ve hijyen personeli
⛏️
İnşaat, Maden ve Atık
D-1 Grubu / Toprak ve Sular
🔬 Örnek Hastalıklar:
Tetanoz, Ankilostomiasis (Kancalı kurt), Leptospiroz, Necatoriasis, Viral hepatitler
👷 Maruziyet Sektörleri:
• Madenciler, tünel ve yeraltı işçileri
• Kanalizasyon ve atık su arıtma tesisi çalışanları
• Atık toplama, işleme ve geri dönüşüm personeli
• İnşaat işçileri, hafriyat ve yol yapım çalışanları
• Liman, iskele ve nakliye işçileri
📅 2022 Mayıs B 🟡 Orta 📌 Yönetmelik 🏗️ İnşaat Riski

Biyolojik risk etkenleriyle oluşan aşağıdaki hastalıklardan hangisi için inşaat çalışanları, mesleksel etkilenim açısından daha fazla risk altındadır?

A) Tetanos
B) Tularemi
C) Hepatit B
D) Brusellozis
E) AIDS
📅 2022 Mayıs C 🔵 Orta 📌 Yönetmelik 🏥 Sağlık Riski

Aşağıdaki etkenlerden hangisi, sağlık personelinin maruz kalabileceği biyolojik risk faktörleri arasında yer almaz?

A) Neisseria meningitidis
B) Hepatitis B virüsü
C) Mycobacterium tuberculosis
D) Glutaraldehit
E) HIV
📅 2021 Aralık A 🟢 Kolay 📌 Yönetmelik 🌾 Tarım Riski

Aşağıdakilerden hangisi çiftçi, veteriner ve hayvan yetiştiricileri için mesleki maruziyet sonucu risk oluşturan ve biyolojik etkenlerle oluşabilen hastalıklardan biri değildir?

A) Şarbon
B) Brusellozis
C) Kuduz
D) Tularemi
E) Minamata
🏥

Hastalardan Sağlık Personeline Geçebilecek Bazı Hastalıklar

🩸 Viral Hepatit (B ve C): Kan ve vücut sıvılarıyla bulaşır. Sağlık çalışanları için en büyük mesleki risklerdendir.
🦠 Tüberküloz: Solunum yoluyla bulaşır. Özellikle göğüs hastalıkları birimlerinde risk yüksektir.
💉 HIV / AIDS: Kan ve vücut sıvılarıyla bulaşır. Cerrahi ve acil servislerde sıklıkla karşılaşılan bir risktir.
🤧 Diğerleri: Kızamık, Suçiçeği, Kızamıkçık, Uyuz, SARS vb. solunum ve temas yoluyla bulaşan hastalıklar.
🌾

Tarım ve Hayvancılık İşlerinde Görülebilecek Enfeksiyon Hastalıkları

🐄 Bruselloz: Enfekte hayvanların süt ve et ürünleriyle temas sonucu bulaşır. Sıklıkla görülen bir zoonozdur.
🦠 Şarbon ve Tetanoz: Toprak ve hayvansal ürünlerle temas sonucu gelişen bakteriyel enfeksiyonlardır.
💧 Leptospiroz (Weil Hastalığı): Kemirgen idrarı ile kontamine su ve toprak yoluyla bulaşır.
🦇 Kuduz ve Q Humması: Yabani hayvan ısırıkları ve enfekte hayvanlardan kaynaklanan ateşli hastalıklardır.

