5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu TANIMLAR

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 3

Tanımlar

Bu Kanunun uygulanmasında;

1) Sosyal Sigortalar

Kısa ve uzun vadeli sigorta kollarını,

2) Kısa Vadeli Sigorta Kolları

İş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortası kollarını,

3) Uzun Vadeli Sigorta Kolları

Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası kollarını,

4) Sigortalı

Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,

5) Hak Sahibi

Sigortalının ölümü halinde gelir veya aylık bağlanmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babasını,

6) Genel Sağlık Sigortası

Kişilerin sağlıklarının korunmasını, sağlık risklerinde oluşan harcamaların finansmanını sağlayan sigortayı,

7) Bakmakla Yükümlü Olduğu Kişi

a) Eşini,
b) 18 yaşını (20 / 25 yaş) doldurmamış evli olmayan çocukları ile malûl çocuklarını,
c) Kurumca belirlenen kriterlere göre ana ve babasını,
d) Öğrenci değil ve bekar ise 18 yaş, Çırak, mesleki eğitimde ve bekar ise 20 yaş, Yüksek öğrenim görüyor ve bekar ise 25 yaş

12) Ücret

Sigortalılara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutarı,

13) Asgarî Ücret

4857 sayılı İş Kanunu gereğince 16 yaşından büyük işçiler için belirlenen bir aylık brüt ücreti,

14) Ay

4. maddenin (a) ve (c) bentleri için 15'inden 15'ine, diğer sigortalılar için 1'inden sonuna kadar ve 30 gün olarak değerlendirilen süreyi,

Aylık

Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile vazife malûllüğü halinde yapılan sürekli ödemeyi,

Kurum Sağlık Kurulu

Çalışma gücü kaybı, meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını, malûllük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden oluşan kurulları,

Devamı: Aile Hekimi, Sağlık Hizmeti Sunucusu tanımları da bu madde kapsamındadır.

📅 2026 Mayıs C 🟡 Orta

I. İş kazası ve meslek hastalığı

II. Malullük

III. Hastalık

IV. Yaşlılık

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre; yukarıdakilerden hangileri, kısa vadeli sigorta kollarındandır?

A) I ve II

B) I ve III

C) II ve IV

D) III ve IV

E) I, II ve III

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu SİGORTALI SAYILANLAR

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 4

Sigortalı Sayılanlar

MADDE 4

Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;

Hizmet Akdi ile Çalışanlar

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,

Bağımsız Çalışanlar

Hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan;

Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar

Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar

Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, komandite ortaklar, diğer şirketlerin tüm ortakları

Tarımsal faaliyette bulunanlar

Kamu İdarelerinde Çalışanlar

Kadro ve pozisyonlarda sürekli çalışanlar

Sözleşmeli olarak çalışanlar ile 657 sayılı Kanunun 86. maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar

(2)

(a) Bendine İlişkin Uygulanacaklar

İşçi sendikaları ve konfederasyonlarının başkanlık ve yönetim kurullarına seçilenler

Sanatçılar, düşünürler, yazarlar (güzel sanat kolları)

Yabancı uyruklu kişiler (mütekabiliyet esası hariç)

4081 sayılı Kanun (Çiftçi Mallarının Korunması)

Umumî kadınlar (1593 sayılı Kanun)

Usta öğreticiler, ders ücreti karşılığı görev verilenler, 4/C'liler

Toplum Yararına Çalışma Programları (Türkiye İş Kurumu prim ödeme yükümlüsü, işyeri/işveren sayılmaz)

(3)

(b) Bendine İlişkin Uygulanacaklar

6132 sayılı Kanun (At Yarışları) kapsamındaki jokey ve antrenörler hakkında da uygulanır.

(4)

(c) Bendine İlişkin Uygulanacaklar

Seçimle veya atama ile göreve gelenler (emeklilik hakkı tanınmış)

Başbakan, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, milletvekilleri, belediye başkanları

Sendika başkanlık ve yönetim kurullarına seçilenler (aylıksız izin)

Askerî okullar, astsubay adayları (Milli Savunma Bakanlığı)

Polis Akademisi, polis adayları (Emniyet Genel Müdürlüğü)

Jandarma, Sahil Güvenlik okulları ve adaylar

Not: 4. fıkra (d), (e), (f) bentlerinde okulları tamamlamadan veya göreve başlamadan ayrılanların eğitim süreleri sigortalılıktan sayılmaz. Kısa vadeli sigorta kolları (c) bendine uygulanmaz.

Usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu SİGORTALI SAYILMAYANLAR

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Sigortalı Sayılmayanlar

Sigortalı Sayılmayanlar

İSTİSNALAR

Aşağıda belirtilen kişiler, bu Kanunun uygulanması bakımından sigortalı sayılmazlar:

İşverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşi

Aynı aileden olanların yaşadıkları konut içinde yapılan işlerde çalışanlar

Ev hizmetlerinde çalışanlar

Askerliği er ve erbaş olarak yapanlar ile yedeksubay ve astsubay okulu öğrencileri

Yabancı ülke işvereni tarafından gönderilenler

Tarım ve orman işlerinde süreksiz çalışanlar

Gelir vergisinden muaf kendi adına çalışanlardan aylık geliri asgari ücretin altında olanlar

Yüksek okullarda tatbikî mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler

Sağlık hizmet sunucuları tarafından rehabilite edilen hasta veya malûller

Uyarı: Bu kişiler sigorta kapsamına alınmaz, prim ödenmez ve sigortalı haklarından yararlanamazlar.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu SİGORTALI BİLDİRİMİ VE TESCİLİ

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 8 ve Madde 11

Muafiyetler ve Bildirim Süreleri

Muafiyetler	Bildirim Süresi
İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar	En geç çalışmaya başlatıldığı gün
Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarına sefer esnasında alınarak çalıştırılanlar	İlk defa sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten itibaren bir ay
İlk defa işyeri bildirgesi verilecek işyerleri	Çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde
4447 sayılı Kanuna göre işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel	Çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde
Kamu idarelerince yurt dışı görevde çalışmak üzere işe alınanlar	Çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde

Muafiyetler ve bildirim süreleri

İşyerinin Bildirilmesi, Devri, İntikali ve Nakli

İşyeri Bildirgesi: İşveren, örneği Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte Kuruma vermekle yükümlüdür.

Nakil (Başka İl)

İşyerinin nakledildiği tarihi takip eden 10 gün içinde

Devir / İntikal

Yeni işverenin işi veya işyerini devraldığı tarihi takip eden 10 gün içinde

Miras Yoluyla İntikal

Mirasçılar, ölüm tarihinden itibaren 3 ay içinde işyeri bildirgesini Kuruma vermekle yükümlüdür.

Nakil/Devir: 10 gün · Miras: 3 ay

📅 2023 Mayıs B 🟡 Orta 📌 5510/8

I. inşaat,

II. tarım,

III. enerji

5510 sayılı Kanun'a göre, işe başlatılacak sigortalıların işe giriş bildirgesinin en geç çalışmaya başlatıldığı gün işveren tarafından Kuruma verilmesi hâlinde; yukarıdaki iş yerlerinin hangilerinde sigortalılık başlangıcı, kural olarak önceden bildirilmiş sayılır?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) Yalnız III

D) I ve II

E) I ve III

📅 2019 Mayıs B 🟡 Orta 📌 5510/11

5510 sayılı Kanun'a göre; işyerinin faaliyette bulunduğu adresten başka bir ildeki adrese nakledilmesi hâlinde, işyerinin nakledildiği tarihi takip eden kaç gün içinde işyeri bildirgesinin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına verilmesi gerekir?

A) 3

B) 5

C) 7

D) 10

E) 15

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İŞ KAZASI

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 13

İş Kazası Tanımı

MADDE 13

İş kazası; sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.

İşyerinde

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada

Bağımsız Çalışan

İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle veya kendi adına yürüttüğü iş nedeniyle

Görevli Gönderilme

İşyeri dışına gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda

Süt İzni

Emziren kadın sigortalının, çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda

Gidiş-Geliş

İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında

Sonuç: Bedenen veya ruhen engelli hâle getiren olay

İş Kazası Bildirimi

BİLDİRİM

Kolluk Kuvvetleri

DERHAL

İşveren tarafından o yer yetkili kolluk kuvvetlerine

SGK

3 İŞGÜNÜ

İşveren tarafından en geç kazadan sonraki 3 işgünü içinde SGK'ya

Kontrol Dışı Yerler

ÖĞRENME TARİHİ

İşverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, öğrenildiği tarihten itibaren

Bağımsız Çalışan

3 İŞGÜNÜ

Kendisi tarafından, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra 3 işgünü içinde

Not: Bağımsız çalışan için bildirim süresi 1 ayı geçemez.

📅 2025 Mayıs C 🟡 Orta

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında aşağıdakilerden hangisi iş kazası sayılmaz?

A) Emzirme odasında çocuğunu emziren kadın işçinin oturduğu koltuğun kırılması sonucu kolunu kırması

B) İşçinin, iş yerinin avlusunda kayarak düşmesi ve bacağını kırması

C) İşçinin tamir hizmeti vermek için müşterinin evine gitmesi ve burada tamir işini yürütürken işçinin elektrik akımına kapılması

D) İşçinin, işveren tarafından tahsilat amacıyla gönderildiği müşterinin iş yerinde darp edilmesi

E) İşçinin kendi aracıyla iş yerine giderken trafik kazası geçirmesi ve kaburgalarında kırıklar meydana gelmesi

📅 2019 Aralık C 🟡 Orta

5510 sayılı Kanun'a göre, hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanın iş kazası geçirmesi halinde, bir ayı geçmemek şartıyla, rahatsızlığının bildirimine engel olmadığı günden sonraki kaç iş günü içinde iş kazasını bildirmesi zorunludur?

A) 2

B) 3

C) 5

D) 7

E) 10

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu MESLEK HASTALIĞI

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 14

Meslek Hastalığı Tanımı

TANIM

Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleridir.

a Sağlık Kurulu Raporu

Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları tarafından usûlüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi

b Denetim Raporları

Kurumca gerekli görüldüğü hallerde, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbî sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin incelenmesi

Sonuç: Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi zorunludur.

İşten Ayrılma Sonrası Meslek Hastalığı

Meslek hastalığı, işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ve sigortalı olarak çalıştığı işten kaynaklanmış ise, sigortalının bu Kanunla sağlanan haklardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen ayrılmasıyla hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık için Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirtilen süreden daha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır.

İstisna

Meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile meslek hastalığı sayılabilir.

a Hizmet Akdi ile Çalışanlar

Sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen veya bu durum kendisine bildirilen işveren tarafından

3 işgünü içinde bildirim

b Kendi Nam ve Hesabına Çalışanlar

Kendisi tarafından

3 işgünü içinde bildirim

Yaptırım: Bildirim yapmayan veya kasten eksik/yanlış bildiren işverene, yapılan masraflar ve ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri rücû edilir.

