Bu Kanunun uygulanmasında;
Kısa ve uzun vadeli sigorta kollarını,
İş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortası kollarını,
Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası kollarını,
Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,
Sigortalının ölümü halinde gelir veya aylık bağlanmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babasını,
Kişilerin sağlıklarının korunmasını, sağlık risklerinde oluşan harcamaların finansmanını sağlayan sigortayı,
Sigortalılara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutarı,
4857 sayılı İş Kanunu gereğince 16 yaşından büyük işçiler için belirlenen bir aylık brüt ücreti,
4. maddenin (a) ve (c) bentleri için 15'inden 15'ine, diğer sigortalılar için 1'inden sonuna kadar ve 30 gün olarak değerlendirilen süreyi,
Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile vazife malûllüğü halinde yapılan sürekli ödemeyi,
Çalışma gücü kaybı, meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını, malûllük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden oluşan kurulları,
Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,
Hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan;
Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar
Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar
Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, komandite ortaklar, diğer şirketlerin tüm ortakları
Tarımsal faaliyette bulunanlar
Kadro ve pozisyonlarda sürekli çalışanlar
Sözleşmeli olarak çalışanlar ile 657 sayılı Kanunun 86. maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar
İşçi sendikaları ve konfederasyonlarının başkanlık ve yönetim kurullarına seçilenler
Sanatçılar, düşünürler, yazarlar (güzel sanat kolları)
Yabancı uyruklu kişiler (mütekabiliyet esası hariç)
4081 sayılı Kanun (Çiftçi Mallarının Korunması)
Umumî kadınlar (1593 sayılı Kanun)
Usta öğreticiler, ders ücreti karşılığı görev verilenler, 4/C'liler
Toplum Yararına Çalışma Programları (Türkiye İş Kurumu prim ödeme yükümlüsü, işyeri/işveren sayılmaz)
6132 sayılı Kanun (At Yarışları) kapsamındaki jokey ve antrenörler hakkında da uygulanır.
Seçimle veya atama ile göreve gelenler (emeklilik hakkı tanınmış)
Başbakan, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, milletvekilleri, belediye başkanları
Sendika başkanlık ve yönetim kurullarına seçilenler (aylıksız izin)
Askerî okullar, astsubay adayları (Milli Savunma Bakanlığı)
Polis Akademisi, polis adayları (Emniyet Genel Müdürlüğü)
Jandarma, Sahil Güvenlik okulları ve adaylar
Aşağıda belirtilen kişiler, bu Kanunun uygulanması bakımından sigortalı sayılmazlar:
İşverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşi
Aynı aileden olanların yaşadıkları konut içinde yapılan işlerde çalışanlar
Ev hizmetlerinde çalışanlar
Askerliği er ve erbaş olarak yapanlar ile yedeksubay ve astsubay okulu öğrencileri
Yabancı ülke işvereni tarafından gönderilenler
Tarım ve orman işlerinde süreksiz çalışanlar
Gelir vergisinden muaf kendi adına çalışanlardan aylık geliri asgari ücretin altında olanlar
Yüksek okullarda tatbikî mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler
Sağlık hizmet sunucuları tarafından rehabilite edilen hasta veya malûller
İşyeri Bildirgesi: İşveren, örneği Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte Kuruma vermekle yükümlüdür.
İşyerinin nakledildiği tarihi takip eden 10 gün içinde
Yeni işverenin işi veya işyerini devraldığı tarihi takip eden 10 gün içinde
Mirasçılar, ölüm tarihinden itibaren 3 ay içinde işyeri bildirgesini Kuruma vermekle yükümlüdür.
İş kazası; sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.
Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada
İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle veya kendi adına yürüttüğü iş nedeniyle
İşyeri dışına gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda
Emziren kadın sigortalının, çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda
İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında
İşveren tarafından o yer yetkili kolluk kuvvetlerine
İşveren tarafından en geç kazadan sonraki 3 işgünü içinde SGK'ya
İşverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, öğrenildiği tarihten itibaren
Kendisi tarafından, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra 3 işgünü içinde
Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleridir.
Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları tarafından usûlüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi
Kurumca gerekli görüldüğü hallerde, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbî sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin incelenmesi
Meslek hastalığı, işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ve sigortalı olarak çalıştığı işten kaynaklanmış ise, sigortalının bu Kanunla sağlanan haklardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen ayrılmasıyla hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık için Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirtilen süreden daha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır.
Meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile meslek hastalığı sayılabilir.
Sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen veya bu durum kendisine bildirilen işveren tarafından
Kendisi tarafından
Meslek hastalığı ile ilgili bildirimler üzerine gerekli soruşturmalar, Kurumun denetim memurları veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla yaptırılabilir.
Sigortalının, iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan ve iş göremezliğine neden olan rahatsızlıklar, hastalık halidir.
Sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmayan eşinin, kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadının ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşinin gebeliğinin başladığı tarihten itibaren doğumdan sonraki ilk onaltı haftalık süreye kadar olan gebelik ve analık haliyle ilgili rahatsızlık ve engellilik halleri analık hali kabul edilir.
Geçici İş Göremezlik Ödeneği
Sürekli İş Göremezlik Geliri
Hak sahiplerine Ölüm Geliri
Kız çocuklarına Evlenme Ödeneği
Ölen sigortalı için Cenaze Ödeneği
Hastalık hallerine bağlı olarak ortaya çıkan iş göremezlik süresince, günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilir.
Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması
Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 120 gün prim yatırılmış ve GSS primi dahil tüm borçlar ödenmiş olması
Ödeneklerin hesabına esas günlük kazanç:
Son 12 ay içindeki prime esas kazançlar toplamı ÷ Prim ödeme gün sayısı
Önceki 12 ay içinde 180 günden az kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olanların günlük kazanç tutarı, iş göremezliğin başladığı tarihteki günlük prime esas kazanç alt sınırının 2 katını geçemez.
Prim, ikramiye vb. arızi ödemeler dikkate alınmış ise, günlük kazanç %50 ekleme yapılarak bulunan tutardan çok olamaz.
İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yapılan ücret, ikramiye, zam, tazminat ve bu mahiyetteki ödemelerden, ödenek ve gelirin hesabına alınan dönemden önceki aylara ilişkin olanlar dikkate alınmaz.
Meslek hastalığı, sigortalının sigortalı olarak çalıştığı son işinden ayrıldığı tarihten bir yıl geçtikten sonra meydana çıkmış ise, günlük kazancı bu son işinden ayrıldığı tarih esas alınarak hesaplanır.
İş kazası ile meslek hastalığı sigortasından bağlanacak gelirlere esas tutulur.
Sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulu raporlarında belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalışamama halidir.
Eğer %10'dan az ise tedavisi süresince geçici iş göremezlik kapsamındadır.
Raporda belirtilen süre
Geçici olarak çalışamama
Kurumca, iş kazası geçiren veya meslek hastalığına tutulan sigortalıya sağlanan sağlık yardımı ve tedavi sonunda, şayet sigortalının geçici iş göremezlik durumu düzelip çalışma gücü yeniden kazanılmamışsa, sürekli olarak çalışamama halidir.
Meslekte kazanma gücü kaybı %100 ise
Meslekte kazanma gücü kaybı %10 - %99 arası ise
İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya
Hastalık sebebiyle iş göremezliğe uğraması halinde
Muhtarlar ve sigortalı kadının analığı halinde
Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması
İş göremezliğin başlamasından önceki 1 yıl içinde en az 90 gün sigorta primi bildirilmeli
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.
Sigortalıya aylık kazancının %70'i oranında gelir bağlanır.
Tam iş göremezlik geliri gibi hesaplanır, iş göremezlik derecesi oranındaki tutarı ödenir.
Gelir bağlanabilmesi için, genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin tüm borçların ödenmiş olması zorunludur.
Geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi takip eden ay başı
Geçici iş göremezlik tespit edilemeden sürekli duruma girilmişse, sağlık kurulu raporu tarihini takip eden ay başı
Yeni kaza/meslek hastalığında, tüm engellilik halleri birlikte değerlendirilir.
Son iş kazası sırasındaki kazanca göre gelir hesaplanır.
İş kazası / meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine aylık kazancının
gelir olarak bağlanır.
(Ölüm nedeni ne olursa olsun) %70 hak sahiplerine bağlanır.
Ölüm iş kazası/meslek hastalığına bağlı değilse almakta olduğu gelir hak sahiplerine bağlanır.