🩺 Hastalardan Sağlık Personeline Geçebilecek Bazı Hastalıklar

Virüslerle Meydana GelenBakterilerle Meydana GelenDiğer Etkenlere Bağlı
Herpes simpleksTüberkülozMikoplazma enfeksiyonu
Hepatit BSalmonella enfeksiyonuChlamydia psittaci
Hepatit CMenengokok enfeksiyonuCoxiella burneti
AIDSShigella enfeksiyonu
İnfluenzaDifteri
KızamıkBorderella enfeksiyonu
Kızamıkçık
Kabakulak
Suçiçeği
Sitomegalovirüs

🌾 Tarım ve Hayvancılık İşlerinde Görülebilecek Enfeksiyon Hastalıkları

HastalıkBelirtilerKaynakRiskli İşler
ŞarbonDeride siyah püstülEnfekte koyun, inek ve ürünleriÇiftçi, kasap, veteriner
TüberkülozÖksürük, ateş, terlemeEnfekte hayvanÇiftçi, kasap, veteriner
BrusellozisAteş, terleme, eklem ağrısıHasta koyun, keçi, inekBesici, sütçü, veteriner
SalmonellozisAteş, ishal, baş ağrısıKümes hayvanı, kedi, köpekVeteriner, aşçı, mezbaha işçisi
Kedi sıyrığı hastalığıAteş, deri lezyonu, lenf bezi büyümesiKedi, köpekVeteriner, hayvan bakıcısı
KuduzBaş ağrısı, ajitasyon, salya akmasıKedi, köpek, tilkiVeteriner, çiftçi, vahşi hayvan bakıcısı

🇹🇷 Türkiye'de Başlıca Mesleki Bulaşıcı Hastalıklar (D Grubu)

GrupHastalıkRiskli İşler
D-1Ankilostomiasis
Necatoriasis
Tünel, yeraltı maden işleri, killi ve nemli toprakta çalışma
D-2Malarya, Amobiasis, Dank, LepraBu hastalıklarla ilgili sağlık kuruluşları ve laboratuvarlar
D-3Bruselloz, Tetanoz, Şarbon, Salmonelloz, Kuduz, TüberkülozHayvan bakıcılığı, kasaplık, süt ürünleri, veteriner klinikleri
D-4Viral Hepatit, TüberkülozSağlık kuruluşları ve laboratuvar çalışmaları
📅 2025 Aralık A-B-C 🔴 Zor 📌 Yönetmelik

Aşağıdaki hastalıklardan hangisinin nedeni biyolojik etken değildir?

A) Şarbon
B) Riketsiyoz
C) Tetanos
D) Tüberküloz
E) Siderozis
📅 2021 Mayıs A-B 🟡 Orta 📌 Yönetmelik 🌾 Tarım & Hayvancılık

Aşağıdakilerden hangisi, tarım ve hayvancılık çalışanlarını biyolojik risk etkenlerine karşı korumak için öncelikle alınması gereken kaynağa yönelik bir önlemdir?

A) Hayvanları sağlıklı tutmak ve aşılamak
B) Hayvanların dışkı, idrar ve salyaları ile temas etmemek
C) Çalışanlara eğitim vermek
D) Uygun kişisel koruyucu donanım kullanmak
E) Kişisel hijyen uygulamalarını yapmak

🧫 Biyolojik Etkenler

Herhangi bir enfeksiyona, alerjiye veya zehirlenmeye neden olabilen, genetik olarak değiştirilmiş olanlar da dâhil mikroorganizmalar, hücre kültürleri ve insan endoparazitlerini ifade eder.

Mikroorganizmalar: Genetik materyali replikasyon veya aktarma yeteneğinde olan hücresel veya hücresel yapıda olmayan mikrobiyolojik varlıklardır.

Hücre kültürleri: Çok hücreli organizmalardan türetilmiş hücrelerin in–vitro olarak geliştirilmesidir.

İnsan endoparazitleri: İnsan vücudunun içinde yaşayan parazitlerdir.

🔬 In Vitro / In Vivo / Hücre Kültürü / Mikroorganizma

In Vitro: Laboratuvar ortamında veya yapay koşullarda yapılan deneylerdir.

In Vivo: Canlı ortamda ya da yaşayan koşullarda yapılan deneylerdir.

Hücre Kültürü: Çok hücreli organizmalardan türetilmiş hücrelerin laboratuvar ortamında geliştirilmesidir.

Mikroorganizma: Genetik materyali replikasyon veya aktarma yeteneğinde olan mikrobiyolojik varlıklardır.