Soruşturma

Meslek hastalığı ile ilgili bildirimler üzerine gerekli soruşturmalar, Kurumun denetim memurları veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla yaptırılabilir.

Yönetmelik ve Uyuşmazlık

Hangi hallerin meslek hastalığı sayılacağı, bildirge şekli ve usulü Kurum yönetmeliğinde düzenlenir.
Yönetmelikte belirlenmiş hastalıklar dışında bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması hususundaki uyuşmazlıklar Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından karara bağlanır.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu HASTALIK VE ANALIK HALI

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 15

Hastalık Tanımı

TANIM

Sigortalının, iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan ve iş göremezliğine neden olan rahatsızlıklar, hastalık halidir.

İş Kazası Değil

Meslek Hastalığı Değil

Hastalık Hali

Analık Hali

ANALIK

Sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmayan eşinin, kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadının ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşinin gebeliğinin başladığı tarihten itibaren doğumdan sonraki ilk onaltı haftalık süreye kadar olan gebelik ve analık haliyle ilgili rahatsızlık ve engellilik halleri analık hali kabul edilir.

Başlangıç

Gebeliğin Başladığı Tarih

Süre

16 HAFTA

doğum sonrası

Kapsam

Gebelik ve Analıkla İlgili Rahatsızlık / Engellilik

Kapsam: Sigortalı kadın · Sigortalı erkeğin sigortalı olmayan eşi · Gelir/aylık alan kadın · Gelir/aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşi

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu SAĞLANAN HAKLAR

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 16

İş Kazası / Meslek Hastalığı Sigortası Hakları

5 HAK

Geçici İş Göremezlik Ödeneği

Sürekli İş Göremezlik Geliri

Hak sahiplerine Ölüm Geliri

Kız çocuklarına Evlenme Ödeneği

Ölen sigortalı için Cenaze Ödeneği

Hastalık Sigortası

Hastalık hallerine bağlı olarak ortaya çıkan iş göremezlik süresince, günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilir.

Analık Sigortası

Geçici iş göremezlik ödeneği (analık hallerinde)
Emzirme ödeneği (sigortalı kadın veya sigortalı erkeğin eşi için)

Emzirme Ödeneği Şartları

Hizmet Akdi ile Çalışan

Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması

Kendi Nam ve Hesabına Çalışan

Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 120 gün prim yatırılmış ve GSS primi dahil tüm borçlar ödenmiş olması

Sigortalılığı sona erenler: Sona erme tarihinden itibaren 300 gün içinde doğum olursa, doğum tarihinden önceki 15 ay içinde 120 gün prim şartıyla emzirme ödeneğinden yararlanır.

📅 2022 Mayıs C 🟡 Orta 📌 5510/16

5510 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi iş kazası ve meslek hastalıkları sigortasının, iş kazası geçiren sigortalıya sağladığı haklardan biri değildir?

A) İşsizlik ödeneği bağlanması

B) Sürekli iş göremezlik geliri bağlanması

C) Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi

D) Ölmesi hâlinde cenaze ödeneği verilmesi

E) Ölmesi hâlinde hak sahiplerine gelir bağlanması

📅 2018 Mayıs C 🟡 Orta 📌 5510/16

5510 sayılı Kanun'a göre, hizmet akdiyle çalışan sigortalı kadına veya sigortalı olmayan eşinin doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe emzirme ödeneği verilebilmesi için doğumdan önceki bir yıl içinde en az kaç gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması şarttır?

A) 30

B) 90

C) 120

D) 180

E) 360

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu GÜNLÜK KAZANÇ

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 17

Günlük Kazanç Hesabı

FORMÜL

Ödeneklerin hesabına esas günlük kazanç:

Son 12 ay içindeki prime esas kazançlar toplamı ÷ Prim ödeme gün sayısı

Dönem: İş kazası/doğum tarihinden veya meslek hastalığı/hastalıkta iş göremezliğin başladığı tarihten önceki 12 ay

Gelir Hesabı (İş Kazası/Meslek Hastalığı)

Son 12 Ay

SON 3 AY

(80. maddeye göre hesaplanır)

180 Günden Az Prim

Önceki 12 ay içinde 180 günden az kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olanların günlük kazanç tutarı, iş göremezliğin başladığı tarihteki günlük prime esas kazanç alt sınırının 2 katını geçemez.

Üst Sınır: 2 x Asgari Günlük Kazanç

Yeni İşe Başlayan

Çalışmaya başladığı ay içinde iş kazası/meslek hastalığı olursa: Çalıştığı günlerdeki kazanç toplamı ÷ çalıştığı gün sayısı
Çalışmaya başladığı gün iş kazası olursa: Aynı/emsal işteki benzer sigortalının günlük kazancı esas alınır.

Prim, İkramiye ve Arızi Ödemeler

Prim, ikramiye vb. arızi ödemeler dikkate alınmış ise, günlük kazanç %50 ekleme yapılarak bulunan tutardan çok olamaz.

Üst Sınır: %50 ekleme

İdari / Yargı Kararı

İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yapılan ücret, ikramiye, zam, tazminat ve bu mahiyetteki ödemelerden, ödenek ve gelirin hesabına alınan dönemden önceki aylara ilişkin olanlar dikkate alınmaz.

Meslek Hastalığı - 1 Yıl Sonra

Meslek hastalığı, sigortalının sigortalı olarak çalıştığı son işinden ayrıldığı tarihten bir yıl geçtikten sonra meydana çıkmış ise, günlük kazancı bu son işinden ayrıldığı tarih esas alınarak hesaplanır.

Aylık Kazanç

Günlük Kazanç

× 30

= Aylık Kazanç

İş kazası ile meslek hastalığı sigortasından bağlanacak gelirlere esas tutulur.

İş Göremezlik Tanımları GEÇİCİ & SÜREKLİ

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

Geçici İş Göremezlik

TANIM

Sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulu raporlarında belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalışamama halidir.

Çalışma İş Gücü Kaybı

Eğer %10'dan az ise tedavisi süresince geçici iş göremezlik kapsamındadır.

SÜRE

Raporda belirtilen süre

DURUM

Geçici olarak çalışamama

Sürekli İş Göremezlik

TANIM

Kurumca, iş kazası geçiren veya meslek hastalığına tutulan sigortalıya sağlanan sağlık yardımı ve tedavi sonunda, şayet sigortalının geçici iş göremezlik durumu düzelip çalışma gücü yeniden kazanılmamışsa, sürekli olarak çalışamama halidir.

TAM İş Göremezlik

%100

Meslekte kazanma gücü kaybı %100 ise

KISMİ İş Göremezlik

%10 - %99

Meslekte kazanma gücü kaybı %10 - %99 arası ise

Kalıcı çalışamama hali

📅 2024 Aralık A-B-C 🟡 Orta 📌 5510/19

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre sürekli iş göremezlik geliri hakkının doğması için sigortalının iş kazası sonucu oluşan engellilik nedeniyle meslekte kazanma gücü en az yüzde kaç azalmış olmalıdır?

A) 10

B) 20

C) 30

D) 40

E) 50

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 18

İş Kazası / Meslek Hastalığı

İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya

Her gün için

Hastalık

Hastalık sebebiyle iş göremezliğe uğraması halinde

Geçici iş göremezliğin 3. gününden başlamak üzere her gün için

Muhtarlar / Analık

Muhtarlar ve sigortalı kadının analığı halinde

Doğumdan önceki 8 hafta ve sonraki 16 haftalık sürede, çoğul gebelik halinde ise doğumdan önceki 10 haftalık süre ilâve edilerek çalışmadığı her gün için

Ortak Şartlar

1. Rapor

Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması

2. Prim Günü

İş göremezliğin başlamasından önceki 1 yıl içinde en az 90 gün sigorta primi bildirilmeli

Ödeme Oranları

Yatarak Tedavi

(günlük kazancın yarısı)

Ayaktan Tedavi

⅔

(günlük kazancın üçte ikisi)

Örnek Hesaplama

ANLAŞILIR ÖRNEK

Veriler

Aylık Maaş

2.000 TL

İş Gücü Kaybı

%20

(Sürekli KISMİ iş göremezlik)

🔵 Bakıma Muhtaç İse

Esas Oran

%100

Baz Tutar

2.000 TL

Ödenecek

400 TL

2.000 × %100 = 2.000 × %20 = 400 TL

🟢 Başkasının Desteğine İhtiyaç Duymuyor İse

Esas Oran

%70

Baz Tutar

1.400 TL

Ödenecek

280 TL

2.000 × %70 = 1.400 × %20 = 280 TL

Özet: Çalışan bakıma muhtaç ise 400 TL, başkasının desteğine ihtiyaç duymuyor ise 280 TL ek gelir alır.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİK GELİRİ

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 19

Hak Kazanma Şartı

İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.

Eşik Değer: Meslekte kazanma gücü kaybı ≥ %10

Sürekli TAM İş Göremezlik

Aylık Kazanç

%70

(tam iş göremezlikte)

Sigortalıya aylık kazancının %70'i oranında gelir bağlanır.

Sürekli KISMİ İş Göremezlik

Hesaplama

%70 × Kayıp Oranı

(kısmi iş göremezlikte)

Tam iş göremezlik geliri gibi hesaplanır, iş göremezlik derecesi oranındaki tutarı ödenir.

Başkasının Bakımına Muhtaç

%100 gelir bağlama oranı

Kendi Nam ve Hesabına Çalışan

Gelir bağlanabilmesi için, genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin tüm borçların ödenmiş olması zorunludur.

a Geçici Ödenek Sonrası

Geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi takip eden ay başı

b Doğrudan Sürekli Durum

Geçici iş göremezlik tespit edilemeden sürekli duruma girilmişse, sağlık kurulu raporu tarihini takip eden ay başı

Yeni İş Kazası / Meslek Hastalığı

Kural

Yeni kaza/meslek hastalığında, tüm engellilik halleri birlikte değerlendirilir.

Gelir Hesabı

Son iş kazası sırasındaki kazanca göre gelir hesaplanır.

İstisna: İlk gelir daha yüksekse ilk gelir ödenir.

Usul ve esaslar Kurum yönetmeliği ile düzenlenir.

📅 2024 Mayıs A 🟡 Orta 📌 5510/19

5510 sayılı Kanun'a göre iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli tam iş göremezlikte sigortalıya kural olarak aylık kazancının yüzde kaçı oranında sürekli iş göremezlik geliri bağlanır?

A) 60

B) 70

C) 80

D) 90

E) 100

📅 2019 Mayıs C 🟡 Orta 📌 5510/19

5510 sayılı Kanun'a göre sürekli tam iş göremezlikte sigortalıya, Kanun'a göre hesaplanan aylık kazancının yüzde kaçı oranında gelir bağlanır?

A) 100

B) 90

C) 80

D) 70

E) 60

📅 2018 Aralık A 🟡 Orta 📌 5510/19

5510 sayılı Kanun'a göre, sürekli iş göremezlik geliriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Sürekli tam iş göremezlikte sigortalıya, aylık kazancının %50'si oranında gelir bağlanır.