Aşağıdaki durumlarda hak sahiplerine ödenir:
İş kazası/meslek hastalığı, işverenin kastı veya iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurum yaptığı ödemeleri işverene rücû eder.
İş kazası 13. madde süresinde bildirilmezse, bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir.
Sağlık raporu alınması gereken işlerde, rapor alınmadan veya rapora aykırı olarak çalıştırılan sigortalının hastalığı nedeniyle ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverene ödettirilir.
İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya yapılan ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin
İş kazası/meslek hastalığı, kamu görevlileri veya er/erbaşların görevleri gereği yaptıkları fiiller sonucu meydana gelmiş ise, kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar hariç rücû edilmez.
İş kazası/meslek hastalığı sonucu ölümlerde, kazada kusuru bulunan hak sahiplerine veya kusurlu sigortalının hak sahiplerine rücû edilmez.
Hekimin bildirdiği tedbir ve tavsiyelere uymaması sonucu tedavi süresi uzar veya iş göremezlik oranı artarsa, 1/4'üne kadar Kurumca eksiltilir.
Ağır kusuru yüzünden iş kazasına uğrayan, meslek hastalığına tutulan veya hastalanan sigortalının kusur derecesi esas alınarak 1/3'üne kadar Kurumca eksiltilir.
Kasdî hareketi yüzünden iş kazasına uğrayan, meslek hastalığına tutulan, hastalanan veya Kurumun yazılı bildirimine rağmen teklif edilen tedaviyi kabul etmeyen sigortalıya, yarısı tutarında ödenir.
13. madde süresinde bildirim yapılmaması durumunda, sigortalıya yapılacak iş göremezlik ödenekleri bildirim tarihinden itibaren ödenir.
Sigortalı çalıştırmaya başlandığının süresi içinde işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirgenin sonradan verildiği veya sigortalı çalıştırıldığının Kurumca tespit edildiği tarihten önce meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık halleri sonucu ilgililerin gelir ve ödenekleri Kurumca ödenir.
Kurumca yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü masraflar ile gelir bağlanırsa bu gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri tutarı,
Kendi nam ve hesabına çalışan, sigortalı olduğu halde, 8. madde süresinde bildirimde bulunmayanlara,
Askerlik süresi
Tutukluluk süresi (hükümlülükle sonuçlanmayan)
İş göremediği süre (geçici iş göremezlik ödeneği alırken)
Grev / Lokavt süresi
Kurum Sağlık Kurulu tarafından çalışma gücü veya meslekte kazanma gücü kaybı ≥ %60 tespit edilen sigortalı malûl sayılır.
İlk defa çalışmaya başlamadan önce %60 kayıp tespit edilirse, sigortalı bu engellilik sebebiyle malûllük aylığından yararlanamaz.
Silâh altında malûl olup asıl işine mani değilse, bu engellilik sebebiyle malûllük sigortası hükümleri uygulanmaz.
Yazılı talep ile malûllüğün mani olmadığı başka göreve nakil için istifa etmiş sayılır. Hakları saklıdır.
Sigortalının 25. madde gereğince malûl sayılması gerekir.
Malûliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan/devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması gerekir.
Genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin tüm borçların ödenmiş olması zorunludur.
Bağlanması
Yapılması
Her yıla ait prime esas kazanç, güncelleme katsayısı ile güncellenir.
Toplam prim gün sayısının her 360 günü için %2
Çalışma gücü kayıp oranı × 9000 ÷ %60 ile bulunan gün sayısına göre %50'yi geçmemek üzere hesaplanır.
Toplam prim gün sayısına göre aylık bağlama oranı doğrudan belirlenir.
Ocak ödeme dönemi artış oranı kadar artırılır.
Önce Ocak, sonra Temmuz artış oranları kadar artırılır.
Yazılı istek tarihinden sonraki ay başı
Emekliye sevk onayı ile görevle ilişiğin kesildiği tarihi takip eden ay başı
İstek tarihini takip eden ay başı
Yaşlılık aylığı, geçici iş göremezlik ödeneği süresi sona erdikten sonra başlar.
Yaşlılık aylığı, geçici iş göremezlik ödeneğinden yüksek ise, fark başlangıç tarihinden itibaren ödenir.
Yaşlılık aylığı alırken çalışmaya başlayanların aylığı, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilir.