🧬 Hücre, Patojen ve Virülans

Hücre: Gözle görülemeyecek kadar küçük, zarla çevrili protoplazma ve çekirdekten oluşan canlı birimdir.

Patojen Mikroorganizma: İnsan veya hayvan vücudunda hastalık yapabilme yeteneğine sahip mikroorganizmalardır.

Patojenite: Enfeksiyon etkeninin hastalık yapabilme yeteneğidir.

Virülans: Hastalık etkeninin şiddet oluşturma derecesidir.

🌡️ HEPA, Enjeksiyon ve Portör

HEPA Filtresi: 0,3 mikron büyüklüğündeki parçacıkları %99,97 oranında tutabilen yüksek verimli hava filtresidir.

Enjeksiyon: Mikroorganizmaların insan veya hayvan vücuduna girip çoğalmasıyla istenmeyen belirtilerin ortaya çıkmasıdır.

Portör: Herhangi bir hastalık belirtisi göstermeden enfeksiyon etkenini taşıyan ve çevreye yayan kişidir.

🔗 Enfeksiyon Zinciri

Enfeksiyonun oluşması için etkenin insana bulaşması, çoğalması ve hastalık oluşturması gerekir. Bu sürecin tümü "enfeksiyon zinciri" olarak adlandırılır.

Zincir halkaları:

Halkalardan biri eksik olursa enfeksiyon oluşmaz.

📅 2022 Aralık A 🟡 Orta 📌 Yönetmelik

Yukarıdakilerden hangileri biyolojik bir etkenin sağlık riski potansiyelinin belirleyicileri arasında yer alır?

I. Bulaşma yolları

II. Patojenite-virülans

III. Çevredeki ısı değişiklikleri

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III

🩺 Bulaşıcı Hastalığı Bildirmekle Yükümlü Olanlar

  1. Hekimler, diş hekimleri, hastane müdürleri, eczacılar
  2. Özel sağlık kuruluşları, laboratuvar sorumluları
  3. Hemşire, ebe, sağlık memuru ve hastabakıcılar
  4. Okul, fabrika, atölye, hayır kurumları sorumluları
  5. Ticarethane, mağaza, otel, pansiyon, han, hamam sahip ve kiracıları
  6. Gemi kaptanları ve liman başkanları
  7. Cezaevi müdürleri
  8. Apartman kapıcıları, muhtarlar, köy ihtiyar kurulları
  9. Ölü yıkayanlar ve tabutlayanlar
  10. Hastalığa yakalanan kişiler
  11. Askeri birlik komutanları

🌍 Uluslararası Bildirimi Zorunlu Hastalıklar

  1. AIDS
  2. Çiçek (1978'de eradike edilmiştir)
  3. İnfluenza (etken suş bildirimi gerekir)
  4. Epidemik tifüs
  5. Kolera
  6. Sarı humma
  7. Borelyoz
  8. Veba
  9. Paralitik Polio

Bildirimi Ulusal Olarak Zorunlu Hastalıklar

  1. Filariyazis
  2. İnfluenza
  3. Kancalı kurt enfeksiyonu
  4. Leptospiroz
  5. Ruam
  6. Sarı ateş
  7. Bruselloz
  8. Besin zehirlenmesi
  9. Çiçek
  10. Difteri
  11. Dizanteriler
  12. Menengokoksik menenjit
  13. Polio
  14. Puerperal sepsis
  15. Tetanoz
  16. Şarbon
  17. Ensefalit
  18. Borelyoz
  19. Hepatitler
  1. Kızamık
  2. Kızıl
  3. Kolera
  4. Kuduz (kuşkulu ısırık dahil)
  5. Lepra
  6. Şistozomiyazis
  7. Boğmaca
  8. Sıtma
  9. Tifüs
  10. Tifo
  11. Paratifo
  12. Veba
  13. AIDS
  14. Sifiliz
  15. Trahom
  16. İshaller
  17. Kalaazar ve şark çıbanı
  18. Legionella pnömonisi
  19. Tüberküloz