B) Meslekte kazanma gücü en az %5 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.

C) Sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış olan sigortalının yeniden tedavi ettirilmesi hâlinde meslekte kazanma gücünü ne oranda yitirdiğinin ödenecek gelir üzerinde etkisi yoktur.

D) Sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise gelir bağlama oranı %100 olarak uygulanır.

E) Sağlık hizmeti sunucuları tarafından verilen tek hekim raporu doğrultusunda iş kazası ve meslek hastalığına maruz kalanlara gelir bağlanır.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu GELİR, EVLENME VE CENAZE ÖDENEKLERİ

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 20

Gelir Bağlanması

İş kazası / meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine aylık kazancının

%70

gelir olarak bağlanır.

Sürekli İş Göremezlik Geliri Alırken Ölenler

(Ölüm nedeni ne olursa olsun) %70 hak sahiplerine bağlanır.

%50'nin Altında Gelir Alırken Ölenler

Ölüm iş kazası/meslek hastalığına bağlı değilse almakta olduğu gelir hak sahiplerine bağlanır.

Evlenme Ödeneği

Kız Çocuklarına

2 YIL

(almakta olduğu aylık/gelir tutarında)

Evlenmeleri nedeniyle gelir/aylığı kesilen kız çocuklarına
Talepleri halinde 2 yıllık tutar
Bir defaya mahsus evlenme ödeneği olarak verilir.

2 yıllık tutar tek seferde ödenir

Cenaze Ödeneği

Aşağıdaki durumlarda hak sahiplerine ödenir:

İş kazası/meslek hastalığı sonucu ölenler
Aylık alırken ölenler
360 gün prim bildirilmiş olanlar

Öncelik Sırası

1) EŞ

2) ÇOCUKLAR

3) ANA-BABA

4) KARDEŞLER

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu SORUMLULUK

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 21-22

İşveren Sorumluluğu

RÜCU

Kast / Mevzuata Aykırılık

İş kazası/meslek hastalığı, işverenin kastı veya iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurum yaptığı ödemeleri işverene rücû eder.

Kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.

Bildirilmeyen Kaza

İş kazası 13. madde süresinde bildirilmezse, bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir.

Sağlık Raporu Olmadan Çalıştırma

Sağlık raporu alınması gereken işlerde, rapor alınmadan veya rapora aykırı olarak çalıştırılan sigortalının hastalığı nedeniyle ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverene ödettirilir.

Üçüncü Kişi Sorumluluğu

RÜCU

İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya yapılan ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin

Rücu Oranı

%50

(yarısı)

Zarara sebep olan üçüncü kişilere ve kusurları varsa çalıştıranlara rücû edilir.

Kamu Görevlileri ve İstisnalar

Kamu Görevlileri

İş kazası/meslek hastalığı, kamu görevlileri veya er/erbaşların görevleri gereği yaptıkları fiiller sonucu meydana gelmiş ise, kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar hariç rücû edilmez.

Kusurlu Hak Sahipleri

İş kazası/meslek hastalığı sonucu ölümlerde, kazada kusuru bulunan hak sahiplerine veya kusurlu sigortalının hak sahiplerine rücû edilmez.

İstisna: Kesinleşmiş mahkûmiyet kararı varsa rücû edilir.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu SİGORTALININ KUSURU

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 22

Tedbir ve Tavsiyelere Uymama

Hekimin bildirdiği tedbir ve tavsiyelere uymaması sonucu tedavi süresi uzar veya iş göremezlik oranı artarsa, 1/4'üne kadar Kurumca eksiltilir.

%25'e kadar kesinti

İstisna: Ceza sorumluluğu olmayanlar / kabul edilebilir mazereti olanlar

Ağır Kusur

Ağır kusuru yüzünden iş kazasına uğrayan, meslek hastalığına tutulan veya hastalanan sigortalının kusur derecesi esas alınarak 1/3'üne kadar Kurumca eksiltilir.

%33'e kadar kesinti

İstisna: Ceza sorumluluğu olmayanlar

Kasdi Hareket / Tedaviyi Kabul Etmeme

Kasdî hareketi yüzünden iş kazasına uğrayan, meslek hastalığına tutulan, hastalanan veya Kurumun yazılı bildirimine rağmen teklif edilen tedaviyi kabul etmeyen sigortalıya, yarısı tutarında ödenir.

%50 kesinti

Tedavi Bitiş Belgesi Olmadan Çalışma

Hekimden tedavinin sona erdiğine ve çalışabilir olduğuna dair belge almaksızın çalışan sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez.
Ödenmiş olanlar yersiz ödeme tarihinden itibaren geri alınır.

Bildirim Yapılmaması

13. madde süresinde bildirim yapılmaması durumunda, sigortalıya yapılacak iş göremezlik ödenekleri bildirim tarihinden itibaren ödenir.

Usul ve esaslar Kurum yönetmeliği ile düzenlenir.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu BİLDİRİM YAPILMAMASI

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 23

Süresinde Bildirilmeyen Sigortalı

Sigortalı çalıştırmaya başlandığının süresi içinde işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirgenin sonradan verildiği veya sigortalı çalıştırıldığının Kurumca tespit edildiği tarihten önce meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık halleri sonucu ilgililerin gelir ve ödenekleri Kurumca ödenir.

Kural: Bildirim geç de olsa Kurum ödemeyi yapar.

İşverene Rücu

Kurumca yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü masraflar ile gelir bağlanırsa bu gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri tutarı,

21. madde sorumluluk halleri aranmaksızın işverene ödettirilir.

Kendi Nam ve Hesabına Çalışan

Kendi nam ve hesabına çalışan, sigortalı olduğu halde, 8. madde süresinde bildirimde bulunmayanlara,

Bildirim yapılmayan sürede meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı, analık halleri sonucu ilgililerin gelir ve ödenekleri Kurumca ödenmez.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu DİKKATE ALINMAYAN SÜRELER & PRİM

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 24

Dikkate Alınmayan Süreler

KISA VADELİ

Askerlik süresi

Tutukluluk süresi (hükümlülükle sonuçlanmayan)

İş göremediği süre (geçici iş göremezlik ödeneği alırken)

Grev / Lokavt süresi

Sonuç: Bu süreler 18. madde çalışma sürelerine girmez ve son 1 yıl hesabında dikkate alınmaz.

Prime Tabi Tutulacak Kazançlar

Hak edilen ücretler

Prim, ikramiye ve benzeri istihkak ödemeleri

Özel sağlık sigortaları ve bireysel emeklilik ödemeleri

Yemek paraları

Çocuk zammı (yardımı)

Aile zammı (yardımı)

Prime Tabi Tutulmayacak Kazançlar

Ayni yardımlar

Ölüm, doğum ve evlenme yardımları

Görev yollukları

Seyyar görev tazminatı

Kıdem tazminatı ve benzeri toplu ödemeler

İhbar tazminatı

Kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı)

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu MALÛL SAYILMA

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 25 / Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği Madde 12

Malûl Sayılma Şartı

Kurum Sağlık Kurulu tarafından çalışma gücü veya meslekte kazanma gücü kaybı ≥ %60 tespit edilen sigortalı malûl sayılır.

%60 eşik değer

Önceden Var Olan Malûllük

İlk defa çalışmaya başlamadan önce %60 kayıp tespit edilirse, sigortalı bu engellilik sebebiyle malûllük aylığından yararlanamaz.

Yararlanamaz

Askerlik Dönemi Malûllüğü

Silâh altında malûl olup asıl işine mani değilse, bu engellilik sebebiyle malûllük sigortası hükümleri uygulanmaz.

Uygulanmaz

Kamu Görevlileri

Yazılı talep ile malûllüğün mani olmadığı başka göreve nakil için istifa etmiş sayılır. Hakları saklıdır.

Haklar saklı

Kamu Görevlileri - Hastalık Süresi

Vazife yapamayacak derecede hastalık kanuni süreden fazla devam ederse malûl veya vazife malûlü sayılır.
657 sayılı Kanun hastalık izni hükümleri uygulanır.
Nükseden hastalıkta eski ve yeni süreler birleştirilir.

Usul ve esaslar Kurum yönetmeliği ile düzenlenir.

📅 2021 Mayıs A-B 🟡 Orta 📌 Yönetmelik Md.12

Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne göre sigortalı bir çalışanın, iş kazası sonucu meslekte kazanma gücünün en az yüzde kaçını kaybettiğinin tespit edilmesi hâlinde çalışan malul sayılır?

A) 40

B) 50

C) 60

D) 70

E) 80

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu MALÛLLÜK SİGORTASI

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 26

Sağlanan Hak

Malûllük Sigortası

MALÛLLÜK AYLIĞI

(bağlanan hak)

Malûl Sayılma

Sigortalının 25. madde gereğince malûl sayılması gerekir.

≥ %60 kayıp

Prim Günü / Sigortalılık

Sigortalılık

≥ 10 YIL

Prim Günü

1800 GÜN

Bakıma muhtaç ise sigortalılık süresi aranmaz

Yazılı İstek

Malûliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan/devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması gerekir.

Yazılı başvuru zorunlu

Kendi Nam ve Hesabına Çalışanlar

Genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin tüm borçların ödenmiş olması zorunludur.

Borçsuz olma şartı

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu YAŞLILIK SİGORTASI

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 28

Sağlanan Haklar

Yaşlılık Aylığı

Bağlanması

Toptan Ödeme

Yapılması

Aylık Bağlama Oranı

Her 360 Gün İçin

(toplam prim gün sayısı üzerinden)

Üst Sınır: %90

İlk Defa Sigortalı Olanlar - Şartlar

Kadın

yaş

Erkek

yaş

Prim Günü

7200

gün

Şartlar: Yaş + 7200 prim günü

Hatırlatma: Başkasının bakımına muhtaç malûl olan sigortalılar için prim gün sayısı 1800 gün olup, sigortalılık süresi aranmaz (Madde 26).

⚖️ 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 28

👴 Yaşlılık Sigortasından Sağlanan Haklar

📅 (a) bendi – Yaşlılık Aylığı Bağlanması

Sigortalının belirli prim gün sayısını ve yaş şartını tamamlaması halinde, düzenli olarak ömür boyu aylık bağlanmasıdır.

📌 Şartlar: Belirli prim günü + Yaş şartı + Sigortalılık süresi

💰 (b) bendi – Toptan Ödeme Yapılması

Yaşlılık aylığı bağlanması için gereken prim gün sayısını tamamlayamayan veya yaş şartını sağlayamayan sigortalılara, birikmiş primleri toplu olarak ödenir.

📌 Kimlere yapılır: Prim günü eksik olanlar | Yaş şartını sağlayamayanlar | Yurtdışı borçlanması yapmayanlar

📊 Karşılaştırma Tablosu

📅 Yaşlılık Aylığı

Aylık / Ömür boyu

Prim günü + Yaş şartı + Sigortalılık süresi

💰 Toptan Ödeme

Tek seferlik / Toplu

Prim günü veya yaş şartı eksik

🚫 Kapsam Dışı

Cenaze / İş Göremezlik

Yaşlılık sigortası kapsamında değil

📅 5510 Sayılı Kanun 🟡 Orta 📌 Madde 28

I. Toptan ödeme

II. Cenaze ödeneği

III. Sürekli iş göremezlik ödemesi

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre yukarıdakilerden hangileri yaşlılık sigortasından sigortalıya sağlanan haklardandır?