İşten ayrılıp yeniden aylık bağlanması için yazılı istekte bulunanlara, istek tarihini takip eden ödeme döneminden itibaren yeniden hesaplanarak bağlanır.
Her yıla ait prim tutarı, primin ait olduğu yıldan yazılı istek tarihine kadar güncelleme katsayısı ile güncellenir.
Aldığı toptan ödeme, ödeme tarihi ile yazılı istek tarihi arasında güncelleme katsayısı ile güncellenir.
Ölüm Aylığı
Bağlanması
Ölüm Toptan Ödemesi
Yapılması
Evlenme Ödeneği
Kız çocuklarına
Cenaze Ödeneği
Verilmesi
Malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı alırken veya bu aylığa hak kazanmış olup işlemi tamamlanmamışken ölen
Bağlanmış aylığı çalışmaya başlama sebebiyle kesilmiş iken ölen
Hak sahiplerine aylık bağlanabilmesi için ölen sigortalının genel sağlık sigortası primi dahil tüm prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması veya ödenmesi şarttır.
Sigortalının almakta olduğu veya hak kazandığı malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı
Çalışmaya başlama sebebiyle aylığı kesilen sigortalının ölüm tarihi esas alınarak tespit edilecek aylığı
Sigortalı, başkasının sürekli bakımına muhtaç durumda malûl sayılarak aylık bağlanmasına hak kazanmış ise, bu durum hesaplamada dikkate alınmaz (a ve b bentlerinde).
Çocuğu olmayan ve çalışmayan veya kendi sigortalılığından aylık almayan dul eşe
Eş ve çocuklar için aylık bağlanabilmesi için çalışmama şartı:
Anasız ve babasız kalan veya başka hak sahibi olmayan
Ölüm tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılır.
Hak sahibi olma niteliğinin ölüm tarihinden sonra kazanılması halinde, bu niteliğin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılır.
Hak sahiplerine bağlanan aylıklar 34. maddede belirtilen şartların ortadan kalktığı tarihi takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilir.
4. madde 4. fıkra (d), (e), (f) bentlerindeki öğrenciler sigortalı sayılsalar bile aylıkları kesilmez.
Yeniden bağlanan aylık, aylığın kesildiği tarihten tekrar bağlandığı tarihe kadar geçen süre için 55. madde ikinci fıkrasına göre artırılmak suretiyle belirlenir.
Eş
Çocuklar
Ana-Baba
Kardeşler
Cenaze ödeneğinin hak sahiplerine ödenememesi ve cenazenin gerçek veya tüzel kişiler tarafından kaldırılması durumunda, belgelere dayanan masraflar, üçüncü fıkrada belirtilen tutarı geçmemek üzere masrafı yapan gerçek veya tüzel kişilere ödenir.
İlk defa malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak kapsama girdiği tarih
Vazife malûllüğü aylığı almakta iken, çalışmaya başlamaları nedeniyle uzun vadeli sigorta hükümleri uygulananlar için aylık bağlanmasında veya toptan ödeme yapılmasında esas alınacak sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı ve prime esas kazanç hesabında, vazife malûllüğü aylığı bağlandığı tarihten önceki süreler dikkate alınmaz.
Doğum / Analık izni (kadın, 3 defa, 2 yıl)
Askerlik (er/erbaş, yedek subay/astsubay okulu)
Aylıksız izin (4/c kapsamı)
Doktora / Uzmanlık (yurt içi/dışı)
Avukatlık stajı
Tutukluluk / Gözaltı (beraat halinde)
Grev / Lokavt
Fahrî asistanlık
Seçim (açıkta geçen süre)
Kısmi süreli eksik süreler
İsteğe bağlı sigorta; kişilerin isteğe bağlı olarak prim ödemek suretiyle uzun vadeli sigorta kollarına ve genel sağlık sigortasına tâbi olmalarını sağlayan sigortadır.
Müracaatın Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden günden itibaren başlar.
GSS kapsamı
Gecikme cezası / İade
Prime esas kazanç alt/üst sınır
Son 1 yıl içinde 30 gün prim
30 gün prim + 60 günden fazla borç olmamalı
30 gün prim + hiç borç olmamalı
30 gün prim + borçsuz + 1 ay içinde prim ödemesi