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) I ve II

D) II ve III

E) I, II ve III

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu YAŞLILIK AYLIĞI HESAPLAMA

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 29

Yaşlılık Aylığı Formülü

FORMÜL

Ortalama Aylık Kazanç × Aylık Bağlama Oranı = Yaşlılık Aylığı

Ortalama Aylık Kazanç

Her yıla ait prime esas kazanç, güncelleme katsayısı ile güncellenir.

Hesaplama

Güncellenmiş Kazançlar Toplamı ÷ Toplam Prim Gün Sayısı = Ortalama Günlük Kazanç

× 30 = Ortalama Aylık Kazanç

İstisna: İtibarî hizmet süresi ve fiilî hizmet süresi zammı dahil değil

Aylık Bağlama Oranı

Toplam prim gün sayısının her 360 günü için %2

Üst Sınır: %90

360 günden eksik süreler orantılı olarak hesaplanır

Özel Durum - Çalışma Gücü Kaybı Olanlar

9000 Günden Az

Çalışma gücü kayıp oranı × 9000 ÷ %60 ile bulunan gün sayısına göre %50'yi geçmemek üzere hesaplanır.

9000 Günden Fazla

Toplam prim gün sayısına göre aylık bağlama oranı doğrudan belirlenir.

Hizmet Akdi İle Çalışan (a bendi)

9000 gün → 7200 gün
%50 → %40

Başlangıç Tarihinde Artış Uygulaması

Yılın İlk 6 Ayı

Ocak ödeme dönemi artış oranı kadar artırılır.

Yılın İkinci 6 Ayı

Önce Ocak, sonra Temmuz artış oranları kadar artırılır.

📅 2019 Aralık B 🟡 Orta 📌 5510/29

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre, yaşlılık aylığının hesabına esas olan aylık bağlama oranı yüzde kaçı geçemez?

A) 100

B) 90

C) 80

D) 70

E) 60

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu YAŞLILIK AYLIĞI BAŞLANGIÇ & KESİLME

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 30

Aylık Başlangıç Tarihleri

a) Hizmet Akdi / Kendi Nam ve Hesabına

Yazılı istek tarihinden sonraki ay başı

b) Kamuda Çalışan

Emekliye sevk onayı ile görevle ilişiğin kesildiği tarihi takip eden ay başı

c) Kamudan Ayrılan / Kontrol Muayenesi

İstek tarihini takip eden ay başı

Geçici İş Göremezlik Ödeneği Alanlar

Kural

Yaşlılık aylığı, geçici iş göremezlik ödeneği süresi sona erdikten sonra başlar.

İstisna

Yaşlılık aylığı, geçici iş göremezlik ödeneğinden yüksek ise, fark başlangıç tarihinden itibaren ödenir.

Aylığın Kesilmesi

a) Çalışmaya Başlama

Yaşlılık aylığı alırken çalışmaya başlayanların aylığı, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilir.

İstisna: Kendi nam ve hesabına çalışanlar hariç

Yeniden Bağlanma

b) Yeniden Aylık Bağlanması

İşten ayrılıp yeniden aylık bağlanması için yazılı istekte bulunanlara, istek tarihini takip eden ödeme döneminden itibaren yeniden hesaplanarak bağlanır.

Yeni aylık: Eski aylığa artışlar uygulanarak + emeklilik sonrası kısmi aylık toplamı

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu YAŞLILIK TOPLU ÖDEMESİ & İHYA

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 31

Toptan Ödeme Şartları

Hizmet akdi ile çalışan veya kendi nam ve hesabına çalışan
Herhangi bir nedenle işten ayrılan veya işyerini kapatan
Yaş şartını doldurduğu halde aylık bağlanmasına hak kazanamayan

Kapsam: 4/a ve 4/c kapsamındakiler (a) bendi, 4/b kapsamındakiler (b) bendi

Toptan Ödeme Hesaplama

Her yıla ait prim tutarı, primin ait olduğu yıldan yazılı istek tarihine kadar güncelleme katsayısı ile güncellenir.

Güncellenmiş Primler Toplamı = Toptan Ödeme

İhya Şartları

Toptan ödeme alarak hizmetleri tasfiye edilmiş
Yeniden bu Kanuna tabi olarak prim bildirilmiş
Yazılı müracaat etmesi halinde

Sonuç: Hizmetler ihya edilerek Kanun uygulamasında dikkate alınır

İhya Hesabı ve Ödeme

Aldığı toptan ödeme, ödeme tarihi ile yazılı istek tarihi arasında güncelleme katsayısı ile güncellenir.

Ödeme Süresi: Tebliğ tarihini takip eden ay sonuna kadar

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ÖLÜM SİGORTASI

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 32

Sağlanan Haklar

Ölüm Aylığı
Bağlanması

Ölüm Toptan Ödemesi
Yapılması

Evlenme Ödeneği
Kız çocuklarına

Cenaze Ödeneği
Verilmesi

Ölüm Aylığı Bağlanma Şartları

a) Prim Şartı

1800 gün prim
veya 5 yıl sigortalılık + 900 gün prim

b) Aylık Alan / Hak Kazanmış

Malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı alırken veya bu aylığa hak kazanmış olup işlemi tamamlanmamışken ölen

c) Aylığı Kesilmiş

Bağlanmış aylığı çalışmaya başlama sebebiyle kesilmiş iken ölen

Başvuru: Hak sahiplerinin yazılı istekte bulunması gerekir.

Kendi Nam ve Hesabına Çalışanlar

Hak sahiplerine aylık bağlanabilmesi için ölen sigortalının genel sağlık sigortası primi dahil tüm prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması veya ödenmesi şarttır.

Borçsuz olma şartı aranır

📅 2022 Aralık A 🟡 Orta 📌 5510/32

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi ölüm sigortasından sağlanan haklardan biri değildir?

A) Ölüm aylığı bağlanması

B) Sürekli iş göremezlik geliri bağlanması

C) Aylık almakta olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi

D) Cenaze ödeneği verilmesi

E) Ölüm toptan ödemesi yapılması

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ÖLÜM AYLIĞI HESAPLAMA

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 33

Aylık Hesabında Esas Alınan Durumlar

a) Aylık Alan / Hak Kazanmış

Sigortalının almakta olduğu veya hak kazandığı malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı

b) Aylığı Kesilmiş

Çalışmaya başlama sebebiyle aylığı kesilen sigortalının ölüm tarihi esas alınarak tespit edilecek aylığı

c) Prim Ödemiş

9000 günden az → 9000 gün üzerinden
9000 gün ve fazla → toplam prim gün sayısı üzerinden

29. madde hükümleri uygulanır

Hizmet akdi ile çalışanlar: 9000 gün → 7200 gün olarak uygulanır

Asgari Aylık Tutarı

Her Yıl Bağlanan Aylıklar

Bir önceki yılın

EN DÜŞÜK YAŞLILIK AYLIĞI

(bir önceki yılın son ödeme ayındaki tutar)

Not: Başlangıç yılı içindeki artışlar uygulanmaksızın hesaplanır.

Başkasının Bakımına Muhtaç Olanlar

Sigortalı, başkasının sürekli bakımına muhtaç durumda malûl sayılarak aylık bağlanmasına hak kazanmış ise, bu durum hesaplamada dikkate alınmaz (a ve b bentlerinde).

İstisna: Bakıma muhtaçlık dikkate alınmaz

⚖️ 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 34

Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması

💑 a) Dul eşe

Ölen sigortalının hesaplanacak aylığının; dul eşine %50si; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eşine ise bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaması veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması halinde %75i.

👶 b) Çocuklara

Bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış çocuklardan;

1) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların veya,

2) Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az %60 oranında yitirip malûl olduğu anlaşılanların veya,

3) Yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının,

her birine %25i

🕊️ c) Anasız ve babasız kalan

(b) bendinde belirtilen çocuklardan sigortalının ölümü ile anasız ve babasız kalan veya sonradan bu duruma düşenlerle, ana ve babaları arasında evlilik bağı bulunmayan veya sigortalının ölümü tarihinde evlilik bağı bulunmakla beraber ana veya babaları sonradan evlenenler ile kendisinden başka aylık alan hak sahibi bulunmayanların her birine %50si.

👴👵 d) Ana ve babaya

Hak sahibi eş ve çocuklardan artan hisse bulunması halinde her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması şartıyla ana ve babaya toplam %25i oranında; ana ve babanın 65 yaşın üstünde olması halinde ise artan hisseye bakılmaksızın yukarıdaki şartlarla toplam %25i.

📌 Özel Hükümler ve Diğer Düzenlemeler

• Ancak, hak sahibi çocuklardan 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmaları, bunlara aylık bağlanmasına engel oluşturmaz.

• Sigortalı tarafından evlât edinilmiş, tanınmış veya soy bağı düzeltilmiş veya babalığı hükme bağlanmış çocukları ile sigortalının ölümünden sonra doğan çocukları, bağlanacak aylıktan yukarıda belirtilen esaslara göre yararlanır.

• Hak sahiplerine bağlanacak aylıkların toplamı sigortalıya ait aylığın tutarını geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse hak sahiplerinin aylıklarından orantılı olarak indirimler yapılır.

📊 Özet – Hak Sahiplerine Pay Oranları

💑 Dul eş

%50 / %75

(çocuk varsa / yoksa + şartlar)

👶 Çocuklar

%25

her birine (şartları sağlayan)

🕊️ Anasız/babasız

%50

özel durumdaki çocuklar

👴👵 Ana-baba

%25

toplam, şartlarla (65 yaş istisnası)

⚠️ Toplam aylık, sigortalının aylığını geçemez; aşılması halinde orantılı indirim yapılır.

📅 2025 Mayıs B 🔴 Zor

Daha önce hiç sürekli iş göremezlik geliri bağlanmamış olan işçi Mehmet, inşaatta duvar örme işinde çalışırken 6. kattan düşerek ölmüştür. Mehmet'in geride eşi, üniversitede okuyan 20 yaşında bir oğlu ve evli olmayan 35 yaşında bir kızı kalmıştır. Eşi ve çocukları çalışmamaktadır ve kendi sigortalılıkları nedeniyle kendilerine gelir veya aylık bağlanmamıştır. Mehmet'in anne ve babası ise yıllar önce ölmüştür.

Bu durumda, hak sahiplerine gelir bağlanması ile ilgili olarak 5510 sayılı Kanun kapsamında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Hak sahiplerine cenaze ödeneği verilebilir.

B) Mehmet'in hak sahiplerine, tespit edilecek aylık kazancının %70'i gelir olarak bağlanır.

C) Mehmet'in kızı 25 yaşını geçtiğinden kendisine gelir bağlanmaz.

D) Mehmet'in hesaplanacak gelirinin %50'si dul eşine ödenir.

E) Mehmet'in oğluna, hesaplanacak gelirin %25'i ödenir.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu HAK SAHİPLERİ AYLIĞI BAŞLANGIÇ & KESİLME

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 35

Aylık Başlangıç Tarihleri

a) Sigortalının Ölüm Tarihi

Ölüm tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılır.

b) Hak Sahipliğinin Sonradan Kazanılması

Hak sahibi olma niteliğinin ölüm tarihinden sonra kazanılması halinde, bu niteliğin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılır.

Aylığın Kesilmesi

Hak sahiplerine bağlanan aylıklar 34. maddede belirtilen şartların ortadan kalktığı tarihi takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilir.

İstisna - Öğrenciler

4. madde 4. fıkra (d), (e), (f) bentlerindeki öğrenciler sigortalı sayılsalar bile aylıkları kesilmez.

Kapsam: Polis, asker, jandarma öğrencileri

Yeniden Bağlanma

Aylığın kesilmesine yol açan sebep ortadan kalkarsa
34. madde şartları saklı kalmak kaydıyla
Müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren yeniden aylık bağlanır.

Sonradan Malûl Olan Çocuklar

Aylığı kesilen çocuklardan
Sonradan çalışma gücünü ≥ %60 kaybederek malûl olduğu anlaşılanlara
34. madde şartlarını taşımaları halinde
Rapor tarihini takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.

Yeniden Bağlanan Aylığın Hesabı

Yeniden bağlanan aylık, aylığın kesildiği tarihten tekrar bağlandığı tarihe kadar geçen süre için 55. madde ikinci fıkrasına göre artırılmak suretiyle belirlenir.

Artış: Kesilme - yeniden bağlanma arasındaki süre için güncelleme yapılır.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ÖLÜME BAĞLI TOPLU ÖDEME & İHYA

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 36

Toptan Ödeme Şartları

4/a (hizmet akdi) veya 4/b (bağımsız çalışan) kapsamında ölen sigortalı
İlk defa 4/c (kamu) kapsamında sigortalı olan
Hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanamaması durumunda

Esas Alınan Tarih: Sigortalının ölüm tarihi

Hesaplama Esası

31. madde birinci fıkrasına göre hesaplanır.
34. madde hükümleri (hak sahibi oranları) dikkate alınır.
Hak sahiplerine toptan ödeme şeklinde verilir.

Toplam Ödeme: Sigortalıya yapılacak toptan ödeme tutarını geçemez.

Sonradan Doğan / Soy Bağı Düzeltilen Çocuklar

Toptan ödeme yapıldıktan sonra artan tutar olursa
Sigortalının ölümünden sonra doğan çocuklara
Soy bağı düzeltilen veya babalığı hükme bağlanan çocuklara
Bu madde hükümlerine göre toptan ödeme yapılır.

Kapsam: Ölümden sonra doğan / soy bağı düzeltilen / babalığı hükme bağlanan çocuklar

İhya Şartları

Toptan ödeme yapılarak tasfiye edilmiş süreler
Borçlanma, yurt dışı birleştirme veya hizmet tespiti ile prim gün sayısı tamamlanması
Hak sahiplerinin yazılı isteği üzerine

31. madde ikinci fıkrasına göre ihya edilir

İhya Süresi ve Dikkate Alınma

İhya edilen süreye ilişkin tutar dahil tüm borçlar ödendiği tarih
Takip eden ay başı itibarıyla aylık bağlanmasında dikkate alınır

Ödeme Şartı: Tüm borçların ödenmiş olması gerekir

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu EVLENME VE CENAZE ÖDENEĞİ

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 37

Evlenme Ödeneği

Kız çocuklarına evlenmeleri ve talepleri halinde
2 yıllık aylık/gelir tutarı
Bir defaya mahsus peşin ödenir

Şart: Gelir/aylığın kesilmesi gereken kız çocukları

Evlenme Ödeneği Sonrası

Ödeneği alanın aylığı kesilir
2 yıl içinde yeniden hak sahibi olursa, 2 yılın sonuna kadar aylık bağlanmaz
Bu sürede 60. madde (f) bendi kapsamında GSS'li sayılır

Diğer hak sahipleri: Ödeneğin verildiği süre bitiminden sonra 34. maddeye göre yeniden belirlenir

Cenaze Ödeneği

İş kazası/meslek hastalığı sonucu ölenler
Gelir/aylık alırken ölenler
360 gün prim bildirilmiş olup ölenler

Ödeme: Kurum Yönetim Kurulu tarafından belirlenen tarife üzerinden

Öncelik Sırası

Eş

Çocuklar

Ana-Baba

Kardeşler

İstisna: 4/c kapsamında ölenlerin kurumları cenaze gideri ödüyorsa Kurum ödemez

Belgeli Masraflar

Cenaze ödeneğinin hak sahiplerine ödenememesi ve cenazenin gerçek veya tüzel kişiler tarafından kaldırılması durumunda, belgelere dayanan masraflar, üçüncü fıkrada belirtilen tutarı geçmemek üzere masrafı yapan gerçek veya tüzel kişilere ödenir.

Şart: Belgeli masraflar ve tarife tutarını aşmamak

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu SİGORTALILIK SÜRESİ

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 38

Sigortalılık Süresinin Başlangıcı

İlk defa malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak kapsama girdiği tarih

Kapsam: 5417, 6900, 506, 1479, 2925, 2926, 5434 sayılı kanunlar ve 506/Geçici 20. madde sandıkları

Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri saklıdır

18 Yaşından Önce Sigortalı Olanlar

Sigortalılık süresi: 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir.
18 yaşından önceki primler: Prim ödeme gün sayısı hesabına dahil edilir.

Kural: Süre 18'den başlar, primler sayılır

Sigortalılık Süresinin Hesabı

Başlangıç: Sigortalılığın başlangıç tarihi
Bitiş: Aylık bağlanması için yazılı istek tarihi
İstekte bulunmayanlar için ölüm tarihi

Süre: Başlangıç ile istek/ölüm tarihi arasındaki süre

4/c Kamu Çalışanları

Başlangıç: Sigortalılığın başlangıç tarihi
Bitiş: Emekliye sevk onayı ile görevle ilişiğin kesildiği ayın son günü

48. madde: Yetkili makam emekliye sevk onayı

Vazife Malûllüğü Aylığı Alanlar

Vazife malûllüğü aylığı almakta iken, çalışmaya başlamaları nedeniyle uzun vadeli sigorta hükümleri uygulananlar için aylık bağlanmasında veya toptan ödeme yapılmasında esas alınacak sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı ve prime esas kazanç hesabında, vazife malûllüğü aylığı bağlandığı tarihten önceki süreler dikkate alınmaz.

İstisna: Vazife malûllüğü öncesi süreler dikkate alınmaz

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN SORUMLULUĞU

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 39

Üçüncü Kişinin Kastı - Rücu

Üçüncü kişinin kastı nedeniyle malûl veya vazife malûlü olan sigortalı
Veya ölümü halinde hak sahipleri

Kurum: Aylığın ilk peşin sermaye değerinin yarısı için rücû eder

Rücu Oranı

İlk Peşin Sermaye Değerinin

%50

(yarısı)

Muhatap: Zarara sebep olan üçüncü kişi

Kamu Görevlileri - Rücu Yasağı

Kapsam

Kamu görevlileri
Er ve erbaşlar
Kamu idareleri tarafından görevlendirilen diğer kişiler

Kural

Vazifelerinin gereği olarak yaptıkları fiiller sonucu meydana gelmiş ise
Kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar hariç
Kurumca rücû edilmez

İstisna: Kesinleşmiş mahkûmiyet kararı varsa rücû edilir

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu BORÇLANILABİLECEK SÜRELER

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 41

Borçlanılabilecek Süreler

TOPLAM 10 MADDE

Doğum / Analık izni (kadın, 3 defa, 2 yıl)

Askerlik (er/erbaş, yedek subay/astsubay okulu)

Aylıksız izin (4/c kapsamı)

Doktora / Uzmanlık (yurt içi/dışı)

Avukatlık stajı

Tutukluluk / Gözaltı (beraat halinde)

Grev / Lokavt

Fahrî asistanlık

ı)

Seçim (açıkta geçen süre)

Kısmi süreli eksik süreler

j) 1416 sayılı Kanun yurt dışı öğrenim (18 yaş sonrası, mecburi hizmet tamamlanmış)

Borçlanma Şartları

Yazılı talep (kendisi veya hak sahipleri)
Kazanç: 82. madde alt/üst sınırları arasında seçim
Prim oranı:
- (a) bendi: %32
- Diğerleri: %45
Ödeme süresi: Tebliğden itibaren 1 ay

GSS primi ödenmişse: %39 üzerinden hesaplanır

Önemli Kurallar

1 ay içinde ödenmezse yeni başvuru gerekir
Primi ödenmeyen borçlanma süresi hizmetten sayılmaz
Sigortalılık başlangıcı borçlanılan gün kadar geriye götürülür
Aylık, borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından başlar

Belgeleme: Kurum yetkilidir

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İSTEĞE BAĞLI SİGORTA

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 50-52

Md.50 - İsteğe Bağlı Sigorta ve Şartları

İsteğe bağlı sigorta; kişilerin isteğe bağlı olarak prim ödemek suretiyle uzun vadeli sigorta kollarına ve genel sağlık sigortasına tâbi olmalarını sağlayan sigortadır.

İsteğe Bağlı Sigortalı Olma Şartları

a) Zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak veya ay içerisinde 30 günden az çalışmak
b) Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak
c) 18 yaşını doldurmuş bulunmak
d) İsteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle Kuruma başvuruda bulunmak

Kapsam: Türkiye'de ikamet edenler ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerdeki Türk vatandaşları

Md.51 - Başlangıç ve Sona Erme

Başlangıç

Müracaatın Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden günden itibaren başlar.

Sona Erme

a) Sona erdirme talebi → primi ödenmiş son günü takip eden gün
b) Aylık talebi → aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihi
c) Ölüm → ölüm tarihi

Önemli: Zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı primler iptal edilir, primler iade edilir.

Kısmi süreli çalışanlar: Eksik günler isteğe bağlı primle 30 günü geçmemek üzere tamamlanabilir (4/a kapsamında sayılır).

Md.52 - Primler ve Ödenmesi

Prim Oranları

Toplam

%33

Mal./Yaşl./Ölüm

%21

Genel Sağlık Sigortası

%12

Ödeme Kuralları

Prim ait olduğu aydan itibaren en geç 12 ay içinde ödenmeli
12 ayı geçen primler iade edilir (89. madde 3. fıkra)
Zorunlu sigortalılık primi borcu varsa, isteğe bağlı primler öncelikle bu borca mahsup edilir

GSS Statüsü: İsteğe bağlı sigortalılar 60. madde (b) bendi kapsamında GSS'li sayılır. Yabancılar için 1 yıl ikamet şartı.

Atıf Yapılan Maddeler / Fıkralar

Md.60/b

GSS kapsamı

Md.89/2-3

Gecikme cezası / İade

Md.82

Prime esas kazanç alt/üst sınır

📅 2022 Mayıs A 🟡 Orta 📌 5510/52

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre isteğe bağlı sigorta primi, Kanun'da yer alan prime esas kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında sigortalı tarafından belirlenen prime esas aylık kazancın yüzde kaçıdır?

A) 35

B) 32

C) 30

D) 20

E) 12

⚖️ 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 54

Aylık ve gelirlerin birleşmesi

📊 a) Uzun vadeli sigorta kollarından;

1) Hem malûllük hem de yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıya, bu aylıklardan yüksek olanı, aylıklar eşitse yalnız yaşlılık aylığı,

2) Malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı ile birlikte, ölen eşinden dolayı da aylığa hak kazanan sigortalıya her iki aylığı,

3) Ana ve babasından ayrı ayrı aylığa hak kazanan çocuklara, yüksek olan aylığın tamamı, az olan aylığın yarısı,

4) Birden fazla çocuğundan aylığa hak kazanan ana ve babaya en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olan aylığın tamamı, düşük olan aylığın yarısı,

5) Hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığı,

6) Bu Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı almakta iken, tekrar sigortalı olanlardan hem vazife malûllüğüne hem de malûllük aylığına hak kazananlara bu aylıklardan yüksek olanı, aylıkları eşitse yalnızca vazife malûllüğü aylığı, bunlardan hem vazife malûllüğü hem de yaşlılık aylığına hak kazananlara, bu aylıkların her ikisi,

7) Evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de aylığa hak kazananlara tercih ettiği aylığı,

bağlanır.

⚡ b) Kısa vadeli sigorta kollarından;

1) Sürekli iş göremezlik geliriyle birlikte ölen eşinden dolayı da gelire hak kazanan eşe her iki geliri,

2) Ana ve babadan ayrı ayrı gelire hak kazananlara, yüksek olan gelirin tamamı, az olanın yarısı,

3) Birden fazla çocuğundan gelire hak kazanan ana ve babaya, en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olan gelirin tamamı, düşük olan gelirin yarısı,

4) Hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm gelirine hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak geliri,

5) Evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de gelire hak kazananlara tercih ettiği geliri,

bağlanır.

🔄 c) Malûllük, yaşlılık, ölüm sigortaları ve vazife malûllüğü ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse;

sigortalıya veya hak sahibine bu aylık veya gelirlerden yüksek olanın tamamı, az olanın yarısı, eşitliği halinde ise iş kazası ve meslek hastalığından bağlanan gelirin tümü, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığının yarısı bağlanır.

📋 İkiden fazla birleşme durumu

Birinci fıkradaki sıralamaya göre yapılacak değerlendirmeler sonucunda, bir kişide ikiden fazla gelir veya aylık birleştiği takdirde, bu gelir ve aylıklardan en fazla ödemeye imkân veren iki dosya üzerinden gelir veya aylık bağlanır, diğer dosya veya dosyalardaki gelir ve aylık hakları durum değişikliği veya diğer bir dosyadan gelir veya aylığa hak kazanıldığı tarihe kadar düşer.

📅 2025 Mayıs A 🟡 Orta

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında aylık ve gelirlerin birleşmesi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de gelire hak kazananlara, tercih ettiği gelir bağlanır.

B) Hem eşinden hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, her iki aylık birlikte bağlanır.

C) Kısa vadeli sigorta kollarından ana ve babadan ayrı ayrı gelire hak kazananlara, yüksek olan gelirin tamamı, az olanın yarısı bağlanır.

D) Malullük, yaşlılık, ölüm sigortaları ve vazife malullüğü ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse sigortalıya veya hak sahibine bu aylık veya gelirlerden yüksek olanın tamamı, az olanın yarısı bağlanır.

E) Sürekli iş göremezlik geliriyle birlikte ölen eşinden dolayı da gelire hak kazanan eşe her iki geliri birlikte bağlanır.

📌 Özet Kural: Birden fazla aylık/gelir birleştiğinde yüksek olan tam, düşük olan yarı olarak ödenir. İkiden fazla ise en avantajlı 2 dosya üzerinden bağlanır, diğerleri düşer.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu SAĞLIK HİZMETLERİNDEN YARARLANMA

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Madde 67

Prim Şartı Aranmayan Haller

18 yaşını doldurmamış kişiler
Tıbben başkasının bakımına muhtaç olanlar
Trafik kazası halleri
Acil haller
İş kazası ve meslek hastalığı halleri
Bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar
Madde bağımlılığı tedavisi
63/1-a ve 63/1-c kapsamındaki sağlık hizmetleri
75. madde (afet, savaş, grev, lokavt)

İstisna: Bu hallerde prim şartı aranmaz

Prim Hesabında Dikkate Alınmayan Süreler

Askerlik süresi
Tutukluluk süresi (hükümlülükle sonuçlanmayan)
Geçici iş göremezlik ödeneği alınan süre
Grev / Lokavt süresi

Bu süreler 30 gün hesabında dikkate alınmaz

Yararlanma Şartları

a) 60/c · 60/f Hariç

30 GÜN

Son 1 yıl içinde 30 gün prim

b) 60/a-2 · 60/g

30 GÜN + BORÇSUZ

30 gün prim + 60 günden fazla borç olmamalı

c) 60/b · 60/d

30 GÜN + BORÇSUZ

30 gün prim + hiç borç olmamalı

d) 60/7 GSS'li

30 GÜN + BORÇSUZ + ÖDEME

30 gün prim + borçsuz + 1 ay içinde prim ödemesi

Kimlik Doğrulama ve Geçiş Hükümleri

Kimlik Doğrulama

Biyometrik yöntemler
Nüfus cüzdanı, sürücü belgesi, evlenme cüzdanı, pasaport
Kurumca verilen resimli sağlık kartı

Geçiş Süreleri

4/a sigortalılık sona erince 10 gün
Son 1 yılda 90 gün prim varsa 90 gün daha
Mezunlar: Lise 20, Yüksek 25 yaşa kadar 2 yıl
Terhis: 30 gün

Usul ve esaslar Kurum yönetmeliği ile düzenlenir.

Atıf Yapılan Maddeler ve Açıklamaları

60. Madde - GSS Kapsamı

(a) bendi: 4/a (hizmet akdi) kapsamındakiler
(a-2): 4/a kapsamında olup prim borcu olanlar
(b) bendi: 4/b (bağımsız çalışan) kapsamındakiler
(c) bendi: 4/c (kamu) kapsamındakiler
(d) bendi: 4/b kapsamındaki muhtarlar
(f) bendi: Grev/lokavt halleri
(g) bendi: İsteğe bağlı sigortalılar

Diğer Atıflar

63/1-a: Zorunlu sigortalılar ve bakmakla yükümlü olunanlar
63/1-c: 4/c kapsamındaki kamu çalışanları
75. madde: Afet, savaş, grev, lokavt halleri
60/7: Genel sağlık sigortalısı sayılanlar
60/12: Askerlik terhis sonrası GSS
4857/56 ve 74: Ücretsiz izin süreleri

Not: Madde 67'de yapılan atıflar, ilgili maddelerin GSS kapsamı ve prim şartlarını düzenleyen hükümlerinedir.

💰 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 80 📌 Prime Esas Kazançlar

4/a (SSK) Kapsamındaki Sigortalıların Prime Esas Kazançları

✅ a) Prime esas kazanca dahil olanlar 3 madde

Prime esas kazançların hesabında;

💵

1) Ücretler

Hak edilen ücretlerin brüt toplamı

🎁

2) Prim, İkramiye, Özel Sigorta

Prim, ikramiye, özel sağlık sigortası, BES ödemeleri

⚖️

3) Yargı/İdare Kararıyla

Mahkeme veya idare kararıyla ödenen kazançlar

❌ b) Prime esas kazanca dahil olmayanlar 9 madde

Aşağıda sayılanlar prime esas kazanca tabi tutulmaz:

🎁 1) Ayni yardımlar

👶 2) Ölüm, doğum, evlenme yardımları

✈️ 3) Görev yollukları

💼 4) Kıdem, ihbar, kasa tazminatı

🏁 5) İş sonu / kıdem tazminatı toplu ödemeleri

🔍 6) Keşif ücreti

👨‍👩‍👧 7) Çocuk ve aile zamları (Kurumca belirlenen tutara kadar)

🏥 8) Özel sağlık sigortası / BES (%30'a kadar)

🍽️ 9) Yemek bedeli (300 TL'ye kadar/gün)

📌 Özet: Prime esas kazanca ücretler, primler, ikramiyeler, özel sigorta ve BES ödemeleri dahildir. Ayni yardımlar, ölüm/doğum/evlenme yardımları, görev yollukları, kıdem/ihbar tazminatları, keşif ücreti, çocuk/aile zamları, özel sağlık sigortası/BES (%30'a kadar) ve günlük yemek bedeli (300 TL'ye kadar) dahil değildir.

📅 2021 Mayıs B 📌 5510/80

5510 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisinin brüt toplamı, iş sözleşmesiyle çalışan sigortalıların prime esas kazançlarının hesabında esas alınır?

A) Kıdem tazminatı

B) Ayni yardımlar

C) İkramiye ödemeleri

D) Görev yollukları

E) Keşif ücretleri

📅 2020 Mayıs C 📌 5510/80

5510 sayılı Kanun'a göre hizmet akdiyle bir veya birden fazla işverence çalıştırılan sigortalıların prime esas kazançlarının hesabında, aşağıdakilerin hangisi esas alınır?

A) Görev yollukları ve seyyar görev tazminatı

B) Evlenme yardımı

C) Ayni yardımlar

D) Hak edilen ücretlerin brüt toplamı

E) Ölüm yardımı

⚖️ 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 81

Prim oranları ve Devlet katkısı

📊 a) Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları

Prim oranı, sigortalının prime esas kazancının %21'idir. Bunun %9'u sigortalı hissesi, %12'si işveren hissesidir.

⏱️ b) Fiilî hizmet süresi zammı

Özel sektör: %21'e ek olarak; 60 gün için 1 puan, 90 gün için 1,5 puan, 180 gün için 3 puan eklenir.

Kamu idareleri: %21'e ek olarak; 60 gün için 3,33 puan, 90 gün için 5 puan, 180 gün için 10 puan eklenir. Farkın tamamını işveren öder.

⚡ c) Kısa vadeli sigorta kolları

Prim oranı, sigortalının prime esas kazancının %2,25'idir. Bu primin tamamını işveren öder. Cumhurbaşkanı, bu oranı %1,5'a düşürmeye veya %2,5'a artırmaya yetkilidir.

👨‍🎓 d) Aday çırak, çırak, öğrenci ve kursiyer

Aday çırak, çırak ve işletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler: Prime esas kazançlarının %6'sıdır. Bunun %1'i kısa vadeli sigorta kolları, %5'i genel sağlık sigortası primidir.

Kursiyerler (e bendi): Prime esas kazançlarının %5,5'idir. Bunun %1'i kısa vadeli sigorta kolları, %4,5'i genel sağlık sigortası primidir.

🏥 Genel sağlık sigortası primi

Kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tâbi olanlar: Prime esas kazancın %12,5'idir. Bunun %5'i sigortalı, %7,5'i işveren hissesidir.

Yalnızca genel sağlık sigortasına tâbi olanlar, işsizlik ödeneği alanlar, kısa çalışma ödeneği alanlar vb.: Prime esas kazancın %12'sidir.

Başka ülkede sağlık sigortası hakkı bulunmayan vatandaşlar: Prime esas kazancın %3'üdür. Cumhurbaşkanı bu oranı %12'ye kadar artırmaya yetkilidir.

💰 Devlet katkısı, yasak ve usul esaslar

Devlet katkısı: Devlet, Kurumun ay itibarıyla tahsil ettiği malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası priminin dörtte biri (%25) oranında Kuruma katkı yapar. Devlet katkısı, talep tarihini takip eden 15 gün içinde Hazinece Kuruma ödenir.

Teşvikten yararlanma yasağı: Yapılan kontrol ve denetimlerde, çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen sigortalının fiilen çalışmadığının tespit edilmesi hâlinde, işverenler bir yıl süreyle bu maddeyle sağlanan destek unsurlarından yararlanamaz. Yersiz yararlanma halinde teşvik tutarı, gecikme cezası ve zammı ile birlikte tahsil edilir.

Usul ve esaslar: Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenir.

📊 Özet – Prim Oranları

Malûllük/Yaşlılık/Ölüm

%21

(%9 sigortalı + %12 işveren)

Kısa Vadeli

%2,25

(tamamı işveren)

Stajyer/Çırak

(%1 kısa vadeli + %5 GSS)

Genel Sağlık

%12,5

(%5 sigortalı + %7,5 işveren)

💰 Devlet katkısı: %25

📅 2024 Aralık C 🟡 Orta

5510 sayılı Kanun'a göre mesleki ve teknik ortaöğretim ile yükseköğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler için kısa vadeli sigorta prim oranı prime esas kazançlarının yüzde kaçıdır?

A) 1

B) 2

C) 3

D) 4

E) 5

📅 2022 Mayıs A 📌 Tababet Kanunu

Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'a göre; kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan ve yöneticilik görevi bulunmayan tabipler, kurum ve kuruluşlarındaki çalışma saatleri dışında ve kurumlarının izniyle aylık kaç saati geçmemek üzere iş yeri hekimliği yapabilir?

A) 15

B) 20

C) 25

D) 30

E) 35

⚖️ 5510 Sayılı Kanun ve Yönetmelik Geçici Madde 39 📌 Erken Yaşlanma

📜 5510 Geçici Madde 39 Yaşlılık Aylığı

📊 Aylık Bağlama Oranı Esası

Gösterge tablosu

%60

Üst gösterge tablosu

%59,9 – %50

📈 Artırma ve Eksiltme Esasları

Artırma: Kadın 50, erkek 55 yaş sonrası her tam yaş ve 5000 günden sonraki her 240 gün için +1 puan
Eksiltme: 5000 günden noksan ödenen her 240 gün için −1 puan

⭐ Erken Yaşlanma İstisnası ÖNEMLİ

Aşağıdaki durumlarda günden dolayı eksiltme yapılmaz:

⛏️ Maden işyerlerinin yer altı işlerinde çalışma
🩺 Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce malûl olma
📋 Engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanma
🧓 Erken yaşlanma (Yönetmelik Md.25)

📋 Yönetmelik Madde 25 Erken Yaşlanma

🧓 Tanım

Erken yaşlanma: 55 yaşını dolduran sigortalılardan biyolojik yönden, bu yaşı doldurmuş bir insan derecesinde yaşlanmış ve çalışma gücü bu seviyeye düşmüş olduğu tayin ve tespit edilenler.

📌 Şartlar: 55 yaş + biyolojik yaşlanma tespiti

🩺 Tespit Usulü

🏥

Sağlık Hizmeti Sunucusu

Rapor düzenler

📋

Kurum Sağlık Kurulu

Karar verir

✅

Erken Yaşlanma

Tespit edilir

📌 Sağlık Hizmeti Sunucuları raporu → Kurum Sağlık Kurulu kararı

⭐ Erken Yaşlanmanın Etkisi

Erken yaşlanma tespit edilen sigortalıya yaşlılık aylığı bağlanır ve Geçici Madde 39 uyarınca günden eksiltme yapılmaz.

📌 Özet: 5510 Geçici Madde 39 ile yaşlılık aylığında aylık bağlama oranı belirlenir; 5000 günden fazla prim için artırma, eksik prim için eksiltme yapılır. Erken yaşlanma, maden yer altı, malullük ve vergi indirimi hallerinde eksiltme yapılmaz. Yönetmelik Md.25 ile erken yaşlanma tanımı yapılmış ve tespit usulü (Sağlık Hizmeti Sunucusu raporu → Kurum Sağlık Kurulu kararı) belirlenmiştir.

📅 2018 Aralık C 🟡 Orta 📌 Yönetmelik Md.25

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre sigortalı sayılanların erken yaşlanmış sayılacakları durumların tespiti, aşağıdakilerden hangisi kapsamında yapılmaktadır?

A) İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği

B) 4857 sayılı İş Kanunu

C) Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği

D) İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinin Desteklenmesi Hakkında Yönetmelik

E) İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği

⚖️ 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu İSG ve Çalışan Hakları

🤔 Madde 35 Yanılmada Kusur

Yanılan, yanılmasında kusurlu ise hükümsüzlükten doğan zararı giderir. Diğer taraf yanılmayı biliyorsa tazminat istenemez.

🎭 Madde 36 Aldatma

Aldatma sonucu sözleşme yapan taraf, yanılma esaslı olmasa bile bağlı değildir. Üçüncü kişinin aldatmasında karşı taraf biliyorsa aynı sonuç.

😨 Madde 37 Korkutma

Korkutma sonucu sözleşme yapan taraf bağlı değildir. Korkutan üçüncü kişi ise ve karşı taraf bilmiyorsa, korkutulan hakkaniyet gereği tazminat öder.

⚡ Madde 38 Korkutma Koşulları

Korkutulan, kendisinin veya yakınının kişilik/malvarlığına yönelik ağır ve yakın zarar tehlikesine inanmakta haklı ise korkutma gerçekleşmiş sayılır.

⏳ Madde 39 İrade Bozukluğu

Yanılma/aldatma/korkutma halinde, öğrenme veya etkinin kalkmasından itibaren 1 yıl içinde bağlı olmadığını bildirmezse sözleşmeyi onamış sayılır.

⚖️ Madde 49 Sorumluluk

Kusurlu ve hukuka aykırı fiille zarar veren, zararı gidermekle yükümlüdür. Ahlaka aykırı kasten zarar veren de sorumludur.

📋 Madde 50 İspat Yükü

Zarar gören, zararını ve kusurun ispat yükü altındadır. Zarar miktarı tam ispat edilemiyorsa hâkim, hakkaniyete göre belirler.

💰 Madde 51 Tazminat

Hâkim, tazminatın kapsamı ve ödenme biçimini, kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. İrat biçiminde ise güvence şarttır.

📉 Madde 52 İndirim

Zarar gören razı olmuş, zararın artmasında etkili olmuş veya durumu ağırlaştırmış ise hâkim tazminatı indirebilir.

💔 Madde 56 Manevi Tazminat

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi halinde zarar görene manevi tazminat verilir. Ağır zarar veya ölümde yakınlarına da verilebilir.

🛡️ Madde 58 Kişilik Hakkı

Kişilik hakkı zedelenen, manevi tazminat isteyebilir. Hâkim, saldırıyı kınayan karar verebilir ve yayımlatabilir.

🧠 Madde 59 Ayırt Etme Gücü

Ayırt etme gücünü geçici kaybeden, verdiği zararı giderir. Kusuru yoksa ispat ederse sorumluluktan kurtulur.

🚫 Madde 63 Hukuka Aykırılık

Kanun yetkisi, rıza, haklı savunma, zorunluluk hâllerinde fiil hukuka aykırı sayılmaz.

🛡️ Madde 64 Savunma

Haklı savunmada saldırana verilen zarardan sorumlu olunmaz. Kendi gücüyle korumada, kolluk yardımı zamanında sağlanamazsa sorumluluk yok.

🤲 Madde 65 Hakkaniyet

Hakkaniyet gerektiriyorsa, ayırt etme gücü bulunmayanın verdiği zarar tamamen veya kısmen giderilir.

👨‍💼 Madde 66 Adam Çalıştıran

Adam çalıştıran, çalışanının iş sırasında başkalarına verdiği zararı giderir. Özen gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz.

💵 Madde 401 Ücret

İşveren, işçiye sözleşme/toplu sözleşmeyle belirlenen, yoksa asgari ücretten az olmamak üzere emsal ücreti öder.

⏰ Madde 402 Fazla Çalışma

Fazla çalışma ücreti normal ücretin %50 fazlası ile ödenir. İşçinin rızasıyla ücret yerine izin verilebilir.

📊 Madde 403 Pay Alma

Sözleşmeyle işçiye üretilenden/cirodan/kârdan pay verilmesi kararlaştırılabilir. Hesap dönemi sonunda belirlenir.

🤝 Madde 404 Aracılık Ücreti

Aracılık ücreti, işlemin üçüncü kişi ile geçerli olarak kurulmasıyla doğar. İşlem ifa edilmezse ücret hakkı sona erer.

🎁 Madde 405 İkramiye

İşveren belirli günlerde ikramiye verebilir. İkramiye hakkı, anlaşma veya işveren taahhüdü ile doğar.

📅 Madde 406 Ödeme Süresi

Ücret her ay sonunda ödenir. Daha kısa süreler kararlaştırılabilir. Aracılık ücreti de ay sonunda ödenir.

⛔ Madde 408 İşveren Temerrüdü

İşveren işgörme edimini kusuruyla engeller veya kabulde temerrüde düşerse, işçiye ücretini öder ve sonradan çalışmasını isteyemez.

🛑 Madde 409 Çalışmayı Durdurma

İşçi hastalık, askerlik gibi kusursuz sebeplerle kısa süre çalışamazsa işveren hakkaniyete uygun ücret öder.

🔒 Madde 410 Haciz Yasağı

Ücretin 1/4'ünden fazlası haczedilemez, devredilemez, rehnedilemez. Gelecekteki ücret alacakları devredilemez.

🔧 Madde 411 Parça Başına İş

Parça başına veya götürü işte işveren yeterli iş vermekle yükümlüdür. İş sağlanamazsa zaman esasına göre ücret öder.

📏 Madde 412 Birim Ücreti

İşveren, her iş başlamadan önce birim ücreti bildirmekle yükümlüdür. Bildirmezse benzer işin birim ücreti ödenir.

🛠️ Madde 413 İş Araçları

İşveren, işçiye gerekli araç ve malzemeyi sağlamakla yükümlüdür. İşçi kendi aracını kullanırsa işveren uygun karşılık öder.

📌 Özet: Bu maddeler, irade bozuklukları (yanılma, aldatma, korkutma), haksız fiil sorumluluğu, tazminat, manevi tazminat, kişilik hakkı, hukuka aykırılığı kaldıran haller, adam çalıştıranın sorumluluğu ile ücret, fazla çalışma, ikramiye, ödeme süreleri ve iş araçları gibi çalışan haklarını düzenler.

🛡️ Madde 417 İşçinin Korunması

İşveren, işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları için önlem almak, iş sağlığı ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.

🏠 Madde 418 Ev Düzeninde Çalışma

İşveren, işçiye yeterli gıda ve uygun barınak sağlamak; hastalık veya kazada bakım ve tedavi yükümlülüğü vardır.

🔒 Madde 419 Kişisel Veriler

İşveren, işçiye ait kişisel verileri ancak işin ifası için zorunlu olduğu ölçüde kullanabilir.

⚖️ Madde 420 Ceza Koşulu Yasağı

Hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir.

📅 Madde 421 Hafta Tatili ve İş Arama

İşçiye hafta tatili (kural olarak pazar) ve fesih bildirim süresinde günde 2 saat iş arama izni verilir.

🏖️ Madde 422 Yıllık İzin Süresi

En az bir yıl çalışmış işçilere yılda en az 2 hafta; 18 yaş altı ve 50 yaş üstü işçilere 3 hafta ücretli izin verilir.

📉 Madde 423 İzinden İndirim

Kusurlu devamsızlıkta her tam ay 1 gün indirim; kusursuz (hastalık, kaza, kamu görevi) 3 aya kadar indirim yapılamaz.

🗓️ Madde 424 İzin Kullanımı

Yıllık ücretli izin aralıksız verilir, ancak tarafların anlaşmasıyla ikiye bölünebilir.

💰 Madde 425 İzin Ücreti

İzin ücreti, izne başlamadan önce peşin ödenir. İzin hakkından feragat edilemez. Sona ermede kullanılmayan izin ücreti ödenir.

📄 Madde 426 Hizmet Belgesi

İşveren, işçinin isteği üzerine işin türü ve süresini gösteren hizmet belgesi vermek zorundadır.

🏢 Madde 428 İşyeri Devri

İşyeri devrinde, iş sözleşmeleri hak ve borçlarıyla devralana geçer. Devreden ve devralan müteselsilen sorumludur.

📌 Madde 431-432 Fesih Bildirim Süreleri

Belirsiz süreli sözleşmelerde fesih bildirim süreleri: 1 yıla kadar 2 hafta, 1-5 yıl 4 hafta, 5+ yıl 6 hafta.

🚨 Madde 435 Haklı Fesih

Taraflardan her biri, haklı sebeplerle sözleşmeyi derhâl feshedebilir. Fesih sebebi yazılı bildirilir.

💼 Madde 438 Haksız Fesih Tazminatı

İşverenin haklı sebep olmaksızın derhâl feshi halinde işçi, bildirim süresine ait ücret tutarında tazminat isteyebilir (en fazla 6 aylık ücret).

🔐 Madde 444 Rekabet Yasağı

İşçi, sözleşme sona erdikten sonra işverenle rekabet etmemeyi yazılı olarak üstlenebilir. Süre 2 yılı aşamaz.

📌 Özet: 6098 sayılı TBK, işçinin kişilik haklarını, sağlık ve güvenliğini, çalışma sürelerini, izin haklarını, ücret ve tazminat gibi temel haklarını düzenler. İşverenin koruma yükümlülüğü, iş sağlığı ve güvenliği önlemleri, ceza koşulu yasağı, bildirim süreleri ve fesih halleri çalışanlar için önemli güvencelerdir.

⚖️ 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Hizmet Sözleşmesi – Md.393-447 📌 İşçi Hakları

📋 Madde 393 Tanım

Hizmet sözleşmesi, işçinin işverene bağımlı olarak işgörmeyi, işverenin de ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Kısmi süreli çalışma da kapsamdadır.

✍️ Madde 394 Kurulması

Hizmet sözleşmesi özel şekle bağlı değildir. İş kabul edilirse sözleşme kurulmuş sayılır. Geçersizlik sonradan anlaşılsa bile, ilişki sona erinceye kadar geçerli sözleşme hükümleri uygulanır.

👤 Madde 395 Bizzat Çalışma

İşçi, yüklendiği işi bizzat yapmak zorundadır. Aksine anlaşma veya durumun gereği yoksa bu borç devredilemez.

🛡️ Madde 396 Özen ve Sadakat

İşçi işi özenle yapmak, işverenin haklı menfaatini sadakatle korumak zorundadır. Sır saklama yükümlülüğü sona ermeden sonra da devam eder.

💰 Madde 397 Teslim ve Hesap

İşçi, iş görürken aldığı para ve şeyleri derhâl işverene teslim etmek ve hesap vermek zorundadır.

⏰ Madde 398 Fazla Çalışma

Fazla çalışma, normal sürenin üzerinde ve işçinin rızasıyla yapılır. Zorunlu durumda ve karşılığı verilirse işçi yapmakla yükümlüdür.

📌 Madde 399 Talimata Uyma

İşveren genel düzenleme ve özel talimat verebilir. İşçiler, bunlara dürüstlük kuralları çerçevesinde uymak zorundadır.

⚖️ Madde 400 İşçinin Sorumluluğu

İşçi, işverene kusuruyla verdiği her türlü zarardan sorumludur. Sorumluluk; işin tehlikesi, uzmanlık gerektirip gerektirmediği gibi kriterlere göre belirlenir.

🏦 Madde 407 Ücretin Korunması

Ücret banka hesabına yatırılabilir (Cumhurbaşkanı yetkisi). İşveren, işçinin rızası olmadan takas yapamaz. Ücretin işveren lehine kullanılması geçersizdir.

🧾 Madde 414 Giderler

İşveren, işin görülmesinin gerektirdiği her türlü harcama ile işyeri dışı çalışmada zorunlu geçim giderlerini öder.

🚗 Madde 415 Taşıma Araçları

İşçi kendi motorlu aracını kullanırsa işveren, vergi, sigorta primleri ve yıpranma tazminatı öder.

💳 Madde 416 Gider Ödemesi

Giderler ücretle birlikte ödenir. Düzenli masraf yapan işçiye avans verilir.

💡 Madde 427 Sınaî Mülkiyet

Hizmet buluşları ile sınaî ve fikrî mülkiyet hakları konusunda özel kanun hükümleri uygulanır.

🔄 Madde 429 Devir

Hizmet sözleşmesi, işçinin yazılı rızası olmadan devredilemez. Devralan, tüm hak ve borçlara sahip olur.

📅 Madde 430 Belirli Süreli Fesih

Belirli süreli sözleşme süre bitiminde kendiliğinden sona erer. Örtülü sürdürülürse belirsiz süreli olur. 10 yıldan uzun süreli sözleşmelerde 6 ay fesih bildirim süresi.

🧪 Madde 433 Deneme Süresi

Deneme süresi 2 ayı aşamaz. Bu sürede taraflar tazminatsız ve bildirim süresiz feshedebilir.

🛡️ Madde 434 Feshe Karşı Koruma

Fesih hakkı kötüye kullanılırsa işveren, işçiye bildirim süresine ait ücretin 3 katı tazminat öder.

💸 Madde 436 Ödeme Güçsüzlüğü

İşveren ödeme güçsüzlüğüne düşer ve hakları güvence altına alınmazsa işçi sözleşmeyi derhâl feshedebilir.

⚖️ Madde 437 Haklı Fesih Sonuçları

Haklı fesih, sözleşmeye uymayan taraftan kaynaklanıyorsa, o taraf zararı tamamen gidermekle yükümlüdür.

💰 Madde 438 Haksız Fesih Tazminatı

İşveren haklı sebep olmaksızın derhâl feshederse, işçi bildirim süresine ait ücreti ve en fazla 6 aylık ek tazminat isteyebilir.

🚫 Madde 439 Haksız İşe Başlamama

İşçi haklı sebep olmaksızın işe başlamaz veya aniden bırakırsa işveren, aylık ücretin 1/4'ü oranında tazminat isteyebilir.

🕊️ Madde 440 İşçinin Ölümü

Sözleşme, işçinin ölümüyle sona erer. İşveren, eşine ve çocuklarına 1 aylık (5+ yıl ise 2 aylık) ücret tutarında ödeme yapar.

🏢 Madde 441 İşverenin Ölümü

İşveren ölürse yerini mirasçıları alır. İşyeri devri hükümleri uygulanır. Kişisel nitelikli sözleşme ise sona erer, işçi hakkaniyete uygun tazminat isteyebilir.

📋 Madde 442 Sona Erme Sonuçları

Sözleşme sona erince tüm borçlar muaccel olur. Ancak yazılı anlaşmayla ertelenebilir (6 ay-2 yıl).

↩️ Madde 443 Geri Verme

Sözleşme sona erince taraflar, aldıkları şeyleri geri vermek zorundadır. İşçi, motorlu taşıt, trafik izin belgesi ve avansları geri verir.

🔐 Madde 445 Rekabet Yasağı Sınırı

Rekabet yasağı 2 yılı aşamaz. Aşırı ise hâkim sınırlayabilir.

🚨 Madde 446 Yasağa Aykırı Davranış

Rekabet yasağına aykırı davranan işçi, tüm zararı giderir. Ceza koşulu varsa ödeyerek kurtulabilir ama aşan zararı yine öder.

✅ Madde 447 Rekabet Yasağı Sona Ermesi

İşverenin gerçek yararı kalmazsa veya haksız fesih halinde rekabet yasağı sona erer.

📌 Özet: Bu maddeler, hizmet sözleşmesinin tanımı (393), işçinin borçları (395-400: bizzat çalışma, özen/sadakat, teslim/hesap, fazla çalışma, talimata uyma, sorumluluk), işverenin borçları (401-416: ücret, fazla çalışma ücreti, ikramiye, ödeme süresi, giderler, araçlar) ve sözleşmenin sona ermesi (427-447: devir, fesih, deneme süresi, tazminat, ölüm, rekabet yasağı) gibi çalışan haklarını düzenler.

📅 2020 Kasım A 🟡 Orta 📌 TBK 417

İşverenin, işçilerin hem psikolojik tacize hem de cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacize uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlü olduğu, aşağıdaki kanunların hangisinde düzenlenmiştir?

A) 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

B) 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

C) 4857 sayılı İş Kanunu

D) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu

E) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

📜 6098 Sayılı TBK 🟡 Orta

İş sözleşmesini, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre düzenlenen diğer iş görme sözleşmelerinden ayıran temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ücret

B) Süre

C) Bağımlılık

D) Yazılı şekil zorunluluğu

E) Taraflara karşılıklı borç yüklenmesi